phần mở đầu và kết luận, luận văn bao gồm 4 chương Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý hoạt động kinh doanh của Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp. Chƣơng 2: Phương pháp nghiên cứu Chƣơng 3: Thực trạng quản lý hoạt động kinh doanh của Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp trên địa bàn huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương. Chƣơng 4: Định hướng và giải pháp hoàn thiện quản lý hoạt động kinh doanh của Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp trên địa bàn huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương. Chƣơng 1 4 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA CÁC HỢP TÁC XÃ DỊCH VỤ NÔNG NGHIỆP 1.Tổng quan tình hình nghiên cứu Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp là một loại hình tồn tại từ rất lâu, đã và đang phát triển ở hầu hết các nước trên thế giới.
Ở Việt Nam, phong trào hợp tác hoá được thực hiện ở miền Bắc từ những năm 1958 - 1960, ở miền Nam được tiến hành từ năm 1976 - 1980. Tuy nhiên ngoài những mặt đã làm được của HTXDVNN, nhưng do chúng ta chủ quan nôn nóng, chưa tuân theo quy luật kinh tế vốn có của nó, cho nên hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp theo kiểu cũ thực sự không thúc đẩy sản xuất phát triển, đặc biệt là sử dụng lao động, đất đai, tiền vốn và tư liệu sản xuất. Đổi mới nông nghiệp có từ năm 1980 (từ khi có Chỉ thị 100 của Ban Bí thư Trung ương Đảng), nhưng phải tới những năm đầu của thập kỷ 90 mới thực hiện khá mạnh mẽ, lúc này kinh tế nông hộ xuất hiện như là một sự tất yếu khách quan của nền kinh tế nông nghiệp đổi mới. Cơ chế thị trường và sự ra đời của kinh tế nông hộ, kinh tế trang trại tưởng chừng như làm mất đi sự hợp tác, nó không thể thủ tiêu sự hợp tác mà sự hợp tác ngày càng đa dạng phong phú hơn.
Để đáp ứng quan hệ kinh tế hợp tác mới, Quốc hội đã ban hành Luật Hợp tác xã năm 1996, trong quá trình phát triển Luật Hợp tác xã có nhiều điểm không còn phù hợp với tình hình của cơ chế kinh tế mới và do đó được thay thế bằng Luật HTX vào cuối năm 2003, theo thời gian của quá trình phát triển Luật HTX tiếp tục có nhiều điểm không phù hợp với nền kinh tế thị trường, vì vậy năm 2012 Luật HTX mới ra đời để phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế- xã hội của đất nước. Trong nhiều năm vừa qua, vấn đề HTX DVNN, trong đó đề cập đến phát triển kinh tế HTXDVNN đã được nhiều nhà khoa học quan tâm nghiên cứu. Liên quan ít nhiều đến việc quản lý hoạt động kinh doanh của HTXDVNN có thể kể đến một số công trình đã được công bố như sau: 5 1. Các nghiên cứu về Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp đã đƣợc công bố Đổi mới, phát triển và nâng cao quản lý kinh tế HTX nông nghiệp là một trong những vấn đề được Đảng và Nhà nước luôn quan tâm.
Trong suốt quá trình cách mạng xã hội chủ nghĩa (XHCN) ở nước ta, vấn đề HTXDVNN là chủ đề đã được nhiều cơ quan khoa học, nhiều nhà khoa học nghiên cứu dưới nhiều góc độ, phạm vi và mức độ khác nhau. Trong đó, có những công trình đã được công bố như: - PGS, PTS Lê Trọng: “Kinh tế hợp tác của nông dân” Nxb Nông nghiệp, 1995. Tác giả đã phác thảo nhiều mô hình hợp tác phong phú đa dạng trong sản xuất – kinh doanh – dịch vụ nông nghiệp; Cơ sở khoa học về phát triển kinh tế hợp tác ở nông thôn; …. Rút ra những bài học kinh nghiệm tổng quát và các kiến nghị.
- PGS, PTS Chu Hữu Quý: “Phát triển toàn diện Kinh tế - Xã hội nông thôn, nông nghiệp việt nam” Nxb Chính trị quốc gia 1996. Tác giả đã nêu tính tất yếu về chuyển đổi kinh tế hộ từ tình trạng tự cấp sang sản xuất hàng hóa và vai trò của kinh tế hợp tác trong nông nghiệp. Nêu các hình thức hợp tác trong nông nghiệp nông thôn, nhấn mạnh 5 loại công việc nông dân cần kết hợp thông qua HTX nông nghiệp. - PGS Lê Nghiêm: “Kinh tế nông thôn” Nxb Nông nghiệp 1995.
Tác giả đã nghiên cứu về các loại hình doanh nghiệp trong nông thôn, nghiên cứu xu thế tất yếu phải chuyển đổi mô hình HTX nông nghiệp từ kiểu cũ sang kiểu mới, kiến nghị 4 nhiệm vụ cần tập trung thực hiện trong chuyển đổi mô hình HTX nông nghiệp. - Lương Xuân Quỳ, Nguyễn Thế Nhã: "Đổi mới tổ chức và quản lý hợp tác xã trong nông nghiệp nông thôn", Nxb Nông nghiệp, Hà Nội, 1999. Các tác giả đã khái quát toàn bộ quá trình phát triển của các hình thức tổ chức, quản lý HTX trong nông thôn Việt Nam từ trước đây đến khi chuyển 6 sang kinh tế thị trường và phân tích thực trạng mô hình tổ chức quản lý các HTX ở một số địa phương tiêu biểu. Trên cơ sở đó, phác họa một số phương hướng và giải pháp chủ yếu để xây dựng mô hình tổ chức quản lý có hiệu quả cho các loại hình HTX.
- Nguyễn Văn Bình, Chu Tiến Quang, Lưu Văn Sùng: "Kinh tế hợp tác, hợp tác xã ở Việt Nam - Thực trạng và định hướng phát triển", Nxb Nông nghiệp, Hà Nội, 2001. Các tác giả đã hệ thống hóa quá trình hình thành, phát triển các loại hình kinh tế hợp tác, HTX trên thế giới và ở Việt Nam với những thành công và tồn tại, từ đó nêu lên định hướng phát triển phù hợp với đường lối đổi mới của Đảng và Nhà nước ta. - Phạm Thị Cần, Vũ Văn Phúc, Nguyễn Văn Kỷ: "Kinh tế hợp tác trong nông nghiệp nước ta hiện nay", Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2003. Các tác giả tập trung trình bày những vấn đề lý luận và thực tiễn về kinh tế hợp tác, HTX; sự cần thiết khách quan phải lựa chọn các mô hình kinh tế hợp tác, HTX phù hợp với đặc điểm, điều kiện nông nghiệp, nông thôn nước ta, đề xuất những giải pháp phát triển các mô hình kinh tế hợp tác, HTX trong nông nghiệp, nông thôn Việt Nam hiện nay.
- Bùi Văn Huyền, Phạm Văn Sáng, Nguyễn Quốc Thái “Hợp tác xã nhìn từ thực tiễn ở Đồng Nai”, Nxb Chính trị quốc gia, Hà nội 2011. Các tác giả đã nghiên cứu thực tiễn HTX ở Đồng Nai, đi sâu làm rõ bản chất của HTX, chỉ ra những bất cập của các HTX ở Đồng Nai trong quá trình phát triển đất nước hiện nay đồng thời kiến nghị một số giải pháp phát triển kinh tế HTX ở Đồng Nai trong những năm tiếp theo. - Luận văn thạc sĩ kinh tế của tác giả Lê Thùy Hương, năm 2003, về "Kinh tế tập thể trên địa bàn tỉnh Hải Dương, thực trạng và giải pháp ". Tác giả trình bày vai trò, tính tất yếu khách quan của việc phát triển kinh tế tập thể; đánh giá thực trạng và giải pháp phát triển kinh tế tập thể trên địa bàn tỉnh Hải Dương.
7 - Luận văn Thạc sĩ kinh tế của tác giả Ngô Thị Cẩm Linh, năm 2008 về “Một số giải pháp nhằm phát triển kinh tế Hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc”. Tác giả đã đánh giá thực trạng về tổ chức sản xuất kinh doanh và kết quả sản xuất kinh doanh của các HTX nông nghiệp trước và sau khi có Luật HTX năm 2003, đưa ra các giải pháp chủ yếu nhằm định hướng phát triển xây dựng các mô hình HTX nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc. - Luận văn thạc sĩ của tác giả Nguyễn Ngọc Bích, năm 2012 về “Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp ở Hà Nội” tác giả đã chỉ ra những thành công và hạn chế của mô hình HTX dịch vụ nông nghiệp ở Hà nội giai đoạn 1997-2008 và giai đoạn 2008- 2011. Nghiên cứu một số kinh nghiệm trong nước và quốc tế, phân tích bối cảnh, đề xuất một số phương hướng, kiến nghị một số giải pháp nhằm tăng cường hoạt động HTX dịch vụ nông nghiệp ở Hà Nội đến năm 2020.TS Vũ Văn Phúc "Về chế độ kinh tế hợp tác xã ở nước ta" Tạp chí Lý luận chính trị, số 1, 2002.
- PGS-TS Phạm Vân Đình, “Hai vấn đề cần quan tâm trong đổi mới HTX nông nghiêp” Tạp chí hoạt động khoa học số 1/2003. Tác giả cho rằng: Trong quá trình chuyển đổi mô hình HTX nông nghiệp cần giải quyết 2 vấn đề chủ yếu là khắc phục những tồn tại về nhận thức và tạo điều kiện cho sự phát triển các quan hệ thị trường trong nông nghiệp. - TS Nguyễn Hữu Ngoan, “Vai trò của HTX nông nghiệp trong tiêu thụ sản phẩm” Tạp chí hoạt động khoa học số 2/2003. Tác giả cho rằng: Để thúc đẩy sản xuất phải giải quyết tốt đầu ra, do đó cần chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn theo hướng sản xuất hàng hóa, đáp ứng yêu cầu của thị trường.
Muốn vậy trước tiên HTX nông nghiệp cần phải tự đổi mới, đồng thời rất cần sự hỗ trợ của các cấp các ngành. - Vũ Tiến Quân, “Phát triển hợp tác xã ở nước ta trong giai đoạn mới” Tạp chí cộng sản số 10-2007. Tác giả đã đánh giá tình hình HTX, và đề xuất 5 định hướng, giải pháp lớn để phát triển HTX ở nước ta giai đoạn hiện nay. 8 - GS, TS Vương Đình Huệ, “Tiếp tục đẩy mạnh, phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể, thực hiện thắng lợi Nghị quyết Hội nghị Trung ương 5 khóa IX” Tạp chí cộng sản điện tử 6/9/2013.
Tác giả đã nêu một số vấn đề về: Thống nhất và nâng cao nhận thức về bản chất, vai trò của kinh tế tập thể, HTX; Xác định rõ vai trò, trách nhiệm của các cấp ủy đảng, chính quyền, cán bộ, đảng viên trong phát triển kinh tế tập thể; Tăng cường công tác quản lý nhà nước về kinh tế tập thể từ Trung ương đến địa phương; Tổ chức triển khai có hiệu quả Luật Hợp tác xã năm 2012, hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế tập thể; tăng cường vai trò, trách nhiệm của tổ chức Liên minh HTX, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể nhân dân, hội, hiệp hội trong phát triển kinh tế tập thể. Đánh giá chung về tình hình nghiên cứu và những khoảng trống đặt ra cho đề tài luận văn Các công trình, đề tài khoa học, luận văn nêu trên đều đi sâu phân tích đầy đủ, toàn diện các nội dung liên quan đến HTX nói chung và phát triển kinh tế HTXNN nói riêng.