PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Nhà nƣớc ta thống nhất quản l giáo dục trên quy mô quốc gia, gồm 02 khu vực: công lập và ngoài công lập (dân lập, tƣ thục, liên kết quốc tế…). Phát triển giáo dục ngoài công lập là một trong những con đƣờng thực hiện chủ trƣơng xã hội hóa giáo dục. Luật giáo dục năm 2005 đã khẳng định: “Phát triển giáo dục, xây dựng xã hội học tập là sự nghiệp của Nhà nước và của toàn dân.
Nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong phát triển sự nghiệp giáo dục, thực hiện đa dạng hóa các loại hình trường, khuyến khích, huy động và tạo điều kiện để tổ chức, cá nhân tham gia phát triển sự nghiệp giáo dục…”. Thực tế cũng cho thấy vai trò của khu vực giáo dục ngoài công lập đang ngày càng đƣợc thể hiện rõ, đặc biệt là đối với giáo dục mầm non. Giáo dục mầm non là cấp học đầu tiên của hệ thống giáo dục quốc dân, đặt nền móng cho sự phát triển về thể chất, trí tuệ, tình cảm, thẩm mỹ của trẻ em Việt Nam. Phát triển giáo dục mầm non là trách nhiệm chung của các cấp, các ngành và toàn xã hội dƣới sự lãnh đ o của Đảng và sự quản l nhà nƣớc.
Trong những năm qua, với các chủ trƣơng chính sách của Đảng và Nhà nƣớc về phát triển GDMN, chất lƣợng chăm sóc, giáo dục trẻ ngày càng đƣợc nâng cao, quy mô GDMN ngày càng tăng, m ng lƣới trƣờng lớp mầm non ngày càng phát triển rộng khắp trong cả nƣớc. Lo i hình cơ sở GDMN NCL có xu thế phát triển. GDMN là bộ phận trong hệ thống giáo dục quốc dân. GDMN thực hiện việc nuôi dƣỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ em từ 3 tháng đến 6 tuổi (điều 21- Luật Giáo dục, 2005), t o sự khởi đầu cho sự phát triển toàn diện của trẻ, khơi dậy sự ham hiểu biết, hứng thú trong việc học tập, đặt nền tảng cho các cấp học tiếp theo và cho việc học tập suốt đời.
GDMN có vị trí quan trọng đặc biệt trong chiến lƣợc phát triển nguồn 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nhân lực, phát triển trí tuệ con ngƣời Việt Nam, nâng cao dân trí, đào t o nhân lực, bồi dƣỡng nhân tài. Trong các Hội nghị lần thứ sáu Ban chấp hành Trung ƣơng hóa IX về tiếp tục thực hiện Nghị quyết Trung ƣơng 2 khóa VIII, phƣơng hƣớng phát triển giáo dục - đào t o, khoa học và công nghệ từ nay đến năm 2005 và đến năm 2010” chỉ rõ: Mở rộng hệ thống trƣờng lớp giáo dục mầm non trên mọi địa bàn dân cƣ, đặc biệt ở miền núi, vùng dân tộc thiểu số, nông thôn. Thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục. Có chính sách hỗ trợ học sinh, sinh viên thuộc các gia đình nghèo và các đối tƣợng chính sách xã hội.
Ƣu tiên phát triển giáo dục ở vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số. Chú trọng đào t o cán bộ vùng dân tộc (cán bộ đảng, chính quyền, đoàn thể từ bản, ấp trở lên và cán bộ khoa học kỹ thuật). Củng cố và tăng cƣờng hệ thống trƣờng nội trú, bán trú cho học sinh dân tộc thiểu số; từng bƣớc mở rộng quy mô tuyển sinh, đáp ứng yêu cầu đào t o toàn diện đi đôi với cải tiến chính sách học bổng cho học sinh các trƣờng này. Thực hiện chế độ miễn phí học tập, cung cấp sách giáo khoa cho học sinh vùng cao, vùng sâu, vùng xa, học sinh ngƣời dân tộc thiểu số.
Thực hiện tốt chính sách cử tuyển, đào t o theo địa chỉ đối với vùng dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa có nhiều khó khăn. Có chính sách bổ túc kiến thức cần thiết cho số học sinh dân tộc thiểu số đã tốt nghiệp trung học phổ thông hoặc trung học cơ sở mà không có điều kiện học tiếp để các em trở về địa phƣơng tham gia công tác ở cơ sở. Để thực hiện các nhiệm vụ trên, cần tập trung làm tốt các việc chủ yếu sau : Đổi mới m nh mẽ quản l nhà nƣớc về giáo dục; Tăng cƣờng sự lãnh đ o của Đảng và nâng cao năng lực quản l nhà nƣớc về giáo dục ; coi việc phát triển và nâng cao chất lƣợng giáo dục - đào t o là một chỉ tiêu phấn đấu xây dựng đảng bộ trong s ch, vững m nh; Tăng cƣờng trật tự kỷ cƣơng trong các trƣờng học và toàn bộ hệ thống giáo dục, kiên quyết ngăn chặn, đẩy lùi các hiện tƣợng tiêu cực trong giáo dục. Thực hiện m nh mẽ phân cấp quản l giáo dục; phát huy tính chủ động, tự chịu 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trách nhiệm của các cơ sở giáo dục, nhất là các trƣờng đ i học, trách nhiệm của ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố và các quận, huyện trong việc thực hiện quản l nhà nƣớc về giáo dục; Tiếp tục xây dựng đồng bộ và kịp thời hoàn thiện các văn bản pháp lý giáo dục.
Xác định và thể chế hóa vai trò, chức năng các cấp quản l. Hoàn thiện tổ chức bộ máy quản l giáo dục từ Bộ Giáo dục và đào t o đến các cơ sở giáo dục; Tăng cƣờng công tác dự báo, đổi mới công tác xây dựng kế ho ch và quy ho ch phát triển giáo dục, nhất là ở bậc cao đẳng, đ i học và d y nghề; Tăng cƣờng công tác thanh tra, kiểm tra; đổi mới cơ bản công tác thi cử, kiểm tra, đánh giá kết quả học tập, công tác tuyển sinh. Quản l chặt chẽ các lo i hình đào t o, nhất là đào t o t i chức, từ xa ; xóa tệ n n văn bằng, chứng chỉ không hợp pháp ; kiên quyết chấn chỉnh tình tr ng quản l thu chi không minh b ch và hiện tƣợng d y thêm, học thêm tràn lan; chống "thƣơng m i hóa" giáo dục; Có cơ chế, chính sách t o điều kiện và khuyến khích các doanh nghiệp, các cá nhân, các tổ chức xã hội tham gia xây dựng các cơ sở giáo dục ngoài công lập. Đẩy m nh nghiên cứu khoa học giáo dục nhằm cung cấp cơ sở khoa học để hoàn thiện đƣờng lối, chính sách giải quyết các vấn đề bức xúc trong giáo dục; Mở rộng hợp tác quốc tế về giáo dục; Tranh thủ các dự án của các tổ chức quốc tế và nƣớc ngoài về giáo dục; mở nhiều hình thức liên kết đào t o với nƣớc ngoài, tổ chức "du học t i chỗ"; Chú trọng quản l các lo i hình trƣờng do nƣớc ngoài đầu tƣ.
Công tác quản l cơ sở GDMN nói chung và quản l cơ sở GDMN NCL nói riêng đóng vai trò rất quan trọng trong việc nâng cao chất lƣợng giáo dục, nhƣng trên thực tế vấn đề này chƣa đƣợc quan tâm đúng mức trên bình diện cả vĩ mô lẫn vi mô. Một số cơ sở GDMN NCL ở nƣớc ta hiện nay, cũng nhƣ ở một số nƣớc trên thế giới có mô hình quản l có hiệu quả cần đƣợc đúc rút thành các bài học kinh nghiệm để áp dụng rộng rãi trong các cơ sở GDMN NCL nƣớc ta. Trong những năm gần đây 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com m ng lƣới trƣờng lớp mầm non, đặc biệt là các cơ sở GDMN NCL đƣợc phát triển rộng khắp trong cả nƣớc, quy mô phát triển ngày càng tăng, cùng với sự phát triển kinh tế- xã hội của đất nƣớc. Giáo dục mầm non trên địa bàn quận Thanh Xuân, Thành phố Hà Nội cũng nằm trong xu thế đó.
Mặc dù công tác quản l nhà nƣớc ở khu vực ngoài công lập trong những năm gần đây đang đƣợc coi trọng và mang l i nhiều kết quả tích cực, song trên địa bàn cả nƣớc nói chung và quận Thanh Xuân nói riêng, ho t động của các cơ sở giáo dục mầm non ngoài công lập vẫn còn tồn t i không ít bất cập nhƣ: Quản l cơ sở GDMN NCL hiện nay có những khó khăn và bất cập: Tình tr ng không ổn định về số lƣợng, đặc biệt là chất lƣợng giáo dục các cơ sở GDMN NCL; thêm vào đó, công tác quản l các cơ sở GDMN NCL chƣa theo kịp sự phát triển m nh mẽ, nhanh chóng của lo i hình cơ sở GDMN này. Quy ho ch chƣa hợp l , cơ sở vật chất trƣờng lớp và đội ngũ giáo viên MN chƣa đáp ứng nhu cầu, vẫn còn nhiều cơ sở nuôi d y trẻ tƣ ho t động không phép, chất lƣợng giáo dục chƣa cao, đặc biệt là công tác quản l nhà nƣớc đối với khu vực này còn nhiều h n chế dẫn đến thời gian gần đây, trên các phƣơng tiện thông tin đ i chúng đã công bố không ít các trƣờng hợp trẻ em bị b o hành, đánh đập hoặc gặp phải những tổn thƣơng nặng nề cả về thể chất và tinh thần ở ngay t i các lớp mầm non ngoài công lập. Những sự kiện này đang gióng lên một hồi chuông cảnh tỉnh đối với các cơ quan nhà nƣớc có trách nhiệm trong việc quản l các cơ sở giáo dục mầm non ngoài công lập hiện nay. Nghiên cứu về hệ thống giáo dục MN NCL đã đƣợc đầu tƣ từ rất lâu, tuy nhiên chƣa có nghiên cứu nào nghiên cứu về vai trò quản l của nhà nƣớc đối với khu vực MN NCL này.
Xuất phát từ những l do trên, tác giả lựa chọn đề tài nghiên cứu “Quản lý nhà nước đối với các cơ sở giáo dục mầm non ngoài công lập trên địa bàn quận 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Thanh Xuân, thành phố Hà Nội”. Nghiên cứu nhằm mô tả cụ thể hơn nữa về vấn đề quản l nhà nƣớc đối với các cơ sở giáo dục mầm non ngoài công lập t i địa bàn quận Thanh Xuân trong giai đo n hiện nay. Tổng quan nghiên cứu Nghiên cứu về quản l nhà nƣớc đã đƣợc nghiên cứu từ trƣớc. Liên quan đến vấn đề này có khá nhiều cách tiếp cận.
Giáo dục mầm non là mắt xích đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân. Nó có tầm quan trọng đặc biệt trong sự nghiệp xây dựng và đào t o thế hệ trẻ, vì giáo dục mầm non là giai đo n khởi đầu đặt nền móng cho sự hình thành và phát triển nhân cách trẻ em. Đây là thời kỳ tăng trƣởng về cơ thể và phát triển các mặt trí tuệ, tình cảm, xã hội nhanh nhất, nhân cách bắt đầu hình thành, khối lƣợng thu ho ch đ t đƣợc rất lớn khiến ta có thể coi sự phát triển trong những năm đó có tác dụng quyết định rất lớn đến toàn bộ tƣơng lai sau này.