Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG PHÒNG TRÁNH TAI NẠN THƯƠNG TÍCH CHO TRẺ 24 ĐẾN 36 THÁNG TUỔI THEO HƯỚNG HUY ĐỘNG CỘNG ĐỒNG 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Nghiên cứu về hoạt động phòng tránh tai nạn thương tích Công ước của Liên Hiệp Quốc về quyền trẻ em khẳng định quyền của trẻ em được được tôn trọng và bảo vệ. Công ước này xác định rõ ràng: "Không ai được phép làm tổn hại đến trẻ em.
Nghĩa vụ của chúng ta là tôn trọng và bảo vệ các em. Không ai được ngược đãi trẻ em trai và gái về mặt thể chất, bằng ngôn ngữ hoặc tình cảm, kể cả cha mẹ, thầy cô giáo hay những người chăm sóc trẻ" Tuyên bố và công ước trên đề cập đến trách nhiệm của tất cả mọi người, bao gồm cả cha mẹ, giáo viên và người chăm sóc trẻ, trong việc tôn trọng và bảo vệ quyền và sự an toàn của trẻ em. Đây là một thông điệp quan trọng nhằm khuyến khích mọi người hành động có trách nhiệm và nhân văn để ngăn chặn các hành vi ngược đãi và tai nạn thương tích đối với trẻ em.[9] Tác phẩm "45 cách dạy trẻ tự bảo vệ mình" là một nguồn tài liệu quan trọng và hữu ích cho cả trẻ em và người lớn. Nó không chỉ giúp trẻ nhận biết và tránh xa nguy hiểm, mà còn giúp xây dựng một tinh thần tự tin và an toàn trong cuộc sống hàng ngày.
Cuốn sách này cung cấp cho trẻ những kiến thức và kỹ năng cần thiết để tự bảo vệ mình trong các tình huống nguy hiểm. Nó không chỉ truyền đạt lý thuyết mà còn thúc đẩy trẻ thực hành thông qua các tình huống được mô phỏng và các ví dụ cụ thể. Điều này giúp trẻ hình thành những phản xạ và nhận thức tự bảo vệ, đồng thời tăng khả năng tự tin và sẵn sàng đối mặt với các tình huống nguy hiểm. Những tình huống được mô tả trong sách rất gần gũi và thực tế, phù hợp với cuộc sống hàng ngày của trẻ.
Tác giả sử 9 dụng ngôn từ dễ hiểu, cụ thể và hình ảnh minh họa phong phú, tạo nên sự hấp dẫn và dễ tiếp thu cho trẻ em [29]. Tại Australia, các chính sách giáo dục khẳng định phát triển giáo dục mầm non giữ vai trò tiên quyết, nền tảng đối với phát triển đất nước. Chương trình giáo dục mầm non của Australia lấy hoạt động vui chơi làm trung tâm và phát huy tối đa năng lực, tư duy của trẻ, các kế hoạch được xây dựng dựa theo Luật và quyền trẻ em “trẻ em đựơc an toàn thì trẻ học tốt hơn”. Một trong các tiêu chuẩn đánh giá chất lượng trường mầm non ở Australia đó là “sức khỏe và an toàn của trẻ” (Childrens health and safety) (Tạp chí GDMN, 2015).
Ở Cộng hoà Liên bang Nga, có những chương trình giáo dục kỹ năng xã hội dành cho trẻ em và phụ huynh, với sự tập trung đặc biệt vào việc giảng dạy kỹ năng tự bảo vệ bản thân trong các tình huống khó khăn trong cuộc sống. Luật bảo vệ an toàn cho trẻ em đã được ban hành, đồng thời các địa phương cũng cam kết bảo vệ an toàn cho trẻ em dưới mọi hình thức. Các nghiên cứu về phòng tránh tai nạn thương tích (TNTT) cho trẻ từ 24 đến 36 tháng tuổi ở Cộng hoà Liên bang Nga cho rằng việc phòng tránh TNTT cho trẻ 24 đến 36 tháng tuổi là rất quan trọng đối với sự phát triển của trẻ trong xã hội. Người lớn cần quan tâm, hỗ trợ và giáo dục trẻ để trẻ đạt được những kỹ năng này trong bối cảnh xã hội hiện đại.Chương trình giáo dục này không chỉ tập trung vào việc truyền đạt kiến thức về nguy hiểm và phòng tránh, mà còn khuyến khích trẻ phát triển những kỹ năng cần thiết để tự bảo vệ bản thân.
Điều này bao gồm việc giáo dục trẻ về nhận biết nguy hiểm, cách đối phó với tình huống nguy hiểm và tìm kiếm sự giúp đỡ từ người lớn. Đồng thời, các nội dung giáo dục còn tập trung vào việc tăng cường sự tự tin, sự nhạy bén và khả năng ra quyết định của trẻ. Trong giáo dục mầm non tại Nhật Bản, việc phòng tránh TNTT đã trở thành một phần quan trọng của chương trình giảng dạy. Trẻ em được tiếp cận với các tình huống mô phỏng thực tế, bao gồm các phản xạ tự bảo vệ khi xảy 10 ra động đất, lũ lụt, hoặc các tình huống khẩn cấp khác.
Những tình huống này giúp trẻ hiểu về cách ứng phó và tự bảo vệ mình trong các tình huống nguy hiểm. Ngoài ra, việc phòng tránh TNTT tại Nhật Bản cũng kết hợp với việc truyền đạt kiến thức về kỹ năng sơ cứu cơ bản. Trẻ được hướng dẫn về cách đóng cửa, đóng gói và di chuyển an toàn trong trường hợp khẩn cấp. Các giáo viên và nhân viên trường mầm non chịu trách nhiệm đảm bảo rằng trẻ em có kiến thức và kỹ năng cần thiết để đối phó với các tình huống nguy hiểm đặc biệt như động đất.
Tác giả Vũ Thị Ngọc Minh và Nguyễn Thị Nga đã thực hiện cuốn sách "Giúp bé có kỹ năng nhận biết và phòng tránh một số nguy cơ không an toàn" (Nhà xuất bản Dân trí, 2012). Trong sách, tác giả phân tích 9 tình huống phổ biến trong cuộc sống mà trẻ có thể gặp nguy hiểm, đồng thời cung cấp các biện pháp hướng dẫn và giáo dục cho phụ huynh và giáo viên. Cuốn sách tập trung vào việc giúp trẻ nhận biết và phòng tránh các nguy cơ không an toàn trong cuộc sống hàng ngày. Tác giả phân tích 9 tình huống phổ biến mà trẻ thường gặp, bao gồm các tình huống như đuối nước, rơi từ độ cao, bị điện giật, tai nạn giao thông, chấn thương khi chơi thể thao, và nhiều hơn nữa.
Qua đó, sách cung cấp cho phụ huynh và giáo viên những khái niệm và kiến thức cần thiết để hướng dẫn trẻ phòng tránh các nguy cơ này. Tác giả không chỉ đưa ra phân tích tình huống mà còn cung cấp các biện pháp giáo dục và hướng dẫn cụ thể. Cuốn sách giúp phụ huynh và giáo viên nắm vững các biện pháp phòng tránh nguy hiểm và hướng dẫn trẻ cách đối phó trong mỗi tình huống. Các giải pháp được trình bày rõ ràng và thực tế, giúp tăng cường sự nhận thức và khả năng phòng tránh nguy cơ của trẻ em.
Cuốn sách "Giúp bé có kỹ năng nhận biết và phòng tránh một số nguy cơ không an toàn" của tác giả Vũ Thị Ngọc Minh và Nguyễn Thị Nga là một nguồn tài liệu hữu ích để nâng cao nhận thức và kiến thức của phụ huynh và giáo viên về việc phòng tránh nguy cơ không an toàn cho trẻ. Nó 11 cung cấp những khái niệm và biện pháp cụ thể để giáo dục và hướng dẫn trẻ phòng tránh các nguy cơ trong cuộc sống hàng ngày. Trong đề tài nghiên cứu “Kĩ năng phòng, tránh tai nạn thương tích cho trẻ mầm non” hai tác giả Nguyễn Thị Thu Huyền và Nguyễn Thị Mỹ Trinh đã đưa ra khái niệm tai nạn thương tích, phòng tránh tai nạn thương tích, ngoài ra tác giả đã chỉ rõ, kĩ năng phòng, tránh TNTT của trẻ không phải là yếu tổ bẩm sinh; Các kĩ năng phòng, tránh TNTT giúp giúp thúc đẩy sự phát triển của cá nhân trẻ và xã hội vì nó gắn liền với ý thức và các hoạt động, các chức năng tâm lý khác và các kĩ năng này không tồn tại riêng biệt mà luôn có sự gắn kết, bổ sung và hỗ trợ cho nhau. Cấu trúc của kĩ năng phòng, tránh tai nạn thương tích gồm: Kĩ năng nhận diện tình huống/ yếu tố nguy cơ gây TNTT; Kĩ năng tìm kiếm sự giúp đỡ khi gặp tình huống nguy hiểm; Kĩ năng ứng phó với tình huống, yếu tố nguy cơ gây TNTT.
Ngoài ra tác giả tác giả còn chỉ ra một số yếu tố ảnh hưởng đến kĩ năng phòng tránh TNTT của trẻ tại trường mầm non như: Trình độ, nhận thức, năng lực của giáo viên, cán bộ quản lý; Môi trường giáo dục ( Môi trường vật chất, môi trường tinh thần); Kế hoạch giáo dục; Quá trình tổ chức hướng dẫn các kĩ năng phòng, tránh TNTT cho trẻ của GV; Sự phối hợp giữa GV với gia đình trong việc giáo dục kĩ năng phòng, tránh TNTT cho trẻ; Hành vi của cha mẹ và những thành viên khác trong gia đình; Môi trường cộng đồng. [24] Như vậy trên thế giới, và trong nước, các tổ chức, các quốc gia đều quan tâm đến việc giáo dục kĩ năng tự bảo vệ, phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ từ lứa tuổi mầm non. Điều này nhằm hình thành cho trẻ những kĩ năng cơ bản giúp trẻ thích ứng và tự bảo vệ mình trước những nguy hiểm trong cuộc sống. Nghiên cứu về quản lý hoạt động phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ 12 Vấn đề phòng tránh tai nạn thương tích (TNTT) cho trẻ và công tác quản lí hoạt động phòng tránh TNTT cho trẻ mầm non tại Việt Nam đã thu hút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu.
Trong số đó, công trình nghiên cứu của tác giả Ngô Thị Thanh Huyền với tựa đề "Công tác quản lí hoạt động phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ mầm non" là một ví dụ. Trong nghiên cứu của mình, tác giả đã đề xuất những giải pháp để thực hiện công tác phòng tránh tai nạn thương tích đối với trẻ. Những giải pháp này có thể bao gồm việc tăng cường giám sát và quản lí hoạt động của trẻ, cung cấp đủ kiến thức và hướng dẫn cho trẻ về an toàn và nguy cơ, cũng như tạo ra môi trường an toàn và thiết kế các hoạt động phù hợp với độ tuổi và khả năng của trẻ. Công trình nghiên cứu của tác giả Ngô Thị Thanh Huyền đã đóng góp quan trọng vào việc hiểu và thực hiện công tác phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ mầm non.
Nó đã giúp nâng cao nhận thức và ý thức của cộng đồng về tầm quan trọng của việc bảo vệ trẻ em khỏi tai nạn thương tích và góp phần vào việc xây dựng một môi trường an toàn và phát triển toàn diện cho trẻ mầm non [19]. Luận văn Thạc sĩ Quản lí giáo dục của tác giả Nguyễn Thị Phương Thảo với đề tài Quản lí hoạt động phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ Sơn Ca 10 quận Phú Nhuận, TP. Tác giả đã tập trung vào nhiệm vụ trọng tâm của đề tài là nghiên cứu các biện pháp áp dụng cho công tác quản lí hoạt động phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ .