Luận văn thạc sĩ về quản lý thanh tra chuyên ngành y tế tại tỉnh Hà Nam

Luận văn thạc sĩ phân tích quản lý công pháp luật về thanh tra chuyên ngành y tế tại tỉnh Hà Nam, từ thực tiễn và giải pháp cải tiến.

• Tác giả: Nguyễn Tuấn Linh
• Người hướng dẫn: TS. Đinh Văn Minh
• Trường học: Học viện hành chính Quốc gia
• Chuyên ngành: Luật
• Đề tài: Pháp Luật Về Thanh Tra Chuyên Ngành Y Tế Từ Thực Tiễn Tỉnh Hà Nam
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CỦA PHÁP LUẬT VỀ THANH TRA CHUYÊN NGÀNH Y TẾ
• 1.1. Khái niệm, đặc điểm của thanh tra chuyên ngành y tế
• 1.1.1. Khái niệm về thanh tra chuyên ngành y tế
• 1.1.2. Đặc điểm của thanh tra chuyên ngành y tế
• 1.2. Khái niệm, đặc điểm, nội dung, vai trò của pháp luật về thanh tra chuyên ngành y tế
• 1.2.1. Khái niệm pháp luật về thanh tra chuyên ngành y tế
• 1.2.2. Đặc điểm của pháp luật về thanh tra chuyên ngành y tế
• 1.2.3. Nội dung của pháp luật về thanh tra chuyên ngành y tế
• 1.2.4. Vai trò của pháp luật về thanh tra chuyên ngành y tế
• 2. CHƯƠNG 2: PHÁP LUẬT VỀ THANH TRA CHUYÊN NGÀNH Y TẾ TẠI TỈNH HÀ NAM
• 2.1. Pháp luật về thanh tra chuyên ngành y tế
• 2.1.1. Quy định của pháp luật về thanh tra chuyên ngành y tế, thanh tra chuyên ngành y tế tỉnh Hà Nam
• 2.1.2. Đánh giá quy định của pháp luật về thanh tra chuyên ngành y tế
• 2.2. Thực hiện pháp luật về thanh tra chuyên ngành y tế tại tỉnh Hà Nam
• 2.2.1. Thực tiễn công tác chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân trên địa bàn tỉnh Hà Nam giai đoạn 2011 - 2015
• 2.2.2. Thực tiễn tổ chức thanh tra chuyên ngành y tế tại tỉnh Hà Nam
• 2.2.3. Thực tiễn hoạt động thanh tra chuyên ngành y tế tại tỉnh Hà Nam
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN VÀ BẢO ĐẢM THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ THANH TRA CHUYÊN NGÀNH Y TẾ TỪ THỰC TIỄN TỈNH HÀ NAM
• 3.1. Yêu cầu của việc hoàn thiện và bảo đảm thực hiện pháp luật về thanh tra chuyên ngành y tế
• 3.1.1. Định hướng của Đảng, Nhà nước về công tác chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân
• 3.1.2. Định hướng của Đảng và nhà nước về công tác thanh tra
• 3.1.3. Nâng cao hiệu quả hoạt động của thanh tra chuyên ngành y tế
• 3.2. Giải pháp hoàn thiện và bảo đảm thực hiện pháp luật về thanh tra chuyên ngành y tế từ thực tiễn tỉnh Hà Nam
• 3.2.1. Nhóm giải pháp hoàn thiện pháp luật
• 3.2.2. Nhóm giải pháp bảo đảm thực hiện pháp luật về thanh tra chuyên ngành y tế tại các địa phương trên cả nước
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Khái niệm và Đặc điểm của Thanh tra chuyên ngành y tế

Khái niệm về thanh tra chuyên ngành y tế được hiểu là hoạt động kiểm tra, giám sát của cơ quan có thẩm quyền đối với các tổ chức, cá nhân trong lĩnh vực y tế nhằm đảm bảo việc thực hiện đúng các quy định của pháp luật. Đặc điểm của thanh tra chuyên ngành y tế bao gồm tính chất chuyên môn cao, yêu cầu về kiến thức y tế và pháp luật, cũng như sự cần thiết phải có sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng. Theo đó, quản lý thanh tra không chỉ dừng lại ở việc phát hiện sai phạm mà còn phải có khả năng xử lý và đề xuất các biện pháp khắc phục. Điều này thể hiện rõ vai trò của thanh tra y tế trong việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng và nâng cao chất lượng dịch vụ y tế.

1.1. Khái niệm về thanh tra chuyên ngành y tế

Theo Từ điển Luật học, thanh tra được định nghĩa là hoạt động kiểm tra, giám sát nhằm phát hiện và ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật. Trong lĩnh vực y tế, thanh tra chuyên ngành y tế có vai trò quan trọng trong việc đảm bảo an toàn thực phẩm, chất lượng dịch vụ y tế và bảo vệ quyền lợi của người dân. Việc thực hiện quản lý thanh tra hiệu quả sẽ giúp nâng cao chất lượng dịch vụ y tế và đảm bảo sự công bằng trong tiếp cận dịch vụ y tế.

1.2. Đặc điểm của thanh tra chuyên ngành y tế

Đặc điểm của thanh tra chuyên ngành y tế bao gồm tính chất chuyên môn và tính chất pháp lý. Hoạt động này yêu cầu cán bộ thanh tra phải có kiến thức sâu rộng về y tế và pháp luật liên quan. Hơn nữa, thanh tra y tế còn phải thực hiện các nhiệm vụ như kiểm tra, đánh giá chất lượng dịch vụ y tế, phát hiện và xử lý các vi phạm. Điều này cho thấy sự cần thiết phải có một hệ thống quản lý y tế chặt chẽ và hiệu quả để đảm bảo sức khỏe cộng đồng.

II. Thực trạng quản lý thanh tra tại tỉnh Hà Nam

Thực trạng quản lý thanh tra chuyên ngành y tế tại tỉnh Hà Nam giai đoạn 2011-2015 cho thấy nhiều vấn đề cần được giải quyết. Mặc dù đã có những nỗ lực trong việc thực hiện thanh tra y tế, nhưng vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế trong việc phát hiện và xử lý vi phạm. Các cơ quan chức năng chưa thực sự phối hợp chặt chẽ, dẫn đến tình trạng vi phạm pháp luật trong lĩnh vực y tế vẫn diễn ra. Đặc biệt, việc thực hiện các quy định của pháp luật về thanh tra còn gặp nhiều khó khăn, ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý nhà nước về y tế.

2.1. Đánh giá thực trạng thanh tra chuyên ngành y tế

Đánh giá thực trạng cho thấy rằng, mặc dù có sự quan tâm từ các cấp chính quyền, nhưng hoạt động thanh tra chuyên ngành y tế tại Hà Nam vẫn còn nhiều bất cập. Việc thực hiện các quy định về quản lý thanh tra chưa được đồng bộ, dẫn đến hiệu quả chưa cao. Nhiều trường hợp vi phạm chưa được phát hiện kịp thời, ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ y tế và quyền lợi của người dân.

2.2. Những khó khăn trong hoạt động thanh tra y tế

Những khó khăn trong hoạt động thanh tra y tế tại tỉnh Hà Nam bao gồm thiếu hụt nguồn lực, sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng chưa chặt chẽ, và sự thiếu hụt về kiến thức chuyên môn của cán bộ thanh tra. Điều này dẫn đến việc không thể thực hiện đầy đủ các nhiệm vụ của thanh tra chuyên ngành y tế, từ đó ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực y tế.

III. Giải pháp hoàn thiện quản lý thanh tra chuyên ngành y tế

Để nâng cao hiệu quả của quản lý thanh tra chuyên ngành y tế tại tỉnh Hà Nam, cần có những giải pháp đồng bộ và cụ thể. Trước hết, cần tăng cường đào tạo, bồi dưỡng kiến thức cho cán bộ thanh tra, đảm bảo họ có đủ năng lực thực hiện nhiệm vụ. Thứ hai, cần thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng trong việc thực hiện thanh tra y tế. Cuối cùng, cần hoàn thiện hệ thống pháp luật về thanh tra chuyên ngành y tế để đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

3.1. Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả thanh tra y tế

Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả thanh tra y tế bao gồm việc xây dựng chương trình đào tạo chuyên sâu cho cán bộ thanh tra, nhằm nâng cao năng lực và kiến thức chuyên môn. Bên cạnh đó, cần có các chính sách khuyến khích sự tham gia của cộng đồng trong việc giám sát và phản ánh các vi phạm trong lĩnh vực y tế.

3.2. Tăng cường phối hợp giữa các cơ quan chức năng

Tăng cường phối hợp giữa các cơ quan chức năng là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý thanh tra. Việc thiết lập các cơ chế liên lạc và chia sẻ thông tin giữa các cơ quan sẽ giúp phát hiện và xử lý kịp thời các vi phạm trong lĩnh vực y tế, từ đó bảo vệ quyền lợi của người dân và nâng cao chất lượng dịch vụ y tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2011-2015, công tác thanh tra chuyên ngành y tế tại tỉnh Hà Nam đã được triển khai nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực y tế. Theo ước tính, tình trạng vi phạm quy định pháp luật chuyên ngành, quy định chuyên môn kỹ thuật và quy tắc quản lý ngành vẫn còn tồn tại, ảnh hưởng đến quyền lợi của Nhà nước và người dân. Luận văn tập trung nghiên cứu pháp luật về thanh tra chuyên ngành y tế từ thực tiễn tỉnh Hà Nam, nhằm làm rõ cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật cũng như bảo đảm thực hiện hiệu quả công tác thanh tra chuyên ngành y tế. Phạm vi nghiên cứu bao gồm hệ thống quan điểm lãnh đạo, chính sách, pháp luật và thực tiễn thực hiện pháp luật thanh tra chuyên ngành y tế trên địa bàn tỉnh Hà Nam trong giai đoạn 2011-2015. Mục tiêu cụ thể là phân tích cơ sở lý luận, đánh giá quy định pháp luật và thực tiễn thực hiện, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện ở việc góp phần nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước về y tế, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan, đồng thời cung cấp tài liệu tham khảo cho các cấp có thẩm quyền và các tổ chức, cá nhân quan tâm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên phương pháp luận Triết học Mác-Lênin về chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, kết hợp quan điểm của Đảng và pháp luật Nhà nước về công tác thanh tra. Hai lý thuyết trọng tâm là:

• Lý thuyết quản lý nhà nước: Thanh tra là chức năng thiết yếu trong quản lý nhà nước, giúp đánh giá hiệu lực, hiệu quả quản lý, phát hiện sơ hở và đề xuất hoàn thiện chính sách, pháp luật.

• Lý thuyết pháp luật về thanh tra chuyên ngành y tế: Pháp luật là hệ thống quy tắc xử sự do Nhà nước ban hành, điều chỉnh các quan hệ phát sinh trong tổ chức và hoạt động thanh tra chuyên ngành y tế, đảm bảo tính quyền lực, khách quan và chuyên sâu về chuyên môn.

Các khái niệm chính bao gồm: thanh tra, thanh tra chuyên ngành, thanh tra chuyên ngành y tế, pháp luật về thanh tra chuyên ngành y tế, đặc điểm và vai trò của thanh tra chuyên ngành y tế.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:

• Phương pháp thống kê: Thu thập và xử lý số liệu về hoạt động thanh tra chuyên ngành y tế tại tỉnh Hà Nam giai đoạn 2011-2015, bao gồm số lượng đoàn thanh tra, vụ việc thanh tra, kết quả xử lý vi phạm.

• Phương pháp phân tích: Đánh giá các quy định pháp luật hiện hành về thanh tra chuyên ngành y tế, phân tích thực trạng tổ chức và hoạt động thanh tra tại Hà Nam, so sánh với các quy định pháp luật và thực tiễn các địa phương khác.

• Phương pháp tổng hợp, khái quát hóa: Kết nối các kết quả phân tích để rút ra những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân, từ đó đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực hiện.

Nguồn dữ liệu chính gồm văn bản pháp luật (Luật Thanh tra 2010, Nghị định 07/2012/NĐ-CP, Nghị định 122/2014/NĐ-CP, các quyết định của Bộ Y tế), báo cáo hoạt động thanh tra của Sở Y tế tỉnh Hà Nam, tài liệu nghiên cứu chuyên ngành và các báo cáo liên quan. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ các đoàn thanh tra và vụ việc thanh tra chuyên ngành y tế trên địa bàn tỉnh trong giai đoạn nghiên cứu. Phương pháp chọn mẫu là chọn toàn bộ dữ liệu có sẵn để đảm bảo tính toàn diện và khách quan.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tình hình tổ chức và hoạt động thanh tra chuyên ngành y tế tại Hà Nam: Trong giai đoạn 2011-2015, số lượng đoàn thanh tra và vụ việc thanh tra chuyên ngành y tế tăng dần, với khoảng 150 đoàn thanh tra và hơn 300 vụ việc được xử lý. Tuy nhiên, tỷ lệ phát hiện vi phạm vẫn chiếm khoảng 25%, cho thấy còn nhiều tồn tại trong việc chấp hành pháp luật chuyên ngành.

2. Ưu điểm của pháp luật về thanh tra chuyên ngành y tế: Hệ thống pháp luật đã quy định khá đầy đủ về tổ chức, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan thanh tra chuyên ngành y tế, cũng như trình tự, thủ tục thanh tra. Ví dụ, Nghị định 07/2012/NĐ-CP quy định rõ cơ quan được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành và hoạt động thanh tra chuyên ngành, tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho hoạt động thanh tra.

3. Hạn chế trong tổ chức bộ máy và thực hiện pháp luật: Một số cơ quan như Chi cục Dân số - Kế hoạch hóa gia đình chưa có bộ phận tham mưu về công tác thanh tra chuyên ngành, dẫn đến hiệu quả thanh tra chưa cao. Ngoài ra, việc chưa có quy định cụ thể về tiêu chuẩn chuyên ngành cho thanh tra viên y tế cũng làm giảm tính chuyên sâu và hiệu quả thanh tra.

4. Tính quyền lực và khách quan của thanh tra chuyên ngành y tế: Thanh tra chuyên ngành y tế có tính quyền lực nhà nước rõ ràng, nhưng tính độc lập tương đối còn bị hạn chế do phụ thuộc vào cơ quan quản lý cùng cấp và sự phối hợp với các đơn vị liên quan chưa đồng bộ.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân tồn tại chủ yếu xuất phát từ sự chưa đồng bộ trong tổ chức bộ máy, thiếu quy định chi tiết về tiêu chuẩn chuyên môn cho thanh tra viên, cũng như hạn chế trong phối hợp liên ngành. So sánh với một số địa phương khác, Hà Nam có mức độ tổ chức thanh tra chuyên ngành y tế tương đối đầy đủ nhưng vẫn cần cải thiện về mặt nhân lực và quy trình thực hiện. Việc thiếu bộ phận tham mưu chuyên trách tại một số cơ quan làm giảm khả năng xây dựng kế hoạch và giám sát hiệu quả hoạt động thanh tra. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện số lượng đoàn thanh tra và vụ việc qua các năm, bảng so sánh ưu nhược điểm pháp luật hiện hành, giúp minh họa rõ nét hơn các phát hiện. Ý nghĩa của kết quả nghiên cứu là làm rõ những điểm mạnh và hạn chế trong pháp luật và thực tiễn thanh tra chuyên ngành y tế, từ đó đề xuất các giải pháp thiết thực nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về y tế.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện tổ chức bộ máy thanh tra chuyên ngành y tế: Thành lập bộ phận tham mưu chuyên trách về thanh tra tại các cơ quan được giao chức năng thanh tra chuyên ngành, đặc biệt là Chi cục Dân số - Kế hoạch hóa gia đình. Mục tiêu nâng cao hiệu quả xây dựng kế hoạch và giám sát hoạt động thanh tra trong vòng 1-2 năm, do Sở Y tế và các Chi cục thực hiện.

2. Ban hành quy định tiêu chuẩn chuyên môn cho thanh tra viên y tế: Bộ Y tế cần sớm xây dựng và ban hành văn bản quy định tiêu chuẩn, điều kiện chuyên ngành cho thanh tra viên chuyên ngành y tế, đảm bảo tính chuyên sâu và chuyên nghiệp trong hoạt động thanh tra. Thời gian thực hiện dự kiến trong 12 tháng, do Bộ Y tế chủ trì.

3. Tăng cường đào tạo, tập huấn nghiệp vụ thanh tra chuyên ngành y tế: Tổ chức các khóa đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ thanh tra chuyên ngành cho thanh tra viên, công chức được giao nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành nhằm nâng cao năng lực và kỹ năng thực hiện. Thực hiện định kỳ hàng năm, do Thanh tra Bộ Y tế phối hợp với Sở Y tế tổ chức.

4. Củng cố cơ chế phối hợp liên ngành trong hoạt động thanh tra: Xây dựng quy chế phối hợp giữa các cơ quan thanh tra chuyên ngành y tế với các đơn vị liên quan để đảm bảo tính khách quan, độc lập tương đối và hiệu quả trong xử lý vi phạm. Thời gian triển khai trong 6-12 tháng, do Sở Y tế chủ trì phối hợp với các ngành liên quan.

5. Tăng cường giám sát, đánh giá hoạt động thanh tra chuyên ngành y tế: Thiết lập hệ thống giám sát, đánh giá định kỳ hoạt động thanh tra chuyên ngành y tế nhằm phát hiện kịp thời các sai phạm trong quá trình thanh tra, đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả. Thực hiện hàng năm, do Thanh tra Sở Y tế và Thanh tra Bộ Y tế phối hợp thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về y tế các cấp: Sở Y tế, Bộ Y tế và các cơ quan liên quan có thể sử dụng luận văn làm tài liệu tham khảo để hoàn thiện chính sách, pháp luật và nâng cao hiệu quả công tác thanh tra chuyên ngành y tế.

2. Thanh tra viên và cán bộ làm công tác thanh tra chuyên ngành y tế: Luận văn cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn giúp nâng cao nhận thức, kỹ năng và nghiệp vụ thanh tra, từ đó thực hiện nhiệm vụ hiệu quả hơn.

3. Các nhà nghiên cứu, học giả trong lĩnh vực pháp luật và quản lý y tế: Tài liệu này là nguồn tham khảo quý giá cho các nghiên cứu tiếp theo về pháp luật thanh tra chuyên ngành y tế và quản lý nhà nước trong lĩnh vực y tế.

4. Các tổ chức xã hội, cộng đồng và người dân: Giúp hiểu rõ vai trò, quyền lợi và trách nhiệm trong việc giám sát, tham gia quản lý nhà nước về y tế, góp phần bảo vệ quyền lợi hợp pháp và nâng cao chất lượng dịch vụ y tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Thanh tra chuyên ngành y tế là gì?
   Thanh tra chuyên ngành y tế là hoạt động kiểm tra, giám sát của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền nhằm đảm bảo việc chấp hành pháp luật chuyên ngành, quy định chuyên môn kỹ thuật và quy tắc quản lý trong lĩnh vực y tế. Ví dụ, thanh tra an toàn vệ sinh thực phẩm, khám chữa bệnh, dược phẩm.

2. Pháp luật về thanh tra chuyên ngành y tế gồm những văn bản nào?
   Pháp luật bao gồm Luật Thanh tra 2010, Nghị định 07/2012/NĐ-CP, Nghị định 122/2014/NĐ-CP, các quyết định của Bộ Y tế về quy trình thanh tra từng lĩnh vực, cùng các văn bản hướng dẫn thi hành liên quan.

3. Ai là người thực hiện thanh tra chuyên ngành y tế?
   Thanh tra chuyên ngành y tế được thực hiện bởi cơ quan thanh tra nhà nước về y tế như Thanh tra Bộ Y tế, Thanh tra Sở Y tế, các cơ quan được giao chức năng thanh tra chuyên ngành như Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm, Chi cục Dân số - Kế hoạch hóa gia đình, cùng thanh tra viên và cộng tác viên thanh tra.

4. Những khó khăn thường gặp trong thực hiện thanh tra chuyên ngành y tế là gì?
   Khó khăn gồm thiếu bộ phận tham mưu chuyên trách, chưa có quy định tiêu chuẩn chuyên môn rõ ràng cho thanh tra viên, hạn chế trong phối hợp liên ngành, và thiếu nguồn lực về nhân sự, trang thiết bị.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả thanh tra chuyên ngành y tế?
   Cần hoàn thiện tổ chức bộ máy, ban hành tiêu chuẩn chuyên môn cho thanh tra viên, tăng cường đào tạo nghiệp vụ, củng cố cơ chế phối hợp liên ngành và thiết lập hệ thống giám sát, đánh giá hoạt động thanh tra định kỳ.

Kết luận

• Luận văn làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn pháp luật về thanh tra chuyên ngành y tế tại tỉnh Hà Nam giai đoạn 2011-2015.
• Đánh giá ưu điểm và tồn tại của pháp luật, tổ chức bộ máy và hoạt động thanh tra chuyên ngành y tế.
• Đề xuất các giải pháp thiết thực nhằm hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực hiện thanh tra chuyên ngành y tế.
• Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng đối với công tác quản lý nhà nước về y tế và bảo vệ quyền lợi của người dân.
• Các bước tiếp theo là triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi và đối tượng nghiên cứu để nâng cao chất lượng công tác thanh tra chuyên ngành y tế.

Quý độc giả và các cơ quan quản lý nhà nước được khuyến khích áp dụng kết quả nghiên cứu này nhằm nâng cao hiệu quả công tác thanh tra chuyên ngành y tế, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng và phát triển bền vững ngành y tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CỦA PHÁP LUẬT VỀ THANH TRA CHUYÊN NGÀNH Y TẾ 1. Khái niệm, đặc điểm của thanh tra chuyên ngành y tế. Khái niệm về thanh tra chuyên ngành y tế.1 Khái niệm thanh tra. Thuật ngữ Thanh tra xuất phát từ gốc tiếng la tinh là “inspectorate”, có nghĩa là “nhìn vào bên trong”, chỉ sự kiểm tra, xem xét từ bên ngoài của chủ thể có thẩm quyền đối với hoạt động của đối tượng nhất định.

Theo thuật ngữ này, hoạt động thanh tra chỉ giới hạn trong hoạt động kiểm tra, xem xét, chưa bao gồm vai trò xử lý của chủ thể thanh tra đối với đối tượng thanh tra, các cá nhân, tổ chức sau khi kiểm tra, xem xét. Tiếp đó, thuật ngữ Thanh tra tiếp tục được giải thích tại các Từ điển Pháp luật của nhiều quốc gia trên thế giới. Theo Từ điển Luật học Đức,thanh tra được hiểu là sự tác động của chủ thể đến đối tượng đã và đang thực hiện thẩm quyền được giao nhằm đạt được mục đích nhất định - sự tác động có tính trực thuộc. Theo giải thích của Từ điển Luật học Đức, hoạt động thanh tra được hiểu với nghĩa rộng về mặt nội dung hoạt động.

Bất kể sự tác động nào của chủ thể thanh tra đến đối tượng thanh tra trực thuộc đã và đang thực hiện thẩm quyền được giao để hướng đến một mục đích nhất định đều được hiểu là hoạt động thanh tra. Tuy nhiên, theo nghĩa này, hoạt động thanh tra chỉ được giới hạn giữa chủ thể thanh tra và đối tượng thanh tra trực thuộc, chưa bao gồm đối tượng thanh tra là cơ quan, tổ chức, cá nhân không trực thuộc. Chẳng hạn như hoạt động thanh tra chuyên ngành hiện nay của các cơ quan quản lý ngành đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân không trực thuộc về tổ chức trong việc chấp hành quy định của pháp luật chuyên ngành,… 8 Theo Từ điển Tiếng Việt, thanh tra được hiểu là kiểm soát, xem xét tại chỗ việc làm của địa phương, cơ quan, xí nghiệp. Theo quan niệm này, thanh tra bao hàm kiểm soát - hoạt động xem xét và phát hiện, ngăn chặn những gì trái với quy định.Tùy thuộc vào chế độ chính trị, cấu trúc Nhà nước và các đặc điểm riêng của quốc gia, dân tộc mà các quốc gia trên thế giới thiết lập cơ quan thực hiện chức năng thanh tra theo những cách khác nhau.

Có quốc gia sử dụng Thanh tra của Quốc hội (Thanh tra Quốc Hội Thụy điển, Đan Mạch, Canada, Austraylia.); Thanh tra của Chính phủ - Thanh tra hành pháp (Cơ quan Giám sát Hành chính Ai cập, Bộ Giám sát Trung Quốc,.); kiểm toán (Ủy ban Thanh tra và Kiểm toán Hàn Quốc BAI thực hiện 02 chức năng thanh tra và kiểm toán),… Ở nước ta, quan niệm về thanh tra hiện nay cũng như trong lịch sử được thể hiện qua những mô hình cơ quan nhà nước, các quy định của pháp luật và được đề cập ở những giác độ khác nhau: Thời kỳ phong kiến, khái niệm thanh tra chưa được sử dụng nhưng có các chức quan làm công việc giống như thanh tra, đó là: Dưới thời Lý có chức quan Gián nghị đại phu (tả, hữu gián nghị đại phu); thời Trần có cơ quan gọi là "Ngự sử đài" với chức năng gần giống như cơ quan thanh tra Nhà nước hiện nay và có chức "Quan ngự sử" đứng đầu Ngự sử đài. Ngự sử đài có nhiệm vụ giúp Vua trong việc theo dõi, xem xét các công việc hệ trọng của triều đình. Quan Ngự sử đời nhà Trần có quyền tiền trảm hậu tấu và là chức quan duy nhất có quyền can gián Vua. Thời nhà Lê có hàm "Gián nghị đại phu" phong tặng cho bất cứ bề tôi nào dám nói thẳng, nói đúng sự thật, Gián nghị đại phu có quyền can gián nhà Vua những việc nên làm và những việc không nên làm.

Sau này, xuất phát từ nhu cầu cấp thiết đòi hỏi phải có cơ quan thực hiện chức năng thanh tra trong hoạt động quản lý nhà nước, ngày 23 tháng 11 9 năm 1945, chỉ sau 3 tháng từ khi Chính phủ nước Việt Nam dân chủ cộng hòađược thành lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 64/SL ngày 23/11/1945 thành lập Ban thanh tra đặc biệt, Điều 1 Sắc lệnh quy định:“Chính phủ sẽ lập ngay một Ban thanh tra đặc biệt có ủy nhiệm là đi giám sát tất cả các công việc và các nhân viên của các Ủy ban nhân dân và các cơ quan của Chính phủ”. Từ đây, thuật ngữ “Thanh tra” xuất hiện ở nước ta, quyền thanh tra được xác định và chính thức giao cho Chính phủ, trở thành khâu trọng yếu trong chu trình quản lý nhà nước của Chính phủ.Lê nin đã chỉ rõ: “Quản lý đồng thời phải có thanh tra, quản lý và thanh tra là một chứ không phải là hai” [13]. Trong mối quan hệ giữa quản lý nhà nước và thanh tra, quản lý nhà nước giữ vai trò chủ đạo, chi phối hoạt động thanh tra. Tiếp đó, thanh tra lại có tác động tích cực đối với quản lý và góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả của quản lý nhà nước.

Trong vai trò của mình, thanh tra không chỉ là hoạt động kiểm tra, giám sát việc tuân theo chính sách, pháp luật, nhiệm vụ của cơ quan, tổ chức, cá nhân; kịp thời phát hiện, kiến nghị xử lý nghiêm khắc đối với những hành vi vi phạm và đề ra các biện pháp giúp các đối tượng thanh tra khắc phục, sửa chữa sai lầm, khuyết điểm, phát huy ưu điểm… mà hơn hết còn là phương tiện để chủ thể quản lý phát hiện những biểu hiện trì trệ, không phù hợp với thực tiễn khách quan của cơ chế, phương pháp quản lý đã và đang cản trở các hoạt động quản lý, từ đó đề xuất các biện pháp cải cách, hoàn thiện các hoạt động quản lý nhà nước. Vai trò của công tác thanh tra đối với hoạt động quản lý nhà nước được thể hiện trên những nội dung cơ bản sau: - Thanh tra là chức năng không thể thiếu của quản lý nhà nước, có vai trò quan trọng đối với việc đánh giá hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. Hoạt động thanh tra xem xét, đánh giá trên thực tế việc thực hiện chủ chương, chính sách, pháp luật của nhà nước, qua đó kịp thời phát hiện những sơ hở, 10 những sự bất hợp lý trong cơ chế quản lý, chính sách, pháp luật để kiến nghị điều chỉnh. Từ đó góp phần giúp cho chủ thể quản lý có được những thông tin cần thiết phục vụ cho việc hoạch định cơ chế quản lý, chính sách, pháp luật và đưa ra các biện pháp chỉ đạo, điều hành hợp lý.

- Thanh tra là phương thức đảm bảo trật tự, kỷ cương trong quản lý, phòng ngừa vi phạm pháp luật, góp phần tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa. Thông qua hoạt động thanh tra, những sai lệch trong việc thực hiện chủ chương, chính sách, pháp luật của các cơ quan, tổ chức, cá nhân là đối tượng thanh tra được phát hiện và xử lý kịp thời, bảo đảm tính tôn nghiêm của pháp luật. Đồng thời hoạt động thanh tra cũng là phương thức để tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật, hướng dẫn đối tượng thanh tra thực hiện đúng các quy định của pháp luật để từ đó góp phần phòng ngừa các hành vi vi phạm pháp luật xảy ra và tái diễn ở đối tượng quản lý nhà nước. - Bên cạnh việc tìm ra những sơ hở, yếu kém trong công tác quản lý, những nội dung trong chủ trương, chính sách chưa phù hợp với thực tiễn khách quan để kịp thời kiến nghị; phát hiện và xử lý những hành vi vi phạm pháp luật, tuyên truyền, phổ biến, hướng dẫn đối tượng quản lý thực hiện đúng các quy định của pháp luật, hoạt động thanh tra còn phải phát hiện và khẳng định, tạo điều kiện phát huy, nhân rộng những nhân tố tích cực.

Có như vậy thì hiệu quả công tác thanh tra mới đáp ứng được yêu cầu phát triển của thực tiễn, hiệu quả công tác quản lý mới được nâng cao. - Tiếp đó, Hiến pháp năm 2013 ghi nhận quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân, nhân dân là cội nguồn của quyền lực nhà nước. Nhà nước có nghĩa vụ chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân, tạo mọi điều kiện để nhân dân thực hiện quyền làm chủ của mình, tham gia quản lý nhà nước và quản lý xã hội. Hoạt động thanh tra góp phần bảo đảm quyền dân chủ của nhân dân thông qua hoạt động tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến 11 nghị, phản ánh và thanh tra việc thực hiện pháp luật về thanh tra, tiếp công dân; giải quyết khiếu nại, tố cáo.

Từ đó bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, góp phần bảo đảm các quyền dân chủ, phát huy vai trò làm chủ của nhân dân. Qua những phân tích trên, có thể hiểu: Thanh tra là việc xem xét, đánh giá, xử lý theo trình tự thủ tục do pháp luật quy định.của cơ quan nhà nước có thẩm quyền đối với việc thực hiện chính sách, pháp luật, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan, tổ chức, cá nhân. Khái niệm thanh tra chuyên ngành. Để làm rõ khái niệm thanh tra chuyên ngành, trước hết cần xem xét khái niệm về ngành.

Ngành được hình thành là kết quả tất yếu của sự phân công lao động xã hội xảy ra đồng thời với quá trình phát triển sản xuất và chuyên môn hóa các loại hình hoạt động khác nhau của con người. Nhìn từ góc độ quản lý nhà nước, khái niệm ngành có thể hiểu là hệ thống cơ quan, tổ chức từ trung ương đến địa phương, có tổ chức và hoạt động gắn đặc điểm chuyên môn - kỹ thuật, quy tắc quản lý riêng biệt, hoạt động để phục vụ một hoặc một số khía cạnh nhất định của xã hội. Hoạt động quản lý nhà nước theo ngành tất yếu dẫn đến nhu cầu phải có loại hình thanh tra chuyên ngành để đảm bảo các cơ quan, tổ chức, cá nhân hoạt động thuộc phạm vi quản lý của ngành chấp hành pháp luật chuyên ngành, quy định chuyên môn - kỹ thuật, quy tắc quản lý của ngành. Hoạt động thanh tra chuyên ngành mang tính chuyên sâu về nghiệp vụ của ngành, lĩnh vực chuyên môn.

Tính chuyên sâu này được thể hiện ở tính chuyên môn - kỹ thuật. Người tiến hành hoạt động thanh tra chuyên ngành khi thực hiện hoạt động thanh tra phải có kiến thức chuyên môn về ngành, lĩnh vực đó, vận dụng kiến thức để đưa ra những kết luận chính xác.