Luận văn: Quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm trong chế biến chè HTX tại TP Thái Nguyên

Nghiên cứu thực trạng và giải pháp quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm trong chế biến chè của các hợp tác xã tại thành phố Thái Nguyên.

• Tác giả: Nguyễn Khắc Tuân
• Người hướng dẫn: TS. Hoàng Văn Tuyên
• Trường học: Trường Đại học Khoa học - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học quản lý
• Đề tài: Quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm trong chế biến chè của các hợp tác xã trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Tổng quan quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm trong chế biến chè

Quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm trong chế biến chè giữ vai trò then chốt tại thành phố Thái Nguyên. Ngành sản xuất chè là trụ cột kinh tế nông nghiệp địa phương. Việc kiểm soát vệ sinh thực phẩm bảo đảm sức khỏe người tiêu dùng và nâng cao giá trị hàng hóa. Cơ quan quản lý thiết lập khung pháp lý, ban hành quy chuẩn và giám sát toàn bộ quy trình chế biến. Các hợp tác xã chè đóng vai trò trung tâm trong chuỗi liên kết sản xuất. Đơn vị kinh tế tập thể này trực tiếp thu mua, sơ chế, đóng gói và phân phối sản phẩm ra thị trường. Quản lý công quyền giúp định hướng hợp tác xã tuân thủ tiêu chuẩn VietGAP và quy định an toàn vệ sinh. Điều này tạo dựng niềm tin cho thị trường trong nước và quốc tế. Sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền và cơ sở sản xuất giảm thiểu rủi ro tồn dư hóa chất độc hại. Hệ thống kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt bảo tồn uy tín danh trà Thái Nguyên. Quản trị tốt còn thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn bền vững và gia tăng thu nhập cho nông dân.

1.1. Khái niệm và nguyên tắc quản lý an toàn thực phẩm chè

Quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm trong ngành chè là hoạt động điều hành của bộ máy hành chính. Cơ quan chức năng thực thi quyền lực pháp lý để kiểm soát chất lượng chè thành phẩm. Nguyên tắc cốt lõi là bảo vệ sức khỏe nhân dân thông qua quản lý theo chuỗi giá trị. Mọi khâu từ thu hái búp tươi, sao sấy, vò chè đến đóng gói đều phải kiểm soát nghiêm ngặt. Trách nhiệm an toàn trước hết thuộc về cơ sở sản xuất. Nhà nước thực hiện vai trò thanh tra, hậu kiểm và xử lý vi phạm. Sự minh bạch trong công bố tiêu chuẩn chất lượng là yêu cầu bắt buộc.

1.2. Vai trò của hợp tác xã trong chuỗi chế biến chè Thái Nguyên

Hợp tác xã chè tại thành phố Thái Nguyên là cầu nối giữa nông dân và thị trường tiêu thụ. Mô hình này tập hợp các hộ trồng chè nhỏ lẻ thành vùng nguyên liệu tập trung. Hợp tác xã trực tiếp đầu tư nhà xưởng, máy móc hiện đại và chuẩn hóa kỹ thuật chế biến. Đơn vị này giám sát thành viên tuân thủ thời gian cách ly thuốc bảo vệ thực vật. Việc kiểm soát nội bộ tại hợp tác xã giúp nâng cao độ đồng đều của phẩm cấp trà. Hợp tác xã cũng đại diện xây dựng nhãn hiệu tập thể và mã số vùng trồng. Đây là mắt xích quyết định thành công của công tác quản lý an toàn thực phẩm.

II. Thực trạng quản lý an toàn thực phẩm trong chế biến chè hợp tác xã

Thành phố Thái Nguyên sở hữu nhiều vùng chè đặc sản nổi tiếng như Tân Cương, Phúc Trìu và Phúc Xuân. Công tác quản lý an toàn thực phẩm tại các hợp tác xã chế biến chè đạt nhiều bước tiến rõ rệt. Chính quyền địa phương tích cực tổ chức tập huấn, cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm. Phần lớn hợp tác xã áp dụng quy trình VietGAP và đầu tư máy sao chè bằng tôn inox hợp vệ sinh. Tuy nhiên, hoạt động quản lý vẫn đối mặt với không ít thách thức thực tiễn. Một số cơ sở chế biến quy mô nhỏ còn thiếu trang thiết bị bảo quản đạt chuẩn. Việc ghi chép nhật ký sản xuất và truy xuất nguồn gốc đôi lúc mang tính hình thức. Đội ngũ cán bộ kiểm tra tuyến cơ sở mỏng về số lượng và thiếu trang thiết bị phân tích nhanh. Nhận thức của một bộ phận xã viên về an toàn sinh học chưa đồng đều. Khâu xử lý bao bì, bảo quản sau chế biến còn nguy cơ nhiễm chéo vi sinh vật. Tình trạng này đòi hỏi chính quyền phải đánh giá toàn diện để khắc phục kịp thời.

2.1. Kết quả đạt được trong giám sát an toàn thực phẩm chế biến chè

Chính quyền thành phố Thái Nguyên đã cấp chứng nhận an toàn thực phẩm cho hàng chục hợp tác xã chè tiêu biểu. Hoạt động kiểm tra định kỳ và đột xuất được duy trì thường xuyên hàng năm. Cơ quan quản lý phối hợp chặt chẽ với Chi cục Quản lý chất lượng Nông lâm sản để lấy mẫu xét nghiệm. Tỷ lệ mẫu chè khô đạt chuẩn dư lượng thuốc bảo vệ thực vật ngày càng tăng. Nhiều hợp tác xã đã xây dựng thành công sản phẩm OCOP đạt hạng 3 sao đến 5 sao. Ý thức chấp hành pháp luật của ban quản trị hợp tác xã có chuyển biến mạnh mẽ. Hệ thống máy móc chế biến cơ giới hóa thay thế dần phương pháp thủ công cũ.

2.2. Tồn tại và rủi ro an toàn thực phẩm tại các hợp tác xã chế biến

Một số hợp tác xã chế biến chè vẫn đối mặt nguy cơ mất an toàn vệ sinh do nhà xưởng chưa đồng bộ. Nền xưởng chế biến ở một vài cơ sở chưa đạt độ kín khít, dễ bị ẩm mốc xâm nhập. Quy trình ghi chép sử dụng phụ gia hoặc hương liệu tự nhiên chưa được chuẩn hóa chi tiết. Hoạt động thanh tra liên ngành đôi khi còn chồng chéo giữa ngành nông nghiệp và y tế. Chế tài xử phạt vi phạm hành chính chưa đủ sức răn đe các hộ liên kết nhỏ lẻ. Nguồn kinh phí hỗ trợ kiểm nghiệm định kỳ cho hợp tác xã còn hạn chế. Điều này tạo kẽ hở cho rủi ro an toàn thực phẩm tiềm ẩn.

III. Giải pháp nâng cao quản lý an toàn thực phẩm trong chế biến chè

Để nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm trong chế biến chè, chính quyền thành phố Thái Nguyên cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trước hết, thành phố cần hoàn thiện quy chế phối hợp liên ngành giữa các phòng ban chuyên môn. Cơ chế thanh tra, kiểm tra đột xuất cần được tăng cường nhằm phát hiện sớm sai phạm. Chính quyền địa phương nên hỗ trợ tài chính cho các hợp tác xã đầu tư công nghệ chế biến khép kín. Việc ứng dụng hệ thống sấy điện, máy hút chân không tự động giúp hạn chế tối đa nguy cơ nhiễm bẩn. Thành phố cũng cần đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số vào quản lý chuỗi cung ứng chè. Mã QR truy xuất nguồn gốc phải được gắn trên từng bao bì sản phẩm bán ra thị trường. Bên cạnh đó, các khóa đào tạo chuyên sâu về vệ sinh an toàn thực phẩm cho giám đốc và kỹ thuật viên hợp tác xã cần mở rộng. Cơ chế khen thưởng hợp tác xã đạt chuẩn chất lượng cao sẽ tạo động lực phát triển tích cực.

3.1. Đổi mới thanh tra và kiểm soát an toàn thực phẩm chế biến chè

Cơ quan quản lý cần chuyển đổi từ phương thức hậu kiểm truyền thống sang giám sát số hóa liên tục. Việc trang bị bộ dụng cụ kiểm tra nhanh tồn dư hóa chất cho đoàn thanh tra là rất cấp thiết. Dữ liệu giám sát chất lượng từng lô chè chế biến cần cập nhật lên hệ thống thông tin điện tử của tỉnh. Chính quyền thành phố cần thiết lập đường dây nóng tiếp nhận phản ánh vi phạm an toàn thực phẩm. Hoạt động kiểm tra liên ngành cần tập trung vào các thời điểm thu hoạch rộ và lễ hội trà. Sự minh bạch trong công bố danh sách hợp tác xã đạt chuẩn tạo niềm tin vững chắc cho khách hàng.

3.2. Hỗ trợ hợp tác xã chuẩn hóa quy trình công nghệ chế biến chè

Ủy ban nhân dân thành phố Thái Nguyên cần có chính sách trợ cấp kinh phí nâng cấp nhà xưởng cho hợp tác xã chè. Các đơn vị chế biến cần được hỗ trợ áp dụng hệ thống quản lý chất lượng ISO 22000 hoặc HACCP. Nền tảng số truy xuất nguồn gốc bằng mã QR giúp ghi nhận đầy đủ quá trình từ búp chè tươi đến đóng gói. Hợp tác xã cần xây dựng khu vực sấy hương và bảo quản riêng biệt, kiểm soát độ ẩm chặt chẽ. Đào tạo nâng cao tay nghề sao chè và vệ sinh công nghiệp cho người lao động là giải pháp căn cơ. Chuẩn hóa hạ tầng giúp nâng cao chất lượng chè xuất khẩu.

IV. Định hướng quản lý an toàn thực phẩm chế biến chè của hợp tác xã

Quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm trong chế biến chè tại các hợp tác xã thành phố Thái Nguyên là nhiệm vụ chiến lược dài hạn. Công tác này không chỉ bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng mà còn giữ gìn thương hiệu chè xứ Thái. Việc thực thi pháp luật nghiêm minh tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh cho các tổ chức kinh tế tập thể. Thành phố Thái Nguyên cần tiếp tục gắn kết quản lý an toàn thực phẩm với chương trình phát triển nông thôn mới và du lịch trải nghiệm sinh thái. Hợp tác xã chè phải trở thành đơn vị tiên phong áp dụng tiêu chuẩn sinh học, hữu cơ và chuyển đổi xanh. Sự đồng hành của cơ quan quản lý nhà nước sẽ thúc đẩy các hợp tác xã đổi mới sáng tạo, mở rộng thị trường xuất khẩu sang các quốc gia phát triển. Nâng cao hiệu lực quản lý góp phần đưa ngành chè Thái Nguyên phát triển hiện đại và bền vững trong tương lai.

4.1. Ứng dụng thực tiễn trong phát triển bền vững thương hiệu chè Thái

Việc chuẩn hóa quy trình an toàn thực phẩm tại hợp tác xã mở ra cơ hội lớn cho xuất khẩu chè chính ngạch. Các thị trường cao cấp như châu Âu hay Nhật Bản đòi hỏi tiêu chuẩn dư lượng khắt khe. Mô hình chế biến an toàn tại thành phố Thái Nguyên có thể nhân rộng sang các huyện lân cận như Đại Từ, Đồng Hỷ. Quản lý tốt chất lượng giúp nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm chè búp đặc sản. Doanh thu của hợp tác xã và thu nhập của xã viên sẽ tăng trưởng ổn định. Đây là nền tảng vững chắc để xây dựng chuỗi giá trị chè sinh thái tuần hoàn.

4.2. Kiến nghị chính sách hoàn thiện quản lý an toàn thực phẩm chè

Chính quyền các cấp cần tiếp tục hoàn thiện khung khổ pháp lý về phân cấp quản lý an toàn thực phẩm tại cơ sở. Cần có chính sách ưu đãi thuế và tín dụng cho các hợp tác xã chế biến chè an toàn. Tăng cường phối hợp giữa cơ quan nhà nước, hợp tác xã và nhà khoa học để nghiên cứu công nghệ chế biến sâu. Cần thành lập các trung tâm kiểm định chất lượng chè đạt chuẩn quốc tế tại tỉnh Thái Nguyên. Công tác tuyên truyền pháp luật an toàn thực phẩm phải được đổi mới đa dạng trên các phương tiện truyền thông.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành chè giữ vai trò trụ cột trong nền nông nghiệp hàng hóa Việt Nam với quy mô toàn quốc đạt 130 nghìn ha tại 34 tỉnh thành, tạo ra tổng giá trị sản xuất năm 2022 ước tính 12.600 tỷ đồng (tương đương 552 triệu USD) và sản lượng đạt 194 nghìn tấn. Trong bức tranh chung đó, tỉnh Thái Nguyên khẳng định vị thế trung tâm với diện tích chè dẫn đầu cả nước lên tới 22,3 nghìn ha, sản lượng búp tươi đạt trên 260 nghìn tấn và giá trị sản xuất năm 2020 đạt 5.580 tỷ đồng, chiếm tới 44,3% tổng giá trị trồng trọt của tỉnh. Dù sở hữu giá trị kinh tế trung bình đạt 270 triệu đồng/ha và xuất khẩu sang nhiều thị trường quốc tế, vùng chè trọng điểm này đang đối mặt với thách thức nghiêm trọng về an toàn vệ sinh thực phẩm. Tình trạng lạm dụng phụ gia như trộn bột sắn với tỷ lệ 1 kg bột trên 100 kg chè tươi, hay vụ việc năm 2020 phát hiện hoạt chất cấm Methamidophos và Endosulfan, đã đặt ra hồi chuông cảnh báo lớn về lỗ hổng kiểm soát.

Vấn đề cốt lõi mà nghiên cứu hướng đến là giải quyết sự thiếu đồng bộ trong công tác quản lý nhà nước đối với khâu chế biến chè tại các hợp tác xã trên địa bàn thành phố Thái Nguyên. Mục tiêu nghiên cứu tập trung luận cứ và đề xuất hệ thống giải pháp hoàn thiện công tác quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm trong giai đoạn mới. Phạm vi nghiên cứu được xác định cụ thể tại thành phố Thái Nguyên, bao quát toàn bộ 42 hợp tác xã chế biến chè trong khung thời gian từ năm 2020 đến năm 2023. Luận văn mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc khi cung cấp hệ thống số liệu thực chứng, giúp các nhà hoạch định chính sách địa phương hiện thực hóa Chỉ thị số 17-CT/TW ngày 21/10/2022 của Ban Bí thư về tăng cường bảo đảm an ninh, an toàn thực phẩm trong tình hình mới, bảo vệ thương hiệu trà quốc gia và tối ưu hóa chuỗi giá trị nông sản.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết quản lý hành chính nhà nước hiện đại kết hợp lý thuyết chuỗi giá trị nông nghiệp bền vững. Khung phân tích vận dụng nguyên tắc quản lý rủi ro xuyên suốt theo chuỗi cung ứng từ nông trại đến bàn ăn do Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) khởi xướng. Hệ thống lý luận này tích hợp 6 nguyên tắc cốt lõi theo Luật An toàn thực phẩm năm 2010, bao gồm việc quản lý dựa trên quy chuẩn kỹ thuật tương ứng, phân tích nguy cơ tiềm ẩn và phân công phối hợp liên ngành chặt chẽ. Hệ thống chuẩn mực quốc tế của FAO/WHO với 237 tiêu chuẩn hàng hóa thực phẩm và 3.274 giới hạn dư lượng tối đa thuốc bảo vệ thực vật được sử dụng làm hệ quy chiếu đánh giá.

Luận văn làm rõ 4 khái niệm trung tâm bao gồm: thực phẩm chế biến, an toàn thực phẩm, quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm và mô hình kinh tế hợp tác xã nông nghiệp. Trong đó, quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm trong chế biến chè được xác định là việc cơ quan công quyền sử dụng quyền lực pháp lý để kiểm soát nguồn gốc nguyên liệu búp tươi, quy trình sao sấy, phối trộn hương liệu và điều kiện đóng gói thành phẩm, nhằm bảo vệ tối đa sức khỏe người tiêu dùng và duy trì trật tự thị trường.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp hài hòa giữa nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp nhằm bảo đảm tính khách quan và khoa học. Dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ các báo cáo tổng kết giai đoạn 2020 - 2023 của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Thái Nguyên, Chi cục Quản lý chất lượng Nông lâm sản và Thủy sản, cùng Phòng Kinh tế thành phố Thái Nguyên. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua điều tra bảng hỏi cấu trúc kết hợp phỏng vấn sâu trong thời gian từ tháng 6/2023 đến tháng 12/2023.

Cỡ mẫu khảo sát được chia thành 2 nhóm độc lập: nhóm cán bộ quản lý phát ra 40 phiếu và thu về 36 phiếu hợp lệ (đạt tỷ lệ phản hồi 90%); nhóm đơn vị sản xuất khảo sát toàn bộ 42 hợp tác xã chế biến chè trên địa bàn thành phố và thu về đủ 42 phiếu hợp lệ (đạt tỷ lệ 100%). Phương pháp chọn mẫu áp dụng là chọn mẫu có chủ đích đối với cán bộ chuyên trách và điều tra toàn bộ tổng thể đối với các hợp tác xã nhằm phản ánh đầy đủ thực trạng địa bàn. Dữ liệu khảo sát được mã hóa và xử lý trên phần mềm Microsoft Excel bằng phương pháp thống kê mô tả và thang đo Likert 5 mức độ. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích này là nhằm lượng hóa chính xác nhận định của các nhóm chủ thể đối với từng khía cạnh quản lý, đồng thời phù hợp với quy mô mẫu cấp quận huyện, giúp so sánh trực quan giữa đánh giá của cơ quan quản lý và nhận thức của đối tượng thực thi.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy mô kinh tế của các hợp tác xã có sự chuyển biến tích cực nhưng quy trình bảo đảm an toàn thực phẩm còn nhiều khoảng trống. Tính đến năm 2022, thành phố Thái Nguyên có 42 hợp tác xã chè đạt công suất bình quân 10,5 tấn/năm và doanh thu trung bình 3,7 tỷ đồng/năm. Tuy nhiên, chỉ có khoảng 35% đơn vị áp dụng đồng bộ quy trình VietGAP hoặc tiêu chuẩn chất lượng tiên tiến, phần lớn vẫn dựa vào kỹ thuật thủ công truyền thống.

Thứ hai, hành vi vi phạm an toàn thực phẩm diễn biến phức tạp tại các công đoạn chế biến nhiệt và tạo hình sản phẩm. Kết quả điều tra thực địa cho thấy một bộ phận thành viên hợp tác xã vì lợi nhuận đã trộn bột khô như bột sắn, bột ngô với tỷ lệ 1 kg bột trên 100 kg búp tươi trong khâu vò nhằm làm cánh chè săn chắc, nặng cân; một số cơ sở tự ý bổ sung mì chính và bột tạo màu xanh trong công đoạn sao khô. Đáng lo ngại, 100% các điểm sao sấy thủ công tự do ngoài mô hình hợp tác xã không có đăng ký kinh doanh và mẫu xét nghiệm đều có chỉ tiêu vi sinh vật vượt ngưỡng cho phép nhiều lần.

Thứ ba, công tác thanh tra và xử lý vi phạm còn mang tính hình thức và thiếu tính răn đe. Trong giai đoạn 2020 - 2023, tỷ lệ hợp tác xã và cơ sở chế biến được kiểm tra định kỳ mỗi năm chỉ đạt dưới 45%. Việc phát hiện các hoạt chất độc hại cấm sử dụng như Methamidophos hay việc doanh nghiệp Định Hóa có lô hàng xuất khẩu sang Đài Loan bị trả về vào tháng 4/2020 chủ yếu do các đoàn kiểm tra cấp trên phát hiện thay vì cơ chế giám sát thường xuyên tại địa phương.

Thứ tư, công tác phối hợp liên ngành giữa y tế, nông nghiệp và công thương còn phân tán. Đánh giá của 36 cán bộ quản lý chỉ đạt điểm trung bình 3,12 trên thang điểm 5 đối với tiêu chí hiệu quả phối hợp liên ngành, cho thấy sự thiếu kết nối dữ liệu trong kiểm tra nguồn gốc và xử phạt hành chính.

Thảo luận kết quả

Thực trạng trên bắt nguồn từ 3 nhóm nguyên nhân chính: nhận thức pháp luật hạn chế của người lao động nông thôn, sự buông lỏng kiểm soát thị trường phụ gia trôi nổi, và sự chồng chéo chức năng quản lý theo Nghị định 15/2018/NĐ-CP khiến cấp cơ sở lúng túng trong phân định thẩm quyền. Kết quả này tương đồng với các công trình nghiên cứu trước đây về an toàn thực phẩm tại Bắc Ninh và Phú Thọ, khi chỉ ra rằng việc thiếu hụt trang thiết bị kiểm tra nhanh tại chỗ là rào cản lớn nhất của lực lượng thanh tra cấp huyện.

Về mặt kinh tế, sự lơ là trong quản lý an toàn thực phẩm đe dọa trực tiếp đến phân khúc chè đặc sản cao cấp vốn có mức giá ấn tượng từ 2,5 triệu đến 10 triệu đồng/kg. Toàn bộ các phát hiện này có thể được mô tả và trực quan hóa rõ nét thông qua biểu đồ cột so sánh tỷ lệ tuân thủ quy chuẩn kỹ thuật qua các năm, kết hợp bảng ma trận đánh giá tương quan giữa 8 yếu tố bên ngoài (như môi trường thể chế, nhận thức người tiêu dùng) và 4 yếu tố bên trong (như quy mô vốn, nguồn cung nguyên liệu) tác động trực tiếp đến hiệu lực quản lý nhà nước.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, ban hành Quy chế phối hợp liên ngành trong quản lý an toàn thực phẩm nông sản, hoàn thành trong Quý II/2024. Ủy ban nhân dân thành phố Thái Nguyên đóng vai trò chủ trì, chỉ đạo Phòng Kinh tế, Phòng Y tế và Đội Quản lý thị trường phân định rõ 100% trách nhiệm quản lý từng khâu, xóa bỏ hoàn toàn tình trạng chồng chéo hoặc bỏ trống địa bàn.

Thứ hai, chuẩn hóa điều kiện chế biến và cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm cho 100% trong số 42 hợp tác xã chè trước tháng 12/2025. Chi cục Quản lý chất lượng Nông lâm sản và Thủy sản tỉnh Thái Nguyên chủ trì thẩm định, bắt buộc các hợp tác xã thiết lập hệ thống ghi chép điện tử và dán tem truy xuất nguồn gốc mã QR trên 100% sản phẩm lưu thông.

Thứ ba, tăng cường thanh tra đột xuất và trang bị công cụ kiểm tra hiện đại. Đoàn kiểm tra liên ngành thành phố Thái Nguyên cần nâng tỷ lệ hậu kiểm hằng năm lên tối thiểu 80% tổng số cơ sở chế biến trong giai đoạn 2024 - 2026. Ủy ban nhân dân thành phố cần phê duyệt cấp phát 100 bộ kit test nhanh dư lượng hóa chất và phụ gia cho lực lượng kiểm tra tại hiện trường.

Thứ tư, đẩy mạnh chương trình đào tạo kỹ thuật chế biến an toàn. Hội Nông dân thành phố phối hợp với Liên minh Hợp tác xã tỉnh tổ chức tối thiểu 12 lớp tập huấn chuyên sâu mỗi năm, hướng tới mục tiêu 100% người lao động trực tiếp tại các hợp tác xã được cấp chứng chỉ an toàn vệ sinh thực phẩm và chấm dứt dứt điểm tình trạng dùng bột sắn, phẩm màu trước Quý IV/2024.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm cơ quan quản lý nhà nước bao gồm Ủy ban nhân dân thành phố Thái Nguyên, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, cùng các phòng ban chuyên môn. Nhóm này có thể khai thác hệ thống dữ liệu khảo sát từ 36 cán bộ quản lý và khung đề xuất chính sách để xây dựng kế hoạch kiểm tra liên ngành và ban hành các văn bản chỉ đạo phù hợp với thực tiễn địa phương giai đoạn 2024 - 2030.

Nhóm ban quản trị và hộ thành viên của 42 hợp tác xã sản xuất chè trên địa bàn. Nghiên cứu cung cấp tài liệu tự đánh giá, chỉ rõ các lỗi vi phạm kỹ thuật phổ biến trong khâu vò và sao sấy, qua đó giúp đơn vị chủ động khắc phục để nâng hạng chất lượng sản phẩm OCOP, gia tăng giá bán từ mức thông thường 120 nghìn đồng/kg lên mức đặc sản từ 280 nghìn đến trên 2,5 triệu đồng/kg.

Nhóm các nhà nghiên cứu, giảng viên và học viên cao học chuyên ngành Khoa học quản lý, Quản lý công và Kinh tế nông nghiệp. Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp luận kết hợp thang đo Likert, cung cấp bài học tình huống thực chứng sâu sắc về kiểm soát chuỗi cung ứng thực phẩm tại các vùng chuyên canh đặc thù.

Nhóm doanh nghiệp thu mua, chế biến sâu và xuất khẩu nông sản. Luận văn cung cấp bức tranh trung thực về thực trạng nguồn cung chè nguyên liệu tại Thái Nguyên, hỗ trợ các doanh nghiệp thiết lập quy trình kiểm soát nhà cung ứng chặt chẽ nhằm đáp ứng các rào cản kỹ thuật khắt khe của thị trường nhập khẩu quốc tế.

Câu hỏi thường gặp

Công đoạn chế biến chè tại các hợp tác xã tiềm ẩn những rủi ro an toàn thực phẩm cụ thể nào? Rủi ro lớn nhất phát sinh từ việc hộ sản xuất tự ý bổ sung phụ gia như bột khô với tỷ lệ 1 kg bột trên 100 kg chè tươi ở khâu vò để tăng độ săn chắc, hoặc dùng phẩm màu và mì chính trong khâu sao chè. Ngoài ra, việc sao sấy thủ công không đạt chuẩn nhiệt độ khiến chỉ tiêu vi sinh vật vượt ngưỡng an toàn nhiều lần.

Thực trạng vi phạm thuốc bảo vệ thực vật trên địa bàn thành phố diễn ra như thế nào? Cơ quan chuyên môn từng phát hiện các mẫu chè xanh thành phẩm chứa hoạt chất cấm độc hại như Methamidophos và Endosulfan qua các đợt kiểm nghiệm chuyên sâu. Điển hình trong năm 2020, một lô chè xuất khẩu của doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh đã vi phạm quy chuẩn an toàn thực phẩm của thị trường Đài Loan, dẫn đến thiệt hại kinh tế lớn.

Hạn chế lớn nhất trong tổ chức bộ máy quản lý an toàn thực phẩm cấp huyện là gì? Hạn chế trọng tâm nằm ở sự phối hợp liên ngành thiếu chặt chẽ giữa 3 ngành y tế, nông nghiệp và công thương, với điểm số khảo sát thực tế chỉ đạt 3,12 trên 5 điểm. Đội ngũ cán bộ cơ sở mỏng, thiếu thiết bị kiểm nghiệm nhanh, dẫn đến tỷ lệ cơ sở được thanh tra định kỳ hằng năm chỉ đạt dưới 45%.

Hợp tác xã cần đáp ứng điều kiện cốt lõi nào để được công nhận an toàn thực phẩm? Cơ sở phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định tại Nghị định 15/2018/NĐ-CP, bao gồm thiết kế nhà xưởng nguyên tắc một chiều, trang thiết bị tiếp xúc trực tiếp đạt chuẩn vệ sinh và nguồn nước đạt chuẩn. Đặc biệt, 100% nguyên liệu chè búp tươi phải có hợp đồng kiểm soát nguồn gốc và người chế biến phải qua tập huấn định kỳ.

Việc chuẩn hóa an toàn thực phẩm mang lại bước nhảy vọt kinh tế nào cho ngành chè? Việc chuẩn hóa quy trình giúp chè Thái Nguyên thoát khỏi mức giá nguyên liệu thô rẻ mạt từ 1,5 đến 2 USD/kg. Sản phẩm an toàn đạt chứng nhận OCOP có giá tiêu thụ nội địa ổn định từ 280 nghìn đồng/kg, và các dòng chè đinh thượng hạng đạt từ 7 đến 10 triệu đồng/kg, đưa giá trị bình quân trên 1 ha đạt 270 triệu đồng.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý thuyết và 6 nguyên tắc quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm áp dụng riêng cho lĩnh vực chế biến chè tại cấp huyện.
• Phân tích rõ thực trạng 42 hợp tác xã trên địa bàn thành phố Thái Nguyên giai đoạn 2020 - 2023, vạch rõ sai phạm lạm dụng phụ gia và tỷ lệ cơ sở được kiểm tra dưới 45%.
• Lượng hóa thành công các rào cản quản lý thông qua điều tra thực chứng 36 cán bộ công quyền và 42 đại diện hợp tác xã bằng thang đo Likert khoa học.
• Xác lập hệ thống 6 nhóm giải pháp đồng bộ từ hoàn thiện thể chế liên ngành, đầu tư kit test nhanh đến cấp chứng nhận bắt buộc và ứng dụng mã QR truy xuất nguồn gốc.
• Đóng góp cơ sở thực tiễn chuẩn xác hỗ trợ chính quyền tỉnh Thái Nguyên hiện thực hóa các mục tiêu quản lý nông sản an toàn theo tinh thần đổi mới.

Đóng góp lớn nhất của công trình là chuyển dịch tư duy quản lý nhà nước từ phương thức tiền kiểm thụ động sang cơ chế hậu kiểm tích hợp công nghệ số hóa trên toàn chuỗi giá trị. Trong lộ trình 2024 - 2025, việc chuẩn hóa 100% hợp tác xã đạt chuẩn an toàn thực phẩm là nhiệm vụ cấp bách để giữ vững uy tín vùng chè đệ nhất danh trà. Chính quyền địa phương, các hợp tác xã và người sản xuất cần chủ động hành động ngay hôm nay, kiên quyết bài trừ phụ gia độc hại, chung tay xây dựng thương hiệu chè Thái Nguyên phát triển bền vững và vươn tầm thế giới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận quản lý nhà nƣớc về an toàn thực phẩm trong chế biến chè. Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nƣớc về an toàn thực phẩm trong chế biến của các hợp tác xã chè trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên. Chương 3: Giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nƣớc về an toàn thực phẩm trong chế biến của các hợp tác xã chè trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên. 12 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ AN TOÀN THỰC PHẨM TRONG CHẾ BIẾN CHÈ 1.

Một số khái niệm cơ bản 1. Thực phẩm Thực phẩm là tên gọi chung dùng để chỉ những vật phẩm thiết yếu để duy trì sự tồn tại của con ngƣời, đƣợc tiêu thụ trực tiếp vào con ngƣời thông qua hoạt động ăn hoặc uống. Nó chính là những loại thức ăn mà con ngƣời có thể ăn và uống đƣợc để nuôi dƣỡng cơ thể. Theo (Borghini & Piras, 2019), thực phẩm có thể xem xét từ bốn góc độ khác nhau.

Thứ nhất, xét từ góc độ vật chất: theo Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Hoa Kỳ, một vật phẩm đƣợc xem là thực phẩm phải có một giá trị dinh dƣỡng tối thiểu, cụ thể là nó phải chứa 8 chất dinh dƣỡng sau: protein, vitamin A, vitamin C, niacin, riboflavin, thiamine, canxi và sắt. FAO nhấn mạnh rằng thực phẩm phải cung cấp đủ năng lƣợng và chất dinh dƣỡng. Cả hai tổ chức đều cho rằng thực phẩm là những thực thể vật chất chứa các thành phần sinh học mà cơ thể chúng ta chuyển đổi thành năng lƣợng và sử dụng để tự sửa chữa và cải thiện. Thực phẩm có thể làm đƣợc điều tuyệt vời này vì thực phẩm có những đặc tính sinh học thích hợp khiến nó thích hợp để ăn và biến thành năng lƣợng.

Nghĩa là, một loại thực phẩm phải chứa một số chất dinh dƣỡng hữu ích để duy trì và phát triển sự sống con ngƣời.[1] Thứ hai, xét từ góc độ cá nhân: ngay cả khi tất cả chúng ta đều thuộc cùng một loài, mỗi chúng ta đều có sở thích và thói quen ăn uống riêng. Sở thích và thói quen cá nhân là nền tảng cho khái niệm thực phẩm mà mỗi chúng ta sử dụng để chọn các món ăn. Không chỉ những gì là thức ăn tốt đối với tôi có thể không tốt cho bạn, mà thậm chí những gì là thức ăn đối với tôi cũng có thể trở thành không ăn đƣợc đối với bạn. Nhƣ vậy: thứ gì đó đƣợc gọi là thực phẩm khi và chỉ nếu nó có thể ăn đƣợc đối với ít nhất một cá nhân.

Thứ ba, xét từ góc độ tính thẩm quyền: ngƣời Do Thái biết rằng thịt lợn không phải là thực phẩm do các quy tắc đƣợc viết trong Shulchan Arukh, một 13 đứa trẻ châu Âu biết rằng châu chấu không phải là thực phẩm do cha mẹ không cho, một ngƣời có cholesterol cao biết rằng kẹo không phải là thực phẩm do chỉ định của bác sĩ. Hầu hết mọi ngƣời trên thế giới đều biết rằng ngƣời không phải là thức ăn từ cả luật pháp quốc gia, quốc tế cũng nhƣ các quy tắc đạo đức. Có thể đƣa ra ít nhất ba thẩm quyền: (i) thẩm quyền tôn giáo; (ii) cơ quan chính phủ; (iii) cơ quan khoa học. Thứ tư, xét từ góc độ xã hội: thực phẩm đƣợc tạo ra bởi một tác nhân tập thể (ví dụ: sự hiểu biết lẫn nhau về các chuẩn mực ngôn ngữ và hành vi nhất định).

Theo đó, một vật phẩm biến thành thực phẩm bằng hành động có chủ ý của con ngƣời, có thể là về vật chất, ví dụ: tìm kiếm thức ăn, trồng trọt hoặc tinh thần, ví dụ: ghi nhãn, đặt tên và điều đó phải dựa trên ý định rộng rãi và đƣợc chia sẻ. Theo điều 2 Luật ATTP năm 2010 quy định: “Thực phẩm là sản phẩm mà con người ăn, uống ở dạng tươi sống hoặc đã qua sơ chế, chế biến, bảo quản. Thực phẩm không bao gồm mỹ phẩm, thuốc lá và các chất sử dụng như dược phẩm”. Thực phẩm đƣợc chia ra ba loại: thực phẩm truyền thống, thực phẩm chức năng và thực phẩm tăng cƣờng.

Thực phẩm tru ền thống: Đƣợc sử dụng từ khi có loài ngƣời đến nay với thành phần chủ yếu là các chất dinh dƣỡng thiết yếu: Glucide, Lipid, Protit và vi chất dinh dƣỡng: vitamin, chất khoáng, v. Thực phẩm chức năng: Là sản phẩm có nguồn gốc tự nhiên hoặc là thực phẩm trong quá trình chế biến đƣợc bổ sung thêm các chất "chức năng". Cũng nhƣ thực phẩm thuốc, thực phẩm chức năng nằm ở nơi giao thoa giữa thực phẩm và thuốc có tác dụng hỗ trợ (phục hồi, duy trì hoặc tăng cƣờng) chức năng của các bộ phận trong cơ thể, có hoặc không tác dụng dinh dƣỡng, tạo cho cơ thể tình trạng thoải mái, tăng sức đề kháng và giảm bớt nguy cơ bệnh tật. Thực phẩm tăng cường: Là sản phẩm đƣợc bổ sung vitamin, chất khoáng, chất vi lƣợng nhằm phòng ngừa, khắc phục sự thiếu hụt các chất đó đối với sức khỏe cộng đồng hay nhóm đối tƣợng cụ thể trong cộng đồng.

14 Từ một số định nghĩa trên, trong luận văn này khi đề cập đến thực phẩm được hiểu là bất kỳ vật phẩm nào con người ha động vật có thể ăn ha uống được, với mục đích cơ bản là thu nạp các chất dinh dưỡng nhằm nuôi dưỡng cơ thể ha vì sở thích (gần tƣơng tự nhƣ định nghĩa đƣợc đề cập trong Luật ATTP năm 2010). An toàn thực phẩm Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã tiến hành nhiều nghiên cứu và kết luận, thực phẩm không an toàn có thể gây ra những vấn đề rất lâu dài với sức khỏe của ngƣời dùng. WHO ƣớc tính có đến hơn 200 loại bệnh liên quan đến thực phẩm không an toàn. Hàng năm có 600 triệu ngƣời (khoảng 1/10 tổng dân số thế giới) bị ốm, 420.000 ngƣời bị chết, 33 triệu năm sống khỏe mạnh bị mất, khoảng 1/3 trẻ em dƣới 5 tuổi tử vong trên thế giới là do nguyên nhân từ thực phẩm bẩn.

[28] Khái niệm thực phẩm an toàn (hay thực phẩm sạch) khá rộng và trừu tƣợng, nên có nhiều cách hiểu khác nhau. Theo WHO, thực phẩm đạt mức an toàn là khi không chứa hoặc chứa hàm lƣợng ở mức chấp nhận đƣợc các chất ô nhiễm hay vi khuẩn mà có thể gây nhiễm độc, hoặc bất kỳ chất nào khác có thể khiến thực phẩm trở nên có hại cho sức khỏe. Nói cách khác, thực phẩm an toàn là loại thực phẩm cung cấp các chất dinh dƣỡng phù hợp, thiết yếu mà không gây hại cho sức khỏe của ngƣời sử dụng do các loại ô nhiễm hóa chất, ô nhiễm sinh học hay các hình thức ô nhiễm khác gây ra. Song hành với khái niệm thực phẩm an toàn là khái niệm ATTP.

WHO định nghĩa, ATTP có nghĩa là bảo đảm thực phẩm sẽ không gây hại cho con ngƣời cả trong quá trình chuẩn bị và/hoặc khi đã sử dụng. Nhằm thống nhất ý chí và hành động của các quốc gia trong việc bảo đảm ATTP, kể từ năm 1962, Tổ chức Lƣơng thực và Nông nghiệp của Liên hợp quốc (FAO) đã xây dựng bộ quy tắc về thực phẩm và thành lập Ủy ban Tiêu chuẩn thực phẩm quốc tế - cơ quan liên chính phủ với 165 nƣớc thành viên, nhằm xác lập các tiêu chuẩn quốc tế về thực phẩm cũng nhƣ tổ chức thực hiện các hoạt động bảo đảm ATTP trên phạm vi toàn cầu. Các quốc gia này đã cùng nhau xác định 237 tiêu chuẩn về hàng hóa thực phẩm, 41 quy tắc về kỹ thuật và vệ sinh thực phẩm, đánh giá ảnh 15 hƣởng của 185 loại thuốc bảo vệ thực vật với ATTP, xác định đƣợc 3.274 hạn mức dƣ lƣợng tối đa thuốc bảo vệ thực vật đƣợc phép có trong thực phẩm, đánh giá mức độ an toàn của 760 loại chất phụ gia, 25 loại chất gây ô nhiễm và 54 loại thuốc thú y với thực phẩm. [28] Trong luận văn này, ATTP đƣợc hiểu là nhƣ quy định đƣợc đề cập tại Luật ATTP năm 2010, cụ thể: TTP là việc bảo đảm để thực phẩm không g hại đến sức khỏe, tính mạng con người”.

Chè, chế biến chè Chè (hay trà) là sản phẩm đồ uống xuất phát từ lá và/hoặc ngọn (búp, chồi), đôi khi cành của một loại cây (tên khoa học: Camellia sinensis). Điều cần nhấn mạnh ở đây là chè xanh, chè ô long, chè đen, chè trắng,… tất cả đều đƣợc chế biến từ loài này, nhƣng theo kỹ thuật hoặc công nghệ sản xuất, chế biến khác nhau (Wikipedia. Chế biến (sản xuất) chè Chế biến thực phẩm là quá trình xử lý thực phẩm đã qua sơ chế hoặc thực phẩm tƣơi sống theo phƣơng pháp công nghiệp hoặc thủ công để tạo thành nguyên liệu thực phẩm hoặc sản phẩm thực phẩm. Một cách đơn giản nhất, chế biến chè đƣợc hiểu là phƣơng pháp trong các thành phần: lá, ngọn (búp, chồi), đôi khi cành của cây chè Camellia sinensis đƣợc chuyển thành sản phẩm khô để pha thành nƣớc uống.

Từ đây, các loại chè đƣợc phân biệt thông qua quá trình chế biến mà chúng trải qua. Phƣơng pháp chung đơn giản nhất, chế biến chè bao gồm các cách thức và mức độ oxy hóa khác nhau của lá, ngọn (ủ để lên men), sấy rang, phơi và thay đổi/bổ sung hƣơng vị. Hƣơng vị nguyên bản của lá chè khô đƣợc xác định bởi loại cây chè, chất lƣợng của lá đƣợc thu hái, thời điểm thu hái cũng nhƣ cách thức và chất lƣợng của quá trình chế biến. Sau khi chế biến, chè có thể đƣợc pha trộn với các loại chè khác hoặc trộn với các chất tạo hƣơng vị (có thể pha thêm một số loại thảo mộc nhƣ hoa, gia vị hay trái cây) để tạo hƣơng vị đặc trƣng của sản phẩm chè cuối cùng.

Khi chế biến chè đen, ô long, mục đích chế biến còn có thêm công đoạn khuyến khích quá trình oxy hóa, giúp phát triển thêm các hợp chất hƣơng 16 vị và mùi thơm. Khi chế biến Shan Tuyết (dân gian gọi là trà Phổ Nhĩ, tiếng Anh là pu’erh tea), thì một quy trình với các công đoạn ủ, lên men, bảo quản đƣợc kiểm soát nghiệm ngặt qua nhiều năm. Quản lý nhà nước QLNN là một dạng quản lý xã hội thực thi quyền lực nhà nƣớc; dạng quản lý này đƣợc thể hiện trong các cơ quan nhà nƣớc. Theo định nghĩa của Liên hợp quốc, QLNN tƣơng đồng với khái niệm quản trị quốc gia (Governance), nghĩa là: QLNN một cách hợp lý, có hiệu quả, công khai, minh bạch và có sự tham gia của chủ thể liên quan.