CHƯƠNG 1: CƠ Sở LÝ LUậN VÀ THựC TIễN CÔNG TÁC QUảN LÝ KINH PHÍ Sự NGHIệP NÔNG NGHIệP VÀ PHÁT TRIểN NÔNG THÔN 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KINH PHÍ SỰ NGHIỆP NÔNG NGHIệP VÀ PHÁT TRIểN NÔNG THÔN 1.Ngânsáchnhànước,kinhphí sự nghiệp nông nghiệp và phát triển nông thôn 1.Ngânsáchnhànước Ngânsáchnhànước (NSNN)huy độngvàtậptrungmộtbộphậncácnguồntàichính trongxãhộidướicáchìnhthứcnhư:Thuếvàcáckhoảnthukhôngmangtínhchất thuế,vaynợcủachínhphủtrongvàngoàinước,việntrợquốctế.Quaphươngthức chi:NhànướcsửdụngNSNNđểcấpphátvốn,kinhphí,tàitrợvềvốnchocáctổchức kinhtế,cácđơnvịhànhchínhsựnghiệp…nhằm thựchiệncácnhiệmvụpháttriển kinhtếxãhộitrongtừngthờikỳ.Nhưvậy,NSNNgắnliềnhoạtđộngcủaNhànước, làmộttrongnhững côngcụhếtsứcquantrọng, không thểthiếuđượcnhằmđảmbảo hoạtđộngcủaNhànước. KhinóivềNSNN, cónhiều cách địnhnghĩa khácnhauvềNSNN.KháiniệmvềNSNN đượchiểuđầyđủtheo quyđịnhtạiĐiều4LuậtNgânsáchnhànướcnăm2015: “Ngânsáchnhànướclàtoànbộcáckhoản thu,chicủaNhànước đãđượccơquannhànướccóthẩmquyền quyếtđịnhvàđược thựchiệntrongmột nămđểbảođảmthực hiệncácchứcnăngvànhiệm vụcủanhà nước”.Thựcchất,Ngânsáchnhànướcphảnánhcácquanhệkinhtếphátsinhgắn liềnvớiquátrìnhtạolập,phânphối,sửdụngquỹ tiềntệtậptrungcủaNhànướckhi Nhànướcthamgiaphânphốicácnguồntàichínhquốcgianhằm thựchiệncácchức năngcủaNhànướctrêncơsởluậtđịnh. Ngânsáchnhànướclàkhâucơbản,chủđạocủatàichínhnhànước, lànguồn tàichínhtậptrungquantrọngnhấttronghệthốngtàichínhquốcgia.NSNN 8 --- tácđộngtrựctiếpđếnviệctăngquymôđầutư,thúcđẩy nềnkinhtếtăngtrưởngvà pháttriển.ThôngquaviệcphânbổNSNN,Nhànướcthựchiện việc điềuchỉnhcơ cấu kinhtế,thựchiệncơcấulạinềnkinhtếnhằmpháttriểnbềnvữngvàkhôngngừng nângcaohiệuquảkinhtế,xãhội.Điềuđóchothấyviệcphânbổsửdụngcóhiệuquả vốnNSNNcủaquốcgianóichungvà củacácđịaphươngnóiriêng có ýnghĩahết sức quantrọnggiúpChínhphủvàchínhquyền cáccấpthựchiệntốtcácmụctiêutăng trưởngkinhtế,xãhộicủa mình.
Theo TSĐặng VănDu,“ChiNSNN làquátrìnhphânphối, sử dụngquỹ NSNNdoquátrìnhthu,tạolậpnênnhằmduytrìsựtồntại,hoạtđộngbình thườngcủa bộmáynhànướcvàthựchiệncácchứcnăngnhiệmvụcủaNhà nước.Chi thường xuyên NSNNlànhữngkhoảnchiphátsinhtươngđốiđềuđặncảvềmặtthời gianvàquy môcáckhoản chi.Nóicáchkháclànhữngkhoảnchiđượclặpđilặplại tươngđốiổnđịnhtheonhữngchukỳthờigianchonhữngđốitượngnhấtđịnh” [2]. Chithường xuyên củaNSNNchiếmtỷtrọnglớnnhấttrongtổngchiNSNN (chiếm khoảng70%),dođóhoạtđộngnày liênquanđếnnhiềuđốitượngvàtácđộngđếnlợi íchcủa nhiềuchủthểKT-XH. Trongđónguồn kinhphísựnghiệpnông nghiệp và phát triển nông thônlàchithườngxuyêncủangânsáchnhànước. Kinhphísựnghiệp nông nghiệp và phát triển nông thôn NguồnkinhphísựnghiệpNN&PTNTlàkhoảnkinhphídoNSNN hoặccấptrêncấp cho đơn vị,hoặcđượcChínhphủ,cáctổchức,cánhântrongnướcvànướcngoàiviện trợ,tàitrợtrựctiếpthựchiệncácchương trìnhmụctiêu quốc gia,dựánđãđượcphêduyệt,để thựchiệnnhữngnhiệm vụkinhtế,chínhtrị,xãhộidoNhànướchoặccấptrêngiao khôngvìmụcđíchlợi nhuận[6].Việcsửdụngnguồnkinhphísựnghiệp,kinhphídự ánphảitheođúngdựtoánđượcduyệtvàphảiquyếttoánvớicơquancấpkinhphí.
Theo đó, hiệnnay,nguồn kinhphísựnghiệpNN&PTNTgồm:NguồntàichínhtừNSNN,nguồnđầutưtừdoanh nghiệp(DN),nguồnđầutưtừnướcngoài.NguồntừNSNN chichoNN&PTNT được đảmbảo tỷlệsovớitổngchiNSNN tăngdầntheoyêucầupháttriểncủasựnghiệp NN&PTNT. 9 --- NguồnkinhphísựnghiệpNN&PTNT chủyếuđượchìnhthànhtừnguồnNSNN vàđượcphânbổhàngnăm,căncứvàonhiệmvụ của ngành NN&PTNT vàyêucầupháttriển NN&PTNT theo từnglĩnhvực,củatừngđịaphươngtrongthờiđiểmnhấtđịnh. Kinhphí sựnghiệpNN&PTNTphảiđượcsửdụngđúngmụcđíchtheotừngchươngtrình,đềtài, dựánvàđượcquyếttoántheođúngquyđịnh,tùythuộcvàotừngnguồnhìnhthành. ChiNSNNcho cáchoạtđộngNN&PTNTởViệtNam thuộcnhiệmvụchithường xuyêncủaNSNN (Trung ương, địaphương), đượcthựchiệntheoLuậtNSNN (quy địnhtạiĐiều36và Điều38).
Thu, chi nguồn kinh phí phí sự nghiệp Nông nghiệp &Phát triển nông thôn 1. Nguồn thu kinh phí sự nghiệp Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Nguồn hình thành kinh phí sự nghiệp NN&PTNT chủ yếu từ nguồn Ngân sách nhà nước (NSNN) và được chia thành Ngân sách Trung ương và Ngân sách địa phương. Ngân sách Trung ương bao gồm kinh phí cân đối từ Bộ NN&PTNT và từ các Bộ ngành và ngân sách địa phương là nguồn được cân đối từ ngân sách của tỉnh, TP trực thuộc Trung ương. * Nguồn từ Ngân sách Trung ương Nguồn kinh phí sự nghiệp NN&PTNT từ nguồn Ngân sách Trung ương là nguồn bổ sung có mục tiêu từ Ngân sách sự nghiệp NN&PTNT Trung ương cho ngân sách sự nghiệp NN&PTNT địa phương thực hiện dự án do Trung ương ủy quyền cho địa phương và chi hoạt động chung của chương trình ở địa phương.
* Ngân sách địa phương Là nguồn chủ yếu của kinh phí NN&PTNT Nhà nước, bao gồm: - Kinh phí sự nghiệp NN&PTNT: Bao gồm kinh phí tính theo đầu người: tiền lương, phụ cấp, phúc lợi xã hội, công vụ, tài sản. Về thực chất, đó là kinh phí đảm bảo cho hoạt động thường xuyên của các cơ quan thuộc lĩnh vực NN&PTNT. - Kinh phí hỗ trợ phát triển NN&PTNT hàng năm: Đó là kinh phí hỗ trợ dùng cho phát triển hỗ trợ chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, thủy sản; hỗ trợ sản xuất 10 --- nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ, chứng nhận theo tiêu chuẩn VietGap; hỗ trợ kinh tế hợp tác, trang trại, ngành nghề nông thôn; công tác an toàn thực phẩm nông, thủy sản và truy xuất nguồn gốc; hỗ trợ sản xuất cung ứng giống cây trồng, vật nuôi; hỗ trợ theo đặc thù của ngành; hỗ trợ mô hình sinh kế cho đồng bào dân tộc thiểu số…. Hiện nay, mức chi kinh phí sự nghiệp NN&PTNT ngày càng tăng để đáp ứng được yêu cầu phát triển nông nghiệp ngày càng mạnh trên địa bàn tỉnh Quảng Bình.
* Các nguồn kinh phí khác - Nguồn kinh phí đối ứng: Là nguồn kinh phí đóng góp của các cơ quan, đơn vị, các cá nhân thụ hưởng dự án, thực hiện mô hình. - Kinh phí huy động từ các nguồn hợp pháp khác. Chi kinh phí sự nghiệp nông nghiệp * Mục đích chi Mục đích tổng quát của Chi nguồn kinh phí sự nghiệp NN&PTNT là thúc đẩy sản xuất phát triển, huy động và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực, tăng tích luỹ để tạo vốn cho đầu tư phát triển. - Về mục đích tài chính: Trong nền kinh tế thị trường, mục đích tài chính tổng quát là hình thành, ổn định, lành mạnh hoá các loại hình thị trường tài chính, tăng quy mô nguồn tài chính một cách hợp lý và có hiệu quả ở tất cả các khâu trong hệ thống tài chính.
+ Đối với doanh nghiệp: Nguồn kinh phí sự nghiệp NN&PTNT là lành mạnh hoá các quan hệ tài chính của doanh nghiệp (DN), thúc đẩy các hoạt động đầu tư, huy động tối đa vốn của DN để khuyến khích các DN tham gia vào lĩnh vực NN&PTNT, nghiên cứu triển khai những sản phẩm mới cung ứng ra thị trường. + Đối với nguồn kinh phí dân cư: Nguồn sự nghiệp NN&PTNT thúc đẩy tích luỹ, đầu tư vào sản xuất và vào thị trường tài chính, giải quyết việc làm, tăng thu nhập cho dân cư. - Về mục đích kinh tế: Ổn định kinh tế và điều chỉnh cơ cấu kinh tế. Ổn định kinh tế là phải đảm bảo 11 --- tăng trưởng kinh tế đi đôi với tiến bộ xã hội và ổn định giá cả, khắc phục tác động của chu kỳ kinh tế và thu hút các nguồn lực cho sự phát triển kinh tế.
Điều chỉnh cơ cấu kinh tế bao gồm điều chỉnh cơ cấu đầu tư, điều chỉnh thu nhập thông qua các công cụ của chính sách tài chính như: thuế thu nhập, lãi suất, ưu đãi đầu tư, tài trợ và khuyến khích xuất khẩu. * Nội dung chi Nguồn kinh phí sự nghiệp NN&PTNT là phần kinh phí được dành cho các hoạt động NN&PTNT bao gồm phần kinh phí sự nghiệp, đảm bảo đời sống, hoạt động bình thường của những người hoạt động trong lĩnh vực NN&PTNT, phần kinh phí đảm bảo cho xây dựng cơ bản, phần kinh phí cho hoạt động nghiên cứu phát triển NN&PTNT. Nội dung chi nguồn kinh phí sự nghiệp NN&PTNT cho: - Chi cho các đề tài nghiên cứu ứng dụng; - Chi thực hiện các mô hình điển hình; - Chi thực hiện phát triển giống cây trồng, vật nuôi mới có giá trị; - Tăng cường cơ sở vật chất của Sở, chi cục và các TT Kỹ thuật; - Hoạt động thông tin NN&PTNT; - Công tác đào tạo, tập huấn, thanh tra, kiểm tra, học tập xúc tiến thương mại và hợp tác quốc tế. QUẢN LÝ NGUỒN KINH PHÍ SỰ NGHIỆP NÔNG NGHIỆP&PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN 1.
Khái niệm và sự cần thiết quản lý kinh phí sự nghiệp Nông nghiệp &Phát triển nông thôn 1. Khái niệm quản lý và quản lý nguồn kinh phí sự nghiệp Theo cách tiếp cận hệ thống, mọi tổ chức (cơ quan quản lý nhà nước, đơn vị sự nghiệp, doanh nghiệp.) đều có thể được xem như một hệ thống gồm hai phân hệ: chủ thể quản lý và đối tượng quản lý. Mỗi hệ thống bao giờ cũng hoạt động trong môi trường nhất định (khách thể quản lý). Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý lên đối tượng và khách thể quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các nguồn lực, các thời 12 --- cơ của tổ chức để đạt mục tiêu đặt ra trong điều kiện môi trường luôn biến động.
Quản lý kinh phí sự nghiệp NN&PTNT là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý (Sở NN&PTNT) lên đối tượng và khách thể quản lý nguồn kinh phí sự nghiệp nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các nguồn kinh phí sự nghiệp NN&PTNT. Sự cần thiết phải hoàn thiện công tác quản lý kinh phí sự nghiệp Một là, quản lý kinh phí sự nghiệp NN&PTNT là công cụ đắc lực giúp nhà nước thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình trong sự nghiệp NN&PTNT. Tuy nhiên, công cụ đó chỉ thực sự hiệu quả nếu công tác quản lý chi ngân sách được thực hiện tốt, đảm bảo được các yêu cầu của công tác chi NSNN như: Chi đúng mục đích, đúng kế hoạch, bám sát vào dự toán được duyệt, chi tiết kiệm hiệu quả…. Hai là, xuất phát từ đặc thù của chi NSNN cho sự nghiệp NN&PTNT có nội dung rất đa dạng với nhiều khoản chi khác nhau; các qui định của nhà nước liên quan đến chi NSNN cho sự nghiệp NN&PTNT nhiều và phức tạp… do đó, nếu công tác quản lý chi cho sự nghiệp NN&PTNT không tốt sẽ làm phát sinh thất thoát, lãng phí các nguồn kinh phí.
Ba là, xuất phát từ thực tiễn công tác quản lý tài chính nói chung và công tác quản lý kinh phí sự nghiệp NN&PTNT nói riêng hiện đang tồn tại nhiều hạn chế như: Lập kế hoạch chưa sát đúng thực tế; các tiêu chuẩn định mức phân bổ ngân sách chưa phù hợp; quyền tham gia vào việc ra quyết định của các đơn vị còn hạn chế… Công tác thanh tra, kiểm tra việc quản lý, sử dụng kinh phí còn thiếu chặt chẽ, kém hiệu quả… 1. Nội dung công tác quản lý nguồn kinh phí sự nghiệp Nông nghiệp&Phát triển nông thônở địa phương cấp tỉnh 1. Lập dự toán và phân bổ dự toán thu chi sự nghiệp NN&PTNT Căn cứ lập dự toán: Những căn cứ lập dự toán chi sự nghiệp NN&PTNThàng năm như sau: - Chủ trương, kế hoạch, đường lối phát triển của Đảng, Nhà nước và của từng địa phương. 13 --- - Tình hình thu chi kinh phí sự nghiệp NN&PTNTcủa tỉnh, thành phố; phần trăm phân chia các khoản thu và mức bổ sung cân đối ngân sách cấp trên cho ngân sách cấp dưới theo quy định.
- Số liệu kiểm tra về dự toán thu chi kinh phí sự nghiệp NN&PTNTcủa các Sở, ban ngành có liên quan. - Tình hình thực hiện kinh phí sự nghiệp NN&PTNTcác năm trước đó. - Quy định định mức chi phí áp dụng trong lĩnh vực NN&PTNT tại các văn bản quy phạm pháp luật. Lập dự toán thu kinh phí sự nghiệp Dựtoánthucótầmquan trọng đặcbiệttrongviệclậpdựtoánchivàtriểnkhai nhiệmvụchiđảmbảochủđộngthu,chitrongđơnvị.Theocáchphânloạicáccơ quanNhànước,cóthểchiaviệclậpdựtoánthuđốivớicáccơquan,đơnvịlàm 2 cách.Đólà: -Đốivớicáccơquanhànhchínhnhànướckhông cónguồn thu,trêncơsở phânbổvàgiaodựtoánngânsáchnăm đốivớicácđơn vịtheoquyđịnhcủaThủ tướngChínhphủ,cácđơnvịnày tuỳtheongànhvàlĩnhvựchoạt độngcủađơnvị mìnhđểxâydựngdựtoánthutheođúngquyđịnhcủanhànước.
-Đốivớicáccơquanhànhchínhnhànướccóthêmnguồnthuthìngoàiviệclậpdự toánthutrêncơ sởphânbổvàgiaodựtoánngânsáchnămtheoquyđịnhcủaThủtướng Chínhphủ,cácđơnvịcầnphảilậpdựtoánđốivớicácnguồnthungoàingânsách. Lập dự toán chi kinhphí sự nghiệp Hoạt động lập dự toán chi kinh phí sự nghiệp NN&PTNTbao gồm các hoạt động từ việc chuẩn bị lập dự toán cho đến việc quyết định phân bổ, giao dự toán chi sự nghiệp NN&PTNTcho các đơn vị sử dụng kinh phí sự nghiệp NN&PTNT. Lập dự toán chi sự nghiệp NN&PTNTlà giai đoạn bước đầu trong chu trình quản lý chi sự nghiệp NN&PTNTcó ý nghĩa quyết định đến chất lượng, hiệu quả của các khâu chấp hành, kế toán và quyết toán chi sự nghiệp NN&PTNT. + Yêu cầu lập dự toán: Một số yêu cầu đối với lập dự toán chi sự nghiệp NN&PTNTnhư: - Phải tổng hợp theo từng lĩnh vực thu, chi và theo hạng mục.
14 --- - Phải lập theo đúng nội dung, biểu mẫu, thời hạn và phải thể hiện đầy đủ theo đúng quy định của pháp luật. - Phải kèm theo báo cáo thuyết minh rõ cơ sở, căn cứ tính toán. + Phương pháp lập dự toán: Theo Luật NSNN, công tác chuẩn bị lập dự toán hàng năm được tiến hành vào cuối quý II và đầu quý III của năm báo cáo với các công việc chủ yếu sau: - Đánh giá tình hình thực hiện kế hoạch chi cho sự nghiệp NN&PTNT6 tháng đầu năm và ước thực hiện 6 tháng cuối năm.