Chương 1. Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động của tổ chuyên môn trường trung học cơ sở trong bối cảnh đổi mới giáo dục. Thực trạng công tác quản lý hoạt động của tổ chuyên môn ở trường trung học cơ sở Đồng Thịnh và một số trường trung học cơ sở trong huyện Sông Lô, tỉnh Vĩnh Phúc. Các biện pháp quản lý nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của tổ chuyên môn ở trường trung học cơ sở Đồng Thịnh, đáp ứng yêu cầu đổi mới.
Luận văn có danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục kèm theo. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ CHUYÊN MÔN TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC 1. Tổng quan nghiên cứu về quản lý hoạt động của tổ chuyên môn trong bối cảnh đổi mới giáo dục 1. Một số quan điểm theo các tài liệu nước ngoài Nghiên cứu biện pháp quản lý hoạt động chuyên môn nhằm nâng cao chất lượng dạy học của giáo viên THCS là một vấn đề tưởng như đơn giản nhưng lại rất khó khăn, phức tạp và cơ bản.
Vì thực chất công tác quản lý hoạt động chuyên môn có mục tiêu cuối cùng là nâng cao chất lượng dạy học của giáo viên THCS. Việc nâng cao chất lượng dạy học trong các nhà trường nói chung và nhà trường THCS nói riêng từ lâu đã trở thành vấn đề quan tâm của các nước trên thế giới. Nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển Giáo dục và Đào tạo của xã hội, nâng cao chất lượng giảng dạy, vai trò đóng góp của các biện pháp là hết sức quan trọng. Đây là vấn đề luôn luôn được các nhà khoa học trong và ngoài nước quan tâm.
Họ nghiên cứu thực tiễn các nhà trường để tìm ra biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn sao cho có hiệu quả nhất. Các nghiên cứu quản lý giáo dục Xô Viết đã cho rằng: “ Kết quả toàn bộ hoạt động của nhà trường phụ thuộc rất nhiều vào việc tổ chức đúng đắn và hợp lý công tác hoạt động của đội ngũ giáo viên” với kinh nghiệm 26 năm làm hiệu trưởng VAXukhomlin xiki (VA.Xukhomilinki - Một số kinh nghiệm lãnh đạo của hiệu trưởng trường THPT) đã tổng kết được những thành công cũng như thất bại của mình. Cùng với nhiều tác giả khác ông đã đưa ra một số biện pháp quản lý ở nhà trường như: Việc phân công công việc hợp lý qua các thành viên trong BGH, hiệu trưởng và phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn; tổ trưởng chuyên môn hay việc phân cấp quản lý rõ rãng. Tác giả nhấn mạnh đến sự phối hợp chặt chẽ, sự thống nhất quản lý giữa hiệu trưởng và phó hiệu trưởng và tổ trưởng chuyên môn để đạt mục tiêu đề ra.
8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trong những trang viết của mình,V.Xukhomlinki cũng như các tác giả V.PXtrezicodin, Gigoocscaia, Zakhonôp. đều cho rằng một trong những chức năng quản lý nhà trường là phải xây dựng và bồi dưỡng đội ngũ giáo viên, phát huy được tính chủ động, sáng tạo trong lao động và tạo ra khả năng ngày càng hoàn thiện tay nghề sư phạm của họ. Muốn xây dựng đội ngũ giáo viên có trình độ chuyên môn, tâm huyết với nghề, người quản lý phải có quyền lựa chọn đội ngũ giáo viên cho trường mình, đó là những người yêu trẻ, phải biết giao tiếp với trẻ, nắm vững chuyên môn giảng dạy, nắm vững các khoa học có liên quan các môn trong nhà trường, vận dụng linh hoạt lý luận dạy học, lý luận giao tiếp, tâm lý học. 18] Người quản lý phải biết đề ra yêu cầu nâng cao trình độ chuyên môn của từng giáo viên trong trường, từ đó có nội dung, hình thức tổ chức bồi dưỡng cho phù hợp.
Những biện pháp bồi dưỡng có hiệu quả được các tác giả đề cập đến là tổ chức cho giáo viên học tập có hệ thống về triết học, kinh tế chính trị học, với các hình thức phong phú và hấp dẫn, trao đổi thông tin, triển lãm khoa học, giao lưu với giáo viên dạy giỏi. nhằm mục đích: Nâng cao nhận thức của giáo viên về chủ nghĩa Mác - Lê nin, nâng cao trình độ về bộ môn mình dạy, đồng thời cũng hoàn thiện tay nghề sư phạm của mình. Nghiên cứu trong nước Ở Việt Nam đã có nhiều công trình nghiên cứu chủ yếu về mặt lý luận như quản lý và chức năng quản lý, về tiêu chuẩn và phẩm chất cần có của người quản lý, vai trò của người quản lý ở trường THCS, về sự liên hệ giữa khoa học quản lý và khoa học khác. Các công trình nghiên cứu riêng về chân dung người quản lý ở trường học, có thể kể đến các tác giả: Nguyễn Ngọc Quang, Hà Sỹ Hồ, Lê Tuấn, Nguyễn Văn Lê.
Trong các công trình đó, các tác giả đã nhấn mạnh vai trò của quản lý trong việc thực hiện mục tiêu giáo dục. Đặc biệt với sự tâm huyết của mình với công tác giáo dục các tác giả đã nhấn mạnh: người quản lý phải là người “luôn luôn biết kết hợp một cách hữu cơ sự quản lý dạy và học (theo nghĩa rộng) với sự quản lý của quá trình bộ phận, hoạt động dạy và học các môn và hoạt động khác 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com bổ trợ cho hoạt động dạy và học nhằm làm cho tác động giáo dục được hoàn chỉnh, trọn vẹn”. Biện pháp giáo dục chính trị tư tưởng cho giáo viên và bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ để xây dựng tiềm lực chuyên môn cho đội ngũ giáo viên cũng là biện pháp không thể thiếu được mà phải làm thường xuyên liên tục. Công tác thi đua và khen thưởng trong quá trình quản lý là vấn đề rất quan trọng.
Bởi vì thi đua là động lực cho mọi thành viên phát huy hết khả năng, trí tuệ, động viên lẫn nhau dạy thật tốt, học thật tốt, làm cho chất lượng và hiệu quả giáo dục ngày một nâng cao hơn. Về vai trò công tác quản lý trong việc nâng cao chất lượng giáo dục, phải không ngừng cải tiến nâng cao chất lượng, điều hành và quản lý của mình để qua đó tác động có hiệu quả vào quá trình cải tiến chất lượng ở các khâu, các bộ phận của hệ thống giáo dục cấp vi mô cũng như cấp vĩ mô. Các công trình khoa học này với tầm vóc quy mô cũng như ý nghĩa, lý luận và thực tiễn nhất định trong quản lý giáo dục, quản lý trường học. Vấn đề bức xúc trong chiến lược và phát triển giáo dục mà nước ta cần: Đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương pháp và quản lý Giáo dục và Đào tạo.
Gần đây một số luận văn thạc sỹ khoa học giáo dục chuyên ngành quản lý giáo dục bước đầu tổ chức nghiên cứu thực trạng và hệ thống được một số vấn đề về quản lý cũng như đề xuất một số biện pháp quản lý như các đề tài: - Quản lý hoạt động của tổ chuyên môn ở trường THPT Yên Mỹ tỉnh Hưng Yên, của Luyện Ngọc Thắng, năm 2014. - Quản lý hoạt động nghiên cứu bài học tại tổ chuyên môn của hiệu trưởng trường tiểu học Phương Mai quận Đống Đa thành phố Hà Nội, của Trần Thúy Hòa, năm 2015. - Biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng trường THCS huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh, của Nguyễn Thị Thu Hà, năm 2010 - Quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Hà Giang, của Triệu Thị Chính, năm 2010. - Biện pháp quản lý chuyên môn của Hiệu trưởng trường THPT Ngô Gia Tự tỉnh Bắc Ninh, của Nguyễn Hữu Hùng, năm 2010.
10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Các nghiên cứu trên nhìn chung đã bàn một số các biện pháp quản lý trên cơ sở quản lý hoạt động DH, TCM trong nhà trường. Tuy nhiên, các tác giả chưa đề cập đến nhiều các các biện pháp để phát huy được vai trò, khả năng, năng lực tự chủ của TCM, các giải pháp xây dựng TCM. Vấn đề quản lý hoạt động TCM là một vấn đề khó khăn, phức tạp nhưng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc nâng cao chất lượng DH và chất GD trong nhà trường. Tuy nhiên, việc nghiên cứu quản lý hoạt động TCM trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc có rất ít tác giả đưa ra các đề tài nghiên cứu.
Để góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động TCM ở trường THCS, cần có một nghiên cứu hệ thống và cụ thể. Một số khái niệm cơ bản 1. Quản lý giáo dục Theo M.Mecchitizade: QLGD là tập hợp những biện pháp (tổ chức, phương pháp, cán bộ giáo dục, kế hoạch hóa, tài chính…), nhằm đảm bảo sự vận hành bình thường của các cơ quan trong hệ thống giáo dục, đảm bảo sự tiếp tục phát triển và mở rộng cả về mặt số lượng cũng như chất lượng.Khuđôminxky: QLGD là tác động có hệ thống, có kế hoạch, có ý thức và có mục đích của các chủ thể quản lý ở các cấp khác nhau đến tất cả các khâu của hệ thống (Bộ Giáo dục và Đào tạo, các địa phương, đến nhà trường) nhằn mục đích đảm bảo việc giáo dục cho thế hệ trẻ, đảm bảo sự phát triển toàn diện, hài hòa của họ. Theo tác giả Đặng Quốc Bảo: QLGD theo nghĩa tổng quát là hoạt động điều hành, phối hợp các lực lượng xã hội nhằm thúc đẩy công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu của xã hội.
Theo tác giả Nguyễn Kỳ, Bùi Trọng Tuân: QLGD được hiểu là những tác động tự giác (có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có hệ thống, hợp quy luật) của chủ thể quản lý đến tất cả các mắt xích của hệ thống (từ cấp cao nhất đến các cơ sở giáo dục là nhà trường) nhằm thực hiện có chất lượng và hiệu quả mục tiêu phát triển giáo dục, đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu của xã hội. Tác giả Trần Kiểm cho rằng: QLGD là hoạt động tự giác của chủ thể quản lý 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nhằm huy động, tổ chức, điều phối điều chỉnh, giám sát,…một cách có hiệu quả các nguồn lực giáo dục, đáp ứng yêu cầu phát triển KT - XH. Từ những quan điểm và khái niệm trên, có thể hiểu: QLGD là hệ thống những tác động có tổ chức có định hướng của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý nhằm đưa hoạt động giáo dục của từng cơ sở và của toàn bộ hệ thống giáo dục đạt mục tiêu đã đề ra [22, tr.
