phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung chính của luận văn được trình bày trong 3 chương Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về biê ̣n pháp quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp10 ở trường THPT. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp 10 ở trường THPT Quang Trung - Đống Đa, thành phố Hà Nội. Chƣơng 3: Mô ̣t số biện pháp quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp 10 ở trường THPT Quang Trung - Đống Đa, thành phố Hà Nội. 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHỦ NHIỆM LỚP Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1.
Tổng quan về vấn đề nghiên cứu Trong nhiều thập niên của thế kỷ trước, trên thế giới cũng như Việt Nam có không ít học giả, nhà khoa học, nhà giáo dục nghiên cứu cứu các vấn đề ảnh hưởng mạnh mẽ tới kết quả giáo dục học sinh. Hình thức tổ chức dạy học, GD theo lớp được hình thành từ thế kỉ XVI do nhà giáo dục Tiệp Khắc J. Mô hình lớp học được duy trì và ngày càng phát triển mạnh mẽ ở khắp các nước trên thế giới. Không những vậy, mô hình lớp học được phát triển và mở rộng, tùy thuộc vào điều kiện thực tế, song bao giờ một lớp học vẫn cần người quản lý.
[14] Nhà Giáo dục nổi tiếng thế giới A.S Mackarenkô - những nguyên lý giáo dục của ông đã trở thành tài sản quý giá cho nhân loại trong sự nghiệp giáo dục thế hệ trẻ: giáo dục trong tập thể và bằng tập thể; giáo dục trong lao động và bằng lao động.Xukhômlinxki - Với nghệ thuật giáo dục tài tình có một không hai, ông đã có đóng góp rất lớn cho nền giáo dục Liên bang Nga và thế giới. ông đặc biệt đề cao vai trò của nhà giáo, nghệ thuật giáo dục trong quá trình hình thành, phát triển nhân cách học sinh.Bondưrep đã trình bày những phương pháp cơ bản về cách thức thực hiện công tác chủ nhiệm lớp ở các trường PT.[26] Từ định hướng trên, các nước phát triển đã chỉ ra những nội dung GD cho HS trung học mà có liên quan đến công tác chủ nhiệm lớp. Những nội dung GD học sinh như: GD kĩ năng sống, GD những giá trị sống, GD hướng nghiệp… UNESCO đã cho rằng GD trung học là giai đoạn mà thế hệ trẻ lựa 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com chọn cho mình những giá trị cần thiết cho cuộc sống cũng như con đường chuẩn bị bước vào hoạt động nghề nghiệp và cuộc sống sau này. Như vậy, người GV cần tổ chức các hoạt động khác nhau để HS có thể tham gia được dễ dàng và học được rất nhiều thứ từ đó.[1] Ở Việt Nam, các công trình nghiên cứu về công tác chủ nhiệm lớp và giáo viên chủ nhiệm lớp ở trường phổ thông nói chung đã được một số tác giả nghiên cứu dưới hình thức sách tham khảo, luận văn hay bài viết, báo cáo khoa học… Một số sách tham khảo đi sâu phân tích tâm lí lứa tuổi, đề xuất các nội dung của công tác chủ nhiệm ở trường phổ thông.
Lựa chọn một số tình huống sư phạm và đề xuất các biện pháp giải quyết như cuốn Công tác giáo viên chủ nhiệm lớp ở trường phổ thông của các tác giả Hà Nhật Thăng - Nguyễn Dục Quang - Nguyễn Thị Kỷ (2006), NXBGD. Hay cuốn Phương pháp công tác của người giáo viên chủ nhiệm ở trường THPT, Hà Nhật Thăng (chủ biên), NXB Đại học Quốc gia, 2004. Cuốn Tăng cường năng lực làm công tác giáo viên chủ nhiệm lớp ở trường trung học phổ thông, dành cho giáo viên trung học phổ thông, Nguyễn Việt Hùng, Hà Thế Truyền (2013), NXB Giáo dục. Tài liệu dịch từ thành tựu nghiên cứu của các tác giả nước ngoài về lĩnh vực này có cuốn Giáo viên chủ nhiệm của tác giả Lê Khánh Bằng - Thư viện Đại học Sư phạm Hà Nội.
Bài báo nghiên cứu khoa học Về các kinh nghiệm nghiên cứu học sinh của giáo viên chủ nhiệm của tác giả Đặng Thúy Anh - Tạp chí NCGD số 2/1987. Tác giả Nguyễn Thị Kim Dung với bài viết Công tác chủ nhiệm lớp- Nội dung quan trọng trong Đào tạo bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm cho sinh viên, Kỷ yếu Hội thảo khoa học: Nâng cao chất lượng nghiệp vụ sư phạm cho sinh viên các trường Đại học sư phạm- Hà Nội, tháng 1-2010. Bài viết đi sâu 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com vào lĩnh vực trang bị kiến thức cũng như các kĩ năng cần thiết cho sinh viên các trường sư phạm về công tác chủ nhiệm. Một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác chủ nhiệm lớp ở trường hữu nghị T78- Lê Phú Thăng - Bài viết đăng trên Tạp chí Giáo dục - số ra ngày 20/10/2010.
Vấn đề này cũng được nghiên cứu qua các luận văn thạc sỹ chuyên ngành quản lý giáo dục như: Nghiên cứu của tác giả Đinh Thị Hà với đề tài Một số biện pháp rèn luyện kỹ năng công tác chủ nhiệm lớp cho sinh viên trường Cao đẳng Sư phạm Gia Lai năm 2003. Nghiên cứu của tác giả Ngô Thị Chuyên với đề tài Biện pháp quản lý nâng cao chất lượng công tác chủ nhiệm lớp tại trường THPT Mạc Đĩnh Chi quận Dương Kinh năm 2009. Tác giả Nguyễn Xuân Tuyên với luận văn Biện pháp quản lý công tác giáo viên chủ nhiệm lớp của hiệu trưởng trường Trung học phổ thông ở tỉnh Yên Bái trong giai đoạn hiện nay năm 2006. Nghiên cứu của Nguyễn Khắc Hiền về biện pháp quản lý công tác chủ nhiệm lớp với đề tài Một số biện pháp tăng cường quản lý của hiệu trưởng đối với công tác chủ nhiệm lớp trong các trường THPT tỉnh Bắc Ninh năm 2005.
Tuy nhiên, về lí luận cũng như trên thực tiễn chưa có những nghiên cứu cụ thể về quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp 10. Vì vậy, biện pháp quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp 10 là vấn đề cần được quan tâm nghiên cứu để tạo ra sự định hướng thống nhất cho công tác chủ nhiệm lớp đầu cấp ở trường THPT. Những khái niệm cơ bản của đề tài 1. Khái niệm quản lý Quản lý là một hiện tượng xã hội, là yếu tố cấu thành sự tồn tại và phát triển của loài người.
Loài người đã trải qua nhiều thời kỳ phát triển với nhiều 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com hình thái xã hội khác nhau nên cũng trải qua nhiều hình thức QL khác nhau. Các triết gia, các nhà chính trị từ thời cổ đại đến nay đều rất coi trọng vai trò của QL trong sự ổn định và phát triển của xã hội. QL là một phạm trù khách quan, là một tất yếu lịch sử. Nhiều nhà nghiên cứu đã đưa ra khái niệm về QL dưới góc độ khác nhau.Mác đã coi việc xuất hiện quản lý như là kết quả tất nhiên của sự chuyển nhiều quá trình lao động cá biệt, tản mạn, độc lập với nhau thành một quá trình xã hội được phối hợp lại.Mác đã viết: “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn, thì ít nhiều đều cần đến một sự chỉ đạo điều hành những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ thể, khác với sự vận động của các khí quan độc lập với nó.
Một người độc tấu vĩ cầm thì tự điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng”.23] Khái niệm quản lý còn có rất nhiều quan niệm, định nghĩa khác nhau. TayLor nhà lý luận quản lý Mỹ cho rằng: “Quản lý là biết chính xác điều bạn muốn người khác làm và sau đó thấy rằng họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất”. Afanaxev quan niệm về quản lý con người đầy đủ hơn: “Quản lý con người có nghĩa là tác động đến anh ta, sao cho hành vi công việc và hoạt động của anh ta đáp ứng được những yêu cầu của xã hội, tập thể để những cái đó có lợi cho cả tập thể và cá nhân, thúc đẩy sự tiến bộ của cả xã hội lẫn cá nhân”.40] Theo từ điển Tiếng Việt, Quản lý có 2 nghĩa: (1) Tổ chức và điều khiển các hoạt động theo theo những yêu cầu nhất định. (2) Trông coi và giữ gìn theo những yêu cầu nhất định.800] 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Trong giáo trình Khoa học quản lý (hệ cao cấp lý luận) của Học viện Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh đã định nghĩa: “Quản lý là sự tác động có tổ chức, có định hướng của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu đề ra”.40] Theo các tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc: “Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo (lãnh đạo) và kiểm tra”.1] Theo tác giả Đặng Quốc Bảo: “Quản lý là hoạt động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức”.19] Theo Mai Hữu Khuê: “Hoạt động quản lý là một dạng hoạt động đặc biệt của người lãnh đạo mang tính tổng hợp các loại lao động trí óc, liên kết bộ máy quản lý, hình thành một chỉnh thể thống nhất điều hòa phối hợp các khâu và các cấp quản lý, làm sao cho hoạt động nhịp nhàng, đưa đến hiệu quả”.15] Từ các định nghĩa được nhìn nhận ở nhiều góc độ chúng ta thấy tất cả các tác giả đều thống nhất cơ bản về khái niệm quản lý, đó là trả lời câu hỏi: Ai quản lý? (chủ thể quản lý); quản lý ai?(khách thể quản lý)? quản lý cái gì (nội dung quản lý); quản lý như thế nào? (phương thức quản lý); Quản lý bằng cái gì? (Công cụ quản lý); Quản lý để làm gì? (mục tiêu quản lý).
Từ đó chúng ta có thể khái quát về quản lý như sau: Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng của các hoạt động (chức năng) kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra. Các chức năng của quản lý 10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Theo Nguyễn Thị Mỹ Lộc và Nguyễn Quốc Chí quản lý là hệ thống gồm bốn chức năng cơ bản: Kế hoạch hoá (planning); tổ chức (organizing); lãnh đạo/chỉ đạo (Leading) và kiểm tra (controlling). Trong bốn chức năng quản lý, chức năng kế hoạch hóa là nền tảng của quản lý.