Chương I CƠ SỞ LÝ LUẬN VE QUAN LY HOAT DONG DAY HQC MÔN TOÁN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Các nghiên cứu ở nước ngoài Môn Toán là môn khoa học tự nhiên. Toán học là môn học được đưa vào giảng dạy ở nhà trường từ rất Ì , Toán học gồm hai phân môn Số hoc và Hình học.
Số học ra đời trước hết do nhu cầu đếm. Hình học phát sinh. do sự cần thiết phải đo lại ruộng đất bên bờ sông Nin (Ai cập) sau những trận lụt hàng năm. Khi nói đến nguồn gốc thực tiễn của Toán học cũng cần nhắn mạnh cả nguồn gốc thực tiễn của chính các quy luật của logic hình thức được sử dụng trong toán học.
Lênin viết: “Những hình thức và quy luật logie không phải là cái vỏ trống rỗng mà là sự phản ánh thế giới khách. quan, thực tiễn của con người, được lặp đi lặp lại hàng nghìn triệu lần, sẽ được củng cố vào ý thức người ta dưới những hình thức của logic học” (K. Theo Ăng ghen," Đối tượng của Toán học thuần túy là những hình dạng không gian và những quan hệ số lượng của thế giới khách quan” (K. Trong HĐDH môn Toán cần có những mô hình học tập sẽ giúp HS tiếp thu bài học nhanh hơn, theo V.Stoff (Stoff 1966) thì mô hình học Toán nhất thiết phải có ba đặc trưng cơ bản; tính đẳng cấu (mô hình phản ánh đúng một cách đảng cấu những thuộc tính nhất định nào đó của đối tượng nghiên cứu.
mà những thuộc tinh ấy là đối tượng nhận thức của học sinh), tinh don giản (đơn giản vé mat tri giác), tính khác với nguyên bản (để trong dạy học dễ dang dat được mục đích dé ra) (K. Các nhà nghiên cứu giáo dục Nga khẳng định rằng: Kết quả toàn bộ. hoạt động quản lý của nhà trường phụ thuộc rất nhiều vào việc tổ chức đúng đấn và hợp lý hoạt động giảng dạy của đội ngũ GV.Saxerđôtôp đi sâu nghiên cứu lãnh đạo công tác giảng dạy, giáo dục trong nhà trường và xem đây là khâu then chốt trong hoạt động quản lý của hiệu trưởng.Xukhomlinxki, Jaxapob néu ra một số vấn đề quản lý của Hiệu trưởng trường phổ thông như phân công nhiệm vụ giữa hiệu trưởng và phó hiệu trưởng. Các tác giả thống nhất khẳng định người hiệu trưởng phải là người lãnh đạo toàn diện và chịu trách nhiệm chính trong công tác quản lý nhà trường.
Về tổ chức dự giờ và phân tích sư phạm bải dạy, tác giả V.Xukhomlinxki nhan mạnh hoạt động dự giờ thăm lớp và đưa ra nhiều cách phân tích sư phạm bài dạy cho GV. Ông cho rằng đó là đòn bẩy nâng cao chất lượng giảng dạy của đội ngũ GV. Khéng Tir (551-479 trước công nguyên) với quan điểm dạy học gắn liền với PPDH môn Toán hiện nay là: “Dùng cách gợi mở, đi từ gần tới xa, tir đơn giản đến phức tạp, nhưng vẫn đòi hỏi người học phải tích cực suy nghĩ. Đôi hỏi học trò phải tập luyện, phải hình thành nề nếp, thói quen học tập” và "học không biết chán, dạy không biết mỏi”.
Thăng và Đào T. Quan điểm của ông muốn mang lại hiệu quả dạy học phải đề cao đến các quy định về nề nếp dạy học, nâng cao trình độ của người day dé lựa chọn được những PPDH theo hướng đề cao năng lực tự học, phát huy tỉnh thần độc. lập suy nghĩ và sáng tạo của người học. Cômenxki (1592-1670) đã đưa ra những quan điềm về HĐDH mà chúng ta có thể vận dụng trong HĐDH môn Toán.
Theo ông quá trình dạy học. 10 để truyền thụ và tiếp nhận tri thức là phải dựa vào sự vật hiện tượng do HS tw quan sát, tự suy nghĩ mà hiểu biết, không nên áp đặt, gò ép người ta chấp nhận bất kỳ một gì và ông đã nêu ra một số nguyên tắc dạy học có giá trị rất lớn: nguyên tắc trực quan; nguyên tắc phát huy tính tự giác tích cực của HS: nguyên tắc hệ thống và liên tục; nguyên tắc củng có kiến thức; nguyên tắc dạy học theo khả năng tiếp thu của HS (vừa sức); dạy học phải thiết thực và dạy học theo nguyên tắc cá biệt. Thăng và Đào T. Tác giả JojepCloming, bằng kinh nghiệm quản trị tại các nhà trường phổ thông Mỹ đã viết cuốn *Cẩm nang quản lý nhà trường Mỹ" cho rằng môn Toán hay bắt cứ một môn học nào khác đều có một vị tri quan trong trong cau trúc chương trình dạy học ở nhà trường, nhà quản trị trường học cần tận dụng triệt để các lợi thế môn học, các đặc tính rlêng cùng sự hỗ trợ của các công cụ quản lý để phát huy được năng lực người dạy và người học, như thế mới thành công trong công tác quản trị nhà trường.
Các nghiên cứu ở trong nước Việc dạy học môn Toán THCS ngày cảng được chú trọng. Nâng cao chất lượng DH môn Toán trong nhà trường phổ thông nói chung và nhà trường THCS nói riêng từ lâu đã trở thành vấn đề quan tâm của nhiều nhà khoa học. Chất lượng DH môn Toán phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố, trong đó yếu tố quản lý HĐDH nói chung và quản lý HĐDH bộ môn Toán nói riêng. Do đó, quản lý HĐDH bộ môn Toán là một nội dung được nhiều người quan tâm nghiên cứu.
Đề cập đến phương tiện trực quan trong HĐDH môn Toán: “Phương tiện trực quan tượng trưng là một hệ thống kí hiệu quy ước nhằm biểu diễn tính chất muốn nghiên cứu tách rời khỏi tất cả các tính chất khác của đối tượng và hiện tượng”. il Theo tác giả Phạm Văn Hoàn, trong công tác bồi dưỡng HS giỏi môn Toán cần bồi dưỡng cho HS tác phong, phương pháp nghiên cứu và thói quen tự đọc sách. Trong công tác dạy học, phụ đạo HS yếu kém môn Toán, theo tác giả Phạm Văn Hoàn, thầy giáo nên coi trọng tính vững chắc của kiến thức, kĩ năng hơn là chạy theo mục tiêu đề cao, mở rộng kiến thức. Tài liệu *Cơ sở của khoa học quản lý giáo dục” của tác giả Nguyễn Minh Đạo; tài liệu * Những khái niệm cơ bản về quản lý giáo dục” của tác giả Nguyễn Ngọc Quang; tài liệu “Quản lý, quản lý giáo dục tiếp cận từ những.
mô hình” của tác giả Đặng Quốc Bảo là những tài liệu mà trong đó trình bày. về khái niệm quản lý, quản lý giáo dục và quản lý giáo dục được tiếp cận từ những mô hình. Tai ligu “Khoi day tiềm năng sáng tạo” của tác giả Nguyễn Cảnh Toàn có đề cập đến việc dạy học tính sáng tạo cho HS thông qua môn Toán. Tài liệu “Phương pháp dạy học môn Toán” của tác giả Nguyễn Bá Kim nói về nội dung của môn Toán, định hướng quá trình dạy học Toán, phương pháp dạy học môn Toán.
Nghiên cứu về quản lý nhà trường nói chung và quản lý HĐDH nói riêng có các tác giá như: Nguyễn Ngọc Quang, Nguyễn Văn Lê, Nguyễn Phúc Châu, Hà Thé Ngữ,. Đối với môn toán ở trường phổ thông nói chung và trường THCS nói riêng, nhiều công trình nghiên cứu của nhiều chuyên gia cũng đã đề cập ít nhiều về phương diện quản lý trong quá trình dạy học môn toán sao cho có hiệu quả nhất. Tiêu biểu có thể kẻ đến một số công trình nghiên cứu có giá trị như: “Phương trình nhìn từ quan điểm phương pháp luận" (Nguyễn Hữu Châu ,1985); “Cảm nang dạy và học môn toán THCS” (Vũ Hữu Bình, 2007); "Vận dụng lý luận vào thực tiễn dạy học môn toán ở trường phổ thông” (Bùi 12 ‘Van Nghi, 2009): *Phương pháp dạy học đại cương môn Toán" (Nguyễn Bá Kim, 2010). Nhìn chung các công trình khoa học trên có giá trị lý luận và thực tiễn được ứng dụng rộng rãi và mang lại hiệu quả to lớn trong phát triển sự nghiệp.
giáo dục nước nhà. Tuy nhiên, phần lớn các công trình trên chủ yếu đi sâu vào nghiên cứu vẻ lý luận có tính chất tổng quan về quản lý giáo dục, quản lý trường học, còn về quản lý HĐDH môn Toán ở trường phổ thông chưa được đề cập nhiều. Trước yêu cầu của thực tiễn ở các trường THCS là đi quản lý HĐDH, trong đó có quản lý HĐDH môn Toán, nhiều học viên cao học quản lý giáo dục đã đi vào nghiên cứu thực trạng quản lý HĐDH ở các trường THCS, THPT và đề xuất những biện pháp nhằm nâng cao chất lượng và hiệu qua trong céng tic quan ly HDDH nhu: “Thue trang quan I việc kiểm tra - đánh giá kết quả dạy học của Hiệu trưởng trường trung học cơ sở, Quận Ninh Kiều, thành phó Cần Thơ” của tác giả Nguyễn Lê Hương năm 2013; “Quản lý hoạt động dạy học môn toán theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở các trường trung học cơ sở Thị xã Vĩnh Châu, tinh Soc Trang” của tác giả Vũ Thị Hường năm 2018; “Quản lý hoạt động dạy học môn toán theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở các trường trung học phổ thông Thành phố Chí Linh, tỉnh Hải Dương” của tác giả Phan Anh Thùy năm 2020; "Quản lý hoạt động dạy học môn toán theo định hướng phân hóa ở các trường trung học cơ sở huyện Thường Tín, Thành phố Hà Nội” của tác giả Nguyễn Mạnh Hùng năm 2020. Các ài nghiên cứu của các học viên cao học trên đã nghiên cứu trực tiếp đến quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở trường THCS: ~ Một là, những tư tưởng, những nghiên cứu đều cho rằng hoạt động.
dạy học môn Toán ở trường THCS và quản lý hoạt động dạy học môn Toán 13 giữ vai trò quan trọng, là giải pháp có hiệu quả nhất để nâng cao chất lượng. giáo dục bộ môn nói riêng trong nhà trường THCS, phát huy vai trò điều khiển, tổ chức hoạt động dạy học của người giáo viên gắn với vị trí trung tâm của người học trong quá trình dạy - học hiện nay. ~ Hai là, muốn nâng cao chất lượng dạy học môn Toán phải tích cực quản lý hoạt động dạy học bộ môn này theo hướng quản lý từng thành tố của quá trình dạy học. Đặc biệt, chú trọng quản lý hoạt động dạy học chuyển từ thức sang hình thành năng lực cho học sinh, đáp ứng đồi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp giáo dục đào tạo, nhất là trong thời kỳ đây mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đắt nước.