Quản lý hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường ở các trường trung học phổ thông huyện núi thành tỉnh quảng nam trong giai đoạn hiện nay

Chuyên khảo giáo dục phân tích Quản lý hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường ở các trường trung học phổ thông huyện núi thành tỉnh, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Bảo Hoàng Thanh
• Trường học: Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản Lý Hoạt Động Giáo Dục Bảo Vệ Môi Trường Tại Trường Trung Học Phổ Thông Huyện Núi Thành, Quảng Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG CHO HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
• 1.1. TỔNG QUAN VỀ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG
• 1.1.1. Các nghiên cứu ở nước ngoài
• 1.1.2. Các nghiên cứu trong nước
• 1.2. CÁC KHÁI NIỆM CHÍNH CỦA ĐỀ TÀI
• 1.2.1. Quản lý giáo dục và quản lý nhà trường
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN NÚI THÀNH TỈNH QUẢNG NAM
• 2.1. KHÁI QUÁT VỀ QUÁ TRÌNH KHẢO SÁT THỰC TRẠNG
• 2.1.1. Mục đích khảo sát
• 2.1.2. Nội dung khảo sát
• 2.1.3. Đối tượng và địa bàn khảo sát
• 2.1.4. Phương pháp khảo sát
• 2.2. KHÁI QUÁT VỀ ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ - XÃ HỘI HUYỆN NÚI THÀNH TỈNH QUẢNG NAM
• 2.2.1. Về điều kiện tự nhiên
• 2.2.2. Về kinh tế - xã hội
• 2.3. Thực trạng giáo dục cấp trung học phổ thông ở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam
• 2.4. Thực trạng về môi trường và bảo vệ môi trường trên địa bàn huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam
• 2.5. Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường ở các trường trung học phổ thông huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam
• 2.5.1. Thực trạng nhận thức của học sinh về môi trường và giáo dục bảo vệ môi trường
• 2.5.2. Thực trạng nhận thức của CBQL và giáo viên về giáo dục bảo vệ môi trường và quản lý hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường
• 2.5.3. Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường của hiệu trưởng các trường trung học phổ thông huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam
• 2.6. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN NÚI THÀNH TỈNH QUẢNG NAM
• 2.6.1. Nguyên nhân của những hạn chế, yếu kém
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN NÚI THÀNH TỈNH QUẢNG NAM TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
• 3.1. NHỮNG NGUYÊN TẮC ĐỀ XUẤT CÁC BIỆN PHÁP
• 3.2. BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN NÚI THÀNH TỈNH QUẢNG NAM TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
• 3.2.1. Biện pháp tăng cường quản lý mục tiêu GDBVMT cho HS các trường THPT
• 3.2.2. Biện pháp nâng cao nhận thức cho CBQL và giáo viên trường THPT về vai trò, ý nghĩa của hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường và quản lý hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường
• 3.2.3. Biện pháp quản lý hoạt động dạy học tích hợp, lồng ghép nội dung giáo dục bảo vệ môi trường
• 3.2.4. Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp
• 3.2.5. Biện pháp quản lý việc bồi dưỡng giáo viên về nội dung, phương pháp giáo dục bảo vệ môi trường
• 3.2.6. Biện pháp quản lý việc phối hợp các lực lượng trong và ngoài nhà trường đối với hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường
• 3.2.7. Biện pháp quản lý cơ sở vật chất, thiết bị dạy học phục vụ hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường
• 3.2.8. Biện pháp quản lý kiểm tra, đánh giá hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường
• 3.3. MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁC BIỆN PHÁP
• 3.4. KẾT QUẢ THĂM DÒ SỰ CẦN THIẾT VÀ TÍNH KHẢ THI CỦA CÁC BIỆN PHÁP
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Quản Lý Giáo Dục Môi Trường THPT Núi Thành

Thế giới và Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức về ô nhiễm môi trường và biến đổi khí hậu. Điều này đòi hỏi sự quan tâm đặc biệt đến giáo dục bảo vệ môi trường (GDBVMT), đặc biệt là trong các trường THPT. Tại huyện Núi Thành, Quảng Nam, nơi đang phát triển mạnh mẽ về kinh tế, việc quản lý hoạt động GDBVMT càng trở nên cấp thiết. Hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường chưa thực sự đồng bộ nên chưa đem lại hiệu quả. HS chưa thực sự có ý thức trách nhiệm với môi trường, chưa thực sự hành động để BVMT. Việc giữ gìn vệ sinh nơi công cộng, ở khu dân cư và cả trong trường học của HS vẫn còn yếu kém. Luận văn này sẽ tập trung nghiên cứu và đề xuất các biện pháp quản lý hiệu quả hơn cho các trường THPT trên địa bàn.

1.1. Tầm quan trọng của Giáo dục Môi trường Bền vững THPT

Giáo dục môi trường bền vững trang bị cho học sinh kiến thức, kỹ năng và thái độ cần thiết để đối phó với các thách thức môi trường hiện tại và tương lai. Nó giúp học sinh hiểu rõ hơn về mối liên hệ giữa con người và tự nhiên, từ đó thúc đẩy hành vi bảo vệ môi trường. Giáo dục môi trường bền vững không chỉ là việc truyền đạt kiến thức mà còn là việc xây dựng ý thức trách nhiệm và khả năng hành động vì một tương lai xanh. Các em phải có trách nhiệm với môi trường, chưa thực sự hành động để Bảo vệ môi trường. Theo Hội nghị thượng đỉnh Trái đất Rio - 92 (Brazil) đã khẳng định và đưa vấn đề GDBVMT vào chương trình nghị sự 21 về “Giáo dục, đào tạo môi trường và những nhận thức của công chúng”.

1.2. Lịch sử phát triển của GDBVMT tại Việt Nam và Núi Thành

GDBVMT ở Việt Nam bắt đầu từ những năm 1970 và được đưa vào trường học từ những năm 1980. Qua các giai đoạn cải cách giáo dục, nội dung GDBVMT dần được tích hợp vào các môn học và hoạt động ngoại khóa. Tuy nhiên, tại Núi Thành, Quảng Nam, công tác này vẫn còn nhiều hạn chế do thiếu nguồn lực, sự phối hợp chưa chặt chẽ giữa các bên liên quan. Các hoạt động GDBVMT và quản lý hoạt động GDBVMT chưa thực sự đồng bộ nên chưa đem lại hiệu quả.

II. Thực Trạng Quản Lý Giáo Dục Môi Trường THPT Huyện Núi Thành

Thực tế cho thấy, công tác quản lý GDBVMT tại các trường THPT huyện Núi Thành vẫn còn nhiều bất cập. Nhận thức của học sinh về vấn đề môi trường chưa cao, hành vi bảo vệ môi trường còn hạn chế. Cơ sở vật chất và trang thiết bị phục vụ cho công tác GDBVMT còn thiếu thốn. Sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng trong việc GDBVMT chưa chặt chẽ. Một số doanh nghiệp và địa phương chưa thực hiện nghiêm pháp luật bảo vệ môi trường, gây bức xúc trong nhân dân.

2.1. Đánh giá Nhận thức và Hành vi của Học sinh về Môi trường

Kết quả khảo sát cho thấy, phần lớn học sinh có nhận thức cơ bản về tầm quan trọng của môi trường, nhưng kiến thức chuyên sâu về các vấn đề môi trường cụ thể còn hạn chế. Hành vi bảo vệ môi trường của học sinh chưa thực sự trở thành thói quen, như vứt rác không đúng nơi quy định, sử dụng lãng phí tài nguyên nước. HS chưa thực sự có ý thức trách nhiệm với môi trường, chưa thực sự hành động để BVMT.

2.2. Thực trạng Quản lý Hoạt động GDBVMT của Hiệu trưởng THPT

Hiệu trưởng các trường THPT đã có những nỗ lực trong việc quản lý hoạt động GDBVMT, nhưng vẫn còn gặp nhiều khó khăn. Việc xây dựng kế hoạch và triển khai các hoạt động GDBVMT chưa được chú trọng đúng mức. Công tác kiểm tra, đánh giá hiệu quả của các hoạt động GDBVMT còn yếu. Nội dung quản lý thực hiện chương trình Giáo dục bảo vệ môi trường chưa cao.

2.3. Đánh giá về các yếu tố tác động đến hoạt động GDBVMT

Kết quả khảo sát cho thấy, phần lớn học sinh có nhận thức cơ bản về tầm quan trọng của môi trường, nhưng kiến thức chuyên sâu về các vấn đề môi trường cụ thể còn hạn chế. Hành vi bảo vệ môi trường của học sinh chưa thực sự trở thành thói quen, như vứt rác không đúng nơi quy định, sử dụng lãng phí tài nguyên nước. Các yếu tố như sự quan tâm của gia đình, bạn bè và cộng đồng có ảnh hưởng lớn đến ý thức và hành vi của học sinh.

III. Giải Pháp Quản Lý Hoạt Động Giáo Dục Môi Trường Hiệu Quả THPT

Để nâng cao hiệu quả quản lý GDBVMT tại các trường THPT huyện Núi Thành, cần có những giải pháp đồng bộ và toàn diện. Cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục để nâng cao nhận thức của học sinh, giáo viên và cộng đồng về tầm quan trọng của bảo vệ môi trường. Cần xây dựng chương trình GDBVMT phù hợp với đặc điểm của địa phương và nhà trường. Cần đầu tư cơ sở vật chất và trang thiết bị phục vụ cho công tác GDBVMT. Cần tăng cường sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng trong việc GDBVMT.

3.1. Nâng cao Nhận thức về Bảo vệ Môi trường cho CBQL và Giáo viên

Tổ chức các khóa tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn cho cán bộ quản lý và giáo viên về nội dung, phương pháp GDBVMT. Xây dựng tài liệu tham khảo, hướng dẫn giảng dạy về GDBVMT. Khuyến khích giáo viên tích hợp nội dung GDBVMT vào các môn học. Biện pháp nâng cao nhận thức cho CBQL và giáo viên trường THPT về vai trò, ý nghĩa của hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường và quản lý hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường.

3.2. Xây dựng Chương trình Giáo dục Môi trường Thực tiễn THPT

Xây dựng chương trình GDBVMT lồng ghép với các hoạt động thực tiễn, như tham quan các khu bảo tồn thiên nhiên, các nhà máy xử lý chất thải, các hoạt động trồng cây, vệ sinh môi trường. Tổ chức các cuộc thi tìm hiểu về môi trường, các hoạt động sáng tạo về bảo vệ môi trường. Chương trình giáo dục môi trường cho trường THPT cần được thiết kế một cách chi tiết, phù hợp với từng cấp lớp.

3.3. Quản lý hoạt động dạy học tích hợp lồng ghép nội dung giáo dục bảo vệ môi trường

Tăng cường công tác kiểm tra, đánh giá việc tích hợp nội dung giáo dục bảo vệ môi trường trong quá trình dạy và học. Xây dựng các tiêu chí đánh giá cụ thể, rõ ràng và phù hợp với từng môn học. Khuyến khích giáo viên sử dụng các phương pháp dạy học tích cực, phát huy tính chủ động, sáng tạo của học sinh. Biện pháp quản lý hoạt động dạy học tích hợp, lồng ghép nội dung giáo dục bảo vệ môi trường.

IV. Tăng Cường Sự Tham Gia Cộng Đồng Bảo Vệ Môi Trường Trường Học

Để GDBVMT đạt hiệu quả cao, cần có sự tham gia tích cực của cộng đồng. Nhà trường cần phối hợp với các tổ chức xã hội, các doanh nghiệp, các cơ quan truyền thông để tổ chức các hoạt động GDBVMT. Cần vận động phụ huynh học sinh tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường của nhà trường. Cần xây dựng mối quan hệ hợp tác chặt chẽ giữa nhà trường và cộng đồng để tạo ra môi trường sống xanh, sạch, đẹp.

4.1. Vai trò của Phụ huynh trong Giáo dục Môi trường cho con em

Phụ huynh cần nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của GDBVMT, từ đó tạo điều kiện cho con em tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường. Phụ huynh cần làm gương cho con em trong việc bảo vệ môi trường, như tiết kiệm điện nước, phân loại rác thải, sử dụng các sản phẩm thân thiện với môi trường. Sự tham gia của cộng đồng trong bảo vệ môi trường trường học là yếu tố then chốt.

4.2. Hợp tác với Doanh nghiệp và Tổ chức Xã hội trong GDBVMT

Hợp tác với các doanh nghiệp sản xuất các sản phẩm thân thiện với môi trường để tổ chức các buổi nói chuyện, giới thiệu sản phẩm cho học sinh. Hợp tác với các tổ chức xã hội để tổ chức các hoạt động tình nguyện về bảo vệ môi trường, như dọn dẹp vệ sinh, trồng cây xanh. Sự tham gia của cộng đồng trong bảo vệ môi trường trường học là yếu tố then chốt.

V. Ứng Dụng Mô Hình Giáo Dục Môi Trường Hiệu Quả Tại THPT

Việc áp dụng các mô hình giáo dục môi trường hiệu quả sẽ giúp nâng cao chất lượng GDBVMT tại các trường THPT. Cần nghiên cứu, lựa chọn và áp dụng các mô hình phù hợp với điều kiện cụ thể của từng trường. Cần đánh giá hiệu quả của các mô hình đã áp dụng để có những điều chỉnh phù hợp. Một số mô hình có thể được áp dụng như mô hình trường học xanh, mô hình vườn trường sinh thái, mô hình câu lạc bộ môi trường.

5.1. Xây dựng Trường học Xanh và Vườn trường Sinh thái

Xây dựng trường học xanh bằng cách tăng cường trồng cây xanh, sử dụng năng lượng tái tạo, tiết kiệm điện nước, giảm thiểu rác thải. Xây dựng vườn trường sinh thái để học sinh có cơ hội tìm hiểu về các loài thực vật, động vật và hệ sinh thái. Mô hình giáo dục môi trường hiệu quả tại THPT cần sự sáng tạo và linh hoạt.

5.2. Câu lạc bộ Môi trường và các Hoạt động Ngoại khóa

Thành lập các câu lạc bộ môi trường để học sinh có cơ hội giao lưu, học hỏi và tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường. Tổ chức các hoạt động ngoại khóa về môi trường, như các buổi dã ngoại, các cuộc thi sáng tạo, các hoạt động tình nguyện. Mô hình giáo dục môi trường hiệu quả tại THPT cần sự sáng tạo và linh hoạt.

VI. Kết Luận và Khuyến Nghị Phát Triển Giáo Dục Môi Trường THPT

Quản lý hoạt động GDBVMT tại các trường THPT huyện Núi Thành vẫn còn nhiều thách thức, nhưng cũng có nhiều cơ hội để phát triển. Việc áp dụng các giải pháp đồng bộ và toàn diện, cùng với sự tham gia tích cực của cộng đồng, sẽ giúp nâng cao chất lượng GDBVMT và góp phần xây dựng một tương lai xanh, bền vững cho huyện Núi Thành.

6.1. Đề xuất Chính sách và Giải pháp Vĩ mô về GDBVMT THPT

Đề xuất các chính sách hỗ trợ cho các trường THPT trong việc triển khai các hoạt động GDBVMT. Xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các sở, ban, ngành liên quan đến công tác GDBVMT. Phát triển các chương trình đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên về GDBVMT.

6.2. Định hướng Nghiên cứu và Phát triển GDBVMT trong tương lai

Tiếp tục nghiên cứu về các mô hình GDBVMT hiệu quả, phù hợp với điều kiện của Việt Nam. Phát triển các tài liệu, công cụ hỗ trợ cho việc giảng dạy và học tập về môi trường. Tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực GDBVMT.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu đang đối mặt với những thách thức nghiêm trọng về ô nhiễm môi trường và biến đổi khí hậu, việc giáo dục bảo vệ môi trường (GDBVMT) trở thành một nhiệm vụ cấp thiết, đặc biệt trong hệ thống giáo dục phổ thông. Tại Việt Nam, tỉnh Quảng Nam, với sự phát triển công nghiệp mạnh mẽ, đặc biệt là huyện Núi Thành – trung tâm kinh tế mở Chu Lai, đang phải đối mặt với sự suy giảm chất lượng môi trường do các hoạt động sản xuất và sinh hoạt chưa được kiểm soát chặt chẽ. Theo khảo sát, huyện Núi Thành có diện tích 533,02 km² với đa dạng địa hình và dân số đông, trong đó có 3 trường trung học phổ thông (THPT) với tổng số gần 4.000 học sinh.

Luận văn tập trung nghiên cứu quản lý hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường ở các trường THPT huyện Núi Thành trong giai đoạn 2016-2019, nhằm đề xuất các biện pháp quản lý hiệu quả cho giai đoạn 2020-2025. Mục tiêu nghiên cứu là nâng cao hiệu quả giáo dục toàn diện cho học sinh thông qua việc quản lý hoạt động GDBVMT, góp phần hình thành ý thức và hành vi bảo vệ môi trường trong thế hệ trẻ. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ các nhà quản lý giáo dục và nhà trường xây dựng chiến lược giáo dục phù hợp, đồng thời góp phần bảo vệ môi trường địa phương trong bối cảnh phát triển kinh tế nhanh chóng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết quản lý giáo dục và giáo dục bảo vệ môi trường. Khái niệm quản lý được hiểu là quá trình tác động có tổ chức, có mục đích của chủ thể quản lý lên đối tượng nhằm đạt được mục tiêu đề ra. Quản lý giáo dục bảo vệ môi trường (GDBVMT) là hệ thống các tác động có hướng đích nhằm lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường trong nhà trường.

Hai mô hình chính được áp dụng gồm:

1. Mô hình quản lý giáo dục bảo vệ môi trường: Bao gồm quản lý mục tiêu, nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức, đội ngũ giáo viên, phối hợp các lực lượng và kiểm tra đánh giá.

2. Mô hình giáo dục bảo vệ môi trường tích hợp trong chương trình học: GDBVMT được lồng ghép trong các môn học như Vật lý, Hóa học, Sinh học, Địa lý, Văn học, Lịch sử, Giáo dục công dân và Công nghệ, kết hợp với các hoạt động ngoài giờ lên lớp.

Các khái niệm chính bao gồm: quản lý giáo dục, giáo dục bảo vệ môi trường, quản lý hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường, tích hợp nội dung GDBVMT trong chương trình học, và hoạt động ngoài giờ lên lớp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp giữa lý thuyết và thực tiễn:

• Nguồn dữ liệu: Thu thập từ 3 trường THPT tại huyện Núi Thành, với đối tượng khảo sát gồm 10 cán bộ quản lý, 150 giáo viên và 450 học sinh.

• Phương pháp thu thập dữ liệu: Điều tra bằng phiếu khảo sát, phỏng vấn trực tiếp, quan sát thực tế, nghiên cứu sản phẩm hoạt động giáo dục (kế hoạch, giáo án, thiết bị dạy học), và lấy ý kiến chuyên gia.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng thống kê toán học để xử lý số liệu định lượng, phân tích nội dung và tổng hợp kết quả khảo sát.

• Timeline nghiên cứu: Khảo sát thực trạng trong giai đoạn 2016-2019, đề xuất biện pháp cho giai đoạn 2020-2025.

Phương pháp chọn mẫu là chọn đại diện toàn bộ các trường THPT trên địa bàn huyện Núi Thành nhằm đảm bảo tính toàn diện và chính xác của kết quả nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Nhận thức của học sinh về môi trường và GDBVMT: 100% học sinh khảo sát nhận thức đúng vai trò quan trọng của môi trường đối với cuộc sống, trong đó 95,6% đánh giá ở mức "rất quan trọng" và "quan trọng". Tuy nhiên, có khoảng 6,1% học sinh thừa nhận đã từng vứt rác không đúng nơi quy định tại trường học, 14,7% vứt rác không đúng nơi khi đi trên đường hoặc ở nơi cư trú, và 4,3% có hành vi tàn phá cây xanh nơi công cộng. Về sự cần thiết của hoạt động GDBVMT, 48% học sinh đánh giá là "rất cần thiết" và 48% là "cần thiết". Tình cảm và thái độ khi tham gia các hoạt động GDBVMT rất tích cực, với 47,3% học sinh "rất yêu thích" và 52,7% "yêu thích".

2. Nhận thức của cán bộ quản lý và giáo viên: 100% cán bộ quản lý và giáo viên khẳng định hoạt động GDBVMT là rất cần thiết. Tuy nhiên, chỉ có 0,6% đánh giá ý thức và hành vi bảo vệ môi trường của học sinh là tốt, 15% là khá, 81,9% trung bình và 3,1% yếu. Các yếu tố tác động lớn đến hoạt động GDBVMT gồm: sự chỉ đạo của Sở GD&ĐT (71,3%), tinh thần trách nhiệm của Ban giám hiệu (90%), tinh thần trách nhiệm của giáo viên các môn tích hợp nội dung GDBVMT (82%), kiến thức về môi trường của giáo viên (73%), và sự gương mẫu của giáo viên (85%).

3. Thực trạng quản lý hoạt động GDBVMT của hiệu trưởng: Quản lý hoạt động dạy học tích hợp nội dung GDBVMT được thực hiện nhưng còn mang tính tự phát, thiếu sự chỉ đạo thống nhất. Việc quản lý các hoạt động ngoài giờ lên lớp về GDBVMT chưa được chú trọng đúng mức, cơ sở vật chất và thiết bị dạy học phục vụ GDBVMT còn thiếu thốn. Công tác bồi dưỡng giáo viên về nội dung và phương pháp GDBVMT chưa được tổ chức thường xuyên và có hệ thống. Việc phối hợp với các lực lượng bên ngoài nhà trường trong hoạt động GDBVMT còn hạn chế.

4. Thực trạng môi trường địa phương: Núi Thành đang đối mặt với ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, như các bãi rác tự phát, rác thải nhựa tràn ngập bãi biển, và một số doanh nghiệp chưa thực hiện nghiêm túc công tác xử lý chất thải. Ý thức bảo vệ môi trường của một bộ phận người dân và tổ chức còn hạn chế, ảnh hưởng đến hiệu quả giáo dục bảo vệ môi trường trong nhà trường.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy mặc dù nhận thức về tầm quan trọng của môi trường và GDBVMT ở học sinh, cán bộ quản lý và giáo viên là tích cực, nhưng hành vi thực tế của học sinh và hiệu quả quản lý hoạt động GDBVMT còn nhiều hạn chế. Nguyên nhân chủ yếu là do sự thiếu đồng bộ trong quản lý, thiếu nguồn lực về cơ sở vật chất, thiết bị và tài chính, cũng như chưa có chương trình bồi dưỡng giáo viên bài bản về GDBVMT.

So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, việc tích hợp GDBVMT trong chương trình học và hoạt động ngoại khóa là xu hướng phổ biến, nhưng đòi hỏi sự quản lý chặt chẽ và phối hợp hiệu quả giữa các lực lượng. Việc sử dụng biểu đồ thể hiện tỷ lệ nhận thức và thái độ của học sinh, cũng như mức độ tác động của các yếu tố quản lý, sẽ giúp minh họa rõ nét hơn các phát hiện.

Ý nghĩa của nghiên cứu là cung cấp cơ sở khoa học để các trường THPT huyện Núi Thành nâng cao chất lượng quản lý hoạt động GDBVMT, góp phần hình thành thế hệ học sinh có ý thức và hành vi bảo vệ môi trường, phù hợp với yêu cầu phát triển bền vững của địa phương và quốc gia.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản lý mục tiêu và kế hoạch GDBVMT: Hiệu trưởng cần xây dựng kế hoạch giáo dục bảo vệ môi trường cụ thể, rõ ràng cho từng năm học và học kỳ, xác định các chủ điểm hoạt động phù hợp với đặc điểm địa phương và lứa tuổi học sinh. Thời gian thực hiện: ngay từ năm học 2020-2021. Chủ thể thực hiện: Ban giám hiệu các trường THPT.

2. Nâng cao nhận thức và năng lực cho cán bộ quản lý và giáo viên: Tổ chức các khóa bồi dưỡng chuyên đề về nội dung và phương pháp GDBVMT, đặc biệt là kỹ năng tích hợp nội dung môi trường vào các môn học và tổ chức hoạt động ngoài giờ lên lớp. Thời gian: định kỳ hàng năm. Chủ thể: Sở GD&ĐT phối hợp với các trung tâm đào tạo.

3. Quản lý và phát triển cơ sở vật chất, thiết bị dạy học phục vụ GDBVMT: Đầu tư trang thiết bị, tài liệu, phòng học và các phương tiện hỗ trợ giáo dục bảo vệ môi trường, đồng thời quản lý sử dụng hiệu quả các nguồn lực này. Thời gian: kế hoạch 5 năm (2020-2025). Chủ thể: Ban giám hiệu, phối hợp với các cấp quản lý giáo dục và chính quyền địa phương.

4. Tăng cường phối hợp các lực lượng trong và ngoài nhà trường: Xây dựng mối quan hệ chặt chẽ với các tổ chức đoàn thể, chính quyền địa phương, các chuyên gia môi trường để tổ chức các hoạt động giáo dục thực tiễn, tham quan, lao động công ích và các phong trào bảo vệ môi trường. Thời gian: liên tục, ưu tiên các dịp lễ, ngày môi trường. Chủ thể: Ban giám hiệu, Đoàn thanh niên, Hội cha mẹ học sinh.

5. Quản lý công tác kiểm tra, đánh giá hoạt động GDBVMT: Xây dựng tiêu chí đánh giá kết quả học tập và thái độ, hành vi bảo vệ môi trường của học sinh, đưa vào tiêu chuẩn đánh giá hạnh kiểm và thi đua khen thưởng. Thời gian: áp dụng từ năm học 2020-2021. Chủ thể: Ban giám hiệu, tổ chuyên môn, giáo viên chủ nhiệm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý giáo dục các trường THPT: Nhận diện các vấn đề thực tiễn trong quản lý hoạt động GDBVMT, từ đó xây dựng kế hoạch và biện pháp quản lý phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục toàn diện.

2. Giáo viên các môn học tích hợp nội dung môi trường: Nắm bắt các phương pháp, hình thức tổ chức giáo dục bảo vệ môi trường, từ đó áp dụng linh hoạt trong giảng dạy và hoạt động ngoại khóa.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành quản lý giáo dục, giáo dục môi trường: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý giáo dục bảo vệ môi trường, làm tài liệu tham khảo cho các đề tài nghiên cứu tiếp theo.

4. Các cơ quan quản lý giáo dục và chính quyền địa phương: Hiểu rõ thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động GDBVMT tại địa phương, từ đó có chính sách hỗ trợ, đầu tư và phối hợp hiệu quả.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao giáo dục bảo vệ môi trường lại quan trọng trong trường THPT?
   Giáo dục bảo vệ môi trường giúp học sinh nhận thức đúng về vai trò của môi trường đối với cuộc sống, hình thành thái độ và hành vi bảo vệ môi trường, góp phần phát triển bền vững xã hội. Ví dụ, 95,6% học sinh khảo sát tại huyện Núi Thành đánh giá môi trường rất quan trọng.

2. Các hình thức giáo dục bảo vệ môi trường phổ biến trong trường THPT là gì?
   GDBVMT được thực hiện qua tích hợp nội dung trong các môn học và các hoạt động ngoài giờ lên lớp như tham quan, lao động công ích, câu lạc bộ môi trường. Hai hình thức này hỗ trợ lẫn nhau để nâng cao hiệu quả giáo dục.

3. Những khó khăn chính trong quản lý hoạt động GDBVMT hiện nay là gì?
   Khó khăn gồm thiếu đồng bộ trong quản lý, thiếu nguồn lực về cơ sở vật chất và thiết bị, chưa có chương trình bồi dưỡng giáo viên bài bản, và sự phối hợp giữa các lực lượng chưa hiệu quả.

4. Làm thế nào để nâng cao nhận thức và hành vi bảo vệ môi trường của học sinh?
   Cần tổ chức các hoạt động thực tiễn, tăng cường giáo dục kỹ năng sống về môi trường, xây dựng tiêu chí đánh giá và khen thưởng để khuyến khích học sinh tham gia tích cực.

5. Vai trò của cán bộ quản lý trong hoạt động GDBVMT là gì?
   Cán bộ quản lý chịu trách nhiệm lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra hoạt động GDBVMT, đồng thời phối hợp các lực lượng để đảm bảo hoạt động diễn ra hiệu quả và đạt mục tiêu đề ra.

Kết luận

• Hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường giữ vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện và phát triển nhân cách học sinh THPT huyện Núi Thành.
• Nhận thức của học sinh, cán bộ quản lý và giáo viên về tầm quan trọng của môi trường và GDBVMT là tích cực, nhưng hành vi và hiệu quả quản lý còn nhiều hạn chế.
• Các yếu tố như sự chỉ đạo của Sở GD&ĐT, tinh thần trách nhiệm của Ban giám hiệu và giáo viên, cùng với cơ sở vật chất và phối hợp lực lượng ảnh hưởng lớn đến hiệu quả hoạt động GDBVMT.
• Cần có các biện pháp quản lý đồng bộ, bao gồm xây dựng kế hoạch, bồi dưỡng giáo viên, đầu tư cơ sở vật chất, tăng cường phối hợp và kiểm tra đánh giá.
• Giai đoạn tiếp theo (2020-2025) cần tập trung thực hiện các giải pháp đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và giáo dục bảo vệ môi trường trong các trường THPT huyện Núi Thành.

Call-to-action: Các nhà quản lý giáo dục và giáo viên tại huyện Núi Thành nên áp dụng ngay các biện pháp quản lý hiệu quả được đề xuất để góp phần xây dựng thế hệ học sinh có ý thức bảo vệ môi trường, đồng thời thúc đẩy phát triển bền vững địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG CHO HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1. TỔNG QUAN VỀ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG 1. Các nghiên cứu ở nước ngoài Trên thế giới, những nghiên cứu về bảo vệ môi trường xuất hiện vào khoảng cuối thế kỷ thứ XIX, nhưng chủ yếu là các nghiên cứu về những tác động của hoạt động con người đối với môi trường. Thực tế, thuật ngữ GDBVMT mới chỉ thực sự được sử dụng từ nửa sau thế kỷ XX, và nó nhanh chóng được các nhà khoa học, các nhà bảo vệ thiên nhiên và các nhà giáo dục quan tâm.

Nhiều tổ chức quốc tế cũng đã được thành lập với nhiệm vụ hướng đến việc giáo dục bảo vệ môi trường như: Liên minh quốc tế về bảo vệ môi trường (1948), Chương trình Liên Hợp quốc về môi trường (1972). Nhiều hội thảo, hội nghị về vấn đề bảo vệ môi trường cũng đã được tổ chức trên bình diện quốc tế: Hội nghị thế giới về môi trường ở Stockholm (Thụy Điển) vào tháng 6 năm 1972, Hội thảo quốc tế Belgrade (Nam Tư cũ) vào tháng 10 năm 1975, Hội nghị ở Tbilissi (Liên Xô cũ) vào tháng 10 năm 1977… Các hội nghị này cũng đã đưa ra những tuyên bố, hiến chương, các chương trình hành động nhằm đẩy mạnh việc GDBVMT cho công dân. Hội nghị thượng đỉnh Trái đất Rio - 92 (Brazil) đã khẳng định và đưa vấn đề GDBVMT vào chương trình nghị sự 21 về “Giáo dục, đào tạo môi trường và những nhận thức của công chúng” với yêu cầu: “Đưa khái niệm GDBVMT và phát triển bền vững vào tất cả các chương trình giáo dục”. Ở các quốc gia phát triển như Anh, Pháp, Mỹ, Đức… GDBVMT có vị trí quan trọng trong hệ thống giáo dục quốc dân.

Tại nhiều nước, GDBVMT đã trở thành môn học. Ngoài ra, các nhà trường còn tổ chức cho học sinh tham gia các hoạt động ngoại khóa về tìm hiểu, khám phá thiên nhiên và môi trường sống xung quanh. Trong khu vực Đông Nam Á, việc GDBVMT cho học sinh cũng đã được chú trọng. Có nhiều nước đã xây dựng chương trình GDBVMT một cách hệ thống như Thái Lan, Singapore, Indonesia…hoặc giảng dạy lồng ghép trong các môn học khác như Malaysia, Philippine… Tuy hình thức và phương pháp GDBVMT ở các nước khác nhau nhưng đều đã khẳng định sự cần thiết và cấp bách của GDBVMT trong nhà trường cũng như trong cộng đồng xã hội.

Các nghiên cứu trong nước 5 Ở Việt Nam, GDBVMT được bắt đầu từ những năm cuối thập niên 1970 và GDBVMT trong trường phổ thông được thực hiện vào thập niên 1980 cùng với kế hoạch cải cách giáo dục. Từ đó đến nay, đã có nhiều công trình nghiên cứu về chủ đề này, có thể kể ra như: - Tác giả Nguyễn Đình Thái có công trình nghiên cứu “Vị trí và bước đầu định hướng nội dung, biện pháp GDBVMT ở bậc tiểu học Việt Nam”. Tác giả Nguyễn Thị Vân Hương có đề tài “Một số biện pháp nâng cao chất lượng GDBVMT cho học sinh tiểu học”. Qua các công trình nghiên cứu của mình, hai tác giả này đã đưa ra được mục tiêu, nội dung và các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng của việc giáo dục bảo vệ môi trường cho học sinh ở bậc tiểu học.

- Tác giả Nguyễn Thị Thu Hằng với đề tài “Xác định các hình thức tổ chức và phương pháp GDBVMT qua môn địa lý ở trường phổ thông cơ sở”. Tác giả Nguyễn Dược với cuốn “Giáo dục bảo vệ môi trường trong nhà trường phổ thông”. Qua các nghiên cứu trên, các tác giả đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giáo dục bảo vệ môi trường cho học sinh trong các nhà trường, đồng thời bước đầu đã đưa ra một số phương pháp và cách thức tiếp cận GDBVMT. Thông qua việc thay đổi sách giáo khoa, các tác giả sách giáo khoa đã chú trọng đến việc đưa GDBVMT vào sách, đặc biệt là trong các môn Sinh học, Địa lý, Hóa học, Kỹ thuật.

Đến đợt thay sách giáo khoa năm 2002, kiến thức môi trường cơ bản đã được tích hợp vào hầu hết các môn học. Nhằm định hướng cho việc triển khai nhiệm vụ GDBVMT trong các nhà trường, Bộ GDĐT đã xây dựng bộ tài liệu tích hợp GDBVMT trong các môn học: Vật lý, Hóa học, Sinh học, Ngữ văn, Lịch sử, Địa lý, Giáo dục công dân, Công nghệ. Bộ tài liệu trên đã được Nhà xuất bản Giáo dục phát hành năm 2008. Như vậy, qua nghiên cứu, có thể thấy ở Việt Nam đến nay đã có khá nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề quản lý hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường cho học sinh.

Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu chủ yếu tập trung vào việc nghiên cứu các cơ sở lý luận, các mô hình hoạt động và đưa ra các giải pháp mang tính tổng thể. Bên cạnh đó, một số tác giả đã nghiên cứu về vấn đề quản lý hoạt động GDBVMT tại các địa bàn cụ thể như tác giả Nguyễn Thị Thương nghiên cứu GDBVMT ở các trường THPT thành phố Plâyku tỉnh Gia Lai, tác giả Nguyễn Văn Thuần nghiên cứu GDBVMT ở các trường THPT huyện Thanh Chương tỉnh Nghệ An, tác giả Nguyễn Văn Linh nghiên cứu GDBVMT ở các trường THPT thành phố Bắc Ninh tỉnh Bắc Ninh, tác giả Trần Tự Trọng nghiên cứu GDBVMT ở các trường THPT vùng ven biển tỉnh Quảng Nam hay tác giả Võ Thị Mỹ Thu nghiên cứu GDBVMT ở các trường tiểu học ven biển thành phố Đà Nẵng. Đến nay chưa 6 có công trình nào nghiên cứu về quản lý hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường ở các trường THPT huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam. CÁC KHÁI NIỆM CHÍNH CỦA ĐỀ TÀI 1.

Quản lý giáo dục và quản lý nhà trường a. Quản lý Từ nhiều góc độ, khái niệm quản lý có thể được định nghĩa bằng nhiều cách khác nhau: Theo từ điển Tiếng Việt (1998): “Quản lý là trông coi và giữ gìn theo yêu cầu nhất định” hoặc “quản lý là tổ chức và điều khiển các hoạt động theo những yêu cầu nhất định” [31]. Theo Henry Fayol: “Quản lý nghĩa là dự kiến, tổ chức, lãnh đạo, phối hợp và kiểm tra” [23]. Theo tác giả Trần Kiểm: "Quản lý là những tá c động của chủ thể quản lý trong việc huy động, phát huy, kết hợp, sử dụng, điều chỉnh, phối hợp các nguồn lực (nhân lực, vật lực, tài lực) trong và ngoài tổ chức (chủ yếu là nội lực) một cách tối ưu nhằm đạt được mục đích của tổ chức với hiệu quả cao nhất" [13].

Theo tác giả Nguyễn Minh Đạo: “Quản lý là sự tác động liên tục có định hướng, có mục đích, có kế hoạch và có hệ thống thông tin của chủ thể quản lý (người quản lý, tổ chức quản lý) đến khách thể quản lý (đối tượng quản lý) về các mặt chính trị, văn hóa, xã hội, kinh tế…. bằng một hệ thống các luật lệ, các chính sách, các nguyên tắc, các phương pháp và các biện pháp cụ thể nhằm tạo ra môi trường và điều kiện cho sự phát triển của đối tượng” [12]. Theo Nguyễn Bá Sơn: "Quản lý là tác động có mục đích đến tập thể những con người để tổ chức và phối hợp hoạt động của họ trong quá trình lao động" [30]. Qua các định nghĩa trên đây, về cơ bản, khái niệm quản lý có những nội hàm sau đây: Thứ nhất, quản lý là sự lựa chọn các tác động có chủ đích, có tổ chức của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý.

Thứ hai, quản lý là sự sắp xếp hợp lý của các tác động đã lựa chọn. Thứ ba, bản chất của hoạt động quản lý là việc phát huy nhân tố con người trong một tổ chức. Vì vậy, các tác động quản lý có mục đích, có kế hoạch, sắp xếp hợp lý, được tổ chức kiểm tra sẽ có tác dụng làm cho đối tượng quản lý vận động và phát triển đúng mục tiêu đã xác định trước. Như vậy, có thể nói hoạt động quản lý là làm giảm tính bất định, và làm tăng tính tổ chức của đối tượng quản lý.

Tóm lại, quản lý là quá trình tác động có tổ chức, có mục đích của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm giữ cho sự vận hành của đối tượng được ổn định và làm cho nó phát triển để đạt được mục tiêu đã đề ra. Quản lý giáo dục Cũng như khái niệm về quản lý, quản lý giáo dục có nhiều cách hiểu khác nhau: Theo tác giả Trần Kiểm: “Quản lý giáo dục thực chất là những tác động của chủ thể quản lý vào quá trình giáo dục nhằm hình thành và phát triển toàn diện nhân cách học sinh theo mục tiêu đào tạo của nhà trường” [14]. Theo tác giả Đặng Quốc Bảo: “Quản lý giáo dục theo nghĩa tổng quát là hoạt động điều hành, phối hợp các lực lượng xã hội nhằm đẩy mạnh công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu phát triển xã hội. Ngày nay, với sứ mệnh giáo dục thường xuyên, công tác giáo dục không chỉ giới hạn ở thế hệ trẻ mà cho mọi người; tuy nhiên, trọng tâm vẫn là thế hệ trẻ, cho nên quản lý giáo dục được hiểu là sự điều hành hệ thống giáo dục quốc dân, các trường trong hệ thống giáo dục quốc dân” [1].

Như vậy: Quản lý giáo dục là sự tác động có mục đích, có hệ thống, có kế hoạch, có ý thức của chủ thể quản lý giáo dục lên đối tượng quản lý giáo dục theo những quy luật khách quan nhằm đưa hệ thống giáo dục đạt được mục tiêu đề ra. Quản lý nhà trường Theo tác giả Phạm Minh Hạc: “Quản lý nhà trường là thực hiện đường lối của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức là đưa nhà trường vận hành theo nguyên lý giáo dục để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đối với ngành giáo dục, đối với thế hệ trẻ và với từng học sinh” [18]. Quản lý, điều hành một cơ sở giáo dục và đào tạo chủ yếu xung quanh ba vấn đề lớn đó là: quản lý quá trình giáo dục và đào tạo; quản lý các điều kiện, môi trường, nguồn lực và quản lý đội ngũ [15]. Quản lý nhà trường có thể xem là quản lý giáo dục ở tầm vi mô.

Song cần nhận rõ tác động của chủ thể quản lý đến nhà trường có hai loại tác động từ bên ngoài và tác động từ bên trong nhà trường. - Tác động từ bên ngoài nhà trường là tác động của các cơ quan quản lý giáo dục cấp trên nhằm hướng dẫn và tạo điều kiện cho các hoạt động dạy học, giáo dục của nhà trường.