MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Các làng nghề truyền thống ở Việt Nam đã và đang có nhiều đóng góp cho GDP của đất nƣớc nói chung và đối với nền kinh tế nông thôn nói riêng. Nhiều làng nghề truyền thống hiện nay đã đƣợc khôi phục, đầu tƣ phát triển với quy mô và kỹ thuật cao hơn, hàng hóa không những phục vụ nhu cầu trong nƣớc mà còn cho xuất khẩu với giá trị lớn. Trong xu thế toàn cầu hoá cùng với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ, các làng nghề có những cơ hội để phát triển, nhƣng cũng có không ít khó khăn, thách thức phải đối m t.
Thách thức lớn nhất mà các làng nghề phải đối m t là tìm ra một hƣớng đi đúng đắn để tồn tại và phát triển. Bên cạnh đó, nhà nƣớc cũng cần phải có những chính sách ƣu đãi để tháo gỡ bớt những khó khăn nhằm tiếp sức thêm cho các làng nghề vƣợt qua những khó khăn trƣớc mắt từ đó tạo đà phát triển đi lên góp phần vào sự nghiệp công nghiệp hóa hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn. Cùng với sự phát triển các làng nghề truyền thống của cả nƣớc, làng nghề ở huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội đã đƣợc cấp ủy, chính quyền quan tâm, tạo điều kiện để phát triển, mở rộng về quy mô và đa dạng về ngành nghề. Huyện Hoài Đức có 51/53 làng có nghề; trong đó có 12 làng đƣợc UBND tỉnh Hà Tây (trƣớc đây) công nhận, gồm: làng nghề chế biến nông sản Dƣơng Liễu, Minh Khai, Cát Quế; dệt kim, bánh kẹo La Phù; sơn mỹ nghệ điêu khắc Sơn Đồng; bún bánh Cao Xá Hạ; chế biến bánh đa nem Ngự Câu; chế biến nông sản, thực phẩm Lƣu Xá; nhiếp ảnh truyền thống Lai Xá; xây dựng dân dụng Yên Sở; cơ kim khí Đại Tự.
Trong giai đoạn 2010 - nay, hoạt động quản l nhà nƣớc đối với các làng nghề trên địa bàn huyện Hoài Đức đã không ngừng đƣợc đổi mới, tăng 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com cƣờng theo hƣớng ngày càng rõ đầu mối và thực quyền hơn, việc phân cấp quản l nhà nƣớc bƣớc đầu đã có sự thay đổi về chất nên đã h trợ tích cực cho quá trình hình thành, hoạt động của các làng nghề trên địa bàn. Các làng nghề truyền thống đã góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tăng tỷ trọng Công nghiệp - TTCN, góp phần giải quyết việc làm, tăng thu nhập cho ngƣời lao động, góp phần đáng kể vào chƣơng trình xây dựng nông thôn mới. Phát triển các làng nghề là một trong những mục tiêu quan trọng thúc đẩy nhanh quá trình công nghiệp hoá nông nghiệp nông thôn của Hà Nội nói chung và của huyện Hoài Đức nói riêng, nó không chỉ góp phần tạo việc làm lúc nông nhàn mà còn tạo nên những dấu ấn, bản sắc văn hoá của địa phƣơng qua các sản phẩm văn hóa, tuy nhiên hiện nay các làng nghề ở huyện Hoài Đức vẫn còn g p rất nhiều những khó khăn, thử thách phải đối m t nhƣ: Vấn đề quy hoạch và phát triển cơ sở hạ tầng nhƣ khu vực sản xuất, hệ thống giao thông, điện nƣớc, xử l chất thải.; nguồn nguyên liệu cho hoạt động sản xuất kinh doanh của các làng nghề ngày càng khan hiếm và giá cả cũng không ổn định; sự quản l và điều phối hoạt động của làng nghề chƣa ch t chẽ, chuyên nghiệp. Vấn đề đ t ra cho Đảng bộ, Chính quyền địa phƣơng đó là cần nâng cao chất lƣợng quản l nhà nƣớc đối với các làng nghề.
Vì vậy, nghiên cứu đề ra những giải pháp đổi mới quản l nhà nƣớc để thúc đẩy sự phát triển của các làng nghề trên địa bàn huyện Hoài Đức đang là đòi h i khách quan và cấp thiết. Từ những phân tích trên đây, tác giả lựa chọn vấn đề: “Quản lý nhà nước đối với làng nghề huyện oài c, Thành phố à Nội” làm đề tài luận văn Thạc sĩ, chuyên ngành Quản l kinh tế. Luận văn tập trung trả lời cho câu h i: “Chính quyền huyện Hoài Đức cần làm những gì để làm tốt công tác quản l nhà nƣớc đối với làng nghề trong thời gian tới?” 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu - Mục đích: Trên cơ sở làm rõ cơ sở l luận và thực trạng quản l đối với các làng nghề ở huyện Hoài Đức và Đề tài đề xuất giải pháp tăng cƣờng quản l đối với các làng nghề ở huyện Hoài Đức trong những năm tới.
- Để thực hiện mục tiêu trên, luận văn có nhiệm vụ: + Hệ thống hóa cơ sở l luận quản l đối với làng nghề; nghiên cứu kinh nghiệm một số huyện về công tác quản l nhà nƣớc đối với làng nghề. + Phân tích, đánh giá thực trạng về công tác quản l nhà nƣớc đối với làng nghề ở huyện Hoài Đức + Đề xuất phƣơng hƣớng và giải pháp tăng cƣờng quản l nhà nƣớc đối với làng nghề ở huyện Hoài Đức trong giai đoạn sắp tới. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu: Đối tƣợng nghiên cứu của luận văn là quản l nhà nƣớc đối với làng nghề trên địa bàn cấp huyện. - Phạm vi nghiên cứu: + Phạm vị không gian: Luận văn nghiên cứu công tác quản l nhà nƣớc của chính quyền cấp huyện đối với các làng nghề ở huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội + Phạm vi thời gian: trong giai đoạn 2010 đến nay.
Kết cấu của Luận văn Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan và cơ sở l luận, thực tiễn về quản l nhà nƣớc đối với làng nghề trên địa bàn cấp huyện; Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3: Thực trạng quản l nhà nƣớc đối với làng nghề ở huyện Hoài Đức, Thành phố Hà Nội Chƣơng 4: Quan điểm và giải pháp tăng cƣờng quản l nhà nƣớc đối với làng nghề ở huyện Hoài Đức, Thành phố Hà Nội. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI LÀNG NGHỀ TRÊN ĐỊA BÀN CẤP HUYỆN 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài Cho đến nay, đã có nhiều công trình nghiên cứu về quản l nhà nƣớc đối với các làng nghề ở những khía cạnh khác nhau, tiêu biểu nhƣ: - Đề tài nghiên cứu khoa học cấp bộ “Xây dựng và phát triển mô hình làng nghề du lịch tại một số tỉnh đồng bằng Bắc Bộ” của GS, TS Hoàng Văn Châu. Tác giả đã làm rõ những vấn đề l luận về làng nghề, làng nghề truyền thống, làng nghề du lịch cũng nhƣ tiềm năng và sự cần thiết phải phát triển mô hình làng nghề du lịch tại một số tỉnh đồng bằng Bắc Bộ.
Đã tìm hiểu kinh nghiệm xây dựng và phát triển làng nghề gắn với hoạt động du lịch của Nhật bản, thái Lan, Trung Quốc và Malaysia từ đó rút ra những bài học đối với Việt Nam. Đã phân tích và đánh giá thực trạng làng nghề, làng nghề du lịch tại một số tỉnh đồng bằng Bắc bộ, từ thực trạng đáp ứng yêu cầu du lịch tại các làng nghề, đến tình hình khách du lịch cũng nhƣ mô hình tổ chức quản l và cơ chế quản l làng nghề du lịch. Đã đề xuất các mô hình tổ chức quản l làng nghề du lịch, một số tour du lịch làng nghề chủ yếu cũng nhƣ các phƣơng án xây dựng và phát triển các làng nghề du lịch tại các tỉnh đồng bằng Bắc Bộ. Dƣơng Bá Phƣợng (2001), ảo tồn và phát triển các làng nghề trong quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa [28].
Tác giả đã đề cập khá đầy đủ từ l luận đến thực trạng của làng nghề: từ đ c điểm, khái niệm, con đƣờng và điều kiện hình thành làng nghề, tập trung vào một số làng nghề ở một số tỉnh với các quan điểm, giải pháp và phƣơng hƣớng nhằm phát triển các làng nghề trong công nghiệp hóa, hiện đại hóa. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Bùi Văn Vƣợng (2002), Làng nghề thủ công truyền thống Việt Nam [34]. Ở đây chủ yếu giới thiệu lịch sử, kinh tế, văn hóa, nghệ thuật, tƣ tƣởng, kỹ thuật, các bí quyết nghề, thủ pháp nghệ thuật, kỹ thuật của các nghệ nhân và các làng nghề thủ công truyền thống Việt Nam. Phát triển làng nghề truyền thống ở nông thôn Việt Nam trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa” của Trần Minh Yến [35] đã hệ thống những vấn đề l luận cơ bản về làng nghề truyền thống ở nông thôn theo những quan điểm của khoa học kinh tế chính trị Mác-Lênin và đƣờng lối đổi mới của Đảng Cộng sản Việt Nam và làm rõ vai trò của làng nghề truyền thống ở nông thôn để phân tích thực trạng và động thái phát triển của các làng nghề truyền thống ở nông thôn từ khi đổi mới đến 2003.
Khái quát xu hƣớng vận động của LNTT dƣới tác động của quá trình CNH, HĐH nhằm xây dựng những quan điểm và đề xuất những giải pháp cơ bản để phát triển LNTT ở nông thôn trƣớc yêu cầu của hội nhập kinh tế quốc tế. Đ ng Kim Chi và cộng sự (2005), Làng nghề Việt Nam và môi trường, [12]. Dựa trên cơ sở đã nghiên cứu tổng quan về đ c điểm cũng nhƣ thực trạng sản xuất, hiện trạng môi trƣờng các làng nghề, tác giả đã đi đến các giải pháp chung nhất cho từng loại hình làng nghề. Ở đây cũng đề cập đến việc định hƣớng xây dựng một số chính sách đảm bảo phát triển làng nghề bền vững (nhƣ các chính sách về h trợ tài chính, chính sách về thị trƣờng, về cơ sở hạ tầng, giáo dục môi trƣờng…).
Qua đó đề xuất các giải pháp, nhìn chung tập trung vào hai nhóm chính là giải pháp kỹ thuật và giải pháp quản l nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi trƣờng cho các làng nghề. + “Làng nghề truyền thống đồng bằng sông Hồng sau khi Việt Nam gia nhập tổ chức thƣơng mại thế giới” của Vũ Thị Thoa [30] đã phân tích những tác động tích cực và tiêu cực tới sự phát triển của các làng nghề truyền thống sau khi gia nhập WTO. Đồng thời, tập trung nghiên cứu thực trạng phát triển 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.