Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG LIÊN KẾT ĐÀO TẠO TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG CỘNG ĐỒNG SÓC TRĂNG 1. Các khái niệm cơ bản có liên quan đến đề tài 1. Hoạt động liên kết đào tạo trong các cơ sở giáo dục Trước khi nghiên cứu cụ thể những nội dung có liên quan đến quá trình hoạt động liên kết đào tạo, chúng ta tìm hiểu một số khái niệm cơ bản có liên quan cụ thể như sau: Khái niệm đào tạo, được định nghĩa trong từ điển Tiếng Việt do Hoàng Phê chủ biên, NXB Đà Nẵng, năm 2011, như sau: “Đào tạo làm cho trở thành người có năng lực, có khả năng làm việc theo những tiêu chuẩn nhất định”. Còn theo từ điển Bách khoa Việt Nam định nghĩa đào tạo: “là quá trình tác động đến một con người, làm cho người đó lĩnh hội và nắm vững tri thức, kỹ năng, kỹ xảo một cách có hệ thống nhằm chuẩn bị cho người đó thích nghi với cuộc sống và khả năng nhận một sự phân công nhất định, góp phần của mình vào sự phát triển xã hội, duy trì và phát triển nền văn minh của loài người.
Về cơ bản, đào tạo là giảng dạy và học tập trong nhà trường gắn với giáo dục nhân cách”. Trên thực tế, có nhiều cách tiếp cận khác nhau, quan niệm khác nhau về “đào tạo”, song nhìn một cách tổng thể, “đào tạo” được xem xét trên những dấu hiệu cơ bản: Thứ nhất, đào tạo là hoạt động có mục đích, có tổ chức. Nói đến đào tạo là nói đến hoạt động dạy học và giáo dục diễn ra trong nhà trường. Trong quá trình đào tạo phải có sự phân công chức năng, nhiệm vụ của các lực lượng sư phạm, xác định rõ kế hoạch thời gian, cơ sở vật chất bảo đảm… Thứ hai, trong đào tạo luôn diễn ra mối quan hệ tác động qua lại giữa nhà giáo dục và đối tượng giáo dục.
15 Thứ ba, đào tạo nhằm hướng đến sự phát triển con người toàn diện, cả về phẩm chất, năng lực theo yêu cầu của xã hội, yêu cầu nghề nghiệp tương lai của mỗi người. Với cách tiếp cận trên, chúng ta có thể đưa ra quan niệm như sau: Đào tạo là hoạt động có mục đích, có tổ chức với sự tương tác giữa nhà giáo dục đối với đối tượng giáo dục nhằm giúp cho đối tượng giáo dục hoàn thiện cơ bản về phẩm chất và năng lực, đáp ứng yêu cầu nhất định của xã hội và nghề nghiệp. Quá trình đào tạo, hiểu theo nghĩa hẹp là bộ phận cấu thành chủ yếu nhất trong toàn bộ hoạt động giáo dục - đào tạo của nhà trường. Quá trình đào tạo do mỗi nhà trường quản lý, nhưng nó có quan hệ tương tác, liên kết với các tổ chức đào tạo khác, hoặc các tổ chức, cơ quan khác mà người học có điều kiện tham gia hoạt động.
Theo từ điển Tiếng Việt do Hoàng Phê chủ biên, NXB Đà Nẵng, năm 2011, thuật ngữ “liên kết” được hiểu là: “Kết lại với nhau từ nhiều thành phần hoặc tổ chức riêng rẽ”. Như vậy, khái niệm “liên kết” phản ánh các mối quan hệ chặt chẽ, ràng buộc lẫn nhau giữa các thành phần trong một tổ chức hoặc giữa các tổ chức với nhau nhằm hướng đến một mục đích chung nào đó. Tính hướng đích là tiêu điểm, là cơ sở và động lực của các mối liên kết giữa chúng. Sự liên kết giữa các tổ chức theo một mục đích nào đó tạo nên một sức mạnh mới, khả năng mới mà từ thành phần hoặc tổ chức riêng rẽ không thể có được.
Theo Khoản 1, Điều 3, Quy định về liên kết đào tạo trình độ trung cấp chuyên nghiệp, cao đẳng, đại học, ban hành kèm theo Quyết định số 42/2008/QĐ-BGDĐT ngày 28 tháng 7 năm 2008 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, thuật ngữ “liên kết đào tạo” được hiểu là “sự hợp tác giữa các bên để tổ chức thực hiện các chương trình đào tạo cấp bằng tốt nghiệp trung cấp chuyên nghiệp, cao đẳng, đại học”. Theo đó, đơn vị chủ trì đào tạo là các trường tổ chức quá trình đào tạo, bao gồm: tuyển sinh, thực hiện chương 16 trình, đánh giá kết quả học tập, rèn luyện, công nhận kết quả và cấp bằng tốt nghiệp. Đơn vị phối hợp đào tạo là chủ thể trực tiếp tham gia liên kết đào tạo với vai trò hợp tác, hỗ trợ các điều kiện thực hiện liên kết đào tạo. Hợp đồng liên kết đào tạo là văn bản được ký kết giữa các bên liên quan nhằm xác định quyền lợi, nghĩa vụ và trách nhiệm mà các bên thoả thuận trong quá trình liên kết đào tạo.
Từ sự phân tích các khái niệm “đào tạo”, “quá trình đào tạo” và những vấn đề về hoạt động liên kết đào tạo, có thể khái quát: Hoạt động liên kết đào tạo là sự kết hợp giữa Nhà trường với các cơ sở giáo dục trong quá trình thực hiện nội dung, nhiệm vụ giáo dục - đào tạo, nhằm trang bị kiến thức, kỹ năng, thái độ cho người học theo yêu cầu đòi hỏi của xã hội và nghề nghiệp. Mục đích của hoạt động liên kết đào tạo là thực hiện chủ trương đào tạo theo nhu cầu xã hội; huy động tiềm năng của các trường, nhằm đào tạo nguồn nhân lực tại chỗ cho địa phương; tạo cơ hội học tập cho nhiều người trên cơ sở bảo đảm chất lượng, hiệu quả giáo dục, góp phần thực hiện mục tiêu công bằng và xã hội hoá giáo dục. Sự kết hợp giữa các cơ sở giáo dục thông qua hình thức liên kết được thực hiện trên những nội dung cơ bản như: Khảo sát nhu cầu học tập của người học; xây dựng kế hoạch mở lớp; tuyển sinh; thực hiện kế hoạch và chương trình đào tạo; hoạt động giảng dạy của giảng viên; hoạt động học tập của người học; công tác kiểm tra, đánh giá; giáo trình, tài liệu; cơ sở vật chất và thiết bị dạy học. Việc liên kết đào tạo được thực hiện trên cơ sở hợp đồng liên kết đào tạo, trong đó một cơ sở giáo dục chịu trách nhiệm toàn diện về việc liên kết đào tạo; cơ sở giáo dục kia chịu trách nhiệm khảo sát nhu cầu học tập của người học, xây dựng kế hoạch mở lớp để báo cáo với các cơ quan có thẩm 17 quyền, chuẩn bị cơ sở vật chất, thiết bị phục vụ quá trình đào tạo, cán bộ quản lý phải phù hợp với yêu cầu của từng ngành được liên kết đào tạo và tham gia vào quá trình đào tạo.
Quản lý hoạt động liên kết đào tạo tại Trường CĐCĐ Sóc Trăng Quản lý là một quá trình tác động có định hướng, có tổ chức của nhà quản lý đến đối tượng quản lý nhằm phát huy tối đa tiềm năng của đối tượng quản lý để đạt được mục tiêu quản lý đã xác định. Quản lý giáo dục là một bộ phận của quản lý xã hội, đó là hệ thống tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp qui luật của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý nhằm thực hiện các chức năng quản lý trong công tác giáo dục. Quản lý giáo dục - đào tạo tất yếu phải quản lý quá trình đào tạo. Quản lý quá trình đào tạo chính là quản lý các thành tố cơ bản như: mục tiêu, nội dung, phương pháp, phương tiện, kiểm tra, đánh giá kết quả học tập, chương trình đào tạo trong mối quan hệ, tác động qua lại giữa người dạy và người học.
Quản lý quá trình đào tạo là nhiệm vụ mỗi Nhà trường, nhưng nó có quan hệ tương tác, liên kết với các tổ chức đào tạo khác. Vì thế, quản lý hoạt động liên kết đào tạo luôn có mối quan hệ chặt chẽ với quản lý quá trình đào tạo và đều hướng tới mục tiêu chung là nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạo của Nhà trường, đáp ứng yêu cầu của cộng đồng xã hội và quyền lợi người học. Quản lý hoạt động liên kết đào tạo ở các cơ sở giáo dục tại địa phương là quản lý các lớp học theo hình thức vừa làm vừa học, học từ xa. Các trường đại học trong cả nước được phép liên kết đào tạo với các trung tâm giáo dục thường xuyên hoặc các trường bồi dưỡng giáo dục tại các địa phương.
Quản lý hoạt động liên kết đào tạo ở các cơ sở giáo dục tại địa phương nói chung, trường bồi dưỡng giáo dục tại các địa phương nói riêng rất phong phú, đa dạng, linh hoạt và không theo một khuôn mẫu nhất định. Mỗi cơ sở giáo dục địa phương căn cứ vào quy chế mà đề ra các biện pháp quản lý hoạt động liên 18 kết đào tạo riêng phù hợp với năng lực quản lý của đội ngũ cán bộ, giảng viên và điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị của trường mình. Trường CĐCĐ Sóc Trăng có nhiệm vụ tổ chức quá trình giáo dục - đào tạo theo mục tiêu, chương trình đào tạo theo các ngành, nghề được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép; xây dựng chương trình giáo dục, nội dung và kế hoạch đào tạo trên cơ sở chương trình khung do Bộ GD&ĐT ban hành. Tổ chức biên soạn và thẩm định các giáo trình chuyên ngành đào tạo của trường mình; thực hiện các quy định về tuyển sinh, tổ chức đào tạo, thi, kiểm tra, công nhận kết quả tốt nghiệp, cấp văn bằng theo Quy chế của Bộ GD&ĐT và chịu sự kiểm định chất lượng của Nhà nước; thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu khoa học, ứng dụng và phát triển công nghệ, tham gia giải quyết những vấn đề kinh tế xã hội của địa phương; thực hiện các dịch vụ khoa học, chuyển giao công nghệ, sản xuất kinh doanh phù hợp với ngành nghề đào tạo theo quy định của pháp luật; quản lý và chăm lo đời sống vật chất và tinh thần của cán bộ, công chức, nhà giáo, nhân viên và HSSV, tạo điều kiện để họ góp phần hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị của Nhà trường; quản lý cơ sở vật chất, trang thiết bị và tài chính của Nhà trường theo quy định của pháp luật; liên kết với một số trường đại học có uy tín trên địa bàn hoặc vùng lãnh thổ để có sự hỗ trợ về đội ngũ giảng viên thỉnh giảng và cán bộ quản lý của trường trong việc thực hiện nhiệm vụ giảng dạy và nghiên cứu khoa học; phối hợp với gia đình HSSV, với chính quyền và đoàn thể địa phương, với các cơ sở nghiên cứu khoa học, sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, gắn đào tạo với sản xuất và đời sống xã hội ở địa phương; hợp tác quốc tế trong hoạt động đào tạo và nghiên cứu khoa học theo quy định của Chính phủ.
