Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo định hướng giáo dục kĩ năng sống cho học sinh THCS. Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo định hướng giáo dục kĩ năng sống ở các trường THCS ở huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo định hướng giáo dục kĩ năng sống cho học sinh ở các trường THCS huyện Thanh Ba - Tỉnh Phú Thọ. Kết luận và khuyến nghị 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP THEO ĐỊNH HƢỚNG GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ 1. Sơ lƣợc các nghiên cứu về vấn đề 1.
Những nghiên cứu ngoài nước Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp hay thường gọi là hoạt động ngoại khoá là một phần quan trọng trong chương trình giáo dục phổ thông ở hầu hết tất cả các nước trên thế giới. Hoạt động ngoài giờ lên lớp được chú trọng nghiên cứu và thực hiện một cách hữu ích để giúp học sinh có kết quả học tập tốt hơn và giúp các em phát triển toàn diện về nhân cách, phẩm chất, năng lực. Trong cuốn “Nói chuyện giáo dục thế giới đời xưa” tác giả Võ Quang Phúc viết: Ở Pháp, thời kỳ phục hưng có Rabơle (1494-1553) yêu cầu giáo dục phải bao gồm các nội dung: “trí dục, đạo đức, thể chất và thẩm mĩ và đã có sáng kiến tổ chức các hình thức giáo dục như ngoài việc học ở lớp và ở nhà, còn có các buổi tham quan các xưởng thợ, các cửa hàng, tiếp xúc với các nhà văn, các nghị sĩ, đặc biệt là mỗi tháng một lần thầy và trò về sống ở nông thôn một ngày” [24,39] Cơrúpxcaia (1869-1939) là nhà hoạt động chính trị xuất sắc của Đảng và Nhà nước Xô Viết vừa là một nhà tâm lí học, giáo dục học có những đóng góp kiệt xuất cả về lý luận lẫn thực tiễn. Ông cho rằng muốn đào tạo một người phát triển toàn diện cần phải giáo dục cả đức, trí, thể, mĩ, lao động, quân sự và coi trọng giáo dục qua các hoạt động tập thể như cắm trại,sinh hoạt văn hóa, lao động tại các lâm trường.
Trong cuốn “Giáo trình hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp” tác giả Ngô Dục Quang đã viết: “Tại Anh, gần 7 triệu học sinh hàng năm được tham gia hoạt động ngoài giờ lên lớp và các hoạt động ngoại khoá, hàng tuần có hàng nghìn em được đi tham quan hay tham gia vào các câu lạc bộ học tập. Theo các nhà giáo dục Anh, các hoạt động này giúp học sinh gắn kiến thức trên lớp với cuộc sống. Chính phủ Anh cho rằng, cần xem các hoạt động này là một phần quan trọng của công tác giáo dục thế hệ trẻ. Để nâng cao chất lượng và tăng cường số lượng các hoạt động này, chính phủ Anh đã đưa ra các qui định về trách nhiệm của giáo viên và nhà 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trường, tăng cường các nguồn lực và các điều kiện cho việc tổ chức hoạt động ngoài giờ lên lớp và các hoạt động ngoại khóa khác” [26,16] Vào những năm 60-70, trên con đường xây dựng CNXH Đảng cộng sản và Nhà nước Liên Xô coi trọng việc giáo dục con người phát triển toàn diện do đó HĐ GDNGLL được đẩy mạnh.
Công tác giáo dục ngoại khoá bổ sung và làm sâu thêm hoạt động giáo dục trên lớp, trước tiên hoạt động ngoại khóa là phương tiện để phát hiện năng khiếu và năng lực của trẻ em, làm cho hứng thú của học sinh trỗi dậy và là nơi rèn luyện về hành vi đạo đức cho học sinh. Các nghiên cứu của các nhà giáo dục trên đều nhấn mạnh tầm quan trọng của giáo dục ngoại khoá. Các thầy cô giáo cung cấp tri thức trong các môn học cho học sinh chưa đủ để học sinh phát triển toàn diện mà còn cần phải coi trọng các hoạt động ngoài giờ lên lớp. Những nghiên cứu trong nước Hoạt động GDNGLL là một phần hoạt động giáo dục không thể thiếu trong chương trình giáo dục phổ thông ở Việt Nam.
Hoạt động GDNGLL đang được chú trọng và được nghiên cứu để trở thành một công cụ hữu ích giúp nâng cao kết quả học tập của HS và phát triển toàn diện hơn về nhân cách, phẩm chất. Hoạt động GDNGLL giúp các em HS đưa kiến thức học được trong nhà trường vào thực tiễn cuộc sống. Hoạt động GDNGLL là vấn đề mới được nghiên cứu, tuy nhiên thực tiễn giáo dục gần đây đã xác định rõ muốn thực hiện hiệu quả chất lượng giáo dục các môn học cần tổ chức tốt các hoạt động ngoại khóa. Trong quá trình giáo dục, hoạt động GDNGLL là một trong những hoạt động trọng tâm, quyết định sự thành công của quá trình giáo dục.
Vì vậy việc quản lý hoạt động GDNGLL là một vấn đề quan trọng của ngành giáo dục và của cả xã hội. Hiện nay có nhiều tài liệu, nhiều luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ nghiên cứu vấn đề quản lý hoạt động GDNGLL như: Các tác giả Hà Thế Ngữ - Đặng Vũ Hoạt trong cuốn “Giáo dục học” [21,15] đã nhấn mạnh vai trò và tác dụng của hoạt động ngoại khóa, coi hoạt động ngoại khóa là một hình thức dạy học có khả năng tạo hứng thú cho học sinh, giúp các em mở rộng, khắc sâu, nâng cao kiến thức. Trong cuốn “Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp” của tác giả Nguyễn Dục 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Quang [25,20], đã đề cập đến những nội dung cơ bản xoay quanh những vấn đề của hoạt động GDNGLL cung cấp cho giáo sinh làm cơ sở cho công tác thực tập sư phạm và công tác chủ nhiệm lớp sau này. Tác giả Hà Nhật Thăng viết cuốn “Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp” [32, 26] đã nêu lên mục tiêu giáo dục, nội dung chương trình, phương thức tổ chức, CSVC thiết bị cho việc tổ chức, đánh giá kết quả hoạt động của HS và hướng dẫn thực hiện theo các chủ điểm giáo dục.
Tác giả Đặng Thị Chính Thao với đề tài nghiên cứu “ Biện pháp quản lí hoạt động NGLL ở trường THCS quận Hoàn Kiếm thành phố Hà Nội” [31,67] đã đưa ra một số biện pháp quản lí như nâng cao nhận thức cho cán bộ, giáo viên, giáo viên chủ nhiệm, phụ huynh HS về vị trí, vai trò, tác dụng của hoạt động GDNGLL trong quá trình giáo dục toàn diện học sinh, đổi mới phương pháp tổ chức, phối hợp và huy động các lực lượng. Tác giả Nguyễn Thị Hoa với công trình nghiên cứu “Quản lý hoạt động NGLL ở trường THCS Hải Toàn, Hải Hậu, Nam Định” [12,75] đã khẳng định tổ chức hoạt động GDNGLL có hiệu quả sẽ phát huy vai trò chủ thể trong quá trình hình thành nhân cách của mỗi học sinh, đáp ứng nhu cầu của xã hội trong xu thế hội nhập, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của mỗi nhà trường. Trong công trình nghiên cứu tác giả đã đưa ra các biện pháp như; xây dựng kế hoạch quản lý HĐNGLL phù hợp và hiệu quả, đa dạng các hình thức và nội dung quản lý HĐNGLL, đề cao vai trò chủ thể của học sinh. Nhìn chung các tác giả đã đề cao vai trò của hoạt động GDNGLL trong quá trình giáo dục học sinh, khẳng định tính cần thiết việc tổ chức các hoạt động GDNGLL ở các trường phổ thông trong hệ thống giáo dục quốc dân ở Việt Nam hiện nay.
Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp và giáo dục kỹ năng sống 1. Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 1. Khái niệm về hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp Hoạt động GDNGLL là những hoạt động giáo dục được tổ chức ngoài giờ học các môn văn hóa. Đây là những hoạt động nối tiếp các hoạt động giáo dục trong giờ lên lớp.
Nói một cách hình ảnh thì hoạt động GD kỹ năng là chiếc cầu nối giữa 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com công tác giảng dạy trên lớp với công tác giáo dục học sinh ngoài lớp để giúp học sinh phát triển một cách toàn diện. Hoạt động GDNGLL theo chương trình của bộ giáo dục và đào tạo, do nhà trường quản lí theo các chủ điểm của từng tháng đã quy định hay xen kẽ trong các môn học, trong nhà trường hoặc có quy mô lớn hơn là ngoài xã hội, diễn ra trong cả năm học Theo tác giả Đặng Vũ Hoạt: “HĐ GDNGLL là việc tổ chức giáo dục thông qua hoạt động thực tiễn của HS về khoa học kỹ thuật, lao động công ích, hoạt động xã hội, hoạt động nhân văn, văn hóa văn nghệ, thẩm mỹ, thể dục thể thao, vui chơi giải trí. giúp các em hình thành và phát triển nhân cách” [14,16] HĐ GDNGLL ở trường THPT giúp các em HS có cơ hội tham gia vào các hoạt động thực tiễn. Các em HS tham gia vào HĐ GDNGLL là hòa mình trải nghiệm vào đời sống thực của xã hội và qua đó cũng học hỏi được nhiều kinh nghiệm như hợp tác nhóm, giao tiếp, kiềm chế cảm xúc….để rèn luyện kỹ năng sống hình thành nhân cách.
Hoạt động GDNGLL là hoạt động tiếp nối của hoạt động trên lớp, gắn lí thuyết đến gần với thực tiễn, giữa nhận thức đi đôi với việc làm, hình thành thái độ, niềm tin, giúp học sinh phát triển một cách nhân cách toàn diện. Vị trí, vai trò của hoạt động GDNGLL ở trường THCS Chương trình THCS ban hành theo quyết định số 03/2002/QĐ-BGD&ĐT ngày 14-01-2002 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đã nêu: “Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là những hoạt động được tổ chức ngoài giờ học của các môn học trên lớp, là sự tiếp nối các hoạt động dạy và học trên lớp, là con đường gắn lý thuyết với thực tiễn, tạo sự thống nhất giữa nhận thức và hành động của học sinh” [2,3]. Hoạt động GDNGLL là một trong hai hình thức giáo dục cơ bản, được thực hiện có tổ chức, có mục đích theo kế hoạch của nhà trường, thông qua hoạt động thực tiễn của học sinh, nhằm giúp các em hình thành và phát triển nhân cách theo mục tiêu đào tạo, đáp ứng yêu cầu đa dạng của xã hội. Vị trí của hoạt động GDNGLL là một bộ phận trong quá trình đào tạo được tổ chức thực hiện theo chương trình giáo dục, đáp ứng tinh thần đổi mới của nghị 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com quyết 40/2000/QH10 của Quốc hội ngày 09/2/2000.