mở đầu cho việc ra đời Nghị quyết số 10 c ủa B ộ Chính trị khóa VI (4/1988), đánh dấu một giai đoạn chuyển biến quan trọng của 19 mô hình HTX kiểu cũ, cũng chính là bước chuẩn bị quan trọng cho sự ra đời của Luật HTX (năm 1996) và sau đó là Luật HTX (năm 2003, năm 2012) tạo khuôn khổ pháp lý cơ bản để HTX hoạt động phù hợp với thực tiễn đặt ra. Bối cảnh kinh tế - xã hội “Sự phát triển các lĩnh vực hợp tác, các hình thức hợp tác và quy mô hợp tác ở những mức độ khác nhau là xuất phát từ quy luật quan h ệ s ản xuất nhất thiết phải phù hợp với tính chất và trình độ phát triển của l ực lượng sản xuất” [30, tr. Mặt khác, nó còn chịu sự tác động của môi trường, điều kiện đặc thù của từng địa phương, đó là trình độ dân trí, văn hóa, truyền thống, tâm lý, tính cộng đồng, sự hiểu biết, tính năng động sáng tạo trong hoạt đ ộng SXKD dưới tác động của nền kinh tế thị trường đang trong quá trình h ội nhập với khu vực và thế giới, v. Thị trường đầu vào, đầu ra cho nông nghiệp Trong điều kiện kinh tế thị trường cùng với xu thế hội nhập, kinh tế nông hộ không thể tự thân trở thành một đơn vị kinh tế hàng hóa phát triển trong nền kinh tế thị trường trước sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt của các doanh nghiệp lớn, trước hết trong dịch vụ đầu vào, đ ầu ra c ủa kinh tế nông hộ.
Do vậy, tất yếu các nông hộ phải liên kết lại với nhau trong các tổ chức KTTT của mình, tạo ra sức cạnh tranh trên thị trường, tự bảo đảm hoạt động dịch vụ đầu vào, đầu ra cho kinh tế hộ đạt kết quả cao hơn. Vì thế, KTTT trong nông nghiệp trở thành chỗ dựa vững chắc để kinh tế hộ trở thành đơn vị sản xuất hàng hóa tự chủ có khả năng cạnh tranh đạt hiệu quả cao trong nền kinh tế thị trường và xu thế hội nhập. Quản lý nhà nước đối với các loại hình kinh tế tập thể trong nông nghiệp ở cấp huyện 20 1. Khái quát chung quản lý nhà nước đối với các lo ại hình kinh tế tập thể trong nông nghiệp Thuật ngữ Quản lý có nội dung rất rộng và phong phú.
Trên thực tiễn khi sử dụng thuật ngữ này người ta thường gắn với đối tượng hay khách thể quản lý tạo nên cụm thuật ngữ kép như: Qu ản lý kinh t ế, Qu ản lý văn hoá - an ninh - quốc phòng, Quản lý tài chính, Quản lý sản xuất - kinh doanh, Quản lý thiết bị v. Như vậy, thuật ngữ Quản lý ph ản ánh m ối quan hệ biện chứng giữa chủ thể và khách thể quản lý trong quá trình phát triển. Quản lý Nhà nước (QLNN) là hoạt động thực hiện quyền lực Nhà nước của các cơ quan trong bộ máy Nhà nước nhằm thực hiện những chức năng đối nội và đối ngoại của Nhà nước trên cơ sở các quy luật phát triển của xã hội, nhằm mục đích ổn định và phát triển đất nước. Hoạt động QLNN được bao quát trên tất cả lĩnh vực của đời sống xã hội, trong đó QLNN về kinh tế là một trong những lĩnh vực quan trọng.
Quản lý nhà nước về kinh tế là sự tác động có tổ chức và bằng pháp quyền của Nhà nước lên nền kinh tế quốc dân nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các nguồn lực kinh tế trong và ngoài nước, các cơ hội có thể có để đạt được các mục tiêu phát triển kinh tế đất nước đặt ra trong đi ều ki ện h ội nhập và mở rộng giao lưu quốc tế. Quản lý Nhà nước về kinh tế nhằm hỗ trợ, đảm bảo, tạo điều kiện thuận lợi cho các thành phần kinh tế phát triển đồng đều. Trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, Đảng và Nhà nước ta xác định kinh tế Nhà nước và KTTT ngày càng trở thành nền tảng của n ền kinh t ế quốc dân. Do đó, KTTT nói chung, KTTT trong nông nghiệp nói riêng cũng là một đối tượng cần được quan tâm của các cơ quan QLNN.
21 Quản lý Nhà nước về KTTT trong nông nghiệp là sự tác đ ộng có ch ủ đích, có tổ chức và bằng pháp quyền Nhà nước lên các loại hình KTTT trong nông nghiệp nhằm định hướng, hỗ trợ để các loại hình KTTT trong nông nghiệp tồn tại, phát triển trong khuôn khổ pháp luật vì mục tiêu phát tri ển nông nghiệp, nông thôn và phát triển triển KT - XH nói chung. Quản lý Nhà nước về KTTT trong nông nghiệp như việc ban hành các văn bản quy phạm pháp luật làm căn cứ để KTTT trong nông nghiệp hoạt động; ban hành, thực thi các chính sách hỗ trợ, xây dựng chiến l ược đ ịnh hướng phát triển, tổ chức bộ máy quản lý, kiểm tra giám sát hoạt động của KTTT trong nông nghiệp. Nói chung, QLNN mang tính định hướng, h ỗ tr ợ để các loại hình KTTT tồn tại, phát triển trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Quản lý Nhà nước về KTTT trong nông nghiệp có sự khác biệt với quản lý SXKD của các đơn vị hay tổ chức kinh tế trong nông nghiệp.
Các tổ chức kinh tế trong nông nghiệp thực hiện việc tự chủ quản lý SXKD c ủa mình gồm: xây dựng kế hoạch sản xuất, tổ chức quản lý sản xu ất, th ực hiện hạch toán kinh tế. tạo ra các giá trị vật chất và tinh thần đáp ứng nhu cầu xã hội. Hoạt động SXKD của các đơn vị, các tổ chức kinh tế trong nông nghiệp phải tuân thủ pháp luật và chính sách của Nhà nước. QLNN về KTTT trong nông nghiệp và quản lý SXKD của các đơn vị, các tổ chức kinh tế trong nông nghiệp là hai khái niệm khác nhau nhưng có quan hệ biện chứng với nhau.
QLNN về KTTT trong nông nghiệp thực hiện tốt sẽ tạo điều kiện, tiền đề cho quản lý SXKD của đơn vị tiến hành thuận lợi, có hiệu quả. Ngược lại, việc quản lý SXKD tốt vừa thể hiện hiệu lực của QLNN, vừa tạo điều kiện phát huy vai trò quản lý vĩ mô của Nhà nước đầy đủ hơn và có hiệu quả hơn, đảm bảo sự phát triển ổn định c ủa toàn b ộ nông nghiệp và nông thôn. QLNN về KTTT trong nông nghiệp thừa nhận và tôn trọng quyền tự chủ kinh doanh của các đơn vị, các tổ chức kinh t ế, 22 nhưng không buông trôi mà thực hiện việc kiểm soát chúng v ề m ặt Nhà nước, nghĩa là thực hiện việc QLNN đối với các loại hình KTTT trong nông nghiệp. Mục tiêu, nội dung quản lý nhà nước đối với các loại hình kinh tế tập thể trong nông nghiệp ở cấp huyện 1.
Mục tiêu của quản lý Nhà nước đối với các loại hình kinh t ế tập thể trong nông nghiệp Mục tiêu Quản lý nhà nước đối với các loại hình KTTT trong nông nghiệp là nhằm đạt mục tiêu chiến lược của Nhà nước về phát triển quy mô, chất lượng, hiệu quả hoạt động của các loại hình KTTT trong nông nghiệp, góp phần quan trọng trong việc đưa nền nông nghiệp của huy ện nhà phát triển toàn diện, nâng sức cạnh tranh. QLNN đối với các loại hình KTTT trong nông nghiệp nhằm đạt được các mục tiêu cơ bản sau: - Hoạch định phát triển các loại hình KTTT trong nông nghiệp QLNN đối với các loại hình KTTT trong nông nghiệp là một bộ phận quan trọng của QLNN về kinh tế nói chung và là sự tác động có tổ chức và bằng pháp quyền của bộ máy Nhà nước lên đối tượng bị quản lý trong việc bảo đảm quản lý chặt chẽ, hiệu quả và minh bạch đối với các lo ại hình KTTT trong nông nghiệp thông qua đưa các nội dung phát tri ển các lo ại hình KTTT trong nông nghiệp vào các Đề án, chương trình, k ế ho ạch phát triển KT - XH chung của địa phương. - Tổ chức phát triển các loại hình KTTT trong nông nghiệp Phát triển KTTT là chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước, đồng thời cũng là sự nghiệp hết sức khó khăn đòi hỏi phải kiên trì, xuất phát từ nhu cầu thực tế, phù hợp với đặc điểm của từng ngành, đ ịa ph ương và t ừng lĩnh vực kinh tế. Phải tuân thủ các quy định của Luật HTX và các quy định khác có liên quan, đảm bảo các loại hình KTTT trong nông nghi ệp là t ổ 23 chức KTTT đồng sở hữu, tự chủ, tự chịu trách nhiệm do các thành viên tự nguyện thành lập, trên cơ sở bình đẳng, dân chủ cùng có l ợi.
Xây d ựng và phát triển KTTT phải gắn với Chương trình mục tiêu Quốc gia xây d ựng nông thôn mới và các chương trình, kế hoạch phát triển KT - XH c ủa đ ịa phương. Kế hoạch phát triển KTTT bám sát và cụ thể hóa các mục tiêu đ ược xác định trong Chiến lược phát triển kinh tế xã hội 2010 – 2020 c ủa t ỉnh, Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2016 – 2020, Quy ho ạch t ổng thể phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch phát triển c ủa các ngành, đ ịa phương; các chương trình mục tiêu quốc gia, chương trình giảm nghèo. Phát triển KTTT, HTX phải xuất phát từ nhu cầu chung, th ực t ế c ủa các thành viên; theo đúng các giá trị và nguyên t ắc c ơ b ản c ủa HTX, đ ồng thời có tác động trực tiếp đối với thành viên HTX, các HTX, THT trên đ ịa bàn huyện. Thông qua HTX, thành viên, nhất là nông dân với quy mô s ản xuất nhỏ có thể liên kết lại với nhau nhằm phát huy lợi thế của kinh tế theo quy mô, tăng cường năng lực và hiệu quả sản xuất, tăng s ức c ạnh tranh của sản phẩm trên thị trường.
- Tổ chức đánh giá việc phát triển các loại hình KTTT trong nông nghiệp Việc tổ chức đánh giá quá trình, kết quả phát triển các lo ại hình KTTT trong nông nghiệp là vô cùng cần thiết. Mục tiêu của việc t ổ ch ức đánh giá này là xem xét chủ trương phát triển các lo ại hình KTTT trong nông nghiệp hiện nay đã phù hợp chưa; quy mô và chất lượng hoạt động; việc vận dụng các chính sách và nguồn lực đầu tư của nhà nước vào KTTT trong nông nghiệp, hiệu quả đầu tư.