Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo hƣớng phát triển kỹ năng sống cho học sinh ở các trƣờng tiểu học. Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo hƣớng phát triển kỹ năng sống cho học sinh ở trƣờng Tiểu học Trần Danh Lâm Quận 8 thành phố Hồ Chí Minh. Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo hƣớng phát triển kỹ năng sống cho học sinh ở trƣờng Tiểu học Trần Danh Lâm Quận 8 thành phố Hồ Chí Minh. 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP THEO HƢỚNG PHÁT TRIỂN KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH Ở TRƢỜNG TIỂU HỌC 1.
Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Các nghiên cứu ở nước ngoài Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp từ lâu đã trở thành một đề tài nghiên cứu phong phú và hấp dẫn đối với các nhà nghiên cứu khoa học xã hội và càng ngày họ càng phát hiện ra vai trò to lớn của HĐGDNGLL trong việc hình thành và phát triển nhân cách toàn diện của con ngƣời nói chung cũng nhƣ vai trò bổ trợ cho các môn học cơ bản nói riêng chính vì vậy HĐGDNGLL là một phần quan trọng trong chƣơng trình giáo dục ở hầu hết các nƣớc trên thế giới. Trƣớc hết, tôi muốn đề cập đến các tác giả nói về tƣ tƣởng giáo dục nhà trƣờng kết hợp với giáo dục xã hội, giáo dục gia đình, nhƣ: Khổng Tử (551 - 479 TCN) - một nhà triết gia, một nhà giáo dục lỗi lạc của Trung Hoa cổ đại cho rằng: thông qua giáo dục để tạo ra lớp ngƣời “trị quốc” muốn vậy học phải đi đôi với hành, ông đánh giá cao vai trò của cá nhân trong việc tu dƣỡng, học thầy, học bạn, học trong cuộc sống. Ông khẳng định: “Đọc thuộc ba trăm thước kinh thư giỏi, giao cho việc hành chính không làm được, giao cho việc đi sứ không có khả năng đối đáp học kiểu như vậy chẳng có ích gì”.
[ 29, tr 8] Mạc Tử (475 - 309 TCN) cho rằng mục đích giáo dục phải tạo nên lớp ngƣời “Kiêm ái” là những ngƣời lao động sống bằng chính sức lao động của mình. Từ đó, Ông đƣa ra nguyên tắc giáo dục: học phải mang tính thực tiễn của mọi ngƣời, học đi đôi với hành và miệng nói đi đôi với tay làm. Mặc tử yêu cầu trẻ phải hoạt động, phải tri giác thế giới xung quanh, phải suy nghĩ thầy phải đàm thoại với trò. [20, tr 4] 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Thomas More (1478 - 1535) - nhà giáo dục không tƣởng đầu thế kỷ 16 đã đánh giá rất cao vai trò của lao động đối với con ngƣời và đối với xã hội nên việc giáo dục con ngƣời phải thực hiện kết hợp giáo dục nhà trƣờng, trong lao động và hoạt động xã hội.
[24] Pétxtalôzi (1746 - 1827) - một nhà giáo dục lớn của Thụy Sĩ và ngƣời đƣơng thời gọi ông là “ông thầy của các ông thầy”. Bằng con đƣờng giáo dục thông qua thực nghiệm ông muốn cứu vớt trẻ em mồ côi, con nhà nghèo. Nhân dân dựng tƣợng ông và ghi dòng chữ: “tất cả cho ngƣời khác, không gì cho mình”. Ông dựng ra “trại mới” giúp trẻ vừa học văn hóa, vừa lao động ngoài lớp, ngoài trƣờng học.
Ông cho rằng hoạt động ngoài lớp không những tạo ra của cải vật chất mà còn là con đƣờng giáo dục toàn diện cho học sinh. Ông quan niệm giáo dục gia đình đi trƣớc, giáo dục trƣờng học là sự tiếp nối “giờ nào sinh ra trẻ em thì giờ đó bắt đầu sự giáo dục”. [24] Robert Owen (1771 - 1858) - một nhà giáo dục ngƣời Anh. Ông đã xây dựng một hệ thống giáo dục hoàn chỉnh trong công xƣởng cho ngƣời lao động từ ấu thơ đến lúc trƣởng thành.
Ông chủ trƣơng “kết hợp giáo dục với lao động sản xuất” “kết hợp giáo dục trong trƣờng lớp với giáo dục trong lao động và hoạt động xã hội”.Anghen (1820 - 1895) đã có nhiều đóng góp lớn cho nền giáo dục hiện đại: cung cấp cho khoa học giáo dục một phƣơng pháp luận vững chắc để xây dựng lý luận giáo dục, vạch ra qui luật tất yếu của xã hội tƣơng lai là đào đạo, giáo dục con ngƣời phát triển toàn diện muốn vậy phải kết hợp giữa giáo dục đạo đức, thể dục, trí dục và lao động trong việc thực hiện giáo dục kỹ thuật tổng hợp, trong hoạt động thực tiễn và hoạt động xã hội.Lênin (1870 - 1924) là ngƣời tiếp tục sự nghiệp của C. Ông đề cao vấn đề phát triển toàn diện con ngƣời. Việc hình thành con ngƣời phát triển toàn diện không chỉ là trách nhiệm của riêng nhà trƣờng mà còn là trách nhiệm của toàn xã hội, của gia đình, đoàn thể, và tự rèn luyện 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com của thế hệ trẻ. Trong bài phát biểu “nhiệm vụ của Đoàn thanh niên”(1920).
Ngƣời nói “chỉ có thể trở thành ngƣời cộng sản khi biết lao động và hoạt động xã hội cùng với công nhân với nông dân”. [29] Theo UNICEF, các kỹ năng mang tính tâm lý xã hội và kỹ năng về giáo tiếp đƣợc vận dụng trong những tình huống hàng ngày, để tƣơng tác một cách hiệu quả với ngƣời khác, để giải quyết vấn đề và những căng thẳng trong cuộc sống.X Macarencô (1888 - 1939) là nhà lý luận và thực tiễn xuất sắc của nền giáo dục xã hội chủ nghĩa, ngƣời đã có công làm một cuộc thực nghiệm giáo dục trong gần 20 năm ở “trại lao động Gooki và Dzezinxki” nhằm cải tạo trẻ em phạm pháp. Thành công của cuộc thực nghiệm giáo dục của Macarencô đã chứng minh chân lý giáo dục của học thuyết Mác - Lênin và khái quát thành giáo dục xã hội chủ nghĩa qua các hình thức đó là: + Giáo dục trong hoạt động xã hội. + Giáo dục trong tập thể và bằng tập thể.
+ Giáo dục trong lao động. + Giáo dục bằng tiền đồ viễn cảnh. Nhƣ vậy, từ luận điểm của C.Mác về bản chất xã hội của con ngƣời là “tổng hòa các mối quan hệ xã hội” đến luận điểm về sự kết hợp giáo dục, xây dựng môi trƣờng giáo dục,… là một chặng đƣờng dài hơn nửa thể kỷ XX và đây là cơ sở lý luận cơ bản của việc tổ chức HĐGDNGLL hiện nay. Ngày nay, cùng với xu thế hội nhập và sự phát triển của các quốc gia… giáo dục của các nƣớc đang có những định hƣớng cơ bản nhằm tạo một thế hệ năng động, sáng tạo, thích nghi với hoàn cảnh sống luôn thay đổi, trong đó kĩ năng sống là thành tố cốt lõi của chất lƣợng giáo dục.
UNESCO cũng đã đƣợc khẳng định: + Giáo dục thƣờng xuyên, giáo dục suốt đời. + Nhà trƣờng mở, giáo dục mở. + Tăng cƣờng giáo dục cộng đồng, giáo dục gia đình. 10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com + Giáo dục cho mọi ngƣời.
+ Giáo dục hƣớng tới bốn trụ cột: học để biết, học để làm, học để chung sống, học để tự khẳng định mình. Có thể nói, việc ra đời của chƣơng trình HĐGDNGLL là một đóng góp nhằm vận dụng những lý luận của chủ nghĩa Mác và xuất phát từ thực tiễn giáo dục con ngƣời Việt Nam thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Do vậy, việc tìm ra những biện pháp thực hiện chƣơng trình có hiệu quả và khả thi là một đòi hỏi cấp thiết hiện nay. Các nghiên cứu trong nước Nghiên cứu về HĐGDNGLL đã thu hút sự quan tâm của các nhà nghiên cứu, của các nhà giáo trong cả nƣớc bắt đầu từ những năm 80 của của thế kỷ XX đến nay.
Song, từ năm 1979 trở về trƣớc đã có một số tài liệu đề cập đến. Nhƣng khái niệm “hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp” chƣa đƣợc định hình, nhƣng nội hàm cơ bản của khái niệm đã đƣợc đề cập: “Thƣ gửi học sinh” nhân ngày khai trƣờng tháng 9/1945 của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Ngƣời viết : “. Nhưng các em cũng nên, ngoài giờ học ở trường, tham gia vào các Hội cứu quốc để tập luyện thêm cho quen với đời sống chiến sĩ và để giúp đỡ một vài việc nhẹ nhàng trong cuộc phòng thủ đất nước”; trong “Thƣ gửi Hội nghị các cán bộ phụ trách nhi đồng toàn quốc” Hồ Chủ tịch nhắc tới một khía cạnh khác của nội hàm khái niệm khi Ngƣời viết: “Trong lúc học, cũng cần làm cho chúng vui, trong lúc vui cũng cần làm cho chúng học. Ở trong nhà, trong trường, trong xã hội chúng đều vui học” [27, tr 101].
Các nghiên cứu trong nƣớc cũng đã có rất nhiều công trình đề cập đến HĐGDNGLL với các khía cạnh khác nhau về vai trò, biện pháp, phƣơng pháp, hình thức tổ chức,… trong nhà trƣờng, ngoài nhà trƣờng ở các bậc học khác nhau. Đỗ Nguyên Hạnh với bài: “Một vài hình thức giáo dục học sinh ngoài giờ lên lớp (NGLL) có hiệu quả” tạp chí NCGD 2 – 1988, tác giả đã đƣa ra một số hình thức nhƣ: bình thơ, trƣng bày tranh ảnh, thăm quan…có tác dụng 11 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com tốt cho việc củng cố, bổ sung kiến thức, giáo dục tình cảm, ý thức tập thể cho học sinh. [11] Bùi Thị Lâm trong công trình nghiên cứu “Một số biện pháp nâng cao chất lƣợng tổ chức hoạt động ngoài giờ cho trẻ mẫu giáo bé (3 - 4 tuổi) làm quen với môi trƣờng xung quanh” 1999, tác giả đã chỉ ra vai trò của hoạt động ngoài trời trong việc nâng cao chất lƣợng giáo dục mầm non từ đó chỉ ra những biên pháp tổ chức hiệu quả. [23] Nguyễn Thị Kim Oanh trong công trình nghiên cứu “Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trƣờng tiểu học” 2013, tác giả đã khẳng định vai trò quản lý và đầu tƣ cho hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp trong việc nâng cao chất lƣợng giáo dục toàn diện cho học sinh tiểu học, từ đó chỉ ra những biện pháp quản lý hiệu quả.
[28] Đặng Xuân Hoài “Hoạt động tập thể dƣới dạng học sinh tự quản”, Nguyễn Dục Quang “Tổ chức giao lƣu của học sinh trong hoạt động tập thể”. Các nghiên cứu trên trình bày mọi mặt hoạt động tƣơng đối đầy đủ, đặc biệt chú ý tới vai trò của chủ thể trong các hoạt động đó. Lê Trung Trấn “Kết quả thực nghiệm chƣơng trình HĐNGLL ở trƣờng TH”, tác giả khẳng định mục tiêu của HĐNGLL là chuẩn bị tiếp tục các hoạt động học tập trên lớp và mở rộng những tri thức đã học trên lớp, gắn lý thuyết với thực tiễn, bồi dƣỡng cho học sinh tính tích cực, chủ động, sáng tạo và năng lực tổ chức hoạt động tập thể.