Quản Lý Nhà Nước Về Bảo Vệ Môi Trường Ở Tỉnh Bắc Ninh

Khám phá chương trình học tại Đại học Quốc gia Hà Nội, nơi cung cấp kiến thức và kỹ năng cần thiết cho sinh viên trong môi trường quốc tế.

• Tác giả: Đỗ Khắc Phong
• Người hướng dẫn: PGS, TS. Nguyễn Thế Chinh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Kinh tế chính trị
• Đề tài: Quản Lý Nhà Nước Về Bảo Vệ Môi Trường Tại Bắc Ninh: Thách Thức Và Giải Pháp
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ BẢO VỆ MÔI TRƢỜNG
• 1.1. Nhận thức về môi trƣờng
• 1.1.1. Khái niệm môi trường
• 1.1.2. Những đặc trưng cơ bản của môi trường
• 1.1.3. Vai trò của môi trường
• 1.1.4. Phân loại môi trường
• 1.2. Bảo vệ môi trƣờng là tất yếu khách quan nhằm hƣớng tới phát triển bền vững
• 1.2.1. Phát triển bền vững

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Quản Lý Nhà Nước Về Bảo Vệ Môi Trường Tại Bắc Ninh

Quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường tại Bắc Ninh đang trở thành một vấn đề cấp thiết trong bối cảnh phát triển kinh tế nhanh chóng. Tỉnh Bắc Ninh, với sự phát triển mạnh mẽ của các khu công nghiệp, đang phải đối mặt với nhiều thách thức về ô nhiễm môi trường. Việc xây dựng một hệ thống quản lý hiệu quả là cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững.

1.1. Khái Niệm Quản Lý Nhà Nước Về Bảo Vệ Môi Trường

Quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường là quá trình tổ chức, điều hành và kiểm soát các hoạt động liên quan đến môi trường nhằm bảo vệ và cải thiện chất lượng môi trường. Điều này bao gồm việc xây dựng chính sách, quy định và các biện pháp thực thi.

1.2. Tình Hình Môi Trường Tại Bắc Ninh Hiện Nay

Môi trường tại Bắc Ninh đang bị đe dọa nghiêm trọng bởi ô nhiễm từ các khu công nghiệp và làng nghề. Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng, ô nhiễm không khí và nước đang ở mức báo động, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và phát triển kinh tế.

II. Thách Thức Trong Quản Lý Nhà Nước Về Bảo Vệ Môi Trường Tại Bắc Ninh

Quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường tại Bắc Ninh đang đối mặt với nhiều thách thức lớn. Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng môi trường mà còn tác động đến sự phát triển bền vững của tỉnh.

2.1. Thiếu Hệ Thống Quản Lý Đồng Bộ

Hệ thống quản lý môi trường tại Bắc Ninh còn thiếu tính đồng bộ và hiệu quả. Các cơ quan quản lý cấp địa phương chưa được trang bị đầy đủ nguồn lực và năng lực để thực hiện nhiệm vụ bảo vệ môi trường.

2.2. Ý Thức Cộng Đồng Về Bảo Vệ Môi Trường Thấp

Người dân và doanh nghiệp chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường. Điều này dẫn đến việc vi phạm các quy định về bảo vệ môi trường diễn ra phổ biến.

III. Giải Pháp Nâng Cao Quản Lý Nhà Nước Về Bảo Vệ Môi Trường Tại Bắc Ninh

Để cải thiện tình hình bảo vệ môi trường tại Bắc Ninh, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Các giải pháp này không chỉ giúp nâng cao năng lực quản lý mà còn khuyến khích sự tham gia của cộng đồng.

3.1. Tăng Cường Năng Lực Quản Lý Cấp Địa Phương

Cần đầu tư vào đào tạo và nâng cao năng lực cho các cán bộ quản lý môi trường tại địa phương. Điều này sẽ giúp họ thực hiện tốt hơn các nhiệm vụ bảo vệ môi trường.

3.2. Khuyến Khích Sự Tham Gia Của Cộng Đồng

Cần xây dựng các chương trình giáo dục và tuyên truyền về bảo vệ môi trường để nâng cao nhận thức của cộng đồng. Sự tham gia của người dân là rất quan trọng trong việc bảo vệ môi trường.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Quản Lý Nhà Nước Về Bảo Vệ Môi Trường Tại Bắc Ninh

Việc áp dụng các chính sách và giải pháp quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường tại Bắc Ninh đã mang lại một số kết quả tích cực. Tuy nhiên, vẫn cần tiếp tục cải thiện để đạt được hiệu quả cao hơn.

4.1. Kết Quả Đạt Được Từ Các Chính Sách Hiện Hành

Một số chính sách bảo vệ môi trường đã được triển khai và đạt được kết quả nhất định, như giảm thiểu ô nhiễm từ các khu công nghiệp. Tuy nhiên, cần có thêm các biện pháp mạnh mẽ hơn.

4.2. Các Mô Hình Quản Lý Mới Được Áp Dụng

Các mô hình quản lý mới, như quản lý theo chuỗi giá trị, đang được áp dụng tại một số khu công nghiệp. Điều này giúp nâng cao hiệu quả trong việc bảo vệ môi trường.

V. Kết Luận Về Quản Lý Nhà Nước Về Bảo Vệ Môi Trường Tại Bắc Ninh

Quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường tại Bắc Ninh cần được cải thiện để đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững. Các giải pháp cần được triển khai đồng bộ và hiệu quả để bảo vệ môi trường cho thế hệ tương lai.

5.1. Tương Lai Của Quản Lý Môi Trường Tại Bắc Ninh

Tương lai của quản lý môi trường tại Bắc Ninh phụ thuộc vào sự quyết tâm của các cơ quan chức năng và sự tham gia của cộng đồng. Cần có những bước đi cụ thể để cải thiện tình hình.

5.2. Đề Xuất Các Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo

Cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về các vấn đề môi trường tại Bắc Ninh, từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển kinh tế nhanh chóng và áp lực dân số gia tăng, hiện tượng suy thoái môi trường và cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên đang trở thành thách thức nghiêm trọng đối với sự phát triển bền vững của các địa phương, trong đó có tỉnh Bắc Ninh. Bắc Ninh, với diện tích 803,6 km² và dân số khoảng 1 triệu người, là một tỉnh thuộc vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc, có tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân 13,9%/năm giai đoạn 2006-2010, cao hơn mức bình quân cả nước. Tuy nhiên, sự phát triển công nghiệp nhanh chóng, đặc biệt là các khu công nghiệp tập trung và làng nghề truyền thống, đã gây ra nhiều vấn đề về ô nhiễm môi trường, làm suy giảm chất lượng môi trường sống và đe dọa sức khỏe cộng đồng.

Luận văn tập trung nghiên cứu quản lý Nhà nước về bảo vệ môi trường tại tỉnh Bắc Ninh trong giai đoạn 1997-2009, nhằm làm rõ cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng năng lực quản lý và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước về bảo vệ môi trường, hướng tới phát triển bền vững. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ các cơ quan quản lý địa phương xây dựng chính sách phù hợp, đồng thời góp phần nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân trong công tác bảo vệ môi trường. Các chỉ số môi trường và kinh tế xã hội được phân tích nhằm làm rõ mối quan hệ giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường, từ đó đề xuất các biện pháp quản lý hiệu quả.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các quan điểm duy vật biện chứng, duy vật lịch sử, tổng hợp và hệ thống để phân tích mối quan hệ giữa phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ môi trường. Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết phát triển bền vững: Định nghĩa của Liên Hợp Quốc nhấn mạnh phát triển bền vững là sự phát triển thỏa mãn nhu cầu hiện tại mà không làm tổn hại đến khả năng đáp ứng nhu cầu của các thế hệ tương lai. Lý thuyết này làm cơ sở cho việc cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế, phát triển xã hội và bảo vệ môi trường.

2. Lý thuyết quản lý Nhà nước về bảo vệ môi trường: Quản lý Nhà nước được hiểu là quá trình sử dụng các công cụ pháp luật, chính sách kinh tế, kỹ thuật và xã hội để điều chỉnh hành vi của các chủ thể nhằm bảo vệ chất lượng môi trường và phát triển bền vững. Luận văn phân tích các công cụ quản lý như công cụ pháp luật, công cụ kinh tế, công cụ kỹ thuật và công cụ giáo dục truyền thông môi trường.

Các khái niệm chính bao gồm: môi trường (theo Luật Bảo vệ Môi trường 2005), phát triển bền vững, quản lý Nhà nước, công cụ quản lý môi trường, và năng lực quản lý Nhà nước.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp đa dạng nhằm đảm bảo tính toàn diện và chính xác:

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thu thập từ các báo cáo chính thức của tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 1997-2009, các tài liệu pháp luật, báo cáo đánh giá tác động môi trường, khảo sát thực tế tại các làng nghề, khu công nghiệp và các cơ quan quản lý môi trường địa phương.

• Phương pháp chọn mẫu: Lấy mẫu khảo sát tại các khu công nghiệp tập trung, cụm công nghiệp vừa và nhỏ, làng nghề truyền thống có mức độ ô nhiễm môi trường cao nhằm đánh giá thực trạng quản lý và tác động môi trường.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng phân tích thống kê mô tả để đánh giá số liệu kinh tế - xã hội và môi trường; phương pháp so sánh để đối chiếu thực trạng quản lý Nhà nước tại Bắc Ninh với các tỉnh khác như Hải Dương, Nghệ An, Hà Tây; phương pháp chuyên gia để thu thập ý kiến đánh giá từ các nhà quản lý, chuyên gia môi trường.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 1997-2009, với việc thu thập và phân tích dữ liệu trong suốt quá trình phát triển kinh tế và môi trường của tỉnh Bắc Ninh.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tốc độ tăng trưởng kinh tế cao nhưng gây áp lực lớn lên môi trường: Tốc độ tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2006-2010 đạt 13,9%/năm, trong đó công nghiệp và xây dựng chiếm 46,5% cơ cấu GDP. Tuy nhiên, sự phát triển công nghiệp nhanh chóng đã làm gia tăng ô nhiễm môi trường, đặc biệt tại các khu công nghiệp tập trung và làng nghề truyền thống.

2. Ô nhiễm môi trường nghiêm trọng tại các khu công nghiệp và làng nghề: Nước thải tại các khu công nghiệp vừa và nhỏ có hàm lượng chất rắn lơ lửng (TSS) vượt tiêu chuẩn từ 7-10 lần, hàm lượng ôxy hóa học (COD) vượt 12-15 lần, ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường nước mặt và sản xuất nông nghiệp. Hầu hết các khu công nghiệp chưa có hệ thống xử lý nước thải tập trung, gây ra nhiều khiếu kiện của người dân.

3. Năng lực quản lý Nhà nước còn hạn chế: Cơ quan quản lý môi trường cấp tỉnh và địa phương còn thiếu về nhân lực và trang thiết bị, công tác phối hợp liên ngành chưa hiệu quả, việc thu phí môi trường gặp khó khăn do ý thức của các doanh nghiệp và người dân còn thấp. Việc áp dụng các công cụ kinh tế chưa đa dạng và chưa phát huy hiệu quả.

4. Kinh nghiệm quản lý từ các tỉnh khác: Các tỉnh như Hải Dương, Nghệ An và Hà Tây đã có những bước tiến trong công tác quản lý Nhà nước về bảo vệ môi trường, như xây dựng quy hoạch môi trường, tổ chức đào tạo nâng cao nhận thức, áp dụng công cụ kinh tế và kỹ thuật. Tuy nhiên, các tỉnh này cũng gặp phải những hạn chế tương tự như Bắc Ninh về nguồn lực và hiệu quả phối hợp.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của tình trạng ô nhiễm môi trường tại Bắc Ninh là do tốc độ phát triển công nghiệp nhanh, đặc biệt là các khu công nghiệp vừa và nhỏ, cụm công nghiệp làng nghề chưa được đầu tư hệ thống xử lý nước thải và chất thải rắn đồng bộ. Việc quản lý Nhà nước còn yếu kém do thiếu nhân lực, trang thiết bị và công cụ quản lý chưa phù hợp, dẫn đến khó khăn trong việc kiểm soát và xử lý vi phạm.

So sánh với các tỉnh như Hải Dương và Nghệ An, Bắc Ninh cần học hỏi kinh nghiệm trong việc xây dựng quy hoạch môi trường, tăng cường đào tạo cán bộ và áp dụng các công cụ kinh tế hiệu quả hơn. Việc sử dụng các công cụ kinh tế như thuế, phí môi trường cần được cải tiến để đảm bảo nguyên tắc “người gây ô nhiễm phải trả tiền” được thực thi nghiêm túc.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng GDP so với mức độ ô nhiễm nước thải tại các khu công nghiệp, bảng so sánh năng lực quản lý Nhà nước giữa các tỉnh, và biểu đồ phân bổ nhân lực quản lý môi trường theo cấp tỉnh, huyện, xã để minh họa rõ hơn thực trạng và hiệu quả quản lý.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường năng lực quản lý Nhà nước về bảo vệ môi trường: Đào tạo, bổ sung nhân lực chuyên môn, trang bị thiết bị hiện đại cho các cơ quan quản lý môi trường cấp tỉnh và địa phương. Mục tiêu nâng cao hiệu quả thanh tra, kiểm tra và giám sát môi trường trong vòng 2 năm tới.

2. Xây dựng và hoàn thiện hệ thống xử lý nước thải tập trung tại các khu công nghiệp và cụm công nghiệp làng nghề: Đầu tư xây dựng hệ thống xử lý nước thải đồng bộ, áp dụng công nghệ tiên tiến nhằm giảm thiểu ô nhiễm nước mặt. Thực hiện trong giai đoạn 3-5 năm, phối hợp giữa chính quyền tỉnh và các doanh nghiệp.

3. Cải tiến và đa dạng hóa các công cụ kinh tế trong quản lý môi trường: Xây dựng chính sách thuế, phí môi trường phù hợp, đảm bảo nguyên tắc “người gây ô nhiễm phải trả tiền”, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp đầu tư công nghệ sạch. Triển khai trong 1-2 năm tới với sự phối hợp của các sở ngành liên quan.

4. Tăng cường công tác giáo dục, truyền thông và nâng cao nhận thức cộng đồng: Đẩy mạnh tuyên truyền về bảo vệ môi trường, tổ chức các chương trình đào tạo, hội thảo cho cán bộ và người dân, đặc biệt tại các làng nghề và khu công nghiệp. Mục tiêu nâng cao ý thức bảo vệ môi trường trong vòng 1 năm.

5. Hoàn thiện hệ thống pháp luật và quy định địa phương về bảo vệ môi trường: Cụ thể hóa các quy định pháp luật quốc gia phù hợp với đặc thù địa phương, tăng cường chế tài xử lý vi phạm môi trường. Thực hiện trong 2 năm tới, phối hợp với các cơ quan pháp luật và chính quyền địa phương.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý Nhà nước về môi trường cấp tỉnh và địa phương: Sử dụng luận văn làm tài liệu tham khảo để xây dựng chính sách, quy hoạch và nâng cao năng lực quản lý bảo vệ môi trường phù hợp với đặc thù địa phương.

2. Các doanh nghiệp và nhà đầu tư trong các khu công nghiệp và làng nghề: Hiểu rõ về các yêu cầu pháp lý, công cụ quản lý và trách nhiệm bảo vệ môi trường, từ đó áp dụng các biện pháp sản xuất sạch hơn, giảm thiểu ô nhiễm.

3. Các nhà nghiên cứu, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành kinh tế chính trị, quản lý môi trường: Nghiên cứu cơ sở lý luận, phương pháp và thực trạng quản lý Nhà nước về bảo vệ môi trường tại một địa phương điển hình, phục vụ cho các đề tài nghiên cứu và học tập.

4. Các tổ chức phi chính phủ và cộng đồng dân cư: Nâng cao nhận thức về vai trò của quản lý Nhà nước và cộng đồng trong bảo vệ môi trường, từ đó tham gia tích cực vào các hoạt động bảo vệ môi trường tại địa phương.

Câu hỏi thường gặp

1. Quản lý Nhà nước về bảo vệ môi trường là gì?
   Quản lý Nhà nước về bảo vệ môi trường là quá trình sử dụng các công cụ pháp luật, kinh tế, kỹ thuật và xã hội để điều chỉnh hành vi của các chủ thể nhằm bảo vệ chất lượng môi trường và phát triển bền vững. Ví dụ, việc ban hành luật bảo vệ môi trường và kiểm tra việc tuân thủ là một phần của quản lý Nhà nước.

2. Tại sao Bắc Ninh cần nâng cao năng lực quản lý môi trường?
   Bắc Ninh có tốc độ phát triển công nghiệp nhanh, gây áp lực lớn lên môi trường. Năng lực quản lý hiện tại còn hạn chế về nhân lực, trang thiết bị và công cụ quản lý, dẫn đến khó kiểm soát ô nhiễm. Nâng cao năng lực giúp kiểm soát hiệu quả hơn, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và phát triển bền vững.

3. Các công cụ kinh tế trong quản lý môi trường gồm những gì?
   Bao gồm thuế tài nguyên, thuế và phí môi trường nhằm đưa chi phí môi trường vào giá thành sản phẩm, khuyến khích giảm ô nhiễm. Ví dụ, thu phí xử lý nước thải giúp doanh nghiệp có động lực đầu tư công nghệ sạch.

4. Làm thế nào để xử lý nước thải tại các khu công nghiệp?
   Cần xây dựng hệ thống xử lý nước thải tập trung với công nghệ phù hợp, đảm bảo các chỉ tiêu môi trường trước khi xả thải ra môi trường. Việc này giúp giảm ô nhiễm nước mặt và bảo vệ sản xuất nông nghiệp xung quanh.

5. Vai trò của cộng đồng trong bảo vệ môi trường là gì?
   Cộng đồng có vai trò quan trọng trong việc giám sát, tham gia quản lý và thực hiện các hành vi thân thiện với môi trường. Giáo dục và truyền thông giúp nâng cao nhận thức, tạo sự đồng thuận và trách nhiệm chung trong bảo vệ môi trường.

Kết luận

• Quản lý Nhà nước về bảo vệ môi trường tại tỉnh Bắc Ninh đang đối mặt với nhiều thách thức do tốc độ phát triển công nghiệp nhanh và năng lực quản lý còn hạn chế.
• Tình trạng ô nhiễm môi trường, đặc biệt tại các khu công nghiệp và làng nghề, đang ở mức báo động, ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe và phát triển bền vững.
• Luận văn đã làm rõ cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng và đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao năng lực quản lý Nhà nước về bảo vệ môi trường tại Bắc Ninh.
• Các giải pháp tập trung vào tăng cường năng lực quản lý, hoàn thiện hệ thống xử lý nước thải, áp dụng công cụ kinh tế, nâng cao nhận thức cộng đồng và hoàn thiện khung pháp lý.
• Tiếp theo, cần triển khai các giải pháp đề xuất trong lộ trình 1-5 năm, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, cập nhật dữ liệu để điều chỉnh chính sách phù hợp, hướng tới phát triển bền vững của tỉnh Bắc Ninh.

Hành động ngay hôm nay để bảo vệ môi trường và phát triển bền vững là trách nhiệm của toàn xã hội và các cấp chính quyền.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRUNG TÂM ĐÀO TẠO, BỒI DƯỠNG GIẢNG VIÊN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ _________________________ ĐỖ KHẮC PHONG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG Ở TỈNH BẮC NINH Chuyên ngành: Kinh tế chính trị Mã số : 60 31 01 LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ CHÍNH TRỊ Người hướng dẫn khoa học: PGS, TS. NGUYỄN THẾ CHINH HÀ NỘI, 2010 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong vài ba thập kỷ gần đây, do sức ép về dân số và phát triển kinh tế, hiện tượng các nguồn tài nguyên thiên nhiên ngày càng cạn kiệt, môi trường bị suy thoái nghiêm trọng, thậm chí ở một số vùng bị phá huỷ hoàn toàn. Những vấn đề môi trường toàn cầu như biến đổi khí hậu, suy giảm tầng ôzôn, đa dạng sinh học giảm sút, suy giảm tài nguyên đất và nước ngọt. đang là thách thức đối với sự tồn tại của loài người. Do vậy, để duy trì chất lượng môi trường nhằm hướng tới phát triển bền vững đang là yêu cầu đặt ra đối với toàn thế giới cũng như mỗi một quốc gia. Để phát triển bền vững đòi hỏi phải có cơ chế quản lý Nhà nước đồng bộ và linh hoạt trên cả ba bộ phận cấu thành là: kinh tế, xã hội và môi trường. Hệ thống quản lý Nhà nước về môi trường ở nước ta đã được thành lập: Bộ Tài nguyên và Môi trường là cơ quan chủ trì thực hiện nhiệm vụ này. Xong hiện nay, các cơ quan quản lý môi trường cấp địa phương mới chỉ có tính kiêm nhiệm và phần lớn mới chỉ được triển khai đến cấp tỉnh/thành phố trực thuộc TW và cấp quận, huyện, còn thiếu các cơ quan quản lý môi trường ở cấp thấp hơn như phường, xã, làng. trong khi đó môi trường cộng đồng thuộc những cấp này lại là đầu nguồn phát sinh ô nhiễm. Thực tế cho thấy, hệ thống chính sách, pháp luật để quản lý Nhà nước về bảo vệ môi trường hướng tới phát triển bền vững vẫn thiên về mệnh lệnh, kiểm soát theo cách tiếp cận áp đặt các biện pháp hành chính nên ít có hiệu quả về kinh tế, không khuyến khích được các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân tích cực thực hiện bảo vệ môi trường. Do vậy, đã có một số nghiên cứu đề xuất các giải pháp quản lý Nhà nước về bảo vệ môi trường ở nhiều góc độ khác nhau. Đây là một cách tiếp cận phù hợp với xu hướng cải cách nền kinh 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] tế từ kế hoạch hoá tập trung sang cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Bắc Ninh là tỉnh thuộc đồng bằng Bắc Bộ nằm trong vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc có diện tích tự nhiên là 803,6 km². Trong một số năm gần đây, cùng với quá trình hội nhập và phát triển kinh tế hàng hóa theo cơ chế thị trường của cả nước, kinh tế của Bắc Ninh có những bước tăng trưởng đáng khích lệ, năm 2005 là 13,5%, 2006 là 13,5%, năm 2007 là 15%, công nghiệp phát triển với tốc độ nhanh, thu hút nhiều doanh nghiệp nước ngoài vào khu công nghiệp. Trên địa bàn tỉnh có 4 khu công nghiệp tập trung đang hoạt động là: Quế Võ, Tiên Sơn, Yên Phong, Đại Đồng - Hoàn Sơn, tiếp tục phát triển một số khu công nghiệp như: Quế Võ II, Nam Sơn - Hạp Lĩnh, Việt Nam Singapo, tập đoàn Hồng Hải, Yên Phong II, Thuận Thành I, II, III; quy hoạch 29 khu công nghiệp vừa và nhỏ và có 62 làng nghề, trong đó có 30 làng nghề truyền thống đang phát triển mạnh mẽ, phấn đấu đến năm 2015 trở thành tỉnh công nghiệp. Song, vấn đề quản lý môi trường hướng tới phát triển bền vững ở Bắc Ninh chưa được quan tâm đúng mức. Do vậy, môi trường trong những năm gần đây đang xuống cấp nghiêm trọng, đặc biệt là môi trường làng nghề, môi trường các khu công nghiệp tập trung. có thể nói ô nhiễm môi trường ở Bắc Ninh là một điển hình trong cả nước, hay nói cách khác môi trường ở tỉnh Bắc Ninh đang ở cấp báo động đỏ. Tuy vậy, vẫn còn quá ít những nghiên cứu cơ bản về lý thuyết cũng như phân tích cụ thể Quản lý Nhà nước về bảo vệ môi trường ở tỉnh Bắc Ninh.Tình hình nghiên cứu Vấn đề môi trường đã được các quốc gia trên thế giới đặc biệt quan tâm từ những năm 1970 của thế kỷ XX. Tuy nhiên, vấn đề nghiên cứu quản lý Nhà nước về bảo vệ môi trường hướng tới sự phát triển bền vững là vấn đề mới được đề cập nhiều sau Hội nghị môi trường và phát triển bền vững có sự tham 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] gia của các nguyên thủ quốc gia tổ chức tại Rio de Janeiro (Braxin) 1992; Đặc biệt sau Hội nghị về phát triển bền vững tại Johannesburg - Nam Phi, năm 2002 (Rio+10). Đối với nước ta, vấn đề quản lý và bảo vệ môi trường cho phát triển bền vững đó được thể hiện trong Chương trình Nghị sự 21 của Việt Nam trên cơ sở Quyết định 153/2004/QĐ-TTg về Agenda 21 của Việt Nam. Đã có nhiều công trình nghiên cứu liên quan đến vấn đề quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường và phát triển bền vững, vai trò tác dụng của môi trường, ảnh hưởng của môi trường đến đời sống con người, tác động qua lại của môi trường đối với đời sống con người. Một số công trình nghiên cứu của các cấp, các ngành, các tầng lớp dân cư, nhiều nhà quản lý và các nhà khoa học đã được xuất bản như: Ban Khoa giáo TW - Bộ Khoa học Công nghệ và Môi trường, tiến tới kiện toàn hệ thống cơ quan quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường ở Việt Nam xuất bản năm 2001; PGS,TS Nguyễn Thế Chinh, Áp dụng các công cụ kinh tế để nâng cao năng lực quản lý môi trường ở Hà Nội, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội 1999; GS.TS Lê Văn Khoa - Đại học Quốc gia Hà Nội, QLNN về môi trường và phát triển bền vững; Đánh giá tác động môi trường - phương pháp luận và thực tiễn (Nxb Kỹ thuật, Hà Nội 1994); TS Nguyễn Ngọc Sinh, TS Nguyễn Đắc Hy, TS Nguyễn Văn Tài - Cục Môi trường; Một số vấn đề cấp bách trong quản lý môi trường ở địa phương; Lưu Đức Hải, Nguyễn Ngọc Sinh, Quản lý môi trường cho sự phát triển bền vững, Hà Nội 2002; TS Trần Thanh Lâm, Quản lý môi trường địa phương trong thời kỳ CNH- HĐH đất nước; TS Phạm Khôi Nguyên, Bộ Tài nguyên và Môi trường, Tăng cường công tác quản lý Nhà nước về bảo vệ môi trường trong thời kỳ CNH-HĐH, Hà Nội 2005;. Ngoài ra còn có chuyên khảo Đặc san về môi trường nông thôn tháng 10 năm 2008; Đặc biệt ngày 22 tháng 4 năm 2005, dưới sự chủ trì của Thủ tướng Chính phủ Phan Văn Khải, Hội nghị môi trường toàn quốc 2005 đã 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] được tổ chức tại Hà Nội với sự tham gia của trên 1000 đại biểu là lãnh đạo đại diện các Bộ, ngành, cơ quan, đoàn thể ở TW, lãnh đạo đại diện UBND, Ban Tuyên giáo, sở Tài nguyên và Môi trường của 64 tỉnh, thành phố trực thuộc TW trong cả nước, các tổ chức quốc tế, các đại sứ quán các nước, đại diện các viện, các trường, cơ quan khoa học, các nhà quản lý, nhà khoa học với 220 báo cáo khoa học theo các chuyên đề khoa học - công nghệ về môi trường; Môi trường và Những vấn đề Kinh tế - Xã hội - Nhân văn; Tham vấn quốc tế xây dựng kế hoạch 5 năm về bảo vệ môi trường (2006-1010). Những đề xuất khoa học và giải pháp của các công trình trên là rất có ý nghĩa, có tác dụng rất thiết thực đối với công tác quản lý và bảo vệ môi trường ở nước ta hiện nay và các địa phương. Trong luận văn, tác giả đã khai thác và kế thừa có chọn lọc những đóng góp đó. Tuy nhiên, phần lớn các công trình nghiên cứu trên vẫn chủ yếu đề cập đến vấn đề mang tính kỹ thuật. Việc nghiên cứu quản lý Nhà nước về bảo vệ môi trường hướng tới sự phát triển bền vững còn nhiều vấn đề lý luận và thực tiễn cần tiếp tục làm sáng tỏ. Đặc biệt đối với địa phương như tỉnh Bắc Ninh đang phải đối mặt với những vẫn đề xuống cấp nghiêm trọng của môi trường. Do đó tác giả chọn vấn đề "Quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường ở tỉnh Bắc Ninh" làm đề tài viết luận văn. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu Mục đích của luận văn: Làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn quản lý Nhà nước về bảo vệ môi trường. Thông qua đó phân tích thực trạng năng lực quản lý Nhà nước về bảo vệ môi trường ở tỉnh Bắc Ninh, từ đó xây dựng các phương hướng, giải pháp nhằm nâng cao năng lực quản lý Nhà nước về bảo vệ môi trường trong thời gian tới. Để thực hiện mục đích này, nhiệm vụ của luận văn là: - Nghiên cứu cơ sở lý luận quản lý Nhà nước về bảo vệ môi trường. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - Đánh giá thực trạng quản lý Nhà nước về bảo vệ môi trường ở tỉnh Bắc Ninh. - Đề xuất phương hướng, giải pháp nhằm nâng cao năng lực quản lý Nhà nước về bảo vệ môi trường ở tỉnh Bắc Ninh. Đối tƣợng phạm vi nghiên cứu * Đối tượng nghiên cứu: Quản lý Nhà nước về bảo vệ môi trường ở tỉnh Bắc Ninh. Đặc biệt là các tổ chức cá nhân làm nhiệm vụ quản lý Nhà nước về bảo vệ môi trường. * Phạm vi nghiên cứu: - Về học thuật: cơ sở lý luận liên quan đến quản lý Nhà nước về bảo vệ môi trường. - Về thời gian: nguồn số liệu và cơ sở dữ liệu từ năm (1997-2009). - Về phạm vi lãnh thổ trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh. Phƣơng pháp luận và phƣơng pháp nghiên cứu * Phương pháp luận Quan điểm sử dụng trong luận văn, trong quá trình nghiên cứu, tác giả sử dụng cách tiếp cận: - Tiếp cận trên quan điểm duy vật biện chứng; - Tiếp cận trên quan điểm duy vật lịch sử; - Tiếp cận trên quan điểm tổng hợp; - Tiếp cận trên quan điểm hệ thống. * Phương pháp nghiên cứu: Kết hợp các phương pháp để nghiên cứu: - Sử dụng các phương pháp khảo sát, thu thập tài liệu, thông tin, số liệu tại một số làng nghề, ban quản lý khu công nghiệp, cụm công nghiệp Bắc Ninh phục vụ nghiên cứu. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.