phần mở đầu, kết luận, phụ lục, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn đƣợc kết cấu thành 4 chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan nghiên cứu và cơ sở khoa học của quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động BHXH. Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu. Chƣơng 3: Thực trạng quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động BHXH ở tỉnh Nghệ An. Chƣơng 4: Định hƣớng và giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động BHXH ở tỉnh Nghệ An.An TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.An Chƣơng 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG BHXH 1.
Tổng quan nghiên cứu về quản ký nhà nƣớc đối với BHXH Hiện nay, còn hạn chế các công trình nghiên cứu tổng thể về tác động của quản lý nhà nƣớc đến hoạt động BHXH ở cả nƣớc và từng địa phƣơng. Một số đề tài nghiên cứu về sự tác động của các yếu tố, trong đó có tác động của các văn bản quy phạm pháp luật và của các cơ quan nhà nƣớc đến các hoạt động BHXH nhƣ các hoạt động thu - chi, phát triển quỹ BHXH, giải quyết các chế độ chính sách, thanh tra, kiểm tra, tuyên truyền. Một số giáo trình, công trình nghiên cứu có liên quan: * Mai Ngọc Cƣờng (chủ biên) (2009), Xây dựng và hoàn thiện hệ thống chính sách về ASXH ở Việt Nam, Nxb Chính trị Quốc gia. * Đại học kinh tế quốc dân (2008), Bộ môn kinh tế bảo hiểm, Giáo trình Bảo hiểm, Nxb Đại học Kinh tế Quốc dân, Hà Nội.
* Đề tài khoa học (năm 1997): “Vai trò của nhà nƣớc trong việc thực hiện các chính sách BHXH” do tác giả Bùi Văn Hồng làm Chủ nhiệm đề tài. Đề tài đã phân tích thực trạng và vai trò của nhà nƣớc trong việc thực hiện các chính sách BHXH ở Việt Nam qua các thời kỳ (thời kỳ trƣớc năm 1995 và thời kỳ từ năm 1995 đến 1997). Tuy nhiên, do thời kỳ này vẫn chƣa có Luật BHXH và tổ chức BHXH Việt Nam mới thành lập, cho nên đề tài chỉ làm rõ các chính sách BHXH của Nhà nƣớc và vấn đề chi trả cho các đối tƣợng hƣởng chế độ BHXH thông qua tổ chức công đoàn, Bộ Lao động - Thƣơng binh và Xã hội. * Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ: “Cơ sở lý luận và thực tiễn hoàn thiện cơ chế vận hành và mô hình tổ chức thực hiện chính sách BHXH” do tác 5 (LUAN.An TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.An giả Nguyễn Thị Lan Hƣơng làm Chủ nhiệm đề tài (năm 2007).
Đề tài đƣa ra các kiến nghị về cơ chế vận hành và mô hình tổ chức thực hiện BHXH nhằm tăng cƣờng vai trò quản lý Nhà nƣớc, đảm bảo công khai, minh bạch, tránh khép kín trong quản lý quỹ BHXH và phát huy đƣợc vai trò của NLĐ và NSDLĐ trong tham gia BHXH. Trong nội dung của đề tài nghiên cứu, do giới hạn phạm vi nghiên cứu cho nên đề tài chƣa đề cập sâu đến một số vấn đề liên quan đến hoạt động BHXH nhƣ: - Chƣa đƣa ra các tiêu chí, chỉ tiêu đánh giá cơ chế vận hành quản lý BHXH. - Đề tài chƣa đi sâu nghiên cứu sự phối hợp giữa các cơ quan, bộ phận trong quá trình tổ chức thực hiện chính sách BHXH. * Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ: “Các giải pháp đảm bảo cân đối quỹ BHXH bắt buộc khi thực hiện Luật BHXH” do tác giả Phạm Đỗ Nhật Tân làm Chủ nhiệm đề tài (năm 2007).
Mục đích của đề tài nghiên cứu: - Làm rõ vai trò, trách nhiệm của các cơ quan quản lý Nhà nƣớc trong việc giám sát quản lý hoạt động thu, chi và sử dụng quỹ BHXH bắt buộc. - Làm rõ cơ sở lý luận và phƣơng pháp luận các yếu tố tác động đến thu, chi và tăng trƣởng quỹ BHXH. - Đề xuất các giải pháp đảm bảo cân đối quỹ BHXH bắt buộc khi thực hiện Luật BHXH. Do phạm vi nghiên cứu của đề tài rất rộng: đề cập đến quản lý thu, chi và tăng trƣởng quỹ cho nên đề tài chƣa đề cập sâu đến một số vấn đề liên quan: - Sự phối hợp giữa các bộ phận trong hệ thống BHXH; - Các chi tiêu đánh giá kết quả thực hiện chính sách BHXH; - Mô hình tổ chức thu, chi BHXH và quy trình thực hiện chính sách BHXH.
* Luận án Tiến sĩ: “Hoàn thiện quản lý quỹ BHXH ở Việt Nam”, tác giả Đỗ Văn Sinh.An TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.An - Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án là hệ thống hóa cơ sở lý luận, khảo sát, tổng kết thực tiễn đề xuất những giải pháp góp phần hoàn thiện quản lý quỹ BHXH ở Việt Nam. - Góp phần làm rõ cơ sở lý luận về BHXH và quản lý quỹ BHXH. - Đề xuất quan điểm và giải pháp hoàn thiện quản lý quỹ BHXH ở Việt Nam. Thông qua việc đánh giá khái quát tình hình quản lý quỹ BHXH qua các giai đoạn, tác giả rút ra những kết quả, những tồn tại, vƣớng mắc và nguyên nhân từ đó đề xuất các giải pháp góp phần hoàn thiện quản lý thực hiện chính sách thu, chi, tăng trƣởng quỹ BHXH ở Việt Nam.
- Hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật về thực hiện chính sách BHXH; - Đổi mới công tác kiểm tra, thanh tra, kiểm toán, giải quyết khiếu nại, tố cáo; - Tăng cƣờng hoạt động thông tin, tuyên truyền. Trong nội dung luận án tiến sỹ, do giới hạn phạm vi nghiên cứu nên luận án chƣa đề cập đến một số vấn đề: - Chƣa phân tích sự tác động của chính sách đến hoạt động BHXH; - Luận án đƣợc nghiên cứu trong bối cảnh trƣớc khi Luật BHXH có hiệu lực cho nên nghiên cứu của luận án và đề xuất chủ yếu tập trung vào quá trình tác nghiệp của cơ quan thực hiện chính sách BHXH là BHXH Việt Nam. Bên cạnh đó, còn có nhiều thông tin, bài viết đƣợc đề cập đến quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động BHXH. * Hội thảo quốc gia “BHXH trong tiến trình hội nhập quốc tế” (năm 2009).
Hoàn thiện bộ máy quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động BHXH: “Tiếp tục hoàn thiện mô hình quản lý nhà nước và nâng cao năng lực quản lý của hệ thống tổ chức bộ máy BHXH Việt Nam”.An TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.An * Tạp chí BHXH kỳ 01, tháng 02/2013: “Tiền đề và nền tảng vững chắc thực hiện thắng lợi Nghị quyết số 21-NQ/TW của Bộ Chính trị” Giới thiệu những yếu tố có ý nghĩa quan trọng hàng đầu đối với việc ra đời và thực hiện thắng lợi Nghị Quyết số 21-NQ/TW của Bộ Chính trị. Tổng hợp, phân tích ý nghĩa, tầm quan trọng của Nghị quyết đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ trong thực hiện chính sách, pháp luật BHXH ở nƣớc ta. Cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý nhà nƣớc đối với bảo hiểm xã hội 1. Khái niệm, đặc điểm, nội dung về quản lý nhà nước đối với hoạt động BHXH 1.
Khái niệm quản lý nhà nước Theo Giáo trình quản lý hành chính nhà nƣớc tập 1, Nhà xuất bản Học viện Hành chính quốc gia: “Quản lý nhà nước là sự tác động có tổ chức và điều chỉnh bằng quyền lực Nhà nước đối với các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con người để duy trì và phát triển các mối quan hệ xã hội và trật tự pháp luật nhằm thực hiện những chức năng và nhiệm vụ của Nhà nước trong công cuộc xây dựng CNXH và bảo vệ tổ quốc XHCN” [29, tr. Nhƣ vậy, quản lý nhà nƣớc là hoạt động mang tính chất quyền lực nhà nƣớc, đƣợc sử dụng quyền lực nhà nƣớc để điều chỉnh các quan hệ xã hội. Quản lý nhà nƣớc đƣợc xem là một hoạt động chức năng của nhà nƣớc trong quản lý xã hội và có thể xem là hoạt động chức năng đặc biệt quản lý nhà nƣớc đƣợc hiểu theo hai nghĩa. Theo nghĩa rộng, quản lý nhà nƣớc là toàn bộ hoạt động của bộ máy nhà nƣớc, từ hoạt động lập pháp, hoạt động hành pháp, đến hoạt động tƣ pháp.
Theo nghĩa hẹp, quản lý nhà nƣớc chỉ bao gồm hoạt động hành pháp. Quản lý nhà nƣớc đƣợc đề cập trong đề tài này là khái niệm quản lý nhà nƣớc theo nghĩa rộng; quản lý nhà nƣớc bao gồm toàn bộ các hoạt động 8 (LUAN.An TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.An từ ban hành các văn bản luật, các văn bản mang tính luật đến việc chỉ đạo trực tiếp hoạt động của đối tƣợng bị quản lý và vấn đề tƣ pháp đối với đối tƣợng quản lý cần thiết của Nhà nƣớc. Hoạt động quản lý nhà nƣớc chủ yếu và trƣớc hết đƣợc thực hiện bởi tất cả các cơ quan nhà nƣớc, song có thể các tổ chức chính trị - xã hội, đoàn thể quần chúng và nhân dân trực tiếp thực hiện nếu đƣợc nhà nƣớc uỷ quyền, trao quyền thực hiện chức năng của nhà nƣớc theo quy định của pháp luật. Đặc điểm quản lý nhà nước Từ khái niệm trên về quản lý nhà nƣớc có thể rút ra các đặc điểm của quản lý nhà nƣớc nhƣ sau: Quản lý nhà nƣớc mang tính quyền lực đặc biệt, tính tổ chức cao và tính mệnh lệnh đơn phƣơng của nhà nƣớc.
Quản lý nhà nƣớc đƣợc thiết lập trên cơ sở mối quan hệ “quyền uy” và “sự phục tùng”. Quản lý nhà nƣớc mang tính tổ chức và điều chỉnh. Tổ chức ở đây đƣợc hiểu nhƣ một khoa học về việc thiết lập những mối quan hệ giữa con ngƣời với con ngƣời nhằm thực hiện quá trình quản lý xã hội. Tính điều chỉnh đƣợc hiểu là nhà nƣớc dựa vào các công cụ pháp luật để buộc đối tƣợng bị quản lý phải thực hiện theo quy luật xã hội khách quan nhằm đạt đƣợc sự cân bằng trong xã hội.
Quản lý nhà nƣớc mang tính khoa học, tính kế hoạch. Đặc trƣng này đỏi hỏi nhà nƣớc phải tổ chức các hoạt động quản lý của mình lên đối tƣợng quản lý phải có một chƣơng trình nhất quán, cụ thể và theo những kế hoạch đƣợc vạch ra từ trƣớc trên cơ sở nghiên cứu một cách khoa học. Quản lý nhà nƣớc là những tác động mang tính liên tục, và ổn định lên các quá trình xã hội và hệ thống các hành vi xã hội. Cùng với sự vận động biến đổi của đối tƣợng quản lý, hoạt động quản lý nhà nƣớc phải diễn ra thƣờng xuyên, liên tục, không bị gián đoạn.
Các quyết định của nhà nƣớc phải 9 (LUAN.An TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.An có tính ổn định, không đƣợc thay đổi quá nhanh.