phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo. Phần nội dung kết quả nghiên cứu đƣợc kết cấu thành 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận của quản lý nhà nƣớc về đào tạo nghề cho lao động nông thôn. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý nhà nƣớc về đào tạo nghề cho lao động nông thôn trên địa bàn huyện Krông Búk, tỉnh Đắk Lắk. Chƣơng 3: Giải pháp tiếp tục hoàn thiện quản lý nhà nƣớc về đào tạo nghề cho lao động nông thôn trên địa bàn huyện Krông Búk, tỉnh Đắk Lắk.
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ ĐÀO TẠO NGHỀ CHO LAO ĐỘNG NÔNG THÔN 1. Khái niệm, đặc điểm và vai trò của quản lý nhà nƣớc về đào tạo nghề cho lao động nông thôn 1. Khái niệm đào tạo nghề cho lao động nông thôn Để hiểu rõ về quản lý nhà nƣớc về đào tạo nghề cho lao động nông thôn, trƣớc hết cần làm rõ các khái niệm về nghề, đào tạo nghề, đào tạo nghề cho lao động nông thôn Khái niệm nghề: Hiện nay, có rất nhiều định nghĩa về nghề đƣợc đƣa ra song chƣa đƣợc thống nhất, chẳng hạn nhƣ có định nghĩa nêu: Nghề là một tập hợp lao động do sự phân công lao động xã hội quy định mà giá trị của nó trao đổi đƣợc. Hay: Nghề hoạt động cần thiết cho xã hội ở một lĩnh vực lao động nhất định đòi hỏi phải đƣợc đào tạo ở một trình độ nào đó.
Nghề mang tính tƣơng đối, nó phát sinh, phát triển hay mất đi do trình độ của nền sản xuất hay do nhu cầu xã hội. Mặc dù khái niệm nghề đƣợc hiểu dƣới nhiều góc độ khác nhau song chúng ta có thể thấy một số nét đặc trƣng nhất định: Một là: Nghề là hoạt động, là công việc lao động của con ngƣời đƣợc lặp đi lặp lại. Hai là: Nghề là sự phân công là động xã hội, phù hợp với yêu cầu xã hội. Ba là: Nghề là phƣơng tiện để sinh sống.
Bốn là: Nghề là lao động kỹ năng, kỹ xảo chuyên biệt có giá trị trao đổi trong xã hội, đòi hỏi phải có quá trình đào tạo nhất định. Nhƣ vậy, nghề là một hình thức phân công lao động, nó đòi hỏi kiến thức lý thuyết tổng hợp và kỹ năng thực hành để hoàn thành những công việc nhất định. Khái niệm về đào tạo nghề: 10 Luật Dạy nghề (2006) định nghĩa: “Dạy nghề là hoạt động dạy và học nhằm trang bị kiến thức, kỹ năng và thái độ nghề nghiệp cần thiết cho người học nghề để có thể tìm được việc làm hoặc tự tạo việc làm sau khi hoàn thành khóa học”.[24] Theo quy định tại Luật Giáo dục (2009): “Dạy nghề là một cấp học trong giáo dục nghề nghiệp và được thực hiện dưới một năm đối với ĐTN trình độ sơ cấp, từ một đến ba năm đối với ĐTN trình độ trung cấp, trình độ cao đẳng. Các CSDN bao gồm trường cao đẳng nghề, trường trung cấp nghề, TTDN, lớp dạy nghề”.[25] Luật Giáo dục nghề nghiệp (2014) đƣa ra khái niệm: “ĐTN nghiệp là hoạt động dạy và học nhằm trang bị kiến thức, kỹ năng và thái độ nghề nghiệp cần thiết cho người học để có thể tìm được việc làm hoặc tự tạo việc làm sau khi hoàn thành khóa học hoặc để nâng cao trình độ nghề nghiệp”.
[27] Nhƣ vậy, theo tác giả thì khái niệm ĐTN đƣợc định nghĩ nhƣ sau: ĐTN là hoạt động trang bị kiến thức, kỹ năng và thái độ nghề nghiệp cần thiết cho ngƣời lao động để họ có thể hành nghề hoặc tự tạo việc làm sau khi hoàn thành khóa học. Có 03 hình thức đào tạo nghề: trình độ sơ cấp, trình độ trung cấp và trình độ cao đẳng. Khái niệm đào tạo nghề cho lao động nông thôn: Nông thôn là vùng sinh sống của tập hợp dân cƣ, trong đó có nhiều vùng nông thôn là địa bàn để ngƣời nông dân sinh sống và phát triển, là một bộ phận quan trọng cấu thành xã hội. Nông thôn là phần lãnh thổ không thuộc nội thành, nội thị các thành phố, thị xã, thị trấn, đƣợc quản lý bởi cấp hành chính cơ sở là Ủy ban nhân dân xã.
Lao động nông thôn là những ngƣời thuộc lực lƣợng lao động và hoạt động trong hệ thống kinh tế nông thôn. 11 Theo Quyết định số 971/QĐ-TTg ngày 01/7/2015 sửa đổi, bổ sung cho Quyết định số 1956/QĐ-TTg ngày 27/11/2009 của Thủ tƣớng chính phủ thì lao động nông thôn tham gia học nghề phải là: Từ đủ 15 tuổi đến 60 tuổi (đối với nam), 55 tuổi (đối với nữ), có trình độ học vấn và sức khỏe phù hợp với nghề cần học; Ngƣời lao động có hộ khẩu thƣờng trú tại xã; Ngƣời lao động có hộ khẩu thƣờng trú tại phƣờng, thị trấn đang trực tiếp làm nông nghiệp hoặc thuộc hộ gia đình có đất nông nghiệp bị thu hồi. Nhƣ vậy, đào tạo nghề cho lao động nông thôn là hoạt động có mục đích, có tổ chức nhằm truyền đạt những kiến thức, kỹ năng, thái độ của một nghề nào đó cho ngƣời lao động ở khu vực nông thôn, từ đó tạo năng lực cho ngƣời lao động đó có thể thực hiện thành công nghề đã đƣợc đào tạo. Khái niệm, đặc điểm và vai trò quản lý nhà nước về đào tạo nghề cho lao động nông thôn * Khái niệm quản lý nhà nƣớc về đào tạo nghề cho lao động nông thôn: Ngay từ khi xã hội loài ngƣời xuất hiện thì nhu cầu quản lý cũng đƣợc hình thành nhƣ một tất yếu khách quan.
Trong tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, con ngƣời muốn tồn tại và phát triển đều phải dựa vào sự nỗ lực của cá nhân, của một tổ chức, từ một nhóm nhỏ đến phạm vi rộng lớn hơn ở tầm quốc gia, đều phải thừa nhận và chịu sự quản lý nào đó. Một cách chung nhất, quản lý có thể đƣợc hiểu là: Quản lý là sự tác động có định hƣớng và tổ chức của chủ thể quản lý lên đối tƣợng quản lý buộc các đối tƣợng quản lý phải tuân thủ các quy định do mình đề ra để đạt đƣợc những mục tiêu đã định trƣớc. Quản lý vừa là một môn khoa học sử dụng tri thức của nhiều môn khoa học tự nhiên và xã hội nhân văn khác nhau nhƣ: toán học, thống kê, kinh tế, tâm lý học, xã hội học,. vừa là một “nghệ thuật".
Do vậy các nhà quản lý trong quá trình quản lý hoạt động của mình phải luôn chủ động, khéo léo, linh 12 hoạt tổ chức, điều khiển, hƣớng dẫn mọi thành viên trong tổ chức của mình cùng hƣớng tới mục tiêu xác định, tránh đƣợc tình trạng rối ren và bất ổn định của tổ chức, đồng thời có thể kích thích và phát huy đƣợc năng lực của mọi thành viên trong tổ chức. Có nhiều dạng quản lý của nhiều chủ thể quản lý khác nhau trong sự vận động và phát triển của xã hội. Trong đó, quản lý nhà nƣớc là một dạng quản lý có ý nghĩa quan trọng nhất. Quản lý nhà nƣớc là một dạng quản lý do nhà nƣớc làm chủ thể, định hƣớng điều hành, chi phối.để đạt đƣợc mục tiêu kinh tế - xã hội trong những giai đoạn lịch sử nhất định.
Nhƣ vậy, quản lý có thể đƣợc hiểu là sự tác động có tổ chức, có mục đích của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý và khách thể quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả các nguồn lực để đạt được các mục tiêu đặt ra trong sự vận động của sự vật. Có nhiều dạng quản lý của nhiều chủ thể quản lý khác nhau trong sự vận động và phát triển của xã hội. Trong đó, quản lý nhà nƣớc là một dạng quản lý có ý nghĩa quan trọng nhất. Quản lý nhà nƣớc là một dạng quản lý do nhà nƣớc làm chủ thể, định hƣớng điều hành, chi phối.để đạt đƣợc mục tiêu kinh tế - xã hội trong những giai đoạn lịch sử nhất định.
Quản lý nhà nƣớc là sự quản lý xã hội bằng quyền lực Nhà nƣớc, ý chí Nhà nƣớc, thông qua bộ máy nhà nƣớc làm thành hệ thống điều khiển quan hệ xã hội và hành vi hoạt động của con ngƣời để đạt đƣợc mục tiêu kinh tế - xã hội nhất định, theo những thời gian nhất định với hiệu quả cao. Quản lý nhà nước về đào tạo nghề cho lao động nông thôn: Đào tạo nghề cho LĐNT là một trong những hoạt động của lĩnh vực giáo dục đào tạo. Do vậy cần có sự QLNN để hoạt động này đƣợc diễn ra đúng hƣớng và phù hợp với sự phát triển KT - XH của đất nƣớc. 13 Quản lý nhà nƣớc đối với đào tạo nghề là một dạng quản lý do các cơ quan trong bộ máy nhà nƣớc làm chủ thể, định hƣớng điều hành, chi phối mọi hoạt động liên quan đến đào tạo nghề nhƣ: chiến lƣợc, quy hoạch, chính sách, tổ chức hoạt động của các cơ sở doanh nghiệp, đào tạo bồi dƣỡng giáo viên, cán bộ quản lý.nhằm đảm bảo trật tự, kỷ cƣơng trong hoạt động dạy nghề, thực hiện đƣợc mục tiêu đào tạo nguồn nhân lực trực tiếp đáp ứng đƣợc yêu cầu về số lƣợng và chất lƣợng, phù hợp với sự phát triển của nền kinh tế và tiến trình hội nhập của khu vực và quốc tế; đảm bảo tính kinh tế, hiệu lực, hiệu quả của hoạt động dạy nghề.
Việc tác động có tổ chức và điều hành bằng quyền lực nhà nƣớc đối với hoạt động đào tạo nghề do các cơ quan quản lý đào tạo nghề của nhà nƣớc từ trung ƣơng đến địa phƣơng tiến hành để thực hiện nhiệm vụ, chức năng do Nhà nƣớc ủy quyền nhằm phát triển sự nghiệp đào tạo nghề, duy trì trật tự, kỷ cƣơng, thỏa mãn nhu cầu đƣợc đào tạo nghề của xã hội và thực hiện mục tiêu phát triển sự nghiệp đào tạo nghề của Nhà nƣớc. Nhƣ vậy, Quản lý nhà nước về đào tạo nghề cho LĐNT là hoạt động quản lý theo ngành do các cơ quan chức năng thực hiện, sử dụng quyền lực công để điều hành, điều chỉnh toàn bộ các hoạt động ĐTN cho LĐNT nhằm thực hiện mục tiêu đã đề ra. * Đặc điểm của quản lý nhà nƣớc về đào tạo nghề cho lao động nông thôn: Chủ thể quản lý: là các cơ quan trong bộ máy nhà nƣớc từ Trung ƣơng tới địa phƣơng đƣợc giao nhiệm vụ QLNN về đào tạo nghề cho lao động nông thôn theo quy định của pháp luật. Đối tượng quản lý: là mọi hoạt động về ĐTN cho LĐNT ở tất cả các cơ sở GDNN.