Chương 1. Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động phối hợp giữa gia đình và nhà trường trong việc chăm sóc – giáo dục trẻ 5-6 tuổi.Thực trạng quản lý hoạt động phối hợp giữa gia đình và nhà trường trong việc chăm sóc – giáo dục trẻ 5-6 tuổi tại trường mầm non Tuổi Hoa – quận Ba Đình – thành phố Hà Nội. Các biện pháp quản lý nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động phối hợp giữa gia đình và nhà trường trong việc chăm sóc – giáo dục trẻ 5-6 tuổi tại trường mầm non Tuổi Hoa –quận Ba Đình – thành phố Hà Nội. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG PHỐI HỢP GIỮA GIA ĐÌNH VÀ NHÀ TRƢỜNG TRONG VIỆC CHĂM SÓC - GIÁO DỤC TRẺ 5-6 TUỔI 1.
Tổng quan nghiên cứu về quản lý hoạt động phối hợp giữa gia đình và nhà trƣờng trong việc chăm sóc - giáo dục trẻ 5-6 tuổi Trách nhiệm của nhà trường trong việc tổ chức, phối hợp với gia đình để chăm sóc-giáo dục trẻ là một vấn đề được xã hội và các nhà giáo dục rất coi trọng. Trẻ em ở giai đoạn đoạn 5 - 6 tuổi có sự phát triển mạnh mẽ về nhiều mặt, đặc biệt ngôn ngữ của trẻ đã đạt chất lượng cao về phát âm, vốn từ và các hình thức ngữ pháp, đây cũng là lúc trẻ bước sang một giai đoạn phát triển mới, trẻ phải học rất nhiều các kỹ năng cũng như kiến thức để chuẩn bị cho cuộc sống mà trước mắt là cho sự thay đổi bước ngoặt về cấp học của trẻ. Trẻ ở lứa tuổi này luôn tò mò, hoạt động nhiều, ham học hỏi, thích tự làm việc, ham chơi hơn ăn do vậy đây là lúc trẻ cần được quan tâm hết sức đặc biệt mà nếu chỉ trông cậy vào sự chăm sóc giáo dục trẻ ở trường mầm non thôi thì chưa đủ để chuẩn bị cho trẻ cuộc sống tương lai mà cần phải có sự hỗ trợ của cộng đồng, đặc biệt là gia đình trẻ. Sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường trong việc chăm sóc giáo dục trẻ đã trở thành đề tài của nhiều công trình ngiên cứu khoa học ở trong và ngoài nước.
Nghiên cứu ở nước ngoài Trong nền giáo dục cận đại, J.Komenxki (1592-1670) là người đầu tiên nêu ra một hệ thống lý luận chặt chẽ về tầm quan trọng của mối quan hệ thống nhất giữa gia đình và nhà trường đối với kết quả giáo dục trẻ. Ông khẳng định lòng ham học của trẻ không thể thiếu vắng sự kích thích từ phía bố mẹ và thầy cô: “Các bậc cha mẹ, giáo viên nhà trường, bản thân môn học, phương pháp dạy học phải thống nhất làm thức tỉnh và duy trì khát vọng học tập trong học sinh”. Nhiều nhà giáo dục lỗi lạc của Liên Xô đã nhấn mạnh đến tầm quan trọng của sự phối hợp, hợp tác giữa nhà trường và gia đình 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trong việc thực hiện mục đích giáo dục những người công dân chân chính trong tương lai đối với nhà nước xã hội chủ nghĩa.Xukhomlinxki (1918- 1970) đã khẳng định nếu gia đình và nhà trường không có sự hợp tác để thống nhất mục đích, nội dung giáo dục thì sẽ dẫn đến tình trạng “gia đình một đường, nhà trường một nẻo”. Vào đầu thế kỷ 21 này, một số nước phương Tây đã chú ý đề cao hơn vai trò của cha mẹ trong việc kết hợp với nhà trường để giáo dục trẻ.
Ông Alan Johnson, bộ trưởng Bộ Giáo dục Anh, trong bài phát biểu gần đây đã kêu gọi cha mẹ không nên phó thác việc chăm sóc, giáo dục con em mình cho nhà trường. Ngược lại, ông khẳng định vai trò của các bậc phụ huynh rất quan trọng, thậm chí sẽ mang lại một “sự khác biệt lớn” so với những kết quả mà trẻ đạt được từ trường học. Một dự án nghiên cứu về gia đình (Harvard Family Research Project) của trường Đại học Harvard khẳng định: Sự tham gia của gia đình trong giáo dục mầm non nâng cao thành công của mỗi trẻ trong mọi độ tuổi. Dự án đã nêu được tầm quan trọng của giáo dục gia đình trong giai đoạn lứa tuổi mầm non, đó là quá trình giáo dục bao gồm thái độ, nhận thức và thực hành của cha mẹ trong việc nuôi dạy trẻ, trong đó đối với giáo dục mầm non, quan hệ giữa gia đình và nhà trường được hiểu là những liên hệ chính thức và phi chính thức giữa gia đình và cơ sở giáo dục mầm non.
Sự tham gia vào các hoạt động ở cơ sở giáo dục mầm non bao gồm các buổi họp phụ huynh, tham quan lớp học, tham gia giúp đỡ các hoạt động ở lớp học cũng như duy trì mối liên hệ định kỳ giữa cha mẹ và giáo viên là những yếu tố ảnh hưởng, tác động đến chất lượng giáo dục trẻ. Tác phẩm “Giáo viên mầm non và công tác với gia đình”, tác giả người Nga Ubanxkaia cũng đề cập đến công việc của hiệu trưởng trường mầm non với công tác phụ huynh bao gồm công tác quản lý hoạt động phối hợp với gia đình, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên để làm tốt công tác phụ huynh và công tác tư vấn, giao tiếp trực tiếp với phụ huynh. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Nghiên cứu trong nước Về những nghiên cứu ở trong nước, trong hầu hết các sách báo chuyên ngành, các đề tài, bài viết trong các hội thảo khoa học của các nhà nghiên cứu, chuyên gia về MN đều nêu bật được tầm quan trọng và sự cần thiết của giáo dục trẻ MN ở nhà trường và gia đình trong cuốn GDMN - Những vấn đề lý luận trong thực tiễn của Nguyễn Ánh Tuyết: Phần II: Những quan điểm cơ bản của GDMN Việt Nam - Quan điểm I: GDMN là khâu đầu tiên của quá trình đào tạo nhân cách con người mới Việt Nam hay vai trò của gia đình đối với sự phát triển của trẻ thơ.
Trong cuốn xã hội hóa giáo dục của viện KHGD do Võ Tấn Quang chủ biên đã nêu trong chương 2 – xã hội hóa GDMN: “ Trẻ mầm non với tư cách là đối tượng chăm sóc, giáo dục được chăm lo của giáo dục nhà trẻ, giáo dục mẫu giáo và giáo dục gia đình một cách tự giác lẫn tự phát”. Trong luận án Tiến Sĩ của tác giả Phạm Bích Thủy về: Biện pháp bồi dưỡng cho cha mẹ năng lực giáo dục hành vi đạo đức với trẻ mẫu giáo lớn và trong Báo cáo tổng kết nhiệm vụ nghiên cứu khoa học, Viện Khoa học giáo dục 2009 của tác giả Phan Thị Ngọc Anh về Xây dựng nội dung giáo dục trẻ cho các bậc cha mẹ ở gia đình góp phần thực hiện chương trình GDMN mới, đều khẳng định vai trò đan xen, kết hợp giữa nhà trường và gia đình trong chăm sóc, giáo dục trẻ mầm non là quan trọng và tất yếu. Các công trình nghiên cứu trên đều khẳng định gia đình có tính quyết định rất lớn trong việc chăm sóc-giáo dục trẻ và sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường là không thể thiếu trong công tác này. Bởi lẽ gia đình có vị trí và vai trò hết sức to lớn trong việc hình thành và phát triển nhân cách của trẻ.
Giáo dục gia đình có tính xúc cảm hơn so với bất cứ môi trường giáo dục nào khác, vì nó dựa trên tình yêu thương của cha mẹ đối với con cái và tình cảm quyến luyến, tin cậy của con cái đối với cha mẹ. Như vậy cả lý luận và thực tiễn nghiên cứu vấn đề về sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường trong chăm sóc-giáo dục trẻ mầm non đều được các 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com chuyên gia trong Ngành và các bậc phụ huynh rất quan tâm, ngày càng có nhiều các nghiên cứu báo cáo, hội thảo về lĩnh vực này. Tuy nhiên chưa có đề tài, công trình nào đi sâu nghiên cứu về biện pháp quản lý sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường trong việc chăm sóc-giáo dục trẻ 5-6 tuổi. Một số khái niệm cơ bản 1.
Quản lý Trong tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, con người muốn tồn tại và phát triển đều phải dựa vào sự nỗ lực của một số tổ chức, từ một nhóm nhỏ đến phạm vi rộng lớn hơn, đều phải thừa nhận và chịu một sự quản lý nào đó. Có thể nói, hoạt động quản lý vừa là một khoa học, vừa là một nghệ thuật, nó điều khiển một hệ thống xã hội ở cả tầm vĩ mô và vi mô. Hiện nay, mặc dù thuật ngữ quản lý đã trở nên phổ biến, song chưa có một định nghĩa thống nhất. Khái niệm quản lý có nội dung rất chung, tổng quát, nó dùng cho cả quá trình xã hội, quá trình sinh vật cũng như quá trình kỹ thuật.
Mỗi một định nghĩa về quản lý thường đúng với một lĩnh vực quản lý cụ thể và tùy theo các cách tiếp cận khác nhau. Theo cách tiếp cận trên phương diện hoạt động của tổ chức thì: “Quản lý là tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý nhằm thực hiện các mục tiêu dự kiến”. Hoặc “hoạt động quản lý là tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức”. Với cách tiếp cận tình huống thì: “Quản lý là thiết kế và duy trì một môi trường trong đó các cá nhân làm việc với nhau trong các nhóm có thể hoàn thành các nhiệm vụ và các mục tiêu đã định”.[16] Theo tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc thì quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo, lãnh đạo và kiểm tra.[23] 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Bất kỳ một tổ chức nào, có mục đích, cơ cấu và quy mô ra sao thì cũng đều cần phải có sự quản lý và có người quản lý để tổ chức hoạt động và đạt được mục đích của mình.
Người quản lý là nhân vật có trách nhiệm phân bố nhân lực và nguồn lực, chỉ dẫn sự vận hành của một bộ phận hay toàn bộ tổ chức để tổ chức hoạt động có hiệu quả và đạt đến mục đích cuối cùng của tổ chức. Theo tác giả Đặng Quốc Bảo; Hoạt động quản lý bắt nguồn từ sự phân công, hợp tác lao động. Chính sự phân công, hợp tác lao động nhằm đạt đến hiệu quả nhiều hơn, năng suất lao động cao hơn.