Quản lý hoạt động kiểm tra nội bộ tại các trường trung học cơ sở ở Cẩm Phả, Quảng Ninh

Luận văn thạc sĩ phân tích vnu ued quản lý hoạt động kiểm tra nội bộ tại các trường trung học cơ sở trên địa bàn thành phố cẩm, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Nguyễn Hùng Mạnh
• Người hướng dẫn: PGS. Đặng Bá Lãm
• Trường học: Trường Đại học Giáo dục
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản Lý Hoạt Động Kiểm Tra Nội Bộ Tại Các Trường Trung Học Cơ Sở Trên Địa Bàn Thành Phố Cẩm Phả, Tỉnh Quảng Ninh
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC SƠ ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ CỦA HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA NỘI BỘ TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
• 1.1. Tổng quan các nghiên cứu liên quan đến đề tài
• 1.2. Một số khái niệm cơ bản liên quan đến đề tài
• 1.3. Quản lý giáo dục. Kiểm tra nội bộ trường học. Phân biệt giữa thanh tra giáo dục và kiểm tra nội bộ trường học
• 1.4. Các chức năng quản lý và mối quan hệ của kiểm tra với các chức năng của quản lý
• 1.5. Kiểm tra nội bộ trường học
• 1.6. Thẩm quyền kiểm tra
• 1.7. Đối tượng của kiểm tra nội bộ trường THCS
• 1.8. Nội dung kiểm tra nội bộ trường THCS
• 1.9. Hình thức kiểm tra nội bộ trường THCS
• 1.10. Các nguyên tắc kiểm tra nội bộ trường THCS
• 1.11. Phương pháp kiểm tra nội bộ trường THCS
• 1.12. Quản lý hoạt động kiểm tra nội bộ trường THCS
• 1.13. Quy trình quản lý hoạt động kiểm tra nội bộ trường THCS
• 1.14. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA NỘI BỘ TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ VÀ THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA NỘI BỘ CỦA PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THÀNH PHỐ CẨM PHẢ, TỈNH QUẢNG NINH
• 2.1. Khái quát về tình hình thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh
• 2.2. Khái quát tình hình giáo dục THCS tại thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh
• 2.3. Quy mô phát triển
• 2.4. Chất lượng giáo dục
• 2.5. Đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục
• 2.6. Cơ sở vật chất
• 2.7. Thực trạng hoạt động kiểm tra nội bộ trường THCS tại thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh
• 2.8. Thực trạng nhận thức về hoạt động kiểm tra nội bộ
• 2.9. Thực trạng về việc thực hiện các nội dung của hoạt động kiểm tra nội bộ trường THCS
• 2.10. Đánh giá về quy trình kiểm tra nội bộ trường THCS
• 2.11. Đánh giá về hình thức kiểm tra nội bộ của các trường THCS
• 2.12. Thực trạng quản lý hoạt động kiểm tra nội bộ trường THCS của Phòng Giáo dục và Đào tạo thành phố Cẩm Phả
• 2.13. Tổ chức bộ máy quản lý hoạt động kiểm tra nội bộ
• 2.14. Đánh giá về năng lực hoạt động kiểm tra nội bộ trường học của hiệu trưởng các trường THCS
• 2.15. Thực trạng lập kế hoạch kiểm tra nội bộ
• 2.16. Thực trạng tổ chức và chỉ đạo công tác kiểm tra nội bộ
• 2.17. Thực trạng kiểm tra, đánh giá công tác kiểm tra nội bộ và xử lý kết quả kiểm tra nội bộ
• 2.18. Đánh giá hiệu quả quản lý hoạt động kiểm tra nội bộ trường THCS
• 2.19. Nhận xét chung về thực trạng quản lý hoạt động kiểm tra nội bộ trường THCS
• 2.20. Một số nguyên nhân chủ yếu của những tồn tại, hạn chế trong quản lý hoạt động kiểm tra nội bộ trường THCS
• 2.21. Từ sự chỉ đạo từ Sở GD&ĐT, Phòng GD&ĐT
• 2.22. Từ các hiệu trưởng
• 2.23. Từ quá trình đào tạo
• 2.24. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA NỘI BỘ TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ CỦA PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THÀNH PHỐ CẨM PHẢ
• 3.1. Nguyên tắc đề xuất các biện pháp
• 3.2. Nguyên tắc pháp chế
• 3.3. Nguyên tắc đảm bảo tính mục đích
• 3.4. Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học
• 3.5. Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả
• 3.6. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi
• 3.7. Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động kiểm tra nội bộ trường Trung học cơ sở
• 3.8. Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức về hoạt động KTNB và quản lý hoạt động kiểm tra nội bộ
• 3.9. Biện pháp 2: Xây dựng kế hoạch quản lý hoạt động kiểm tra nội bộ trường THCS
• 3.10. Biện pháp 3: Đào tạo, bồi dưỡng CB, GV làm công tác KTNB trường THCS và đội ngũ Cộng tác viên thanh tra của phòng giáo dục để quản lý hoạt động KTNB trường THCS
• 3.11. Biện pháp 4: Tổ chức hoạt động kiểm tra nội bộ trường THCS
• 3.12. Biện pháp 5: Đẩy mạnh hoạt động tự kiểm tra của các cá nhân và bộ phận trong nhà trường THCS
• 3.13. Biện pháp 6: Tăng cường kinh phí, trang thiết bị cho quản lý hoạt động kiểm tra nội bộ trường THCS
• 3.14. Thăm dò tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất
• 3.15. Kết luận chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý kiểm tra nội bộ tại trường THCS Cẩm Phả

Quản lý kiểm tra nội bộ tại các trường trung học cơ sở (THCS) ở Cẩm Phả, Quảng Ninh là một vấn đề quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục. Hoạt động này không chỉ giúp đánh giá hiệu quả giảng dạy mà còn tạo ra một môi trường học tập tích cực cho học sinh. Việc quản lý kiểm tra nội bộ cần được thực hiện một cách khoa học và có hệ thống để đảm bảo tính hiệu quả.

1.1. Khái niệm và vai trò của kiểm tra nội bộ trong giáo dục

Kiểm tra nội bộ là quá trình đánh giá và giám sát các hoạt động giáo dục trong trường học. Nó giúp xác định những điểm mạnh và yếu trong công tác giảng dạy, từ đó đưa ra các biện pháp cải tiến phù hợp. Theo nghiên cứu của Nguyễn Hùng Mạnh (2016), kiểm tra nội bộ đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì kỷ cương và nâng cao chất lượng giáo dục.

1.2. Tình hình quản lý kiểm tra nội bộ tại Cẩm Phả

Tại Cẩm Phả, việc quản lý kiểm tra nội bộ còn gặp nhiều khó khăn. Nhiều hiệu trưởng chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của hoạt động này. Nội dung kiểm tra thường chỉ tập trung vào một số hoạt động như kiểm tra hồ sơ, dự giờ mà chưa có sự đánh giá toàn diện.

II. Những thách thức trong quản lý kiểm tra nội bộ tại trường THCS

Mặc dù đã có những nỗ lực trong việc quản lý kiểm tra nội bộ, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải giải quyết. Những thách thức này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục mà còn tác động đến sự phát triển của đội ngũ giáo viên.

2.1. Nhận thức hạn chế về kiểm tra nội bộ

Nhiều cán bộ quản lý giáo dục chưa nhận thức rõ về vai trò của kiểm tra nội bộ. Điều này dẫn đến việc thực hiện các hoạt động kiểm tra không hiệu quả, thiếu tính hệ thống và không thường xuyên.

2.2. Thiếu nguồn lực cho hoạt động kiểm tra

Nhiều trường THCS tại Cẩm Phả gặp khó khăn về nguồn lực, bao gồm cả nhân lực và tài chính. Điều này ảnh hưởng đến khả năng tổ chức các hoạt động kiểm tra nội bộ một cách hiệu quả.

III. Phương pháp quản lý kiểm tra nội bộ hiệu quả tại trường THCS

Để nâng cao hiệu quả của hoạt động kiểm tra nội bộ, cần áp dụng các phương pháp quản lý khoa học và hợp lý. Việc này không chỉ giúp cải thiện chất lượng giáo dục mà còn tạo ra một môi trường học tập tích cực cho học sinh.

3.1. Xây dựng kế hoạch kiểm tra nội bộ chi tiết

Kế hoạch kiểm tra nội bộ cần được xây dựng một cách chi tiết và cụ thể, bao gồm các nội dung, hình thức và thời gian thực hiện. Điều này giúp đảm bảo rằng mọi hoạt động kiểm tra đều được thực hiện đúng tiến độ và đạt hiệu quả cao.

3.2. Đào tạo cán bộ quản lý về kiểm tra nội bộ

Đào tạo và bồi dưỡng cán bộ quản lý về các kỹ năng và kiến thức liên quan đến kiểm tra nội bộ là rất cần thiết. Điều này giúp nâng cao năng lực quản lý và đảm bảo rằng các hoạt động kiểm tra được thực hiện một cách chuyên nghiệp.

IV. Ứng dụng thực tiễn của quản lý kiểm tra nội bộ tại Cẩm Phả

Việc áp dụng các biện pháp quản lý kiểm tra nội bộ tại các trường THCS ở Cẩm Phả đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Những kết quả này không chỉ thể hiện qua sự cải thiện trong chất lượng giáo dục mà còn qua sự phát triển của đội ngũ giáo viên.

4.1. Kết quả đạt được từ hoạt động kiểm tra nội bộ

Các trường THCS tại Cẩm Phả đã ghi nhận sự cải thiện rõ rệt trong chất lượng giáo dục sau khi áp dụng các biện pháp quản lý kiểm tra nội bộ. Học sinh có kết quả học tập tốt hơn, và đội ngũ giáo viên cũng được nâng cao năng lực giảng dạy.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Từ thực tiễn quản lý kiểm tra nội bộ, các trường THCS đã rút ra nhiều bài học kinh nghiệm quý báu. Việc thường xuyên đánh giá và điều chỉnh các hoạt động kiểm tra là rất cần thiết để đảm bảo tính hiệu quả.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai của quản lý kiểm tra nội bộ

Quản lý kiểm tra nội bộ tại các trường THCS ở Cẩm Phả cần được tiếp tục cải tiến và phát triển. Việc này không chỉ giúp nâng cao chất lượng giáo dục mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của hệ thống giáo dục địa phương.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Trong tương lai, cần có những chính sách và biện pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả của hoạt động kiểm tra nội bộ. Điều này bao gồm việc tăng cường đào tạo cán bộ quản lý và cải thiện nguồn lực cho các hoạt động kiểm tra.

5.2. Tầm quan trọng của kiểm tra nội bộ trong giáo dục

Kiểm tra nội bộ không chỉ là một công cụ quản lý mà còn là một phần quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục. Việc thực hiện tốt hoạt động này sẽ góp phần tạo ra một môi trường học tập tích cực và hiệu quả cho học sinh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh là trung tâm kinh tế, công nghiệp quan trọng với tốc độ tăng trưởng kinh tế giai đoạn 2010 - 2015 duy trì từ 10% đến 14,9%/năm, tổng thu ngân sách năm 2015 đạt mốc 1.200 tỷ đồng. Cùng với sự chuyển dịch kinh tế - xã hội, quy mô giáo dục trung học cơ sở (THCS) trên địa bàn phát triển mạnh mẽ với 17 trường học, 260 lớp, 8.974 học sinh và 559 cán bộ, giáo viên, nhân viên. Sau khi Nghị định số 42/2013/NĐ-CP được ban hành, Phòng Giáo dục và Đào tạo không còn giữ chức năng thanh tra nhà nước, khiến hoạt động kiểm tra nội bộ (KTNB) trở thành công cụ cốt lõi duy nhất để cơ quan quản lý cấp huyện và thủ trưởng các cơ sở giáo dục duy trì kỷ cương, đánh giá và nâng cao chất lượng dạy học.

Tuy nhiên, thực tiễn quản lý tại 17 trường THCS trên địa bàn thành phố bộc lộ nhiều điểm nghẽn nghiêm trọng: nhận thức nghiệp vụ của cán bộ quản lý còn hạn chế, nội dung kiểm tra chỉ tập trung vào hồ sơ sổ sách và dự giờ, quy trình kiểm tra thiếu chiều sâu, mang tính đối phó và chủ yếu dồn vào các đợt thi đua cuối kỳ. Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý giáo dục của tác giả Nguyễn Hùng Mạnh, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Đặng Bá Lãm tại Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội, tập trung giải quyết toàn diện vấn đề này. Nghiên cứu xác lập cơ sở khoa học, đánh giá thực trạng quản lý hoạt động KTNB tại 17 trường THCS công lập giai đoạn 2013 - 2016, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao năng lực quản trị cho 40 cán bộ quản lý (17 Hiệu trưởng, 23 Phó Hiệu trưởng), góp phần bảo đảm tỷ lệ tốt nghiệp THCS duy trì từ 99,7% đến 99,8% và giữ vững tỷ lệ 88,7% trường đạt chuẩn quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết quản lý tổ chức hiện đại, xác định kiểm tra là một trong 4 chức năng cốt lõi (Lập kế hoạch, Tổ chức, Lãnh đạo/Chỉ đạo, Kiểm tra) theo quan điểm của Harold Koontz, Hà Sỹ Hồ và Nguyễn Ngọc Quang. Kiểm tra đóng vai trò là kênh "liên hệ nghịch", bảo đảm thu nhận thông tin phản hồi chính xác để nhà quản lý điều chỉnh các quyết định quản trị. Đối tượng của KTNB trong trường THCS bao quát mối quan hệ tương tác hữu cơ giữa 8 thành tố của hệ thống sư phạm: Mục tiêu giáo dục, Nội dung chương trình, Phương pháp giảng dạy, Giáo viên, Học sinh, Cơ sở vật chất - thiết bị dạy học, Mối quan hệ tương tác sư phạm và Kết quả giáo dục.

Bên cạnh lý thuyết quản lý, nghiên cứu căn cứ vào hệ thống văn bản pháp lý chuyên ngành gồm: Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo; Nghị định số 42/2013/NĐ-CP ngày 09/5/2013 về thanh tra giáo dục; Thông tư số 07/2004/TT-BGD&ĐT quy định định mức kiểm tra toàn diện ít nhất 33,3% (1/3) tổng số giáo viên mỗi năm; và Thông tư số 43/2006/TT-BGDĐT về kiểm tra của thủ trưởng cơ sở giáo dục. Về mặt học thuật, tác giả làm rõ ranh giới giữa thanh tra giáo dục (mang tính quyền lực nhà nước, pháp chế hành chính) và kiểm tra nội bộ trường học (mang tính tự quản nội bộ, nghiệp vụ điều chỉnh, lấy phòng ngừa và hỗ trợ phát triển chuyên môn làm trọng tâm).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp nguồn dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo thống kê ngành giai đoạn 2013 - 2016 của Phòng Giáo dục và Đào tạo TP Cẩm Phả và Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Quảng Ninh với nguồn dữ liệu sơ cấp điều tra thực địa. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ 17 Hiệu trưởng tại 17 trường THCS công lập trên toàn thành phố Cẩm Phả. Tác giả lựa chọn phương pháp chọn mẫu toàn bộ (census sampling) nhằm bảo đảm thu thập bức tranh toàn diện, bao quát 100% các đơn vị trường học cấp THCS trên địa bàn nghiên cứu, loại bỏ hoàn toàn sai số chọn mẫu đại diện.

Về phương pháp thu thập và phân tích, đề tài áp dụng đồng bộ các phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng: phiếu trưng cầu ý kiến chuẩn hóa, phỏng vấn sâu cá nhân, quan sát thực tế quy trình kiểm tra và phân tích sản phẩm quản lý (kế hoạch kiểm tra, biên bản kiểm tra, hồ sơ xử lý sau kiểm tra). Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê mô tả (tần số, tỷ lệ phần trăm) qua công cụ toán học là nhằm lượng hóa chính xác các chỉ số nhận thức, năng lực chỉ đạo và mức độ tuân thủ quy trình của cán bộ quản lý, tạo cơ sở thực chứng vững chắc để đối sánh giữa quy định pháp luật và thực tế triển khai trong suốt timeline nghiên cứu từ tháng 08/2013 đến tháng 05/2016.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực chứng tại 17 trường THCS trên địa bàn thành phố Cẩm Phả đã làm rõ các phát hiện then chốt sau:

Thứ nhất, về nhận thức mục đích kiểm tra: 100% cán bộ quản lý (17/17 Hiệu trưởng) nhận thức đúng mục đích tích cực của KTNB là phát huy nhân tố tích cực, phòng ngừa sai phạm và giúp đỡ đối tượng kiểm tra hoàn thành nhiệm vụ (trong đó 82,4% đánh giá rất đồng ý, 17,6% đồng ý). Tuy nhiên, vẫn còn 17,6% cán bộ quản lý quan niệm kiểm tra là để bới móc sai sót, tìm sơ hở nhằm xử lý kỷ luật, và 23,5% nhận thức KTNB chỉ thuần túy phục vụ đánh giá, xếp loại giáo viên.

Thứ hai, về nhận thức thẩm quyền kiểm tra: Tồn tại sự nhầm lẫn nghiêm trọng về phân cấp thẩm quyền. Chỉ có 41,2% cán bộ quản lý xác định đúng thẩm quyền KTNB thuộc về Hiệu trưởng và 70,6% rất đồng ý với thẩm quyền của ban kiểm tra do Hiệu trưởng thành lập. Đáng chú ý, có tới 35,3% ý kiến vẫn cho rằng hoạt động KTNB thuộc thẩm quyền trực tiếp của Phòng GD&ĐT hoặc Sở GD&ĐT, phản ánh sự chậm trễ trong việc cập nhật Nghị định số 42/2013/NĐ-CP.

Thứ ba, về phạm vi và đối tượng kiểm tra: Mặc dù 100% cán bộ quản lý đồng thuận rằng đối tượng KTNB bao gồm toàn bộ cán bộ lãnh đạo, giáo viên, nhân viên trong nhà trường, nhưng có 11,8% vẫn đồng nhất hoạt động KTNB với việc kiểm tra chuyên môn giảng dạy của giáo viên và học tập của học sinh.

Thứ tư, về điều kiện thực thi: Đội ngũ giáo viên có trình độ trên chuẩn đạt tỷ lệ rất cao 76,4% (388/508 người), 100% cán bộ quản lý đạt chuẩn đào tạo với 5 Thạc sĩ và 34 Đại học. Cơ sở vật chất đạt 211 phòng học kiên cố cao tầng hóa (đạt 100%), 14/17 trường đạt chuẩn quốc gia. Dù vậy, hoạt động lập kế hoạch KTNB tại các trường còn sơ sài, chưa gắn kết với kế hoạch phát triển năm học và thường bị động trước các đợt thanh tra đột xuất.

Thảo luận kết quả

Khoảng cách giữa nhận thức lý thuyết và thực tiễn điều hành bắt nguồn từ nguyên nhân khách quan lẫn chủ quan. Sau khi chuyển giao thẩm quyền theo Nghị định số 42/2013/NĐ-CP, công tác tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng kiểm tra chuyên sâu từ cấp Sở và Phòng GD&ĐT chưa được tổ chức đồng bộ. Phần lớn Hiệu trưởng xuất thân từ chuyên môn giảng dạy, thiếu kỹ năng quản trị dựa trên chu trình kiểm soát, dẫn đến tâm lý e dè, nể nang hoặc biến hoạt động kiểm tra thành áp lực hành chính đơn thuần đối với giáo viên.

So với các công trình nghiên cứu của tác giả Lưu Xuân Mới và Đặng Bá Lãm, kết quả khảo sát tại Cẩm Phả khẳng định tính quy luật: nơi nào người đứng đầu coi trọng chức năng kiểm tra và thiết lập quy trình kiểm tra chuẩn mực, nơi đó chất lượng giáo dục đại trà và mũi nhọn có bước phát triển vượt bậc (năm học 2015 - 2016, toàn thành phố đạt 405 giải học sinh giỏi cấp tỉnh và 24 giải cấp quốc gia). Toàn bộ dữ liệu khảo sát được mô tả trực quan thông qua 14 bảng ma trận tỷ lệ phần trăm (phản ánh biến động học lực, hạnh kiểm 3 năm học và phân hóa nhận thức quản lý) kết hợp sơ đồ phân luồng thông tin 4 chức năng, chứng minh rõ mối tương quan thuận giữa hiệu quả KTNB và sự ổn định nền nếp sư phạm.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả khảo sát thực trạng, tác giả đề xuất 6 biện pháp quản lý đồng bộ nhằm chuẩn hóa hoạt động KTNB tại các trường THCS:

• Biện pháp 1 - Nâng cao nhận thức và chuẩn hóa thể chế: Phòng GD&ĐT TP Cẩm Phả chủ trì tổ chức 100% các hội nghị quán triệt văn bản quy phạm pháp luật vào đầu mỗi năm học, xóa bỏ hoàn toàn tỷ lệ 17,6% nhận thức lệch lạc xem kiểm tra là hoạt động truy cứu kỷ luật, chuyển hóa thành nhận thức đồng hành, tư vấn và phát triển.
• Biện pháp 2 - Hoàn thiện quy trình lập kế hoạch kiểm tra: Hiệu trưởng 17 trường THCS chịu trách nhiệm trực tiếp xây dựng kế hoạch KTNB chi tiết, gắn kết với mục tiêu năm học trong tháng 9 hàng năm. Kế hoạch phải bảo đảm tỷ lệ kiểm tra toàn diện tối thiểu 33,3% (1/3) tổng số giáo viên mỗi năm theo đúng Thông tư số 07/2004/TT-BGD&ĐT, 100% giáo viên còn lại được kiểm tra theo chuyên đề.
• Biện pháp 3 - Đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ quản lý: Phòng GD&ĐT phối hợp với các cơ sở đào tạo quản lý giáo dục tổ chức định kỳ 02 khóa tập huấn chuyên sâu/năm cho 40 cán bộ quản lý và mạng lưới cộng tác viên kiểm tra về kỹ năng thiết kế công cụ, phương pháp phỏng vấn mở, kỹ thuật quan sát sư phạm và xử lý dữ liệu sau kiểm tra.
• Biện pháp 4 - Tổ chức và thực hiện quy trình kiểm tra khoa học: Chuẩn hóa quy trình 5 bước: Ban hành quyết định; Thông báo kế hoạch; Thu thập và xác minh minh chứng; Lập biên bản, đánh giá đối chiếu chuẩn nghề nghiệp; Thông báo công khai và theo dõi thực hiện kiến nghị.
• Biện pháp 5 - Thúc đẩy hoạt động tự kiểm tra: Chuyển trọng tâm từ kiểm tra thụ động sang đẩy mạnh văn hóa tự kiểm tra, tự đánh giá tại 100% các tổ chuyên môn và từng cá nhân giáo viên, hoàn thành định kỳ hàng tháng.
• Biện pháp 6 - Đầu tư trang thiết bị và chuyển đổi số: Tăng cường phân bổ ngân sách tối thiểu từ 3% đến 5% chi thường xuyên cho công tác KTNB, trang bị máy tính và phần mềm số hóa hồ sơ kiểm tra tại 17/17 trường THCS trong giai đoạn 2016 - 2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và khung giải pháp của luận văn mang giá trị ứng dụng thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng sau:

• Lãnh đạo và chuyên viên Phòng/Sở Giáo dục và Đào tạo: Cung cấp cơ sở khoa học và căn cứ thực tiễn để xây dựng văn bản hướng dẫn kiểm tra chuyên ngành, thiết lập cơ chế giám sát và chỉ đạo đồng bộ cho toàn bộ 62 trường học và cơ sở giáo dục trên địa bàn.
• Hiệu trưởng và Phó Hiệu trưởng các trường phổ thông: Đóng vai trò như một cẩm nang quản trị thực hành, giúp thủ trưởng đơn vị chuẩn hóa quy trình 5 bước kiểm tra, điều hành hiệu quả đội ngũ 559 cán bộ, giáo viên, nhân viên và nâng cao chất lượng giáo dục nhà trường.
• Tổ trưởng chuyên môn và giáo viên cốt cán: Giúp đội ngũ chuyên môn nắm vững các tiêu chí chuẩn nghề nghiệp giáo viên THCS, tự xây dựng kế hoạch tự kiểm tra, cải tiến phương pháp dạy học cho hơn 8.974 học sinh.
• Học viên cao học và nhà nghiên cứu chuyên ngành Quản lý giáo dục: Là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp luận nghiên cứu thực chứng, khung phân tích 8 thành tố sư phạm và bộ công cụ khảo sát quy chuẩn tại 17 trường học.

Câu hỏi thường gặp

Kiểm tra nội bộ trường học khác thanh tra giáo dục ở những điểm cốt lõi nào? Thanh tra giáo dục mang tính quyền lực nhà nước do Thanh tra Bộ và Thanh tra Sở GD&ĐT thực hiện theo Nghị định số 42/2013/NĐ-CP, kết luận mang tính pháp lý bắt buộc thi hành. Trong khi đó, kiểm tra nội bộ là hoạt động quản lý tự kiểm soát của Hiệu trưởng đối với 100% hoạt động sư phạm trong trường nhằm uốn nắn, giúp đỡ đối tượng hoàn thành nhiệm vụ.

Hiệu trưởng trường THCS có bắt buộc phải kiểm tra toàn diện giáo viên không? Có. Theo Thông tư số 07/2004/TT-BGD&ĐT của Bộ GD&ĐT, mỗi năm học Hiệu trưởng bắt buộc phải kiểm tra toàn diện ít nhất 33,3% (1/3) tổng số giáo viên trong nhà trường. Toàn bộ giáo viên còn lại phải được kiểm tra theo các chuyên đề cụ thể nhằm bảo đảm 100% đội ngũ 508 giáo viên đều được giám sát định kỳ.

Những nguyên nhân chính gây ra hạn chế trong công tác KTNB tại Cẩm Phả là gì? Hạn chế bắt nguồn từ nhận thức chưa đầy đủ khi 17,6% cán bộ quản lý xem kiểm tra là truy xét kỷ luật và 35,3% nhầm lẫn thẩm quyền. Bên cạnh đó, việc lập kế hoạch còn hình thức, năng lực xử lý sau kiểm tra hạn chế và thiếu các khóa tập huấn nghiệp vụ chuyên sâu sau khi đổi mới cơ chế quản lý giáo dục.

Phương pháp nghiên cứu nào được tác giả sử dụng để khảo sát thực trạng? Tác giả áp dụng phương pháp chọn mẫu toàn bộ với cỡ mẫu 17 Hiệu trưởng tại 17 trường THCS công lập TP Cẩm Phả, kết hợp điều tra bằng phiếu hỏi, quan sát sư phạm, phỏng vấn sâu và phân tích sản phẩm quản lý. Dữ liệu được xử lý bằng toán thống kê mô tả nhằm bảo đảm tính khách quan tuyệt đối.

Các biện pháp trong luận văn có thể nhân rộng sang các địa phương khác không? Hoàn toàn có thể nhân rộng. Hệ thống 6 giải pháp được xây dựng dựa trên khung pháp lý quốc gia (Nghị quyết số 29-NQ/TW, Nghị định số 42/2013/NĐ-CP) và chu trình quản lý phổ quát, rất phù hợp để áp dụng cho các Phòng GD&ĐT và các trường THCS có quy mô từ 15 đến 25 đơn vị trường học trực thuộc.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và pháp lý về quản lý hoạt động kiểm tra nội bộ trường THCS theo tinh thần Nghị quyết số 29-NQ/TW và Nghị định số 42/2013/NĐ-CP.
• Khảo sát thực chứng tại 100% trường THCS công lập (17/17 trường) trên địa bàn thành phố Cẩm Phả với cỡ mẫu 17 Hiệu trưởng, phản ánh trung thực thực trạng nhận thức và điều hành.
• Chỉ rõ các bất cập tồn tại, điển hình là tỷ lệ 17,6% cán bộ quản lý hiểu sai mục đích kiểm tra và 35,3% xác định sai thẩm quyền quản lý KTNB.
• Đề xuất 6 nhóm biện pháp quản lý đồng bộ, khoa học, có tính khả thi cao nhằm nâng cao năng lực cho 40 cán bộ quản lý và mạng lưới cộng tác viên thanh tra, kiểm tra.
• Khẳng định vai trò của kiểm tra nội bộ là đòn bẩy quan trọng để duy trì tỷ lệ tốt nghiệp THCS trên 99,7% và phát triển chất lượng giáo dục bền vững.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là cung cấp một khung cẩm nang nghiệp vụ quản lý kiểm tra nội bộ chuẩn hóa, có khả năng áp dụng trực tiếp cho các cơ quan quản lý giáo dục cấp huyện. Trong giai đoạn tiếp theo, Phòng GD&ĐT thành phố Cẩm Phả cần đưa ngay các giải pháp vào chương trình công tác trọng tâm của năm học mới, tổ chức đánh giá hiệu quả định kỳ 3 năm/lần. Các cơ sở giáo dục trung học cơ sở cần chủ động chuyển đổi từ kiểm tra hành chính sang kiểm tra hỗ trợ chuyên môn, xây dựng văn hóa tự kiểm tra để tạo bước đột phá về chất lượng đào tạo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ CỦA HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA NỘI BỘ TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1. Tổng quan các nghiên cứu liên quan đến đề tài Đảng và Nhà nước Việt Nam luôn coi phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu. Điều đó được thể hiện trong Điều 61, chương III, Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013. Trong giai đoạn đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế, nguồn lực con người Việt Nam càng trở nên có ý nghĩa quan trọng, quyết định sự thành công của công cuộc phát triển đất nước.

Giáo dục ngày càng có vai trò và nhiệm vụ quan trọng trong việc xây dựng một thế hệ người Việt Nam mới, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế-xã hội. Nhận thức được vai trò to lớn của giáo dục trong tiến trình xây dựng và phát triển đất nước, các nhà nghiên cứu giáo dục trong và ngoài nước đã có nhiều công trình nghiên cứu về lý luận giáo dục, đặc biệt là về quản lý giáo dục. Đó là cẩm nang cho các nhà quản lý giáo dục các cấp trong lý luận cũng như thực tiễn quản lý giáo dục, quản lý nhà trường. Các tác giả đã nêu lên những nguyên tắc chung của việc quản lý hoạt động giáo dục, quản lý nhà trường, từ đó chỉ rõ một số biện pháp quản lý giáo dục.

Một trong số các biện pháp hữu hiệu để duy trì, điều chỉnh hoạt động của hệ quản lý đi đúng mục tiêu, kế hoạch đó là các biện pháp thanh tra, kiểm tra, đánh giá kết quả công việc trong từng giai đoạn nhất định. Ở Việt Nam đã có nhiều công trình nghiên cứu về kiểm tra, đánh giá trong quản lý và dạy học như: “Quản lý trường phổ thông” của Viện Khoa học giáo dục (1985) đã nêu lên tầm quan trọng của hoạt động kiểm tra trong nhà trường [15]. Tác giả Lưu Xuân Mới với một số nghiên cứu: “Kiểm tra nội bộ trường học” (1993) [15]; “Hiệu trưởng với công tác kiểm tra nội bộ trường học” (1998) [16]; “Kiểm tra, thanh tra, đánh giá trong giáo dục” (1998) [17]. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] “Kiểm tra - đánh giá trong dạy - học đại học” của tác giả Đặng Bá Lãm (2003) [13].

“Quản lý và lãnh đạo nhà trường” của hai tác giả Trần Kiểm và Bùi Minh Hiền (2006) [12]. “Quản lý giáo dục: một số vấn đề lý luận và thực tiễn” của các tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc (Chủ biên), Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Trọng Hậu, Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Sỹ Thư (2012) [14]. “Tài liệu bồi dưỡng nghiệp vụ cộng tác viên thanh tra giáo dục” của Học viện Quản lý giáo dục và Trường Cán bộ quản lý giáo dục thành phố Hồ Chí Minh (tháng 4/2015) [10]. Tác giả Hà Sỹ Hồ trong cuốn: "Những bài giảng về quản lý trường học", đã cho rằng: "Chức năng kiểm tra đặc biệt quan trọng vì quá trình quản lý đòi hỏi những thông tin chính xác, kịp thời về thực trạng của đối tượng quản lý, về việc thực hiện các quyết định đã đề ra, tức là đòi hỏi những liên hệ ngược chính xác, vững chắc giữa các phân hệ quản lý…".

Ông khẳng định: "Quản lý mà không kiểm tra thì quản lý sẽ ít hiệu quả và trở thành quản lý quan liêu" [11]. Tác giả Nguyễn Ngọc Quang trong "những khái niệm cơ bản về lý luận, quản lý giáo dục" cho rằng: Quá trình quản lý diễn ra qua năm giai đoạn: chuẩn bị kế hoạch hoá; kế hoạch hoá; tổ chức; chỉ đạo và kiểm tra, trong đó, giai đoạn 5 - kiểm tra, là giai đoạn cuối cùng, kết thúc một chu trình quản lý. Kiểm tra giúp cho việc chuẩn bị tích cực cho kỳ kế hoạch tiếp theo. Kiểm tra tốt, đánh giá được sâu sắc và chuẩn bị trạng thái cuối cùng của hệ (nhà trường) thì đến kỳ kế hoạch (năm học) tiếp theo việc soạn thảo kế hoạch năm học mới sẽ thuận lợi, kế thừa được các mặt mạnh để tiếp tục phát huy, phát hiện được lệch lạc để uốn nắn, loại trừ.

Tác giả kết luận: "như vậy, kiểm tra giữ vai trò liên hệ nghịch trong quá trình quản lý. Nó giúp cho chủ thể quản lý điều khiển một cách tối ưu hệ quản lý. Không có kiểm tra, không có quản lý" [13]. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Gần đây một số luận văn thạc sỹ khoa học giáo dục chuyên ngành quản lý giáo dục bước đầu tổ chức nghiên cứu thực trạng và hệ thống được một số vấn đề về quản lý cũng như đề xuất một số biện pháp quản lý công tác KTNB trường học; một số báo cáo thu hoạch về công tác thanh tra giáo dục của các lớp tập huấn cán bộ thanh tra, cộng tác viên thanh tra giáo dục, các tác giả cũng có đề cập đến một số vấn đề chung về công tác thanh tra giáo dục, kiểm tra nội bộ trường học nhưng chủ yếu về các vấn đề thanh tra, đánh giá một giáo viên, một nhà trường, kiểm tra chuyên môn.

Đầu năm học, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Quảng Ninh và Phòng Giáo dục và Đào tạo thành phố Cẩm Phả đã ban hành văn bản những văn bản chỉ đạo, hướng dẫn về công tác thanh tra, kiểm tra, trong đó nhấn mạnh tầm quan trọng và có hướng dẫn cụ thể về công tác KTNB. Thêm vào đó, trên địa bàn thành phố Cẩm Phả cũng chưa có công trình nghiên cứu nào về quản lý công tác KTNB trường học. Do vậy, vấn đề quản lý công tác KTNB trường học nói chung và KTNB trường THCS nói riêng của phòng giáo dục rất cần được nghiên cứu; những lý luận về công tác KTNB trường THCS và quản lý công tác KTNB trường THCS vẫn rất cần được tiếp tục nghiên cứu, làm sáng tỏ và ứng dụng ngay trong thực tiễn phong phú của các đơn vị cơ sở giáo dục. Những tài liệu đã dẫn viết về công tác thanh tra, kiểm tra, đánh giá trong giáo dục của các nhà nghiên cứu lý luận giáo dục là những tư liệu quý, thiết thực giúp tôi tham khảo trong quá trình thực hiện đề tài: nghiên cứu lý luận, khảo sát thực trạng công tác quản lý hoạt động KTNB trường THCS của phòng giáo dục và Đào tạo Cẩm Phả, từ đó đề xuất một số biện pháp quản lý công tác KTNB trường THCS của phòng giáo dục nhằm góp phần thực hiện thắng lợi những mục tiêu giáo dục trong giai đoạn mới.

Một số khái niệm cơ bản liên quan đến đề tài 1. Quản lý Ngay từ khi xã hội loài người xuất hiện thì nhu cầu quản lý cũng được hình thành. Để đương đầu với sức mạnh của tự nhiên, để tồn tại và phát triển, 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] con người đã phải hình thành các nhóm hợp tác lao động tập thể nhằm thực hiện những mục tiêu mà từng cá nhân riêng lẻ không thực hiện được. Điều này đòi hỏi phải có sự tổ chức, phải có phân công và hợp tác lao động.

Quản lý được ra đời từ đó. Có thể nói, quản lý xuất hiện từ rất sớm và tồn tại phát triển đến ngày nay, nó gắn liền với hoạt động của con người trong cuộc sống. Hoạt động của con người ngày càng đa dạng, phức tạp và phong phú. Chính vì sự phong phú đó nên khi nói đến quản lý đã có rất nhiều khái niệm khác nhau và tư tưởng quản lý cũng khác nhau: “Quản lý” theo quan niệm của một số tác giả nước ngoài: - Theo Harold Koontz cho rằng: “Quản lý là một yếu tố cần thiết để đảm bảo phối hợp những nỗ lực cá nhân” [dẫn theo 8].Taylor “Quản lý là biết được chính xác điều mình muốn người khác làm và sau đó biết được họ làm có tốt hay không, có rẻ nhất hay không” [dẫn theo 8].

- Theo Mary Parker Follett “Quản lý là nghệ thuật khiến công việc được thực hiện thông qua người khác” [dẫn theo 8]. “Quản lý” theo quan niệm của các tác giả trong nước: - Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý là sự tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến tập thể những người lao động (nói chung là khách thể quản lý) nhằm đạt được những mục tiêu dự kiến” [20]. - Tác giả Hà Thế Ngữ và Đặng Vũ Hoạt cho rằng:“Quản lý là một quá trình định hướng, có mục tiêu, quản lý một hệ thống nhằm đạt được những mục tiêu nhất định” [18]. - Nhóm các tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Trọng Hậu, Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Sỹ Thư khẳng định: “Quản lý là quá trình tác động có định hướng, có tổ chức của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý, thông qua các cơ chế quản lý, nhằm sử dụng có hiệu quả các nguồn lực trong điều kiện môi trường biến động để hệ thống ổn định, phát triển, đạt được những mục tiêu đã định” [14].

8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Từ những ý chung của các định nghĩa, có thể nói: “Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý và khách thể quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các nguồn lực, các thời cơ của tổ chức để đạt mục tiêu đặt ra” [9]. Quản lý giáo dục Quản lý giáo dục là một khoa học quản lý chuyên ngành, người nghiên cứu trên nền tảng của khoa học quản lý nói chung, cũng giống như khái niệm quản lý, khái niệm quản lý giáo dục cũng có nhiều cách tiếp cận khác nhau. Ở đây chúng tôi chỉ đề cập tới khái niệm giáo dục trong phạm vi quản lý một hệ thống giáo dục nói chung mà hạt nhân của hệ thống đó là các cơ sở trường học, Về khái niệm quản lý giáo dục các nhà nghiên cứu đã quan niệm như sau: Theo tác giả Đặng Quốc Bảo thì: “Quản lý giáo dục theo nghĩa tổng quát là hoạt động điều hành phối hợp của các lực lượng xã hội nhằm thúc đẩy công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu của xã hội” [1]. Theo tác giả Trần Quốc Thành: “Quản lý là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý để chỉ huy, điều khiển hướng dẫn các quá trình xã hội, hành vi và hoạt động của con người nhằm đạt tới mục đích, đúng với ý chí quản lý, phù hợp với quy luật khách quan” [22].