Chương 1: Cơ sở lý luận của quản lý giáo dục đạo đức. Chương 2: Thực trạng quản lý giáo dục đạo đức ở Trung tâm GDTX huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội. Chương 3: Biện pháp quản lý giáo dục đạo đức của Trung tâm GDTX huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội hiện nay. 4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1.
Tổng quan nghiên cứu vấn đề Quan hệ xã hội là quan hệ đặc trưng của con người. Đó là các quan hệ rất đa dạng và phức tạp, bao gồm quan hệ giữa cá nhân với cá nhân, giữa cá nhân với xã hội. Trong cuộc sống, các cá nhân cần phải tự giác điều chỉnh hành vi của mình cho phù hợp với lợi ích chung của cộng đồng. Tuy nhiên tự điều chỉnh hành vi của cá nhân không phải là hành vi tùy ý mà luôn phải tuân theo một hệ thống các quy tắc, chuẩn mực xác định.
Cùng với sự vận động và phát triển của lịch sử xã hội, các quy tắc chuẩn mực của xã hội cũng có sự biến đổi; nhưng cho dù ở giai đoạn nào của lịch sử xã hội loài người thì chuẩn mực chung của đạo đức vẫn là hướng tới cái thiện, chống lại cái ác, hướng tới quan hệ tốt đẹp giữa con người với con người, giữa con người với tự nhiên và xã hội. Đồng thời, đạo đức cũng khẳng định khả năng tu dưỡng, tự giáo dục của mỗi cá nhân, cho nên đạo đức và giáo dục đạo đức luôn luôn được quan tâm, chú trọng ở mọi thời đại. Ở phương Tây, nhà triết học Socrate ( 469 – 399 TCN) cho rằng cái gốc của đạo đức là tính thiện, bản tính con người vốn thiện, nếu tính thiện ấy được nuôi dưỡng, phát triển thì con người sẽ có hạnh phúc. Theo ông chuẩn mực đạo đức phải được nhận thức bằng lý tính kết hợp với phương pháp nhận thức khoa học.
Đối với nền văn minh phương Đông thì vấn đề giáo dục đạo đức đã dược quan tâm từ rất sớm. Khổng Tử (551- 479 TCN) mà tư tưởng của ông đã trở thành một “Đạo” có ảnh hưởng sâu rộng không chỉ ở Trung Quốc mà ở nhiều quốc gia. Ông đề cao đường lối “đức trị” để trị quốc an dân, phát triển đất nước. Theo quan điểm “Ngũ thường” của ông thì yếu tố đạo đức được đặt lên hàng đầu “ Nhân, Nghĩa, Lễ, Trí, Tín”.
Ông coi Nhân là gốc rễ của các đức khác và xây dựng học thuyết “ Nhân - Lễ - Chính danh”. Ông được người đời đời tôn làm “ Vạn thế sư biểu”. 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Đất nước Việt Nam trải qua hàng nghìn năm văn hiến đã xây dựng mô hình giáo dục kế thừa những tinh hoa của nhân loại, đạo đức và tài năng là hai yếu tố căn bản của nhân cách con người, trong đó cha ông ta lựa chọn đạo đức là gốc rễ “ Tiên học Lễ, hậu học Văn”. Nhiều nhà tâm lý học và giáo dục học trên thế giới cũng đã đề cập và nghiên cứu về giáo dục đạo đức.
Trong đó, tiêu biểu là nhà giáo dục học và tâm lý học Liên Xô A. Makarenco, ông nêu lên nguyên tắc giáo dục đạo đức trong tập thể và thông quan tập thể. Nguyên tắc đó của ông đã trở thành một trong bốn con đường giáo dục được sử dụng rộng rãi hiện nay. Chủ tịch Hồ Chí Minh là một trong những nhà tư tưởng, một lãnh tụ cách mạng thế giới đã bàn nhiều về vấn đề đạo đức và giáo dục đạo đức.
Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh rất sâu sắc, phong phú cả về lý luận và thực tiễn. Khi đánh giá vai trò của đạo đức trong đời sống, từ rất sớm Hồ Chí Minh đã khẳng định đạo đức là nguồn nuôi dưỡng và phát triển con người, như gốc của cây, ngọn nguồn của sông suối. Người nói: “ Cũng như sông thì có nguồn mới có nước, không có nguồn thì sông cạn. Cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo.
Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân”. Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh là đạo đức trong hành động, lấy hiệu quả thực tế làm thước đo. Chính vì vậy, Người luôn đặt đạo đức bên cạnh tài năng, gắn đức với tài. Người cũng đã xây dựng nên những chuẩn mực đạo đức cách mạng dựa trên sự kế thừa và phát huy những truyền thống tốt đẹp của nhân loại, của truyền thống phương Đông.
Đó là: Trung với nước, hiếu với dân; Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư. Đồng thời, Người cũng giáo dục tình yêu thương con người qua chính cuộc đời mình. Đạo đức cách mạng, tình yêu thương con người đã là những phẩm chất cơ bản nhất giúp chúng ta vượt qua mọi thử thách, gian lao trong hai cuộc kháng chiến trường kỳ, giành lại độc lập tự do, xây dựng một đất nước Việt Nam giàu đẹp như ngày hôm nay. Trong sự nghiệp giáo dục của nước nhà thì vấn đề giáo dục đạo đức, hình thành và phát triển nhân cách toàn diện cho thế hệ trẻ luôn được Đảng, Nhà 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com nước quan tâm, coi trọng.
Nghị quyết Hội nghị lần thứ hai Ban chấp hành Trung ương Đảng (khóa VIII) về định hướng chiến lược phát triển Giáo dục - Đào tạo trong thời kỳ CNH - HĐH đã chỉ rõ nhiệm vụ và mục tiêu cơ bản của giáo dục là nhằm xây dựng những con người và thế hệ thiết tha gắn bó với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, có đạo đức trong sáng, có ý chí kiên cường xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; Công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước; giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa của dân tộc, có năng lực tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại; phát huy tiềm năng của dân tộc và con người Việt Nam, có ý thức cộng đồng và phát huy tính tích cực của cá nhân, làm chủ tri thức khoa học và công nghệ hiện đại, có tư duy sáng tạo, có kĩ năng thực hành giỏi, có tác phong công nghiệp, có tính tổ chức kỉ luật; có sức khoẻ là những người thừa kế xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa “hồng” vừa “chuyên” như lời dặn của Bác Hồ. Hiện nay, trong nền kinh tế thị trường với xu hướng hội nhập quốc tế đã tạo ra những định hướng giá trị xã hội mới, hình thành nên những giá trị đạo đức mới bên cạnh những giá trị đạo đức truyền thống tốt đẹp. Tuy nhiên, cùng với những mặt tích cực cũng đã xuất hiện một số biểu hiện tiêu cực ảnh hưởng không nhỏ đến công tác giáo dục đạo đức cho học sinh. Trước thực tế đó, đã có nhiều bài viết, công trình nghiên cứu của nhiều tác giả về đạo đức và giáo dục đạo đức cho học sinh trong bối cảnh hiện nay.
Trong tác phẩm: “Về phát triển toàn diện con người thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa” của một nhóm tác giả do GS.VS Phạm Minh Hạc làm chủ biên, trong chương 7 nói về định hướng chiến lược xây dựng đạo đức con người Việt Nam thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa cũng đã đánh giá thực trạng đạo đức học sinh, sinh viên hiện nay có một khoảng cách khá xa mới tiếp cận được với mục tiêu giáo dục giá trị đạo đức so với yêu cầu của thời kỳ mới. Trong cuốn: “Văn hóa với thanh niên - thanh niên với văn hóa” do Ban tư tưởng - Văn hóa Trung ương biên soạn tập hợp các bài viết của nhiều tác giả, trong đó tác giả Hà Nhật Thăng trong bài viết của mình đã nêu lên thực trạng đạo đức, tư tưởng, chính trị, lối sống của học sinh, sinh viên hiện nay và đi đến nhận định: Trong học sinh, sinh viên có sự phân hóa khá rõ rệt, tỷ lệ giữa các 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com nhóm có đạo đức tốt, chậm tiến, bình thường có sự chênh lệch khá lớn. Tuy nhiên, các giá trị đạo đức, tư tưởng chính trị, lối sống được đa số học sinh, sinh viên quan tâm vẫn là các giá trị đạo đức cốt lõi của nhân cách con người Việt Nam; cũng có những giá trị mới do yêu cầu của công nghiệp hóa, hiện đại hóa chưa được học sinh, sinh viên coi trọng. Tóm lại, những giá trị truyền thống của dân tộc vẫn được số đông học sinh, sinh viên coi trọng tuy vẫn chưa thể hiện qua hành vi hoạt động.
Đối với những hạn chế tác giả cũng nêu lên 4 nguyên nhân, có thể khái quát lên là công tác giáo dục đạo đức còn chưa được coi trọng đúng mức, triển khai chưa đồng bộ. Quá trình giáo dục còn nặng về kết quả học tập văn hóa, coi nhẹ việc rèn luyện đạo đức, hình thức giáo dục còn khô cứng, áp đặt, không phù hợp tâm lý lứa tuổi. Tác giả Hà Nhật Thăng đã nghiên cứu sự phát triển trí lực - tâm lực - thể lực của mỗi con người, trong đó phải coi tâm lực là nội lực của sự phát triển con người. Trong cuốn sách: “ Rèn luyện kỹ năng sư phạm” và cuốn “ Sổ tay giáo viên chủ nhiệm”, tác giả đã nêu rõ những kỹ năng sư phạm cần thiết với mong muốn góp phần nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức trong các nhà trường phổ thông.
Một số luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý giáo dục của Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội cũng đã lựa chọn nghiên cứu về đề tài giáo dục đạo đức cho học sinh và đạt được những thành công nhất định khi áp dụng vào thực tế tại cơ sở. Trước thực trạng đáng báo động về suy thoái đạo đức của một bộ phận học sinh, đặc biệt là tình trạng bạo lực học đường được nêu trên các phương tiện thông tin đại chúng thời gian qua. Bộ GD&ĐT phối hợp với các cơ quan chức năng, các chuyên gia về giáo dục, tâm lý,. đã tổ chức nhiều cuộc Hội thảo nhằm tìm ra các giải pháp nâng cao hiệu quả, chất lượng công tác giáo dục đạo đức, lối sống, phòng chống tội phạm, bạo lực học đường trong học sinh phổ thông.
Ngày 2 tháng 7 năm 2013 tại Hà Nội, Văn phòng Chủ tịch nước tổ chức Hội nghị báo cáo kết quả khảo sát công tác giáo dục đạo đức trong các nhà trường phổ thông. Hội nghị do Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Doan chủ trì. Tham dự có Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Phạm Vũ Luận; Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com hóa, Giáo dục, Thanh thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội Trịnh Ngọc Thạch.