CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ TRƯỞNG THÀNH SỐ TẠI CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Tình hình nghiên cứu về trưởng thành số được đánh giá là rất quan trọng trong việc thực hiện mục tiêu số hóa trong giáo dục. Trưởng thành số trong các trường đại học công lập liên quan đến việc triển khai các thành tựu kỹ thuật số vào các quy trình giáo dục, giúp tiết kiệm nhân công, hệ thống hóa kiến thức, từ đó làm cho việc học trở nên dễ dàng hơn.
Một số nghiên cứu nước ngoài Nhằm phát triển mô hình và tiến hành đánh giá cấp độ trưởng thành số của các trường đại học Việt Nam, bước đầu tiên, chúng tôi đã tiến hành nghiên cứu hệ thống tài liệu về các khung tham chiếu và mô hình đánh giá mức độ số hóa trong các lĩnh vực tương tự. Mặc dù hiện đang sẵn số lượng lớn nghiên cứu và tương ứng có nhiều mô hình đề xuất được dùng để đánh giá trưởng thành số (Wendler, 2012), chỉ có một số ít tập trung vào các tổ chức giáo dục đại học và chưa có mô hình nào được thực hiện ở Việt Nam. Vì vậy, việc tổng hợp kiến thức và kinh nghiệm từ các nghiên cứu liên quan là điều tối quan trọng và cần thiết đối với nghiên cứu này. Chuyển đổi số là một chủ đề thu hút nhiều sự quan tâm của cộng đồng nghiên cứu trong vòng một thập kỷ gần đây.
Nghiên cứu đã được thực hiện ở các quốc gia phát triển và những vấn đề liên quan đến chuyển đổi số được tiến hành theo các hướng nghiên cứu khác nhau. Hướng nghiên cứu thứ nhất Hướng nghiên cứu đầu tiên là các nghiên cứu mang tính lý thuyết, phân tích và làm rõ các khái niệm cơ bản về chuyển đổi số, phân biệt các thuật ngữ chính như số hóa (digitization, digitalization) và chuyển đổi số (digital transformation). Đồng thời, các nghiên cứu lý thuyết cũng chỉ ra các bước hay giai đoạn của quá trình chuyển đổi số trong một tổ chức. Chuyển đổi số đang gây ảnh hưởng tới các doanh nghiệp trong mọi lĩnh vực bằng cách phá bỏ các rào cản giữa con người, doanh nghiệp và vạn vật.
Qua đó, doanh nghiệp có thể tạo ra các sản phẩm, dịch vụ mới và 5 tìm ra những cách hoạt động hiệu quả hơn. Những đổi mới này đang diễn ra trên khắp các tổ chức thuộc mọi loại hình, trong mọi ngành với một số nội dung chung trong triển khai: khả năng chuyển đổi quy trình và mô hình kinh doanh; cá nhân hóa trải nghiệm của khách hàng. Tổng hợp các nghiên cứu nước ngoài theo hướng thứ nhất STT Tên tác giả Tên báo cáo Kết quả nghiên cứu Giới thiệu một khung chuyển đổi Building Digital-Ready Matt và cộng sự số toàn diện được tạo ra sau khi 1 Culture in Traditional (2015) tích hợp bốn khía cạnh chuyển đổi Organizations và các yếu tố phụ thuộc của chúng Chuyển đổi số là một bước rất tốt Digitalization: A Step Bhutani và để tạo ra một thực tế ảo nhằm đạt 2 towards Sustainable Paliwal (2015) được tăng trưởng bền vững, toàn Development diện. Chuyển đổi số bao gồm cả số hóa Gestaltungsbereiche der quy trình với trọng tâm là hiệu quả Digitalen Transformation Berghaus và Back và đổi mới kỹ thuật số với trọng 3 von Unternehmen: (2016) tâm là nâng cao chất lượng các sản Entwicklung eines phẩm hữu hình hiện có với những Reifegradmodells tính năng công nghệ Rủi ro chủ yếu gây nên rào cản tiến hành số hóa là vấn đề về bảo Schwertner Digital transformation of 4 mật dữ liệu, sự không tương thích (2017) business processes với hệ thống CNTT hiện có và sự thiếu kiểm soát Đã chỉ ra ba rào cản ngăn cản mọi người tiếp cận với giáo dục đại học, đó là chi phí, nơi cư trú và tính thuận tiện về thời gian.
Cách Overcoming Barriers to tiếp cận mô hình hóa (thông qua Zulfikar và cộng Higher Education Access in khung mô hình kinh doanh) trong 5 sự (2018) Malaysian Universities: A nghiên cứu này cho phép các nhà Business Model Approach quản lý xây dựng mẫu thử trước khi thực hiện và do đó, giảm yếu tố không chắc chắn và tạo nền tảng tốt hơn để đưa ra quyết định sáng suốt Process Transformation Phân chia chuyển đổi số thành ba Ain’t Digital 6 Bloomberg (2018) giai đoạn: số liệu hóa, số hóa và Transformation, But It’s a chuyển đổi số Good Start Digital Transformation Đề xuất sử dụng công nghệ chuỗi Strategy for Ukrainian khối vào xây dựng module quản lý Kaminskyi và Universities: Modernizing nội dung giáo dục. Việc tích hợp 7 cộng sự (2018) IT Architecture các module quản lý nội dung giáo Management and dục của những trường đại học Implementing Blockchain Ukraine là cơ sở để tạo ra một nền 6 Technology in Educational tảng đám mây toàn cầu cho giáo Content Management dục đại học. Chuyển đổi số là một quá trình bị ảnh hưởng nhiều bởi các yếu tố bên ngoài, chẳng hạn như việc các Defining Digital Mergel và cộng bên liên quan sử dụng công nghệ 8 Transformation: Results sự (2019) mới và cần liên tục, thường xuyên from Expert Interviews điều chỉnh các quy trình, dịch vụ và sản phẩm đáp ứng nhu cầu bên ngoài The Impact of Digital Transformation on Xác định được hai tác động chính Busse và cộng sự 9 Vocational Education and của chuyển đổi số đối với giáo dục (2019) Training: Insights from và đào tạo nghề. Corporate Training Experts Kết luận về ba bài học chính vào thời đại dịch: (1) các tổ chức phải cải thiện cấp độ trưởng thành số, Fletcher và Digital Transformation (2) các tổ chức ít trưởng thành hơn 10 Griffiths (2020) During a Lockdown về công nghệ số thì dễ bị tổn thương hơn và (3) các tổ chức có cấp độ trưởng thành số cao hơn nói chung là linh hoạt hơn.
Stages of Digital Đề xuất ba giai đoạn chính trong Voronin và cộng Technology Implementation việc triển khai công nghệ số trong 11 sự (2020) in University Training quá trình đào tạo của trường đại Processes học Xác định các đặc điểm của việc Features and Readiness of triển khai hoạt động giáo dục kỹ Digital Education thuật số và phân tích so sánh mức Petrusevich 12 Implementation in độ sẵn sàng áp dụng đào tạo từ xa (2020) Secondary and Higher vào thực tế của bậc trung học và Education in Russia bậc đại học để kết luận về hiện trạng của số hóa giáo dục Chuyển đổi số là sự thay đổi trong Digital Transformation: A cách một công ty sử dụng công Verhoef và cộng 13 Multidisciplinary Reflection nghệ, để phát triển một mô hình sự (2021) and Research Agenda kinh doanh số mới giúp tạo ra nhiều giá trị hơn cho công ty Past, present, and future Những rào cản đối với chuyển đổi Jones và cộng sự barriers to digital số được nghiên cứu trong bối cảnh 14 (2021) transformation in trước - trong - sau COVID-19 tại manufacturing: A review các doanh nghiệp sản xuất Các chiến lược tăng trưởng cho Digital Transformation các công ty kỹ thuật số, và nhấn Verhoef và cộng Initiatives in Higher 15 mạnh rằng chiến lược tăng trưởng sự (2021) Education Institutions: A liên quan đến việc sử dụng các nền Multivocal Literature tảng kỹ thuật số là nổi bật nhất Review Hori và Fujii The Impact of ICT Use on Kết quả cho thấy những học sinh 16 (2021) Student Performance and thường xuyên sử dụng CNTT 7 Perseverance: Evidence trong học tập bên ngoài nhà from PISA 2018 trường có mức độ hiệu quả và sự kiên trì cao hơn đáng kể. (Nguồn: Tác giả tổng hợp) Tại hướng nghiên cứu này, chúng ta thấy chuyển đổi số không chỉ là một quá trình công nghệ, mà còn là một sự thay đổi toàn diện về cách mà các tổ chức sử dụng công nghệ để tạo ra giá trị, nâng cao hiệu quả và đáp ứng nhu cầu của khách hàng. Qua việc phân tích và lý giải các khái niệm cơ bản, định nghĩa các giai đoạn quan trọng và nhấn mạnh tính cấp thiết của chuyển đổi số, nghiên cứu này cung cấp một cơ sở vững chắc cho việc áp dụng các chiến lược hiệu quả trong các tổ chức và lĩnh vực giáo dục. Hướng nghiên cứu thứ hai Hướng nghiên cứu thứ hai tập trung sâu hơn vào các công cụ và mô hình để đo lường, đánh giá cấp độ trưởng thành số của các tổ chức.
Theo hướng nghiên cứu này, có một số các nghiên cứu ở các quốc gia phát triển như Mỹ, Vương Quốc Anh, Trung Quốc, Đan Mạch, Đức. Tổng hợp các nghiên cứu nước ngoài theo hướng thứ hai STT Tên tác giả Tên báo cáo Kết quả nghiên cứu Nghiên cứu này tổng quát các thành phần chính của mô hình trưởng thành Mức độ hay giai đoạn trưởng thành (thường từ ba đến sáu cấp The use of maturity độ) Fraser và cộng sự models/grids as a tool in 1 Một bộ tiêu chí và mô tả (2002) assessing product tương ứng cho mỗi cấp độ development capability Các khía cạnh đánh giá Các yếu tố có liên quan tới các khía cạnh tương ứng Mô tả các yếu tố trong từng cấp độ trưởng thành Nghiên cứu này phân loại các mô hình trưởng thành thành ba Understanding the Main De Bruin và cộng loại: Mô hình trưởng thành mô 2 Phases of Developing a sự (2005) tả, Mô hình trưởng thành quy Maturity Assessment Model tắc, Mô hình trưởng thành so sánh. Situational Maturity Models Nghiên cứu này thảo luận về sự Mettler & Rohner 3 as Instrumental Artifacts for thiếu hụt những đề xuất rõ ràng (2009) Organizational và khả thi nhằm cải thiện mức độ 8 Development trưởng thành cho các tổ chức tham gia trong các mô hình trưởng thành. Nghiên cứu này xem các mô hình trưởng thành như “phương tiện được thiết lập để xác định Maturity Models as điểm mạnh và điểm yếu của một Lahrmann và Instruments for Identifying số lĩnh vực nhất định của tổ 4 Marx (2010) Organizational Strengths chức” nhằm phát hiện sự khác and Weaknesses biệt giữa cấu trúc tổ chức dự kiến và sự ứng dụng cấu trúc đó vào thực tế, từ đó thực hiện điều chỉnh và cải tiến nếu cần.
Nghiên cứu về các mô hình Maturity Models as trưởng thành như công cụ xác Lahrmann & Instruments for Identifying 5 định điểm mạnh và yếu của tổ Marx (2010) Organizational Strengths chức, từ đó thực hiện điều chỉnh and Weaknesses và cải tiến. Nghiên cứu này chỉ ra rằng, trong khi các mô hình trưởng thành tập trung nhiều vào các Poeppelbuss và Maturity Models in IS quy trình tổ chức, chúng thường 6 cộng sự (2011) Research: A Critical Review bỏ qua năng lực nhân sự và các khía cạnh cá nhân, những yếu tố quan trọng đặc biệt trong bối cảnh các đơn vị giáo dục đại học.