PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề án Đất đai luôn là tài nguyên vô cùng quý giá. Đất đai không những là tư liệu sản xuất đặc biệt, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống, là địa bàn phân bố các khu dân cư, xây dựng các cơ sở kinh tế, văn hóa, an ninh và quốc phòng mà đất đai còn là yếu tố không thể thiếu được trong tiến trình phát triển của đất nước, có vai trò cực kỳ quan trọng đối với đời sống xã hội. Việt Nam là một nước nông nghiệp, diện tích đất tự nhiên không lớn, dân số khá đông, sự gia tăng về dân số đang làm gia tăng nhu cầu sử dụng đất.
Việt Nam cũng là một trong những nước chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của biến đổi khí hậu diện tích đất đang bị mặn hóa… Để hóa giải mâu thuẫn này đang đặt ra bài toán quản lý nhà nước về đất đai, trong đó có việc quản lý nhà nước (QLNN) về đăng ký đất đai, cấp GCNQSDĐ (GCNQSDĐ), quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất đối với Đảng và nhà nước ta hiện tại và trong tương lai. Đặc biệt khi Đảng cộng sản Việt Nam chủ trương “.hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn gắn với xây dựng nông thôn mới.”(Văn Sự, 2015), thì đất đai là một nguồn tài nguyên quý giá, là tư liệu sản xuất không thể thay thế của ngành nông nghiệp nước nhà cần phải được quản lý, sử dụng đúng mục đích, tiết kiệm và có hiệu quả. Quản lý nhà nước về đất đai bao gồm nhiều nội dung như quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, điều tra, khảo sát, đăng ký đất đai, giao đất, cho thuê đất thu hồi đất cấp GCNQSDĐ.Quản lý nhà nước về đăng ký đất đai, cấp GCNQSDĐ, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất là hoạt động cơ bản quan trọng để thực hiện quyền chủ sở hữu đất đai của nhà nước. Để đảm bảo cho việc cấp GCNQSDĐ đúng thẩm quyền, có hiệu quả, đúng trình tự, thủ tục, đúng đối tượng và phòng chống lãng phí, quan liêu, tham nhũng trong lĩnh vực đất đai và làm ổn định tình hình kinh tế xã hội của cả nước cũng như mỗi địa phương.
Huyện Quốc Oai là một huyện vùng bán sơn địa, núi đá vôi xen lẫn đồng bằng, có những hạn chế về tiềm năng đất đai. Huyện Quốc Oai có 20 xã và 1 thị trấn, với tổng diện tích tự nhiên15.122,10ha; dân số 195.714 người; được đánh giá là huyện có điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế xã hội trong giai đoạn hội nhập và phát triển hiện nay.Những năm qua, cùng với sự phát triển về kinh tế xã hội, quá 2 trình đô thị hóa diễn ra với tốc độ ngày càng nhanh, tình hình giao dịch về đất đai, bất động sản ngày một tăng lên. Công tác đăng ký đất đai, cấp GCNQSDĐ, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất là vấn đề quan trọng, cấp thiết luôn được chính quyền huyện QuốcOai chỉ đạo, thực hiệntrong nhiều năm qua. Tuy nhiên, trên thực tế công tác này ở một số xã diễn ra chậm, chất lượng hồ sơ đăng ký, cấp GCN chưa cao dẫn đến tỷ lệ cấp GCN còn thấp, việc lấn chiếm, chuyển mục đích sử dụng đất trái phép, mua bán, chuyển nhượng đất đai diễn ra ngầm, thế chấp dưới hình thức “tín dụng đen” không thông qua cơ quan đăng ký còn nhiều.
Nhằm góp phần tạo điều kiện cho công dân thực hiện quyền sử dụng đất của mình và thúc đẩy thị trường bất động sản phát triển, hoạt động công khai, minh bạch đồng thời công tác QLNN có hiệu quả thì công tác QLNN về đăng ký đất đai, cấp GCNQSDĐ, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất hiện nay tiếp tục cần được coi là vấn đề quan trọng, cấp bách để các cấp ủy, chính quyền, nhân dân thành phố Hà Nội nói chung cũng như huyện Quốc Oainói riêng quan tâm chỉ đạo, thực hiện. Xuất phát từ yêu cầu đó, tôi lựa chọn đề tài: “Quản lý nhà nước về đăng ký đất đai, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất trên địa bàn huyện Quốc Oai, thành phố Hà Nội” để hoàn thành Đề án tốt nghiệp chuyên ngành Quản lý kinh tế. Mục tiêu của đề án 2. Mục tiêu tổng quát Trên cơ sở đánh giá thực trạng công tác QLNN về đăng ký đất đai, cấp GCN QSDĐ, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất trên địa bàn huyện Quốc Oai, thành phố Hà Nội đề án đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác QLNN về đăng ký đất đai, cấp GCNQSDĐ trên địa bàn nghiên cứu.
Mục tiêu cụ thể - Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về công tác QLNN về đăng ký đất đai, cấp GCNQSDĐ, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất. - Đánh giá thực trạng công tác QLNNvề đăng ký đất đai, cấp GCNQSDĐ, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất trên địa bàn huyện Quốc Oai, thành phố Hà Nội. - Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến công tác QLNNvề đăng ký đất đai, cấp GCNQSDĐ, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất trên địa bàn huyện Quốc Oai, thành phố Hà Nội. 3 - Đề xuất một số giải pháp góp phần hoàn thiện công tác QLNN về đăng ký đất đai, cấp GCNQSDĐ, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất trên địa bàn huyện Quốc Oai, thành phố Hà Nội.
Đối tượng và phạm vi đề án 3. Đối tượng nghiên cứu Thực trạng công tác QLNN về đăng ký đất đai, cấp GCNQSDĐ, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất trên địa bàn huyện Quốc Oai, thành phố Hà Nội. Phạm vi nghiên cứu - Phạm vi nội dung: Đánh giá thực trạng và phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến công tác QLNN về đăng ký đất đai, cấp GCNQSDĐ trên địa bàn huyện Quốc Oai, thành phố Hà Nội. - Phạm vi không gian: Đề án nghiên cứu trên địa bàn huyện Quốc Oai, thành phố Hà Nội.
- Phạm vi thời gian: Số liệu thứ cấp được thu thập trong giai đoạn 2020-2022, số liệu sơ cấp được thu thập chủ yếu trong năm 2023, những giải pháp đề xuất đến 2030. Ý nghĩa của đề án - Về lý thuyết: Đề án tốt nghiệp hệ thống hóa được một số cơ sở lý luận cơ bản công tác QLNN về đăng ký đất đai, cấp GCNQSDĐ, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất làm cơ sở cho việc nghiên cứu thực trạng công tác QLNN về đăng ký đất đai, cấp GCNQSDĐ trên địa bàn huyện Quốc Oai, thành phố Hà Nội. - Về mặt thực tiễn: Đề án tốt nghiệp phân tích thực trạng, các yếu tố ảnh hưởng đến QLNN về đăng ký đất đai, cấp GCNQSDĐ trên địa bàn huyện Quốc Oai, thành phố Hà Nội. Từ đó, chỉ ra những kết quả đạt được, những hạn chế, nguyên nhân của những hạn chế và đề xuất các giải pháp tăng cường công tác QLNN về đăng ký đất đai, cấp GCNQSDĐ trên địa bàn huyện Quốc Oai, thành phố Hà Nội.
4 Phần 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN CÔNG TÁCQUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐĂNG KÝ ĐẤT ĐAI, CẤP GIẤY CHỨNG NHẬN QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT, QUYỀN SỞ HỮU NHÀ Ở VÀ TÀI SẢN KHÁC GẮN LIỀN VỚI ĐẤT 1.Cơ sở lý luận về công tác quản lý nhà nước về đăng ký đất đai, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất 1.Một số khái niệm 1.Khái niệm Đăng ký đất đai - Khái niệm Đăng ký Theo Từ điển tiếng Việt, 2003, “Đăng ký” được hiểu là việc “Ghi vào sổ của cơ quan quản lý để chính thức được công nhận để hưởng quyền lợi hay làm nghĩa vụ”. Thực tế, “đăng ký” có thể được hiểu là công việc của một cơ quan nhà nước hoặc một tổ chức, cá nhân thực hiện việc ghi nhận hay xác nhận về một sự việc hay một tài sản nhằm đảm bảo quyền lợi và nghĩa vụ của người đăng ký, cũng như quyền lợi và nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân đứng ra đăng ký. - Khái niệm Đăng ký đất đai Theo Luật Đất đai năm 2013, đăng ký đất đai, nhà ở, tài sản khác gắn liền với đất là việc kê khai và ghi nhận tình trạng pháp lý về quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở, tài sản khác gắn liền với đất và quyền quản lý đất đối với một thửa đất vào hồ sơ địa chính. Đăng ký đất đai là một thủtục hành chính thiết lập hồ sơ địa chính đầy đủ và cấp giấy chứng nhận cho người sử dụng đất hợp pháp nhằm xác lập mối quan hệ pháp lý giữa Nhà nước với người sử dụng đất, làm cơ sở để Nhà nước quản lý chặt chẽ đất đai theo pháp luật và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người sử dụng đất.
Đăng ký đất đai là bắt buộc đối với người sử dụng đất và người được giao đất để quản lý; đăng ký quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất thực hiện theo yêu cầu của chủ sở hữu. Đây là hoạt động có vai trò quan trọng trong QLNN về đất đai và cũng là cơ sở để bảo vệ tốt hơn các quyền của người sử dụng đất. 5 Có hai hình thức đăng ký là đăng ký tự nguyện và đăng ký bắt buộc. Theo quy mô và mức độ phức tạp của công việc về đăng ký trong từng thời kỳ đăng ký đất được chia thành 2 giai đoạn: + Giai đoạn 1: Đăng ký đất ban đầu được tổ chức thực hiện lần đầu trên phạm vi cả nước để thiết lập hồ sơ địa chính ban đầu cho toàn bộ đất đai và cấp GCNQSDĐ cho tất cả các chủ sử dụng đủ điều kiện.
+ Giai đoạn 2: Đăng ký biến động đất đai thực hiện ở những địa phương đã hoàn thành đăng ký ban đầu cho mọi trường hợp có nhu cầu thay đổi nội dung của hồ sơ địa chính đã thiết lập. Khái niệm Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất - Khái niệm Theo Luật Đất đai năm 2003, khoản 20, điều 4 quy định: “Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là giấy chứng nhận do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp cho người sử dụng đất để bảo hộ quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất”.