MỞ ĐẦU 1. Lí do chọn đề tài Giáo dục mầm non (GDMN) là mắt xích đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân ở Việt Nam. Vị trí của giáo dục mầm non là đặt nền tảng cho sự phát triển nhân cách thông qua hệ thống giáo dục quốc dân. Theo TT 01/VBHN- BGDĐT ngày 24 tháng 1 năm 2017 về việc Ban hành chương trình giáo dục mầm non (CTGDMN) đã nêu rõ: “Mục tiêu của giáo dục mầm non là giúp trẻ em phát triển về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị cho trẻ em vào lớp một; hình thành và phát triển ở trẻ em những chức năng tâm sinh lí, năng lực và phẩm chất mang tính nền tảng, những kĩ năng sống (KNS) cần thiết phù hợp với lứa tuổi, khơi dậy và phát triển tối đa những khả năng tiềm ẩn, đặt nền tảng cho việc học ở các cấp học tiếp theo và cho việc học tập suốt đời.”(Bộ giáo dục và đào tạo, 2017) Cùng với đó, những định hướng, chủ trương, chính sách của Đảng, sự cụ thể hóa của ngành giáo dục Việt Nam đã luôn bám sát thực tế của nền giáo dục toàn cầu trong các giai đoạn cụ thể.
Tại hội nghị Ban chấp hành Trung ương lần thứ tám, Khóa XI, Nghị quyết về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đã nêu rõ mục tiêu: “Đối với giáo dục mầm non, giúp trẻ phát triển thể chất, tình cảm, hiểu biết, thẩm mỹ, hình thành các yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị tốt cho trẻ bước vào lớp 1”(Hội nghị Ban chấp hành Trung ương lần thứ 8,khóa XI, 2013). Muốn đạt được những mục tiêu giáo dục đó thì cha mẹ và nhà trường cần chú trọng đến việc rèn tính tự lập (TTL) cho trẻ ngay từ lứa tuổi mầm non (MN). Bởi chỉ khi hình thành được tính tự lập thì trẻ mới có tiền đề để xây dựng cho mình sự chủ động, tự tin, tính tự giác, linh hoạt… hướng đến phát triển nhân cách toàn diện. Trẻ mầm non với đặc điểm tâm sinh lý “chóng nhớ mau quên”, giáo dục trẻ mầm non phải được thực hiện từng bước từ lứa tuổi nhà trẻ đến mẫu giáo (MG) với chương trình và kế hoạch cụ thể, phù hợp lứa tuổi.
Giai đoạn này chính là thời điểm cần đến sự quan tâm đặc biệt của các nhà giáo dục, nhằm giúp trẻ hoàn thiện các bước phát triển tâm lý trong suốt thời kỳ mầm non, mặt khác là sự chuẩn bị tích cực cho trẻ để chuyển sang cấp học mới với sự thay đổi của hoạt 1 động chủ đạo từ “học qua chơi, chơi mà học” sang hoạt động “học”. Hành trang trẻ cần có là sự tự tin, kỹ năng tự lập tốt để thích nghi nhanh chóng với môi trường giáo dục và hoạt động giáo dục mới. Đây có thể nói là nhiệm vụ quan trọng bậc nhất của giai đoạn giáo dục mầm non. Chất lượng, hiệu quả giáo dục tính tự lập (GDTTL) cho trẻ em mầm non tùy thuộc vào nhiều yếu tố gia đình, nhà trường và xã hội.
Đặc biệt phụ thuộc trực tiếp vào công tác quản lý, vai trò của người Hiệu trưởng trong trường mầm non. Nếu như nói kết quả hoạt động giáo dục tính tự lập (HĐGDTTL) phụ thuộc trực tiếp vào người hướng dẫn - người dạy và người học (giáo viên, phụ huynh – trẻ) thì việc quản lý nó chính là sự định hướng, là kim chỉ nam để hoạt động giáo dục tính tự lập được phát triển và thực sự có hiệu quả. Người hiệu trưởng với vai trò là người định hướng trong nhận thức; hướng dẫn – chỉ đạo thực hiện; đề ra biện pháp, giải quyết khó khăn, vướng mắc; tạo điều kiện, cơ hội cho người dạy và người học và là cầu hối hỗ trợ cho việc phối hợp giáo dục giữa gia đình và nhà trường. Có thể nói, Hiệu trưởng với công tác quản lý đóng vai trò vô cùng quan trọng và quyết định kết quả của hoạt động giáo dục tính tự lập cho trẻ tại nhà trường.
Vì vậy để hoạt động giáo dục tính tự lập mang lại hiệu quả, có chất lượng, đi đúng hướng thì cần có một la bàn tốt - đó chính là chiến lược, biện pháp quản lý nó. Song song với sự phát triển kinh tế và công nghiệp, ngành mầm non thị xã Bến Cát phát triển mạnh mẽ trong những năm gần đây. Đặc biệt, trường mầm non tư thục tăng nhanh về số lượng, chất lượng lẫn quy mô. Thực tế hoạt động giáo dục tính tự lập cho trẻ mầm non không còn mới mẻ và xa lạ tại các trường mầm non trên địa bàn thị xã Bến Cát.
Hầu hết cán bộ quản lý (CBQL) và giáo viên (GV) nhận thức được yêu cầu của hoạt động này và áp dụng đưa vào xây dựng kế hoạch giáo dục (KHGD), kế hoạch hội thi tương đối nghiêm túc. Cụ thể trong những năm vừa qua, ngành mầm non thị xã đều đặn tổ chức các hội thi như “Bé chuẩn bị vào lớp 1”; “Bé khỏe chăm ngoan” hay “Liên hoan dân ca, trò chơi dân gian”… trong đó chú trọng các hoạt động đánh giá tính tự lập của trẻ rất cao. Hầu hết các trường mầm non tư thục đều tham gia và góp phần tạo nên thành tích 2 không nhỏ cho các phong trào hoạt động của ngành mầm non thị xã. Bên cạnh đó, các trường mầm non tư thục trên địa bàn thực hiện xây dựng kế hoạch giáo dục năm, tháng, tuần, ngày với những mục tiêu giáo dục cụ thể giáo dục tính tự lập cho trẻ và đánh giá tiêu chí tự lập của trẻ thông qua đánh giá chủ đề, đánh giá hàng ngày và đánh giá cuối độ tuổi.
Tuy nhiên, thực tế trong giáo dục mầm non hoạt động này chủ yếu giáo dục mọi lúc mọi nơi, không tổ chức như một môn học và thực hiện còn qua loa, thiếu hiệu quả. Các trường mầm non tư thục chỉ chú trọng giáo dục tính tự lập qua hoạt động lễ hội, hội thi, sinh hoạt hàng ngày…còn trong hoạt động học chưa chú trọng và thực hiện khoa học, hiệu quả. Do đó mục tiêu giáo dục tính tự lập được ban giám hiệu (BGH) và giáo viên xây dựng chưa thực sự dựa vào đặc điểm cá nhân trẻ tại nhóm lớp. Thông qua các kế hoạch việc tổ chức cho trẻ thực hiện còn sơ sài, bởi sự thiếu kiên trì, nhẫn nại của giáo viên, tâm lý ngại giao việc cho trẻ sợ làm hỏng, sợ không đạt kết quả như mong muốn… Công tác chỉ đạo của người quản lý còn lỏng lẻo vì tâm lý cho rằng đây không phải là hoạt động chính nên dẫn đến hiệu quả tổ chức hoạt động chưa cao.
Bộ máy ban giám hiệu của trường tư thục không được kiện toàn nên công việc của Hiệu trưởng bị chồng chéo, không đi sâu chuyên môn. Từ đó dẫn đến sự thiếu đầu tư về trang thiết bị cũng như hình thức, phương pháp để chỉ đạo giáo viên tổ chức đạt kết quả tốt hơn. Công tác kiểm tra, đánh giá chưa chú trọng hướng khắc phục, chưa đưa ra được biện pháp sửa chữa và tái kiểm tra để đánh giá việc hoàn thành mục tiêu. Trước yêu cầu nhiệm vụ giáo dục cho trẻ mầm non phát triển nhân cách toàn diện, cũng như đưa chất lượng giáo dục trường mầm non tư thục ngày một đi lên, chúng tôi nhận thức sâu sắc vai trò quan trọng của công tác quản lý hoạt động giáo dục tính tự lập cho trẻ tại trường mầm non tư thục.
Làm sao để các trường mầm non tư thục trên địa bàn thị xã Bến Cát làm tốt hơn công tác quản lý hoạt động giáo dục tính tự lập cho trẻ? Làm sao để hoạt động giáo dục tính tự lập thực sự có hiệu quả, đồng bộ và tạo được sự lan tỏa trong ngành mầm non thị xã Bến Cát, góp phần xây dựng nền tảng nhân cách cho thế hệ mầm non: khỏe, tự chủ, năng động, sáng tạo. Với những lí do trên chúng tôi lựa chọn nghiên cứu đề 3 tài “Quản lý hoạt động giáo dục tính tự lập cho trẻ tại trường mầm non tư thục trên địa bàn thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương” làm luận văn tốt nghiệp của mình. Mục đích nghiên cứu Trên cơ sở hệ thống hóa lý luận về quản lý hoạt động giáo dục tính tự lập cho trẻ mầm non và khảo sát thực trạng quản lý hoạt động giáo dục tính tự lập cho trẻ tại trường mầm non tư thục trên địa bàn thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương, đề tài đề xuất các biện pháp quản lý nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động giáo dục tính tự lập cho trẻ tại trường mầm non tư thục trên địa bàn thị xã. Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3.
Khách thể nghiên cứu Hoạt động giáo dục cho trẻ tại trường mầm non. Đối tượng nghiên cứu Quản lý hoạt động giáo dục tính tự lập cho trẻ tại trường mầm non tư thục trên địa bàn thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương.Nhiệm vụ nghiên cứu Hệ thống hóa cơ sở lý luận về hoạt động giáo dục tính tự lập và quản lý hoạt động giáo dục tính tự lập cho trẻ tại trường mầm non tư thục; Khảo sát và đánh giá thực trạng hoạt động giáo dục tính tự lập và quản lý hoạt động giáo dục tính tự lập cho trẻ tại trường mầm non tư thục địa bàn thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương. Đề xuất các biện pháp góp phần nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động giáo dục tính tự lập cho trẻ tại trường mầm non tư thục thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương. Giả thuyết khoa học Công tác quản lý hoạt động giáo dục tính tự lập cho trẻ tại các trường mầm non tư thục trên địa bàn thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương còn tồn tại những yếu kém bất cập từ khâu lập kế hoạch cho đến tổ chức, chỉ đạo thực hiện và kiểm tra đánh giá, phương thức chưa phù hợp với yêu cầu của thực tiễn giáo dục mầm 4 non.
Việc phối hợp, tuyên truyền giữa nhà trường và gia đình chưa được chú trọng. Nếu tiến hành khảo sát, đánh giá đúng thực trạng và xác định được nguyên nhân thực trạng quản lý hoạt động giáo dục tính tự lập cho trẻ tại trường mầm non tư thục trên địa bàn thị xã. Từ đó đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục tính tự lập cho trẻ mầm non có tính cần thiết và khả thi cao. Phạm vi nghiên cứu 6.
Về địa bàn Đề tài khảo sát thực trạng công tác quản lý hoạt động giáo dục tính tự lập cho trẻ mẫu giáo ( từ 3 – 6 tuổi) tại 15 trường mầm non tư thục trên địa bàn thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương.
