Quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường tiểu học thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên

Luận văn thạc sĩ quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học theo CT GDPT 2018 tại TP. Thái Nguyên

• Tác giả: Hà Phong Lan
• Người hướng dẫn: TS. Lê Thùy Linh
• Trường học: Đại học Thái Nguyên - Trường Đại học Sư phạm
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường tiểu học thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Tổng quan quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học

Quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học giữ vị trí then chốt trong Chương trình Giáo dục phổ thông 2018. Cấp tiểu học đặt nền móng nhân cách cho trẻ em. Hoạt động quản lý hướng đến việc chuyển hóa các giá trị đạo đức thành hành vi thực tế. Chương trình mới xác định năm phẩm chất cốt lõi: yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực và trách nhiệm. Nhà quản lý cần đổi mới tư duy lãnh đạo. Việc giáo dục không còn áp đặt kiến thức một chiều. Thay vào đó, giáo viên tạo môi trường để học sinh trải nghiệm thực tế. Công tác quản lý bao gồm lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, chỉ đạo và kiểm tra đánh giá. Sự phối hợp đồng bộ giúp định hướng giá trị sống lành mạnh. Tại thành phố Thái Nguyên, công tác này gắn liền với bối cảnh chuyển đổi số và đô thị hóa. Ban giám hiệu các trường tiểu học chủ động xây dựng kế hoạch giáo dục linh hoạt. Mục tiêu nhằm phát triển toàn diện nhân cách, tri thức và kỹ năng sống cho thế hệ măng non.

1.1. Mục tiêu giáo dục đạo đức theo Chương trình GDPT 2018

Mục tiêu giáo dục đạo đức bậc tiểu học tập trung hình thành nền tảng nhân cách. Học sinh cần hiểu biết những chuẩn mực hành vi cơ bản hàng ngày. Các em rèn luyện tình yêu quê hương, đất nước và gia đình. Tinh thần nhân ái thể hiện qua sự tôn trọng, giúp đỡ người xung quanh. Tính chăm chỉ được rèn luyện trong lao động và học tập. Phẩm chất trung thực định hướng hành vi ngay thẳng, dũng cảm nhận lỗi. Trách nhiệm giúp học sinh tự giác bảo vệ môi trường, giữ gìn tài sản chung. Chương trình chú trọng chuyển từ truyền thụ đạo đức thụ động sang trải nghiệm tích cực. Nhà trường định hướng hình thành thói quen kỷ luật tự giác.

1.2. Vai trò của người quản lý trường tiểu học

Hiệu trưởng đóng vai trò người thiết kế và tổ chức môi trường sư phạm. Cán bộ quản lý hoạch định chiến lược giáo dục đạo đức phù hợp từng khối lớp. Ban giám hiệu phân công nhiệm vụ cụ thể cho giáo viên chủ nhiệm và tổng phụ trách Đội. Sự chỉ đạo nhất quán giúp duy trì kỷ cương và nền nếp học đường. Bên cạnh đó, người quản lý tổ chức bồi dưỡng kỹ năng giáo dục hành vi cho giáo viên. Quá trình kiểm tra, đánh giá thường xuyên tạo động lực cải tiến phương pháp. Cán bộ quản lý giữ vai trò cầu nối gắn kết gia đình, nhà trường và xã hội. Năng lực quản lý quyết định chất lượng giáo dục toàn diện của cơ sở.

II. Thực trạng quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học

Khảo sát tại 15 trường tiểu học ở thành phố Thái Nguyên phản ánh bức tranh thực tiễn rõ nét. Các trường như Trưng Vương, Nha Trang, Nguyễn Huệ đã chủ động triển khai kế hoạch giáo dục. Phần lớn cán bộ quản lý và giáo viên nhận thức đúng tầm quan trọng của việc rèn luyện đạo đức. Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn bộc lộ nhiều khó khăn nội tại. Nội dung giáo dục đôi khi còn nặng lý thuyết, thiếu tính ứng dụng thực tiễn. Hình thức tổ chức sinh hoạt tập thể chưa thực sự phong phú. Công tác phối hợp giữa gia đình và nhà trường tại một số khu vực ven đô như Huống Thượng, Cao Ngạn còn lỏng lẻo. Cha mẹ học sinh bận rộn mưu sinh, ít dành thời gian theo dõi sát sao tâm lý con trẻ. Mặt khác, cơ sở vật chất dành cho hoạt động trải nghiệm ngoài trời còn hạn chế. Nguồn kinh phí hỗ trợ công tác Đội chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu đổi mới. Việc đánh giá sự tiến bộ hành vi của học sinh vẫn mang tính định tính, chưa có bộ công cụ chuẩn hóa cụ thể.

2.1. Tồn tại trong phương pháp quản lý và giảng dạy

Phương pháp giáo dục đạo đức tại một số cơ sở giáo dục vẫn theo lối mòn truyền thống. Giáo viên chủ yếu thuyết giảng giáo điều, thiếu các tình huống đạo đức thực tế. Học sinh tiếp nhận thụ động, ghi nhớ máy móc thay vì thấu hiểu giá trị. Hoạt động kiểm tra, giám sát từ ban giám hiệu đôi khi mang tính hình thức, nặng về sổ sách giấy tờ. Tiêu chí đánh giá hành vi học sinh chưa bám sát chuẩn đầu ra của Chương trình 2018. Sự phối hợp giữa giáo viên bộ môn và giáo viên chủ nhiệm chưa thực sự chặt chẽ. Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý hồ sơ theo dõi đạo đức học sinh còn chậm chạp, thiếu đồng bộ.

2.2. Áp lực từ môi trường xã hội và gia đình

Sự bùng nổ của mạng xã hội và thiết bị điện tử tạo thách thức lớn cho học sinh tiểu học. Nhiều trẻ tiếp xúc sớm với các nội dung độc hại trên Internet. Lối sống thực dụng và bạo lực mạng ảnh hưởng tiêu cực đến nhận thức non nớt của học sinh. Bên cạnh đó, một bộ phận phụ huynh quá chú trọng vào điểm số văn hóa. Gia đình xem nhẹ việc uốn nắn hành vi đạo đức và kỹ năng ứng xử hàng ngày. Mối liên kết giữa nhà trường và ban đại diện cha mẹ học sinh nhiều nơi còn mang tính đối phó. Thiếu hụt sự tương tác khiến việc phát hiện, uốn nắn các biểu hiện lệch chuẩn bị chậm trễ.

III. Giải pháp quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học

Để nâng cao hiệu quả quản lý, các trường tiểu học tại thành phố Thái Nguyên cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trước hết, ban giám hiệu cần nâng cao nhận thức cho đội ngũ cán bộ, giáo viên về đổi mới căn bản chương trình. Kế hoạch giáo dục đạo đức phải được cụ thể hóa theo từng tuần, từng tháng và từng lứa tuổi. Nhà trường tích cực đổi mới phương pháp dạy học môn Đạo đức thông qua đóng vai, xử lý tình huống và thảo luận nhóm. Các hoạt động trải nghiệm sáng tạo cần được tổ chức thường xuyên ngoài giờ lên lớp. Song song đó, nhà trường xây dựng môi trường văn hóa học đường thân thiện, tôn trọng và yêu thương. Việc bồi dưỡng năng lực quản lý lớp học cho giáo viên chủ nhiệm giữ vai trò cốt yếu. Lãnh đạo nhà trường tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong theo dõi, đánh giá sự tiến bộ của học sinh. Cơ chế kiểm tra cần chuyển từ hành chính sang hỗ trợ chuyên môn thực chất. Các trường chủ động huy động nguồn lực xã hội hóa để nâng cấp sân chơi bãi tập.

3.1. Đổi mới hình thức tổ chức hoạt động trải nghiệm

Hoạt động trải nghiệm là con đường chuyển hóa nhận thức đạo đức thành thói quen hành vi. Nhà trường tổ chức các câu lạc bộ văn hóa, thể thao và thiện nguyện tại địa phương. Học sinh tham gia chăm sóc di tích lịch sử như Quảng trường Võ Nguyên Giáp, Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam. Những hoạt động thực tế này khơi dậy lòng tự hào dân tộc và tình yêu quê hương. Các buổi sinh hoạt dưới cờ được đổi mới dưới dạng kịch tương tác, diễn đàn chia sẻ câu chuyện nhân ái. Học sinh được trực tiếp bày tỏ cảm xúc, rèn luyện kỹ năng giải quyết mâu thuẫn văn minh. Giáo viên đóng vai trò cố vấn, hướng dẫn các em tự quản hoạt động.

3.2. Phối hợp đồng bộ nhà trường gia đình và xã hội

Sự đồng thuận giáo dục giữa ba môi trường là chìa khóa thành công bền vững. Nhà trường duy trì các kênh thông tin điện tử thường xuyên với cha mẹ học sinh. Phụ huynh được tham gia vào các chuyên đề tư vấn phương pháp đồng hành cùng con. Ban giám hiệu phối hợp Đoàn thanh niên và Hội khuyến học tại các phường xã thuộc thành phố Thái Nguyên. Môi trường xung quanh cổng trường được kiểm soát an toàn, lành mạnh, không có tệ nạn. Nhà trường kịp thời biểu dương những tấm gương người tốt, việc tốt nhằm nhân rộng ảnh hưởng tích cực. Tiếng nói chung giữa thầy cô và gia đình giúp bảo vệ các em trước cám dỗ.

IV. Ứng dụng mô hình quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học

Việc ứng dụng đồng bộ mô hình quản lý giáo dục đạo đức mang lại chuyển biến tích cực trong toàn hệ thống tiểu học thành phố Thái Nguyên. Nền nếp kỷ cương trường học được củng cố vững chắc. Học sinh nâng cao ý thức tự giác, biết sẻ chia và tôn trọng mọi người xung quanh. Hiện tượng bạo lực học đường giảm thiểu rõ rệt qua từng năm học. Cán bộ quản lý chuyển từ kiểm tra hành chính sang tư vấn chuyên môn, tạo động lực sáng tạo cho giáo viên. Các tiết học Đạo đức trở nên sinh động nhờ phương pháp tích hợp liên môn. Cơ chế phối hợp ba môi trường vận hành trơn tru, tạo mạng lưới bảo vệ toàn diện cho trẻ nhỏ. Kết quả khảo sát thực tiễn chứng minh tính khả thi của hệ thống biện pháp quản lý mới. Trong giai đoạn tiếp theo, các trường cần tiếp tục đẩy mạnh số hóa quản lý giáo dục. Việc nhân rộng các mô hình tiêu biểu từ trường Trưng Vương, Nha Trang sẽ nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện của địa phương.

4.1. Hiệu quả chuyển biến tại các trường tiểu học

Thực tiễn áp dụng tại các trường điểm mang lại nhiều thay đổi rõ nét. Học sinh hình thành thói quen chào hỏi lễ phép, giữ gìn vệ sinh chung và trung thực trong thi cử. Mối quan hệ giữa thầy cô và học trò trở nên gần gũi, ấm áp hơn. Không khí học đường tràn ngập tinh thần sẻ chia thông qua các phong trào quyên góp giúp bạn vượt khó. Giáo viên nâng cao năng lực ứng xử sư phạm, loại bỏ phương pháp xử lý kỷ luật tiêu cực. Tỷ lệ học sinh đạt mức hoàn thành tốt về phẩm chất đạo đức tăng đáng kể qua các kỳ đánh giá. Mô hình tạo dựng uy tín vững chắc của ngành giáo dục thành phố.

4.2. Khuyến nghị phát triển bền vững trong tương lai

Phòng Giáo dục và Đào tạo thành phố Thái Nguyên cần tiếp tục tổ chức các đợt tập huấn chuyên sâu. Cán bộ quản lý trường học cần được nâng cao kỹ năng xây dựng văn hóa tổ chức. Các trường chú trọng đầu tư cơ sở vật chất, tạo không gian xanh phục vụ hoạt động trải nghiệm. Việc đánh giá phẩm chất đạo đức cần ứng dụng phần mềm quản lý học sinh trực tuyến tiện ích. Mối quan hệ giữa nhà trường và cộng đồng địa phương cần được thể chế hóa bằng quy chế phối hợp cụ thể. Việc duy trì nguồn lực bền vững sẽ bảo đảm chất lượng giáo dục đạo đức thích ứng tốt với chuyển đổi số.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Năm học 2020-2021 đánh dấu bước chuyển mình mang tính lịch sử của nền giáo dục Việt Nam khi chính thức triển khai Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 cho cấp tiểu học, bắt đầu từ khối lớp 1. Tại địa bàn thành phố Thái Nguyên, toàn bộ 45 cơ sở giáo dục tiểu học đã đồng loạt triển khai chương trình mới, tiếp nhận 160 lớp học với tổng số 6.206 học sinh lớp 1, trong đó có 406 học sinh dân tộc thiểu số và 58 học sinh khuyết tật.

Vấn đề đặt ra là môn Đạo đức cùng các hoạt động bồi dưỡng nhân cách từ lâu vẫn thường bị xem nhẹ về thời lượng và vị thế học thuật so với môn Toán hay môn Tiếng Việt. Thực trạng này dẫn đến việc học sinh thiếu hụt kỹ năng điều chỉnh hành vi và ý thức chấp hành kỷ luật. Trước yêu cầu chuyển mạnh từ truyền thụ kiến thức sang phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực theo Nghị quyết số 29-NQ/TW, hoạt động quản lý giáo dục đạo đức đòi hỏi phải đổi mới căn bản từ khâu xác định mục tiêu đến phương thức chỉ đạo và giám sát.

Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là đánh giá thực trạng quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh lớp 1 theo chuẩn Chương trình 2018 tại thành phố Thái Nguyên, nhận diện các nút thắt cản trở và đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu lực quản trị trường học. Nghiên cứu tập trung vào 5 phẩm chất nền tảng gồm yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực và trách nhiệm.

Phạm vi nghiên cứu được thực hiện tại 15 trường tiểu học đại diện trên địa bàn thành phố Thái Nguyên trong thời gian 8 tháng, từ tháng 10 năm 2020 đến tháng 5 năm 2021. Luận văn mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi cung cấp hệ thống luận cứ định lượng giúp nâng cao năng lực quản trị cho 100% cán bộ quản lý trường tiểu học, đồng thời tối ưu hóa quá trình hình thành nhân cách công dân toàn cầu cho thế hệ trẻ ngay từ những năm đầu đời.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên cơ sở tích hợp lý thuyết quản lý tổ chức theo chu trình chức năng của các nhà khoa học quản trị giáo dục tiêu biểu như Bùi Minh Hiền và Trần Kiểm, kết hợp cùng lý thuyết cấu trúc nhân cách của Phạm Minh Hạc và Hà Thế Ngữ. Về mặt quản trị, nghiên cứu vận hành mô hình quản lý 4 chức năng cốt lõi: lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, chỉ đạo thực hiện và kiểm tra, đánh giá. Mô hình này bảo đảm sự tác động có chủ đích, có định hướng của chủ thể quản lý đến đối tượng tiếp nhận nhằm đạt tới các chuẩn đầu ra giáo dục.

Về mặt tâm lý sư phạm, nghiên cứu tiếp cận đạo đức như một chỉnh thể thống nhất giữa nhận thức, thái độ, xúc cảm và hành vi thói quen. Tác giả vận dụng tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh: "Có tài mà không có đức thì là người vô dụng", đồng thời tích hợp mô hình 8 nhóm giá trị nhân văn quốc tế từ Hội nghị Tokyo để phân tích chuẩn mực hành vi của học sinh.

Bốn khái niệm then chốt được chuẩn hóa trong công trình gồm:

• Quản lý giáo dục đạo đức: Quá trình tác động sư phạm có kế hoạch nhằm biến chuẩn mực xã hội thành niềm tin và thói quen nội tâm của học sinh.
• Chương trình Giáo dục phổ thông 2018: Khung chương trình chuẩn quốc gia ban hành kèm theo Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT lấy người học làm trung tâm.
• 5 phẩm chất chủ yếu: Yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm được cụ thể hóa theo từng khối lớp.
• Con đường giáo dục tích hợp: Phương thức lồng ghép đạo đức qua môn chuyên biệt, môn tích hợp, hoạt động trải nghiệm và tự tu dưỡng cá nhân.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu đa tầng kết hợp giữa dữ liệu sơ cấp và dữ liệu thứ cấp. Dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ các văn bản quy phạm pháp luật, báo cáo tổng kết năm học của Phòng Giáo dục và Đào tạo thành phố Thái Nguyên cùng hồ sơ quản lý chuyên môn của các nhà trường. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát thực chứng bằng bảng hỏi và phỏng vấn sâu trong mốc thời gian từ tháng 10 năm 2020 đến tháng 5 năm 2021.

Cỡ mẫu khảo sát thực trạng bao gồm 130 đối tượng, phân bổ thành 3 nhóm: 40 cán bộ quản lý (lãnh đạo, chuyên viên Phòng Giáo dục và Đào tạo, Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng), 15 tổ trưởng chuyên môn và 75 giáo viên trực tiếp giảng dạy tại 15 trường tiểu học. Dữ liệu đánh giá phẩm chất học sinh được tổng hợp từ toàn bộ 6.206 học sinh lớp 1 trên địa bàn thành phố.

Nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp chọn mẫu thuận tiện. Mười lăm trường tiểu học được lựa chọn đại diện cho các vùng miền khác nhau của thành phố, bao gồm các trường trung tâm đô thị như Tiểu học Trưng Vương, Nha Trang, Nguyễn Huệ và các trường ngoại thành, bán sơn địa như Cao Ngạn, Huống Thượng, Tân Long. Cách chọn mẫu này phản ánh chính xác tương quan trình độ đội ngũ với 11,6% cán bộ giáo viên có trình độ trên đại học và 88,3% đạt trình độ đại học.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê mô tả (tính điểm trung bình, tỷ lệ phần trăm) kết hợp phân tích định tính là nhằm định lượng hóa chính xác mức độ nhận thức, đồng thời xác lập mối tương quan giữa năng lực quản trị của cán bộ quản lý với hành vi đạo đức thực tế của học sinh.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phát hiện thứ nhất: Nhóm phẩm chất yêu nước và nhân ái đạt kết quả vượt bậc ở học sinh lớp 1. Thống kê trên tổng số 6.206 học sinh cho thấy, phẩm chất yêu nước có 6.039 học sinh xếp loại tốt (chiếm 97,31%), 156 học sinh xếp loại đạt (chiếm 2,51%) và chỉ có 7 học sinh xếp loại cần cố gắng (chiếm 0,11%). Tương tự, phẩm chất nhân ái ghi nhận 5.989 học sinh đạt loại tốt (chiếm 96,50%), 206 học sinh xếp loại đạt (chiếm 3,32%) và 7 em ở mức cần cố gắng (chiếm 0,11%). Các hoạt động đền ơn đáp nghĩa và tinh thần tương thân tương ái được nhà trường và gia đình truyền dạy rất hiệu quả.

Phát hiện thứ hai: Tồn tại độ trễ rõ rệt ở phẩm chất chăm chỉ và trách nhiệm. Trong 5 phẩm chất, phẩm chất chăm chỉ có tỷ lệ xếp loại tốt thấp nhất với 5.011 học sinh (chiếm 80,74%), trong khi tỷ lệ đạt lên tới 1.145 học sinh (chiếm 18,45%) và có tới 46 học sinh thuộc nhóm cần cố gắng (chiếm 0,74%). Tỷ lệ xếp loại tốt ở phẩm chất trách nhiệm cũng chỉ đạt 86,58% (5.373 học sinh), xếp loại đạt chiếm 12,89% (800 học sinh) và 29 học sinh cần cố gắng (chiếm 0,47%). Độ chênh lệch giữa tỷ lệ tốt của phẩm chất yêu nước (97,31%) và chăm chỉ (80,74%) lên tới 16,57%.

Phát hiện thứ ba: Đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên có nền tảng học vấn vững vàng nhưng còn bất cập trong công tác lập kế hoạch và đánh giá. Dù 100% cán bộ và giáo viên đạt chuẩn đào tạo theo luật định (với 65 người trên đại học và 491 người đại học), song việc xây dựng kế hoạch giáo dục đạo đức còn mang tính hình thức, chủ yếu sao chép phân phối chương trình có sẵn. Kỹ năng thiết kế các bộ công cụ kiểm tra hành vi định lượng chưa được thực hiện bài bản.

Thảo luận kết quả

Sự chênh lệch giữa các phẩm chất phản ánh đúng đặc điểm tâm lý lứa tuổi 6 đến 7 tuổi. Trẻ em ở giai đoạn chuyển tiếp từ mầm non lên tiểu học dễ dàng tiếp thu các bài học cảm xúc về tình yêu thương gia đình, đất nước nhưng gặp khó khăn khi hình thành tính kiên trì trong học tập và ý thức tự giác phục vụ bản thân. Mặt khác, tại một số địa phương, sự bảo bọc quá mức từ phụ huynh đã vô tình làm suy giảm tính tự lập và tinh thần trách nhiệm của học sinh đối với công việc chung.

Khi đối sánh với các công trình nghiên cứu của Nguyễn Thị Thu Thảo tại quận Hai Bà Trưng (Hà Nội) hay Phạm Thị Kim Thủy tại huyện Bình Chánh (Thành phố Hồ Chí Minh), kết quả này có sự tương đồng sâu sắc. Điểm nghẽn chung của quản lý giáo dục đạo đức tại các trường tiểu học hiện nay đều nằm ở sự lúng túng khi tích hợp nội dung đạo đức vào các môn học ưu thế như Tiếng Việt, Tự nhiên và Xã hội, cũng như thiếu cơ chế liên kết thực chất với gia đình học sinh.

Dữ liệu nghiên cứu thực trạng có thể được trực quan hóa tối ưu thông qua biểu đồ cột chồng ba chiều biểu diễn tỷ lệ phần trăm các mức phẩm chất (Tốt - Đạt - Cần cố gắng) của 6.206 học sinh, kết hợp bảng ma trận đối sánh 4 khâu quản lý với thang đo Likert 3 mức độ nhận thức của 130 cán bộ quản lý và giáo viên. Cách trình bày này giúp các cấp quản lý nhanh chóng nhận diện điểm mạnh và lỗ hổng trong khâu chỉ đạo chuyên môn.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức theo Chương trình 2018, luận văn đề xuất hệ sinh thái 6 giải pháp quản lý đồng bộ:

Thứ nhất, chỉ đạo kế hoạch hóa toàn diện hoạt động giáo dục đạo đức. Hiệu trưởng các trường tiểu học chủ trì thiết lập kế hoạch năm học lồng ghép 5 phẩm chất vào 100% các môn học ưu thế và hoạt động ngoài giờ chính khóa. Thời hạn hoàn thành phê duyệt kế hoạch trước ngày 30 tháng 8 hàng năm trong giai đoạn 2021-2025.

Thứ hai, tổ chức và chỉ đạo đổi mới phương pháp giáo dục. Tổ chuyên môn và giáo viên chủ nhiệm triển khai tối thiểu 2 hoạt động trải nghiệm theo chủ đề mỗi tháng, thay thế phương pháp thuyết giảng thụ động bằng hình thức xử lý tình huống thực tế và dự án nhân văn. Mục tiêu đặt ra là nâng tỷ lệ học sinh đạt phẩm chất chăm chỉ loại tốt từ 80,74% lên trên 92% vào năm học 2024-2025.

Thứ ba, chuẩn hóa hệ thống kiểm tra, đánh giá theo năng lực hành vi. Ban Giám hiệu phối hợp với giáo viên xây dựng bảng kiểm quan sát hành vi với các chỉ số đo lường cụ thể, thực hiện đánh giá định kỳ 2 lần mỗi học kỳ, bảo đảm 100% học sinh được theo dõi sự tiến bộ liên tục thay vì chỉ đánh giá một chiều vào cuối năm.

Thứ tư, bồi dưỡng nâng cao năng lực sư phạm cho đội ngũ nhà giáo. Phòng Giáo dục và Đào tạo thành phố Thái Nguyên phối hợp với các trường đại học sư phạm tổ chức định kỳ 4 đợt tập huấn chuyên sâu mỗi năm về kỹ năng giáo dục đạo đức tích hợp, phấn đấu 95% giáo viên làm chủ kỹ năng tổ chức hoạt động trải nghiệm trước năm 2025.

Thứ năm, tăng cường đầu tư hạ tầng và môi trường văn hóa học đường. Ban Giám hiệu huy động các nguồn lực hợp pháp để trang bị 100% góc thư viện lớp học thân thiện và phòng trình chiếu đa phương tiện phục vụ học liệu đạo đức, hoàn thành trong lộ trình 2022-2024.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình luận văn là tài liệu tham khảo giàu giá trị thực tiễn cho 4 nhóm đối tượng chuyên môn:

Nhóm cán bộ quản lý trường tiểu học (Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng): Bản luận văn cung cấp bộ quy trình 4 khâu quản trị và 6 giải pháp thực nghiệm để tái cấu trúc kế hoạch giáo dục nhà trường, giải quyết dứt điểm tình trạng quản lý hành chính cứng nhắc và nâng cao hiệu quả các tiết sinh hoạt dưới cờ.

Nhóm giáo viên tiểu học và Tổng phụ trách Đội: Tài liệu cung cấp khung gợi ý tích hợp 5 phẩm chất cốt lõi vào bài giảng Tiếng Việt, Đạo đức cùng hơn 10 kịch bản hoạt động trải nghiệm thực tế, giúp giáo viên dễ dàng thiết kế bài dạy sinh động mà không làm quá tải chương trình học.

Nhóm chuyên viên quản lý giáo dục tại Phòng và Sở Giáo dục và Đào tạo: Cung cấp bộ cơ sở dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác từ 15 trường tiểu học và 6.206 học sinh, làm căn cứ khoa học vững chắc phục vụ việc ban hành các hướng dẫn chuyên môn và chỉ đạo nhiệm vụ năm học trên phạm vi toàn tỉnh.

Nhóm học viên cao học và nhà nghiên cứu giáo dục: Cung cấp mô hình nghiên cứu kết hợp định lượng và định tính chuẩn mực, phương pháp chọn mẫu phân tầng 130 đối tượng và khung lý luận cập nhật theo Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT để tham khảo cho các luận văn, đề tài khoa học liên quan.

Câu hỏi thường gặp

Điểm đột phá lớn nhất của giáo dục đạo đức theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 là gì? Điểm cốt lõi nằm ở việc chuyển dịch từ truyền thụ lý thuyết giáo điều sang hình thành năng lực hành vi thông qua trải nghiệm thực tiễn. Thực tế khảo sát 6.206 học sinh lớp 1 tại thành phố Thái Nguyên chứng minh hướng tiếp cận mới giúp 97,31% học sinh đạt mức tốt ở phẩm chất yêu nước, khẳng định hiệu quả sâu sắc khi các em được tham gia trực tiếp vào các hoạt động cộng đồng.

Tại sao phẩm chất chăm chỉ ở học sinh lớp 1 lại có tỷ lệ đạt tốt thấp nhất trong các phẩm chất? Số liệu khảo sát 6.206 học sinh chỉ ra phẩm chất chăm chỉ đạt loại tốt 80,74%, thấp hơn nhiều so với mức 97,31% của phẩm chất yêu nước. Nguyên nhân là học sinh 6 tuổi bước vào lớp 1 còn bỡ ngỡ, chưa thích nghi với kỷ luật tự giác học tập. Bên cạnh đó, thói quen tự phục vụ tại nhà chưa được rèn luyện thường xuyên do phụ huynh còn có tâm lý nuông chiều.

Luận văn sử dụng cỡ mẫu khảo sát như thế nào để bảo đảm độ tin cậy khoa học? Tác giả đã thu thập ý kiến chuyên sâu từ 130 nhà giáo, gồm 40 cán bộ quản lý, 15 tổ trưởng chuyên môn và 75 giáo viên tại 15 trường tiểu học. Quy trình chọn mẫu phân tầng đại diện cho cả vùng trung tâm đô thị và khu vực ngoại thành trong suốt 8 tháng khảo sát, bảo đảm tính đại diện cao về cơ cấu chuyên môn và đặc thù địa bàn.

Nhà trường cần thiết lập cơ chế nào để gắn kết phụ huynh trong giáo dục đạo đức? Ban Giám hiệu cần chỉ đạo thiết lập kênh trao đổi thông tin hai chiều định kỳ hàng tuần giữa giáo viên chủ nhiệm và phụ huynh học sinh. Thực tế cho thấy khi gia đình phối hợp giao việc nhà vừa sức, tỷ lệ học sinh chăm chỉ đạt mức tốt sẽ tăng từ 80,74% lên trên 90%, đồng thời triệt tiêu tỷ lệ 0,74% học sinh cần cố gắng ban đầu.

Các biện pháp quản lý trong luận văn có thể chuyển giao cho các địa phương khác không? Hệ thống 6 biện pháp được thiết kế dựa trên chu trình 4 chức năng quản lý phổ quát và yêu cầu cần đạt của Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT. Do đó, mô hình này hoàn toàn khả thi để nhân rộng cho hơn 40 cơ sở giáo dục tiểu học tại tỉnh Thái Nguyên cũng như các trường tiểu học tại những đô thị có điều kiện tương đồng trên toàn quốc.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản lý giáo dục đạo đức tiểu học theo định hướng phát triển phẩm chất của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.
• Khảo sát thực chứng đã phản ánh khách quan bức tranh đạo đức của 6.206 học sinh lớp 1 và năng lực quản lý của đội ngũ cán bộ, giáo viên tại 15 trường thuộc thành phố Thái Nguyên.
• Nghiên cứu đề xuất thành công hệ thống 6 biện pháp quản lý khoa học, chú trọng kế hoạch hóa mục tiêu, đa dạng hóa con đường giáo dục và đổi mới khâu đánh giá hành vi.
• Lộ trình ứng dụng được xác định rõ ràng với giai đoạn thí điểm 2021-2023 và nhân rộng đồng bộ cho toàn bộ các khối lớp tiểu học đến năm 2025.
• Các cấp quản lý giáo dục và nhà trường cần nhanh chóng chuyển đổi tư duy từ giám sát hành chính sang kiến tạo môi trường học đường nhân văn, biến chuẩn mực đạo đức thành hành vi tự giác của mỗi học sinh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở trường tiểu học Chương 2: Thực trạng quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường tiểu học thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên Chương 3: Biện pháp quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường tiểu học thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên. 5 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH THEO CHƢƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 2018 Ở TRƢỜNG TIỂU HỌC 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Những nghiên cứu về giáo dục đạo đức cho học sinh Về giáo dục đạo đức, luận án tiến sỹ “The Moral Education curriculum and policy in Chinese Junior High School: Chances and Challenges” [29] của tác giả Guang Yuan Hu thực hiện năm 2010 tại đại học Alabama, Hoa Kỳ đã đưa ra những phân tích để đánh giá mức độ thực hiện chương trình giáo dục đạo đức, mức độ hiệu quả khi triển khai chương trình, đối với giảng dạy đạo đức, tác giả đã đánh giá mức độ biến đổi xã hội, từ đó tác giả tiến hành khảo nghiệm việc thực thi những chính sách mới trong bối cảnh hội nhập liên quan đến chương trình giáo dục đạo đức trong trường trung học tại Trung Quốc.

Tại Hội nghị khoa học “Đẩy mạnh giá trị nhân văn, đạo đức, văn hóa quốc tế” tổ chức ở Tokyo vào tháng 2 năm 1994 với sự tham gia của 12 nước trong khu vực. Hội nghị đã tổng kết kinh nghiệm và đã thống nhất đưa ra mô hình giáo dục giá trị nhân văn, đạo đức, văn hóa quốc tế gồm 8 nhóm giá trị: Nhóm giá trị liên quan đến quyền con người; Nhóm giá trị liên quan đến dân chủ; Nhóm các giá trị liên quan đến bản thân và những người khác; Nhóm các giá trị liên quan đến tính dân tộc; Nhóm giá trị liên quan đến hợp tác và hòa bình; Nhóm các giá trị liên quan đến bảo vệ môi trường; Nhóm giá trị liên quan đến bảo vệ di sản văn hóa; Nhóm liên quan đến tâm linh [dẫn theo 22]. Giáo dục đạo đức đã được Hồ Chí Minh quan tâm và nhắc nhở, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: “Có tài mà không có đức thì là người vô dụng”. Người coi trọng mục tiêu, nội dung GDĐĐ trong các nhà trường như: “Đoàn kết tốt”, “Kỷ luật tốt”, “Khiêm tốn, thật thà dũng cảm”, “Con người cần có bốn đức: cần - kiệm - liêm -chính, mà nếu thiếu một đức thì không thành người” [23].

6 Phạm Minh Hạc nghiên cứu đạo đức trong cấu trúc nhân cách và đề xuất thực hiện GDĐĐ cho HS trong quá trình giáo dục nhân cách, xem đó là mục tiêu quan trọng của việc thực hiên chất lượng giáo dục. Tác giả cũng bày tỏ quan điểm 9 về các định hướng giáo dục giá trị đạo đức con người Việt Nam trong thời kỳ mới, thời kỳ công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước [11]. Hà Thế Ngữ chú trọng đến vấn đề tổ chức quá trình GDĐĐ thông qua giảng dạy các bộ môn khoa học, nhất là các bộ môn khoa học xã hội và nhân văn, rèn luyện phương pháp tư duy khoa học để trên cơ sở đó giáo dục thế giới quan, nhân sinh quan, bồi dưỡng ý thức đạo đức, hướng dẫn thực hiện các hành vi đạo đức cho HS [17]. Bài viết của tác giả Lữ Thị Ngọc Hân về Vai trò và một số biện pháp của gia đình trong giáo dục đạo đức cho HS đã khẳng định Giáo dục trong gia đình có ý nghĩa rất quan trọng đối với sự phát triển nhân cách của con người.