phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung luận văn đƣợc cấu trúc nhƣ sau: Chƣơng 1. Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục bảo vệ môi trƣờng cho tr mẫu giáo 5-6 tuổi ở trƣờng mầm non 5 Chƣơng 2. Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục bảo vệ môi trƣờng cho tr mẫu giáo 5-6 tuổi ở các trƣờng mầm non thành phố Thái Nguyên, t nh Thái Nguyên Chƣơng 3. Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục bảo vệ môi trƣờng cho tr mẫu giáo ở các trƣờng mầm non thành phố Thái Nguyên 6 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƢỜNG CHO TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI Ở TRƢỜNG MẦM NON 1.
Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Nghiên cứu trên thế giới Monica Hale, cựu viên chức giáo dục cao cấp (giáo dục phổ thông, cao đẳng và đại học), hội đồng giáo dục BVMT, Học viện Báo chí, Vƣơng quốc Anh trong bài viết Giáo dục vì sự phát triển bền vững ở các nước đang phát triển: Sự cần thiết ủng hộ giáo dục BVMT đã đề cập đến vấn đề trợ giúp của các tổ chức, các nƣớc phát triển và các nƣớc công nghiệp đối với các nƣớc đang phát triển, đặc biệt trong việc chuyển giao công nghệ, cùng với việc đảm bảo các hoạt động xúc tiến kinh tế, xúc tiến phát triển công nghiệp không làm suy thoái MT. Tuy nhiên, nghiên cứu này chƣa đƣa việc quan tâm tới môi trƣờng vào trong tất cả các khía cạnh của các chƣơng trình hợp tác, trợ giúp để phát triển; đẩy nhanh các dự án giáo dục BVMT cộng đồng và giáo dục những ngƣời lập chính sách [29]. Joy Palmer, Wendy Goldstein, Anthony Curnow do Ủy ban Giáo dục truyền thông và tổ chức Liên minh bảo tồn thế giới đã công bố Kế hoạch giáo dục để bảo vệ trái đất (Planning education to care for theearth) và nhận định: “Những kinh nghiệm đƣợc hình thành thông qua hoạt động tích cực của HS với MT có tính quyết định nhất đối với sự hình thành ý thức, mối quan tâm đến MT và các vấn đề MT.
Nghiên cứu này đã ch ra quá trình trải nghiệm của HS trong MT, khi các em sử dụng MT nhƣ là phƣơng tiện để lĩnh hội kiến thức, thực hành các kỹ năng và bồi dƣỡng thái độ, đề cao giá trị của MT cũng nhƣ trách nhiệm của bản thân và cộng đồng trƣớc các vấn đề MT [30]. Cuốn “Các công ước về bảo vệ MT (Việt -Anh)” (1995) [3] phản ánh nội dung các thỏa thuận quốc tế đạt đƣợc qua các hội nghị thƣợng đ nh của Liên 7 hợp quốc về MT từ năm 1972 ở Stockholm (Thụy Điển) đến nay, cho thấy sự cần thiết phải bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và MT sống, coi việc bảo vệ MT là một trong hai nhiệm vụ quan trọng của nhân loại (bên cạnh nhiệm vụ bảo vệ hòa bình, chống chiến tranh). “Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu” do Vụ hợp tác quốc tế - Bộ Tài nguyên và môi trƣờng, Cơ quan Thông tin của UNEP Công ƣớc khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (IUC) cung cấp. Nghiên cứu này đã thể hiện một sự quyết tâm cao, một ý chí thống nhất của thế giới đối với nhiệm vụ bảo vệ MT, nhằm ngăn chặn tình trạng nóng lên toàn cầu.Wenz, nhà nghiên cứu của trƣờng Đại học Illinois (Mỹ) xuất bản cuốn: “Đạo đức MT ngày nay” (Environmental Ethics Today), 2001.Busby, University of Texas - Austin (2009) nghiên cứu về “Mạng lưới an ninh khí hậu: ý nghĩa của nó đối với người nghèo”, nghiên cứu này đã phân tích ảnh hƣởng của biến đổi khí hậu đối với bộ phận xã hội dễ tổn thƣơng là ngƣời nghèo và đƣa ra một số giải pháp, trong đó có giải pháp tăng cƣờng giáo dục ý thức BVMT [31].
Ở Nhật Bản, trong suốt thời kỳ tăng trƣởng kinh tế cao (những năm 1960) giáo dục MT ở các cấp học (nói chung) và THCS (nói riêng) đƣợc bắt đầu bằng việc giáo dục chống ô nhiễm MT và BVMT tự nhiên. Đến nửa cuối những năm 1980, ngƣời Nhật thực sự quan tâm tới BVMT và lúc này giáo dục MT đã có chỗ đứng trong nền giáo dục của Nhật Bản [3]. Chính phủ Nhật Bản coi việc thúc đẩy giáo dục MT, nhất là cho lứa tuổi học đƣờng, khuyến khích các hoạt động giảng dạy và nghiên cứu về MT và yêu cầu mỗi cá nhân cần tham gia tích cực vào quá trình giáo dục MT với hình thức “học suốt đời” kể từ khi cắp sách đến trƣờng, cho đến lúc lớn lên và cả khi đã ở tuổi già. Cách thức giáo dục về MT cũng rất phong phú và đa dạng nhƣ học ở trƣờng, ở nhà, ở cộng đồng và ở nơi làm việc.
Theo đánh giá của các bậc phụ huynh và GV Nhật Bản, giáo dục MT đƣợc các em quan tâm trƣớc hết do nội dung này đƣợc 8 lồng ghép rất hợp lý trong các môn học, phù hợp với lứa tuổi. Giáo viên đƣợc tập huấn rất kỹ lƣỡng về nội dung và phƣơng pháp giáo dục MT. Nghiên cứu này đã nhấn mạnh là họ đƣợc phép lựa chọn thời gian và chủ đề MT phù hợp với môn học để truyền đạt cho HS. Cơ sở vật chất phục vụ cho việc dạy và học nội dung này tƣơng đối đầy đủ.
HS đƣợc tiếp cận với các tài liệu, sách báo.miễn phí tại các trƣờng. Nhà trƣờng tổ chức các buổi tham quan, dã ngoại thực tế cho HS thì các tổ chức phi chính phủ ở Nhật Bản cũng tham gia đắc lực vào hoạt động này. Tuy nhiên, nghiên cứu này chƣa phân tích về sự phối hợp giữa các lực lƣợng giáo dục trong giáo dục BVMT cho tr. Kinh nghiệm giáo dục BVMT ở bang California - nơi đƣợc xem là có các hoạt động giáo dục BVMT tốt nhất ở Hoa Kỳ: Khi giáo dục BVMT cho tr , ngoài việc học lý thuyết, điều quan trọng là phải đƣa các em đến gần với thiên nhiên.
Khi tr đƣợc tham gia vào các hoạt động MT, tr s hiểu là cần bảo vệ thiên nhiên và nuôi dƣỡng tình yêu thiên nhiên cho các em. Nghiên cứu này khẳng định kết quả lớn nhất của việc chú trọng giáo dục BVMT cho HS ngay từ bậc học Mầm non, tuy nhiên nghiên cứu chƣa ch rõ về các nội dung, hình thức, phƣơng pháp giáo dục BVMT cho tr [dẫn theo 11]. Vấn đề giáo dục BVMT trên thế giới đã nghiên cứu ở một số khía cạnh nhƣ quá trình trải nghiệm của HS trong MT để lĩnh hội kiến thức, thực hành các kỹ năng và bồi dƣỡng thái độ, hay khía cạnh đề cao giá trị của MT hay sự cần thiết phải bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và MT sống, coi việc bảo vệ MT là một trong hai nhiệm vụ quan trọng của nhân loại. Các nghiên cứu đều khẳng định về sự cần tham gia tích cực vào quá trình giáo dục MT.
Tuy nhiên, các nghiên cứu chƣa đề cập tới nội dung, hình thức, phƣơng pháp giáo dục BVMT cho tr mẫu giáo 5- 6 tuổi…đây là nhiệm vụ mà đề tài cần phải làm rõ. Nghiên cứu ở Việt Nam Các nghiên cứu về giáo dục bảo vệ môi trường: Tác giả Vũ Trọng Dung trong cuốn “Đạo đức sinh thái và giáo dục đạo đức sinh thái” [7] trên cơ sở phân tích thực trạng giáo dục đạo đức sinh thái ở 9 nƣớc ta hiện nay, nêu ra mục tiêu, phƣơng hƣớng, nhiệm vụ của giáo dục đạo đức sinh thái. Tác giả khẳng định: nƣớc ta chƣa có chƣơng trình giáo dục riêng về đạo đức sinh thái, vấn đề giáo dục đạo đức sinh thái đƣợc đặt trong chƣơng trình giáo dục - đào tạo về MT. Nguyễn Thị Việt Phƣơng trong “Hướng dẫn giáo viên về nâng cao nhận thức MT và biến đổi khí hậu” [19] cho rằng việc giáo dục ý thức BVMT không thể ch thực hiện ở một giai đoạn, cũng không ch qua một môn học hay một hoạt động mà cần có sự liên kết giữa nhiều môn học, nhiều hoạt động giáo dục khác nhau.
Nhiều tác giả đã nghiên cứu đóng góp cho việc xây dựng một chƣơng trình giáo dục có sự lồng ghép nội dung giáo dục bảo vệ MT và giáo dục ứng phó với biến đổi khí hậu, tích hợp rất đa dạng trong nhiều môn học khác nhau của chƣơng trình phổ thông: Môn Tự nhiên - xã hội ở lớp 1-2-3, môn Khoa học ở lớp 4-5, môn Sinh học, Vật lý, Hóa học, Văn học, Lịch sử, Địa lý, Kỹ năng sống của tr mẫu giáo 5-6 tuổi phổ thông cấp II và cấp III.đã làm sáng tỏ các vấn đề lí luận cơ bản về MT (khái niệm, chức năng, thành phần, phân loại.), đánh giá thực trạng về MT cũng nhƣ việc đề xuất các biện pháp nhằm cải tạo và gìn giữ MT, hạn chế những tác động tiêu cực của con ngƣời đối với MT và MT tác động ngƣợc trở lại với cuộc sống chúng ta. Cùng với sự bùng nổ của CNTT, hiện nay trên mạng Internet không khó để tìmthấy những Website cung cấp thông tin hay những diễn đàn về MT và giáo dục BVMT. Một số Website nhƣ: Tổng Cục Môi trƣờng http://vea.vn; Quỹ bảo vệ Môi trƣờng Việt Nam http://www.đã cung cấp nhiều thông tin, kiến thức về MT ở Việt Nam và trên thế giới nhƣng là những vấn đề chung, cần phải chắt lọc nhiều lần để có thể sử dụng trong dạy học. Tính đến thời điểm hiện nay, ở nƣớc ta chƣa có Website riêng về giáo dục BVMT dành cho một môn học ở trƣờng phổ thông.
Trong thời gian tới, Chƣơng trình giáo dục phổ thông s có 10 nhiều thay đổi nên việc sở hữu và sử dụng một Website để hỗ trợ dạy học và giáo dục BVMT là việc làm mang tính khả thi và cần thiết [20]. Hoàng Thị Thu Hƣơng, Trần Thị Thu Hòa, Trần Thị Thanh, (2011), trong công trình Hướng dẫn thực hiện nội dung giáo dục bảo vệ môi trường trong trường Mầm non [11] đã đƣa ra biện pháp về xây dựng môi trƣờng lớp học và góc thiên nhiên để giáo dục bảo vệ môi trƣờng cho tr , trong đó các góc thiên nhiên cần đƣợc thiết kế vừa tầm tr , có nhiều đồ dùng đồ chơi sáng tạo từ nguyên vật liệu thiên nhiên, đồ dùng đồ chơi ở các góc đƣợc sắp xếp gọn gàng khoa học, đẹp mắt để giáo dục đƣợc tr và để lôi cuốn tr tham gia vào hoạt động.