Quản Lý Hoạt Động Tự Học Của Sinh Viên Hệ Từ Xa Tại Viện Đại Học Mở Hà Nội

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnu ued quản lý hoạt động tự học của sinh viên hệ từ xa tại viện đại học mở hà nội, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải

• Tác giả: Nguyễn Thị Huyền
• Người hướng dẫn: Ts. Nguyễn Mai Hương
• Trường học: Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản Lý Giáo Dục
• Đề tài: Quản Lý Hoạt Động Tự Học Của Sinh Viên Hệ Từ Xa Tại Viện Đại Học Mở Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC CỦA SINH VIÊN HỆ TỪ XA
• 1.1. Tổng quan lịch sử vấn đề nghiên cứu
• 1.1.1. Trên thế giới
• 1.1.2. Ở Việt Nam
• 1.2. Một số khái niệm cơ bản của vấn đề nghiên cứu
• 1.2.1. Các khái niệm liên quan đến quản lý
• 1.2.2. Các chức năng quản lý
• 1.2.2.1. Quản lý nhà trường
• 1.2.2.2. Quản lý quá trình dạy học
• 1.2.3. Các khái niệm về tự học
• 1.2.4. Đào tạo từ xa và hoạt động tự học của sinh viên hệ từ xa
• 1.2.4.1. Đào tạo từ xa
• 1.2.4.2. Hoạt động tự học của sinh viên hệ từ xa
• 1.2.5. Quản lý hoạt động tự học của sinh viên hệ từ xa
• 1.2.5.1. Mục đích quản lý hoạt động tự học của sinh viên hệ từ xa
• 1.2.5.2. Các nội dung quản lý hoạt động tự học của sinh viên hệ từ xa
• 1.2.5.3. Các yếu tố ảnh hưởng tới hoạt động tự học và quản lý hoạt động tự học của sinh viên
• 1.2.5.3.1. Yếu tố khách quan
• 1.2.5.3.2. Yếu tố chủ quan
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC CỦA SINH VIÊN HỆ TỪ XA TẠI VIỆN ĐẠI HỌC MỞ HÀ NỘI
• 2.1. Tình hình chung của Viện Đại học Mở Hà Nội
• 2.1.1. Khái quát về Viện Đại học Mở Hà Nội
• 2.1.2. Loại hình và quy mô đào tạo của Viện Đại học Mở Hà Nội
• 2.1.3. Đào tạo từ xa tại Viện Đại học Mở Hà Nội
• 2.2. Thực trạng hoạt động tự học của sinh viên hệ từ xa tại Viện Đại học Mở Hà Nội
• 2.2.1. Thực trạng của sinh viên hệ từ xa Viện Đại học Mở Hà Nội
• 2.2.1.1. Thực trạng nhận thức và động cơ của sinh viên hệ từ xa về việc tự học
• 2.2.1.2. Thực trạng nội dung, phương pháp tự học của sinh viên hệ từ xa
• 2.2.1.3. Thực trạng kỹ năng tự học của sinh viên hệ từ xa
• 2.2.1.4. Thực trạng các điều kiện đảm bảo cho hoạt động tự học của sinh viên hệ từ xa
• 2.2.2. Thực trạng quản lý hoạt động tự học đối với sinh viên hệ từ xa tại Viện Đại học Mở Hà Nội
• 2.2.2.1. Thực trạng quy trình quản lý hoạt động tự học của sinh viên hệ từ xa
• 2.2.2.2. Nhận xét chung về thực trạng quản lý hoạt động tự học của sinh viên tại Viện Đại học Mở Hà Nội
• 2.2.2.3. Kết quả quản lý hoạt động và các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả
• 2.2.2.4. Thuận lợi và khó khăn
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC CỦA SINH VIÊN HỆ TỪ XA TẠI VIỆN ĐẠI HỌC MỞ HÀ NỘI
• 3.1. Một số nguyên tắc đề xuất biện pháp quản lý hoạt động tự học của sinh viên hệ từ xa tại Viện Đại học Mở Hà Nội
• 3.1.1. Tính hệ thống
• 3.1.2. Tính hiệu quả và khả thi
• 3.1.3. Tính thực tiễn
• 3.2. Một số biện pháp quản lý hoạt động tự học của sinh viên hệ từ xa tại Viện Đại học Mở Hà Nội
• 3.2.1. Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức về hoạt động tự học cho sinh viên hệ từ xa
• 3.2.2. Biện pháp 2: Phát triển đội ngũ cố vấn học tập hướng dẫn sinh viên hệ từ xa tự học có hiệu quả
• 3.2.3. Biện pháp 3: Xây dựng hệ thống tài liệu hướng dẫn tự học cho sinh viên hệ từ xa
• 3.2.4. Biện pháp 4: Tăng cường quản lý kế hoạch và kết quả tự học của sinh viên hệ từ xa
• 3.2.5. Biện pháp 5: Đổi mới phương pháp kiểm tra đánh giá nhằm thúc đẩy hoạt động tự học của sinh viên hệ từ xa
• 3.2.6. Biện pháp 6: Hoàn thiện các điều kiện về vật chất, trang thiết bị phù hợp tạo thuận lợi cho sinh viên hệ từ xa tự học
• 3.3. Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý hoạt động tự học của sinh viên hệ từ xa tại Viện Đại học Mở Hà Nội
• 3.3.1. Mối quan hệ giữa các biện pháp quản lý
• 3.3.2. Khảo sát tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý hoạt động tự học của sinh viên từ xa

Quản lý hoạt động tự học của sinh viên từ xa tại Viện Đại học Mở Hà Nội là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh giáo dục hiện đại. Với sự phát triển của công nghệ thông tin, việc học tập từ xa đã trở thành một xu hướng phổ biến. Tuy nhiên, để đảm bảo hiệu quả học tập, việc quản lý hoạt động tự học là rất cần thiết. Điều này không chỉ giúp sinh viên phát huy khả năng tự học mà còn nâng cao chất lượng đào tạo.

1.1. Khái niệm về hoạt động tự học trong giáo dục từ xa

Hoạt động tự học là quá trình mà sinh viên tự chủ trong việc tìm kiếm, tiếp thu kiến thức mà không cần sự giám sát trực tiếp từ giảng viên. Trong giáo dục từ xa, sinh viên thường phải tự học qua các tài liệu học tập, video giảng dạy và các nguồn tài nguyên trực tuyến.

1.2. Vai trò của công nghệ trong quản lý hoạt động tự học

Công nghệ giáo dục đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ sinh viên tự học. Các nền tảng học trực tuyến, ứng dụng học tập và các công cụ quản lý thời gian giúp sinh viên dễ dàng tiếp cận tài liệu và theo dõi tiến độ học tập của mình.

II. Thách thức trong quản lý hoạt động tự học của sinh viên từ xa

Mặc dù có nhiều lợi ích, nhưng việc quản lý hoạt động tự học của sinh viên từ xa cũng gặp phải nhiều thách thức. Những khó khăn này có thể ảnh hưởng đến kết quả học tập của sinh viên và chất lượng đào tạo của Viện.

2.1. Thiếu động lực và thói quen tự học

Nhiều sinh viên gặp khó khăn trong việc duy trì động lực học tập khi không có sự giám sát trực tiếp. Điều này dẫn đến việc họ không chủ động trong việc tìm kiếm kiến thức và thực hiện các nhiệm vụ học tập.

2.2. Khó khăn trong việc quản lý thời gian học tập

Sinh viên từ xa thường phải tự quản lý thời gian học tập của mình. Việc thiếu kỹ năng quản lý thời gian có thể dẫn đến việc học tập không hiệu quả và không đạt được kết quả như mong đợi.

III. Phương pháp quản lý hoạt động tự học hiệu quả cho sinh viên từ xa

Để nâng cao hiệu quả hoạt động tự học của sinh viên từ xa, Viện Đại học Mở Hà Nội cần áp dụng các phương pháp quản lý phù hợp. Những phương pháp này không chỉ giúp sinh viên tự học hiệu quả mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực.

3.1. Tăng cường hỗ trợ từ giảng viên

Giảng viên cần thường xuyên tương tác với sinh viên, cung cấp phản hồi và hỗ trợ trong quá trình học tập. Việc tổ chức các buổi tư vấn trực tuyến có thể giúp sinh viên giải quyết các vấn đề trong học tập.

3.2. Xây dựng hệ thống tài liệu học tập phong phú

Việc cung cấp đa dạng tài liệu học tập, bao gồm video, bài giảng trực tuyến và tài liệu đọc sẽ giúp sinh viên có nhiều lựa chọn trong việc tiếp cận kiến thức.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về hoạt động tự học

Nghiên cứu về quản lý hoạt động tự học của sinh viên từ xa tại Viện Đại học Mở Hà Nội đã chỉ ra rằng việc áp dụng các biện pháp quản lý hiệu quả có thể nâng cao chất lượng học tập. Các kết quả nghiên cứu cho thấy sinh viên có thể cải thiện kỹ năng tự học và đạt kết quả tốt hơn khi được hỗ trợ đúng cách.

4.1. Kết quả khảo sát về hoạt động tự học

Khảo sát cho thấy rằng sinh viên có sự cải thiện rõ rệt về kỹ năng tự học khi được cung cấp các công cụ và tài liệu hỗ trợ. Tỉ lệ sinh viên đạt điểm cao trong các kỳ thi cũng tăng lên đáng kể.

4.2. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động tự học

Các yếu tố như động lực học tập, sự hỗ trợ từ giảng viên và chất lượng tài liệu học tập đều có ảnh hưởng lớn đến hiệu quả hoạt động tự học của sinh viên.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai cho quản lý hoạt động tự học

Quản lý hoạt động tự học của sinh viên từ xa tại Viện Đại học Mở Hà Nội cần được cải thiện và phát triển hơn nữa. Việc áp dụng các biện pháp quản lý hiệu quả sẽ giúp sinh viên nâng cao khả năng tự học và đạt được kết quả học tập tốt hơn trong tương lai.

5.1. Đề xuất các biện pháp quản lý mới

Cần nghiên cứu và áp dụng các biện pháp quản lý mới, phù hợp với xu hướng giáo dục hiện đại, nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động tự học của sinh viên.

5.2. Tương lai của hoạt động tự học trong giáo dục từ xa

Với sự phát triển không ngừng của công nghệ, hoạt động tự học trong giáo dục từ xa sẽ ngày càng trở nên quan trọng. Việc quản lý hiệu quả sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và đáp ứng nhu cầu học tập của sinh viên.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Viện Đại học Mở Hà Nội được thành lập vào ngày 03 tháng 11 năm 1993 theo Quyết định số 535/TTg của Thủ tướng Chính phủ, giữ vai trò tiên phong trong việc phát triển loại hình giáo dục từ xa tại Việt Nam. Trải qua hơn 20 năm phát triển, quy mô sinh viên hệ đào tạo từ xa của Viện chiếm tới gần 70% tổng số sinh viên toàn trường, phân bổ trên 13 khoa với 16 chuyên ngành đào tạo. Mặc dù số lượng người học tăng nhanh, chất lượng học tập thực tế của sinh viên hệ từ xa vẫn còn đối mặt với nhiều rào cản. Tỷ lệ sinh viên đạt kết quả khá, giỏi chỉ dao động trong khoảng 20% đến 25%, phần lớn người học vẫn duy trì thói quen học tập thụ động, thiếu kỹ năng nghiên cứu độc lập và chưa dành đủ quỹ thời gian cần thiết cho việc tự học.

Vấn đề cốt lõi là đào tạo từ xa mang bản chất của quá trình tự đào tạo, trong đó hoạt động tự học đóng vai trò quyết định đến 90% kết quả đầu ra. Mục tiêu của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý hoạt động tự học, khảo sát và đánh giá toàn diện thực trạng tự học cùng công tác quản lý tại Viện Đại học Mở Hà Nội giai đoạn 2014 - 2016. Nghiên cứu tập trung vào sinh viên các ngành Kế toán khóa K17, Quản trị kinh doanh khóa K17 và Luật kinh tế khóa K13. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua việc đề xuất 6 biện pháp quản lý đồng bộ nhằm nâng tỷ lệ sinh viên chủ động tự học từ dưới 35% lên trên 75%, giảm tỷ lệ lưu ban và nâng tỷ lệ tốt nghiệp loại khá giỏi lên trên 60%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn được xây dựng dựa trên nền tảng các lý thuyết quản lý giáo dục và dạy học hiện đại:

• Lý thuyết quản lý hệ thống và chu trình quản lý 4 chức năng: Vận dụng quan điểm của Harold Koontz và Nguyễn Ngọc Quang, xem quản lý là hệ thống tác động có chủ đích của chủ thể quản lý lên khách thể quản lý qua 4 chức năng khép kín gồm Lập kế hoạch, Tổ chức, Chỉ đạo và Kiểm tra đánh giá. Chu trình này vận hành dựa trên 2 yếu tố then chốt là luồng thông tin phản hồi và quyết định điều hành.
• Lý thuyết giáo dục lấy người học làm trung tâm (Learner-centred approach): Bắt nguồn từ tư tưởng của John Dewey, nhấn mạnh việc phát huy tính tích cực, sáng tạo của người học để biến quá trình đào tạo thành tự đào tạo.
• Lý thuyết đào tạo từ xa và công nghiệp hóa giáo dục: Kế thừa nghiên cứu của Otto Peters và Michael G. Moore về tính cá thể hóa, sự giãn cách không gian thời gian. Theo thống kê quốc tế, sinh viên từ xa dành trung bình 85% thời gian để tự học với tài liệu in và 15% tương tác qua công nghệ.

Các khái niệm cơ bản được chuẩn hóa gồm:

• Tự học: Quá trình cá nhân tự giác, độc lập chiếm lĩnh tri thức bằng hành động của chính mình nhằm đạt mục tiêu xác định.
• Hoạt động tự học của sinh viên từ xa: Quá trình người học tự nghiên cứu tài liệu, giải quyết nhiệm vụ học tập ngoài giờ lên lớp khi không có sự giám sát trực tiếp của giảng viên.
• Quản lý hoạt động tự học: Hệ thống tác động sư phạm có kế hoạch của nhà trường nhằm định hướng, hỗ trợ và kiểm soát quá trình tự học của sinh viên.
• Đề cương môn học hướng dẫn tự học: Văn bản quy định mục tiêu, nội dung chi tiết, phân bổ số giờ tự học và tiêu chí kiểm tra cho từng học phần.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp đồng bộ các phương pháp lý luận, thực tiễn và thống kê toán học:

• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu thứ cấp gồm các văn bản quy chế của Bộ Giáo dục và Đào tạo, báo cáo đào tạo của Viện Đại học Mở Hà Nội và kết quả điểm thi đợt tháng 12 năm 2014. Dữ liệu sơ cấp được thu thập qua phiếu trưng cầu ý kiến và phỏng vấn trực tiếp.
• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Mẫu khảo sát gồm 320 sinh viên thuộc các khóa K13, K17 và 45 cán bộ quản lý, giảng viên tại 13 khoa chuyên ngành. Tác giả áp dụng phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng kết hợp thuận tiện tại các trạm đào tạo địa phương.
• Lý do chọn phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp thống kê toán học để tính điểm trung bình, độ lệch chuẩn và kiểm định tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của các giải pháp. Cách tiếp cận này đảm bảo định lượng chính xác thực trạng và đánh giá khách quan độ tin cậy của đề xuất. Timeline nghiên cứu thực hiện từ tháng 11 năm 2014 đến tháng 11 năm 2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực tiễn tại Viện Đại học Mở Hà Nội mang lại 4 phát hiện trọng tâm:

• Nhận thức và động cơ tự học: Có 82.5% sinh viên nhận thức được vai trò sống còn của việc tự học. Tuy nhiên, chỉ có khoảng 31.5% sinh viên thực sự duy trì thói quen tự học hàng ngày từ 2 đến 3 giờ. Động cơ học tập có tới 76.4% mang tính thực tế là lấy bằng để nâng lương hoặc tìm việc, trong khi động cơ tích lũy tri thức sâu chỉ chiếm 23.6%.
• Kỹ năng và phương pháp tự học: Khoảng 64.2% sinh viên gặp khó khăn khi lập kế hoạch học tập cá nhân. Có 58.7% sinh viên chỉ học dồn vào 1 đến 2 tuần trước kỳ thi. Về kỹ năng đọc, 61.3% sinh viên chỉ đọc lướt giáo trình mà thiếu kỹ năng ghi chép tóm tắt 4 bước và chưa biết cách phản biện kiến thức.
• Công tác kiểm tra, đánh giá và tài liệu: Điểm thi đợt học tháng 12 năm 2014 của sinh viên lớp Kế toán K17, Quản trị kinh doanh K17 và Luật kinh tế K13 cho thấy tỷ lệ điểm trung bình và yếu kém chiếm 42.8%, điểm khá đạt 48.6%, trong khi điểm giỏi chỉ đạt 8.6%. Có 68.5% người học nhận xét tài liệu hướng dẫn tự học còn chung chung.
• Hạ tầng hỗ trợ: Khoảng 53.4% sinh viên đánh giá hạ tầng học liệu số và kênh phản hồi hai chiều với cố vấn học tập chưa đáp ứng tốt nhu cầu học tập độc lập.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của thực trạng xuất phát từ việc sinh viên hệ từ xa phần lớn là người vừa đi làm vừa học, quỹ thời gian hạn hẹp và thói quen học tập thụ động chưa được cải thiện. Về phía nhà trường, việc quản lý còn nặng về mặt hành chính, thiếu quy trình giám sát tiến độ tự học thường xuyên.

So sánh với các nghiên cứu trong khu vực Đông Nam Á, tỷ lệ sinh viên tự học độc lập thường dưới 40% nếu thiếu hệ thống cố vấn học tập theo sát. Kết quả này có thể biểu diễn qua bảng ma trận tương quan và biểu đồ hình cột phân bố điểm thi. Biểu đồ cho thấy sự phân hóa rõ rệt: nhóm sinh viên có kế hoạch tự học rõ ràng đạt tỷ lệ điểm khá giỏi trên 75%, trong khi nhóm sinh viên học dồn có tỷ lệ điểm dưới trung bình lên tới hơn 40%. Điều này khẳng định kỹ năng tự học ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng đào tạo.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận văn đưa ra 5 giải pháp quản lý cụ thể:

• Nâng cao nhận thức và tập huấn kỹ năng tự học: Tổ chức các khóa tập huấn đầu khóa về phương pháp quản lý thời gian và quy trình đọc tài liệu 4 bước, bảo đảm 100% tân sinh viên nắm vững phương pháp tự học trong 3 tháng đầu nhập học. Chủ thể thực hiện: Phòng Đào tạo và Trung tâm Đào tạo từ xa.
• Phát triển đội ngũ cố vấn học tập: Chuẩn hóa quy chế làm việc cho cố vấn học tập, nâng tần suất hỗ trợ và giải đáp thắc mắc lên tối thiểu 2 lần mỗi tuần cho mỗi lớp học phần trong năm học 2016 - 2017. Chủ thể thực hiện: Ban Giám hiệu và Ban Chủ nhiệm các Khoa.
• Chuẩn hóa tài liệu và đề cương hướng dẫn tự học: Hoàn thiện 100% đề cương chi tiết tích hợp mục tiêu tự học, câu hỏi gợi mở và bài tập tình huống cho 16 chuyên ngành trong thời hạn 6 tháng. Chủ thể thực hiện: Các Bộ môn chuyên môn.
• Đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá: Tăng tỷ trọng điểm đánh giá tiến trình thường xuyên lên 30% đến 40% tổng điểm học phần; áp dụng ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm kết hợp tự luận trong vòng 1 năm. Chủ thể thực hiện: Phòng Khảo thí và Đảm bảo chất lượng.
• Hoàn thiện cơ sở vật chất và nền tảng số: Nâng cấp hệ thống học liệu điện tử, video bài giảng, bảo đảm đáp ứng truy cập 24/7 cho hơn 10.000 sinh viên, định kỳ bảo trì nâng cấp theo từng quý. Chủ thể thực hiện: Phòng Quản trị thiết bị và Trung tâm Công nghệ thông tin.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu tham khảo hữu ích cho 4 nhóm đối tượng:

• Cán bộ quản lý giáo dục đại học: Áp dụng chu trình 4 chức năng quản lý để xây dựng quy chế đào tạo từ xa, tối ưu hóa quy trình điều hành và kiểm soát chất lượng tại các cơ sở đào tạo mở.
• Giảng viên và cố vấn học tập: Vận dụng phương pháp biên soạn đề cương môn học định hướng tự học, thiết kế bài tập đánh giá quá trình và nâng cao kỹ năng tương tác hai chiều cho 16 ngành đào tạo.
• Sinh viên theo học hệ từ xa và vừa làm vừa học: Tiếp cận quy trình tự học 4 bước chuẩn mực, kỹ năng phân bổ quỹ thời gian để nâng cao điểm số từ trung bình lên mức khá giỏi.
• Học viên cao học và nhà nghiên cứu quản lý giáo dục: Sử dụng nguồn dữ liệu khảo sát hơn 300 mẫu và phương pháp kiểm chứng thống kê làm tài liệu nghiên cứu chuyên sâu về giáo dục thường xuyên.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao tự học là yếu tố quyết định chất lượng giáo dục từ xa? Giáo dục từ xa có khoảng cách không gian và thời gian giữa thầy và trò. Số liệu cho thấy sinh viên phải dành tới 85% thời gian tự nghiên cứu học liệu in và số. Nếu thiếu năng lực tự học, người học không thể tiếp thu khối lượng kiến thức yêu cầu và tỷ lệ thi trượt có thể tăng cao trên 40%.

Khó khăn lớn nhất trong kỹ năng tự học của sinh viên hiện nay là gì? Khoảng 64.2% sinh viên chưa biết cách lập kế hoạch tự học khoa học và 58.7% chỉ học tập trung vào 1 đến 2 tuần trước kỳ thi. Sinh viên phần lớn đọc thụ động, thiếu kỹ năng ghi chép tóm tắt và phân tích chuyên sâu.

Đội ngũ cố vấn học tập hỗ trợ sinh viên tự học bằng cách nào? Cố vấn học tập đóng vai trò định hướng tiến độ và tháo gỡ vướng mắc chuyên môn. Việc duy trì tương tác tối thiểu 2 lần mỗi tuần giúp người học duy trì kỷ luật học tập, giảm cảm giác đơn độc và nâng tỷ lệ hoàn thành học phần lên trên 80%.

Cấu trúc đề cương môn học cần đổi mới ra sao để hỗ trợ tự học? Đề cương cần ghi rõ mục tiêu từng bài, phân định số giờ tự nghiên cứu, cung cấp địa chỉ tài liệu bắt buộc và xây dựng hệ thống câu hỏi tự lượng giá giúp sinh viên chủ động kiểm tra mức độ hiểu bài.

Đổi mới kiểm tra đánh giá tạo động lực tự học như thế nào? Việc tăng trọng số điểm quá trình lên 30% - 40% tạo áp lực học tập thường xuyên, khắc phục tình trạng học dồn. Sự kết hợp giữa trắc nghiệm khách quan và bài tập tình huống thúc đẩy sinh viên đọc tài liệu liên tục suốt khóa học.

Kết luận

• Tự học là nền tảng cốt lõi quyết định chất lượng đào tạo từ xa trong bối cảnh xã hội học tập và kinh tế tri thức.
• Nghiên cứu đã hệ thống hóa hoàn chỉnh cơ sở lý luận quản lý hoạt động tự học theo chu trình 4 chức năng khoa học.
• Đánh giá trung thực thực trạng tại Viện Đại học Mở Hà Nội với quy mô sinh viên từ xa chiếm gần 70%, chỉ ra rõ các hạn chế về kỹ năng tự học và tài liệu hướng dẫn.
• Đề xuất 5 nhóm biện pháp quản lý đồng bộ từ nâng cao nhận thức, bồi dưỡng cố vấn, chuẩn hóa đề cương đến đổi mới đánh giá và hạ tầng số.
• Kết quả khảo nghiệm khẳng định tính cấp thiết và tính khả thi cao của các giải pháp với tỷ lệ đồng thuận đạt trên 85%.

Đóng góp quan trọng của luận văn là cung cấp khung giải pháp thực tiễn giúp chuyển đổi phương thức đào tạo sang nâng cao năng lực tự học của sinh viên. Về lộ trình tiếp theo, nhà trường cần triển khai thí điểm trong 6 tháng tại các khoa trọng điểm trước khi nhân rộng toàn diện trong năm học tới. Các cơ sở đào tạo cần khẩn trương số hóa học liệu và chuẩn hóa đội ngũ cố vấn nhằm nâng cao toàn diện chất lượng đào tạo từ xa.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý HĐTH của sinh viên hệ từ xa Chương 2: Thực trạng HĐTH và quản lý HĐTH của sinh viên hệ từ xa tại Viện Đại học Mở Hà Nội Chương 3: Xây dựng các biện pháp quản lý HĐTH của sinh viên hệ từ xa tại Viện Đại học Mở Hà Nội 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC CỦA SINH VIÊN HỆ TỪ XA 1. Tổng quan lịch sử vấn đề nghiên cứu 1. Trên thế giới Ngay từ thời Trung Hoa cổ đại, trong cuộc đời dạy học của mình, Khổng Tử (551-479Tr.CN) rất quan tâm và coi trọng mặt tích cực của học sinh. Cách dạy của ông là gợi mở để cho học trò tự tìm ra chân lý.

Ông cho rằng thầy giáo chỉ đưa ra cái mấu chốt nhất cho học trò, còn những vấn đề khác học trò phải từ đó mà tìm ra, người thầy không được làm thay hết cho trò. Ông đã từng nói với học trò của mình: “Không tức giận vì không muốn biết thì không gợi cho, không bực tức vì không rõ thì không bày vẽ cho. Một vật có bốn góc, bảo cho biết một góc mà không suy ra được ba góc kia thì không dạy nữa” [16, tr. Ông còn cho rằng hoạt động dạy học bao giờ cũng là hoạt động điều khiển, hoạt động quản lý.

Nếu không nắm được thông tin ngược, không nắm được việc tiếp thu của người học thì hoạt động dạy không đạt kết quả. Đến thế kỉ XVII, J.Comenxki (1592-1570) - Người thầy giáo của các dân tộc, ông tổ của nền sư phạm cận đại đã từng khẳng định: “Không có khát vọng học tập thì không thể trở thành nhân tài”. Trong tác phẩm “Phép giáo dục vĩ đại”, ông đã nêu ra các nguyên tắc, các phương pháp giáo dục nhằm phát huy tính tích cực, tự giác học tập của người học. Đồng thời, ông kiên quyết phản đối lối dạy học áp đặt, giáo điều đã làm cho người học thụ động, ỷ lại trong học tập.

Ông viết: “Ban Giám hiệu và Thanh tra nhà trường có thể kích thích lòng ham học của học sinh bằng cách trực tiếp tham gia vào các hoạt động chung của lớp, chẳng hạn các buổi tập luyện, ngâm thơ, thảo luận chuyên đề, các kì thi hoặc lễ tốt nghiệp…Một hình thức nữa là tăng cường khen thưởng” [12, tr. Các nhà giáo dục lỗi lạc khác ở thế kỉ XVIII-XIX như Rutxô (1712- 1778), Pestalogi (1746-1827), Đixtecvec (1790-1866), Usinski (1824-1870)… 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] đã nhấn mạnh cách làm cho người học tự dành lấy tri thức bằng con đường tự khám phá, tìm tòi, từ đó các ông đã nhận thấy tính tất yếu phải bắt buộc người học độc lập tìm tòi, suy nghĩ trong khi dạy học [6, tr. Đầu thế kỉ XX, các nhà giáo dục đã tập trung nghiên cứu tìm kiếm những phương pháp dạy học dựa trên cơ sở quản lý và thúc đẩy HĐTH của học sinh, sinh viên. Các phương pháp này dù ở mức độ nào cũng nhấn mạnh vai trò cá nhân người học đến mức để cho họ phát triển một cách tự do và như vậy đã “Tách rời học sinh ra những điều phải học” [14, tr.

Vào những năm 30 của thế kỉ trước, nhà sư phạm nổi tiếng người Nhật Bản T. Makiguchi đã trình bày những tư tưởng giáo dục mới trong tác phẩm “Giáo dục vì cuộc sống sáng tạo” với quan niệm cho rằng: “Giáo dục xét như là quá trình hướng dẫn tự học” [33, tr. Sau chiến tranh thế giới lần thứ hai, các nhà giáo dục ở các nước Tây Âu và Mĩ đã đi tìm phương pháp dạy học mới trên cơ sở cách tiếp cận “Lấy người học làm nhân vật trung tâm” (Learner centred approach), khởi nguồn từ mong muốn giải phóng năng lực sáng tạo cho người học do Dewey đề xướng: “Học sinh là mặt trời, xung quanh nó quy tụ mọi phương tiện giáo dục”. Một loạt các phương pháp dạy học theo tư tưởng “Học sinh là nhân vật trung tâm” được đưa vào thử nghiệm như “Phương pháp tích cực”(Methodes actives), “Phương pháp hợp tác” (Methodes cooperatives),” Phương pháp cá thể hoá” … Gần đây, tác giả Ja Roy Sigh (Ấn Độ) trong tác phẩm “Nền giáo dục cho thế kỉ XXI, những triển vọng của Châu Á Thái Bình Dương” đã đưa ra quan điểm về quá trình “Nhận biết dạy - học” và ông chủ trương rằng người học phải là người tham gia tích cực vào quá trình “Nhận biết dạy - học” [36].

Ở Việt Nam Trong lịch sử giáo dục Việt Nam, HĐTH của người học và quản lý HĐTH đối với người học được quan tâm không như nhau trong các giai đoạn lịch sử khác nhau. Dưới chế độ phong kiến và thực dân Pháp, HĐTH không được để ý tới. “Người ta tìm thấy sự bắt chước đúng mà không cần độc đáo, 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] người ta học thuộc lòng, người ta lặp lại đồng thanh với nhau” [37, tr. Dưới thời Mỹ - Ngụy ở miền Nam, một số nhà giáo dục có tư tưởng tiến bộ như Thiên Giang Trần Kim Bảng [3], Nguyễn Duy Cần [8], Nguyễn Hiến Lê [29]… đã quan tâm tới vấn đề tự học, nhưng chỉ dừng lại ở sự cổ vũ cho HĐTH, nêu lên một số phương pháp tự học mang tính kinh nghiệm cá nhân.

HĐTH của người học và quản lý HĐTH đối với người học chỉ được quan tâm dưới nền giáo dục XHCN. Chủ tịch Hồ Chí Minh, lúc sinh thời vẫn thường xuyên nêu một tấm gương sáng về tự học. Người nói: “Phải tự nguyện, tự giác xem công việc học tập là nhiêm vụ của người cách mạng, phải cố gắng hoàn thành cho được, do đó mà phải tự động hoàn thành kế hoạch học tập” [20, tr. Tác giả Nguyễn Hoàng Yến [47] khi nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về tự học đã nêu năm vấn đề nhằm bảo đảm chất lượng và hiệu quả HĐTH là: Mục đích tự học, lao động nghiêm túc, bảo đảm các điều kiện cho tự học, tích cực luyện tập và thực hành.

Gần đây, tác giả Lê Khánh Bằng đã đưa ra một số biện pháp tổ chức HĐTH cho sinh viên nhằm biến quá trình đào tạo thành quá trình tự đào tạo [5]. Nguyễn Kim Truy [43, tr.8-10,29] coi việc người học rèn luyện phương pháp tự học là một trong những điều kiện để phát triển ĐTTX. Học từ xa thực chất là tự học: ĐTTX thực chất là một quá trình tự đào tạo. Dương Thị Mai Phương, đối với hình thức ĐTTX, nếu sinh viên không có tính tự chủ, tính kiên trì, tính ham học hỏi cao thì không thể nào kết thúc khóa học với văn bằng đại học trên tay.

Đối với Nguyễn Duy Hoan (Đại học Thái Nguyên) [23] sau một thời gian dài thực hiện công tác quản lý sinh viên từ xa tại cơ sở liên kết ở địa phương, ông đã trình bày một số ý tưởng để hoàn thiện, nâng cao hiệu quả của công tác này. Ở đây ta chỉ lưu ý đến đề nghị về “quán xuyến lớp”. Đề nghị này toát lên tư tưởng quản lý ĐTTX gần như chỉ là quản lý có tính hành chính - sự nghiệp để duy trì một trạng thái trật tự như các nhà quản lý mong muốn. Còn bản thân 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] cách thức sinh viên tiến hành học tập cụ thể ra sao thì nằm ngoài tầm quan tâm của nhà quản lý [tr.

Để tăng cường các loại hình ĐTTX, theo Lâm Quang Thiệp [38], cần tập trung vào những vấn đề then chốt cụ thể về mặt công nghệ đó là hai loại công nghệ: công nghệ dạy và học và công nghệ đánh giá, và lưu ý một số giải pháp về quản lý trong ĐTTX. Nói riêng về công nghệ dạy và học, theo ông, dạy ở đại học chủ yếu là dạy cách học, đối với ĐTTX quan niệm này lại càng quan trọng, vì sinh viên chủ yếu phải tự học. Phương pháp dạy đó ở ĐTTX cần được thể hiện qua những nhà giáo có kinh nghiệm về phương diện này, và cần làm cho đa số sinh viên được hưởng những giờ thuyết giảng mẫu mực của các nhà giáo này nhờ việc tận dụng các phương tiện nghe nhìn. Theo nhiều nhà nghiên cứu, để nâng cao chất lượng dạy và học, ta phải dạy cách học.

Với vấn đề này, dựa trên lí thuyết thông tin, Thái Thanh Sơn nhận thấy có hai yếu tố quan trọng quyết định giá trị của tri thức được hình thành trong quá trình học tập: yếu tố đầu tiên là nguồn thông tin đầu vào và yếu tố thứ hai là phương pháp xử lí thông tin. Trong xã hội trước đây, do sự xuất hiện thông tin mới trong xã hội còn chậm cho nên thông tin chuyển giao cho nhiều thế hệ người học không có biến đổi lớn. Chẳng hạn trong hơn 2000 năm dưới sự thống trị của Nho giáo trong hệ thống học tập tại Trung Quốc, Việt Nam…chỉ có hai bộ “giáo trình kinh điển” duy nhất không hề thay đổi qua bao nhiêu thế hệ người dạy và người học là Tứ thư (Đại học, Luận ngữ, Mạnh tử, Trung dung) và Ngũ kinh (Thi, Thư, Lễ-Nhạc, Dịch, Xuân Thu). Ngoài những kiến thức đóng khung trong phạm vi 9 tài liệu kinh điển đó, hầu như toàn bộ thông tin khác - kiến thức “bách gia chư tử” - đều do thầy đưa cho trò.

Do vậy, nếu không có thầy giỏi thì không thể có trò giỏi được! Ngày nay tình hình hoàn toàn khác biệt: Người học có thể và cần phải tìm hiểu, tiếp xúc với rất nhiều nguồn thông tin hết sức phong phú về mọi lĩnh vực trong xã hội. Nguồn thông tin đó chắc chắn sẽ đầy đủ hơn, đa dạng hơn 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] hơn gấp nhiều lần so với nguồn thông tin chỉ do người dạy cung cấp. Không một người thầy nào, dù tài giỏi đến đâu lại có thể có tri thức nhiều hơn tri thức do mọi nguồn thông tin trong xã hội mang lại cho người học (“Google” chẳng hạn!). Như vậy rõ ràng là trong thời đại của nền kinh tế tri thức, vai trò của người thầy không phải là nguồn cung cấp thông tin là chính mà phải là hướng dẫn phương pháp học, tìm kiếm, xử lý thông tin.

Chủ yếu không phải là dạy cái gì mà là dạy cách học thế nào là chính. Nguyễn Cao Chương [11, tr.60-62] cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc trang bị cho sinh viên ĐTTX khả năng tự học, mà ông gọi là “khả năng tự thu thập kiến thức”. Nguyễn Mai Hương [25, tr.38-39] cho rằng “tăng cường năng lực học tập của sinh viên từ xa, đặc biệt là khả năng tự học” là một nội dung của giải pháp quản lý ĐTTX.