Quản lý nhà nước đối với hoạt động FDI tại Việt Nam: Thực trạng và Giải pháp

Bài viết phân tích thực trạng và giải pháp quản lý nhà nước đối với hoạt động FDI tại Việt Nam, nhằm nâng cao hiệu quả đầu tư nước ngoài.

• Tác giả: Phan Thị Thúy
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Việt Hoa
• Trường học: Trường Đại Học Ngoại Thương
• Chuyên ngành: Kinh Tế Đối Ngoại
• Đề tài: Quản Lý Nhà Nước Đối Với Hoạt Động FDI Tại Việt Nam - Thực Trạng Và Giải Pháp
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI
• 1.1. Những khái niệm cơ bản về đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 1.1.1. Khái niệm và đặc điểm của đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 1.1.2. Các hình thức chủ yếu của FDI
• 1.1.2.1. Phân loại theo hình thức thâm nhập
• 1.1.2.2. Phân loại theo quy định của Việt Nam
• 1.1.3. Vai trò của FDI đối với các nước tiếp nhận đầu tư là các nước đang phát triển
• 1.1.3.1. Tác động tích cực
• 1.1.3.2. Tác động tiêu cực
• 1.1.4. Quản lý Nhà nước đối với hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 1.1.4.1. Khái niệm về quản lý Nhà nước
• 1.1.4.2. Quản lý Nhà nước đối với hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 1.1.4.3. Vai trò của quản lý Nhà nước đối với FDI
• 1.1.4.4. Chức năng của quản lý Nhà nước đối với FDI
• 1.1.4.5. Nội dung của quản lý Nhà nước đối với FDI
• 1.1.5. Kinh nghiệm quản lý FDI của một số nước châu Á
• 1.1.5.1. Kinh nghiệm của Trung Quốc
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI TẠI VIỆT NAM
• 2.1. Thực trạng hoạt động FDI tại Việt Nam trong thời gian qua
• 2.1.1. Thực trạng thu hút FDI
• 2.1.2. Tình hình cấp phép đầu tư
• 2.1.3. Quy mô dự án
• 2.1.4. Cơ cấu vốn FDI từ năm 1988 đến nay
• 2.1.5. Tình hình phát triển các KCN, KCX, KCNC, KKT
• 2.1.6. Tình hình thực hiện các dự án FDI
• 2.2. Thực trạng về thực hiện vai trò quản lý Nhà nước đối với FDI tại Việt Nam
• 2.2.1. Xây dựng và hoàn thiện bộ máy quản lý Nhà nước đối với FDI
• 2.2.2. Xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật liên quan đến FDI
• 2.2.2.1. Quá trình hình thành hệ thống văn bản pháp luật về FDI
• 2.2.2.2. Tình hình thực hiện
• 2.2.3. Xây dựng và quản lý thực hiện các cơ chế, chính sách đối với FDI
• 2.2.3.1. Chính sách về thuế và ưu đãi tài chính
• 2.2.3.2. Chính sách về đất đai
• 2.2.3.3. Chính sách về lao động
• 2.2.3.4. Chính sách về công nghệ
• 2.2.3.5. Chính sách về xúc tiến đầu tư
• 2.2.3.6. Các chính sách ưu đãi khác
• 2.2.4. Đánh giá về thực hiện vai trò quản lý Nhà nước đối với FDI
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO NĂNG LỰC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI TRONG THỜI GIAN TỚI TẠI VIỆT NAM
• 3.1. Quan điểm và phương hướng nâng cao năng lực quản lý Nhà nước đối với hoạt động FDI
• 3.2. Giải pháp nâng cao vai trò và hiệu quả quản lý Nhà nước đối với FDI
• 3.2.1. Hoàn thiện hệ thống pháp luật và cải cách thủ tục hành chính về đầu tư nước ngoài
• 3.2.2. Tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý Nhà nước đối với các dự án FDI
• 3.2.3. Đẩy mạnh công tác quy hoạch phát triển kinh tế xã hội phục vụ việc thu hút vốn FDI
• 3.2.4. Đổi mới và đẩy mạnh hoạt động xúc tiến đầu tư
• 3.2.5. Nâng cao năng lực của cán bộ làm công tác quản lý FDI
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Quản lý FDI tại Việt Nam Thực trạng hiện nay

Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đã trở thành một phần quan trọng trong sự phát triển kinh tế của Việt Nam. Từ khi mở cửa nền kinh tế vào năm 1988, FDI đã đóng góp đáng kể vào tăng trưởng GDP, tạo ra hàng triệu việc làm và thúc đẩy chuyển giao công nghệ. Tuy nhiên, việc quản lý FDI vẫn còn nhiều thách thức cần giải quyết.

1.1. Tình hình FDI hiện nay tại Việt Nam

FDI tại Việt Nam đã tăng trưởng mạnh mẽ trong những năm qua. Nhiều nhà đầu tư nước ngoài đã chọn Việt Nam làm điểm đến do chính sách ưu đãi và môi trường đầu tư thuận lợi. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề như sự cạnh tranh giữa các địa phương trong việc thu hút FDI.

1.2. Lợi ích của FDI đối với nền kinh tế Việt Nam

FDI không chỉ mang lại nguồn vốn mà còn giúp nâng cao năng lực sản xuất, cải thiện cơ sở hạ tầng và tạo ra việc làm. Các doanh nghiệp FDI thường áp dụng công nghệ tiên tiến, từ đó nâng cao năng suất lao động và chất lượng sản phẩm.

II. Thách thức trong quản lý FDI tại Việt Nam Những vấn đề cần giải quyết

Mặc dù FDI mang lại nhiều lợi ích, nhưng việc quản lý FDI tại Việt Nam vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu minh bạch trong chính sách, sự chồng chéo trong quy định pháp luật và sự thiếu đồng bộ trong quản lý giữa các cấp chính quyền là những yếu tố cản trở sự phát triển bền vững của FDI.

2.1. Thách thức về chính sách và pháp luật

Chính sách FDI tại Việt Nam còn thiếu tính đồng bộ và nhất quán. Nhiều quy định pháp luật chưa được cập nhật kịp thời, dẫn đến khó khăn cho các nhà đầu tư trong việc thực hiện dự án.

2.2. Thách thức về môi trường đầu tư

Môi trường đầu tư tại Việt Nam vẫn còn nhiều rào cản như thủ tục hành chính phức tạp, tình trạng tham nhũng và thiếu minh bạch. Điều này làm giảm sức hấp dẫn của Việt Nam trong mắt các nhà đầu tư nước ngoài.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý FDI tại Việt Nam Hướng đi mới

Để nâng cao hiệu quả quản lý FDI, Việt Nam cần thực hiện một số giải pháp quan trọng. Việc cải cách thủ tục hành chính, hoàn thiện hệ thống pháp luật và tăng cường công tác xúc tiến đầu tư là những yếu tố then chốt giúp thu hút FDI hiệu quả hơn.

3.1. Cải cách thủ tục hành chính trong quản lý FDI

Cần đơn giản hóa các thủ tục hành chính liên quan đến FDI, giảm thiểu thời gian và chi phí cho nhà đầu tư. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý sẽ giúp tăng cường tính minh bạch và hiệu quả.

3.2. Hoàn thiện hệ thống pháp luật về FDI

Cần rà soát và sửa đổi các quy định pháp luật liên quan đến FDI để đảm bảo tính đồng bộ và phù hợp với thực tiễn. Điều này sẽ tạo ra một hành lang pháp lý ổn định cho các nhà đầu tư.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về FDI tại Việt Nam

Nghiên cứu về FDI tại Việt Nam cho thấy rằng các dự án FDI đã mang lại nhiều lợi ích cho nền kinh tế. Tuy nhiên, để phát huy tối đa tiềm năng của FDI, cần có những biện pháp cụ thể nhằm cải thiện môi trường đầu tư và quản lý hiệu quả hơn.

4.1. Kết quả nghiên cứu về tác động của FDI

Nghiên cứu cho thấy FDI đã đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế, tạo ra việc làm và nâng cao năng lực cạnh tranh cho các doanh nghiệp trong nước. Tuy nhiên, cần có sự đánh giá toàn diện hơn về tác động lâu dài của FDI.

4.2. Các mô hình thành công trong quản lý FDI

Một số địa phương tại Việt Nam đã áp dụng thành công các mô hình quản lý FDI hiệu quả, từ đó thu hút được nhiều nhà đầu tư lớn. Việc học hỏi từ những mô hình này sẽ giúp cải thiện công tác quản lý FDI trên toàn quốc.

V. Kết luận và tương lai của quản lý FDI tại Việt Nam

Quản lý FDI tại Việt Nam đang đứng trước nhiều cơ hội và thách thức. Để phát triển bền vững, cần có những chính sách và giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao hiệu quả quản lý FDI, từ đó thúc đẩy sự phát triển kinh tế của đất nước.

5.1. Tương lai của FDI tại Việt Nam

FDI sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế của Việt Nam. Tuy nhiên, cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng để tận dụng tối đa cơ hội từ FDI trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.

5.2. Định hướng phát triển FDI bền vững

Cần xây dựng một chiến lược phát triển FDI bền vững, tập trung vào các lĩnh vực công nghệ cao, bảo vệ môi trường và phát triển nguồn nhân lực. Điều này sẽ giúp Việt Nam thu hút được những nhà đầu tư chất lượng và có trách nhiệm.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp "Quản lý Nhà nước đối với hoạt động FDI tại Việt Nam – Thực trạng và giải pháp" được thực hiện bởi sinh viên Phan Thị Thúy (chuyên ngành Kinh tế đối ngoại, Khoa Kinh tế và Kinh doanh quốc tế, Trường Đại học Ngoại thương Hà Nội, năm 2010), dưới sự hướng dẫn của TS. Nguyễn Thị Việt Hoa. Công trình thuộc nhóm nghiên cứu chính sách kinh tế đối ngoại và quản lý kinh tế nhà nước, tiếp cận theo hướng phân tích thực chứng kết hợp hệ thống hóa văn bản quy phạm pháp luật và chuỗi số liệu thứ cấp giai đoạn 1988–2009.

Bối cảnh thực tiễn được tác giả xác định dựa trên nhận định nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) là một trong những trụ cột tăng trưởng của nền kinh tế Việt Nam. Kể từ khi mở cửa, FDI đóng góp vào việc duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH-HĐH) và thúc đẩy hội nhập quốc tế. Tuy nhiên, vai trò của FDI chỉ phát huy khi nguồn vốn này được sử dụng hiệu quả và bảo đảm phát triển bền vững. Thực tiễn giai đoạn trước năm 2010 cho thấy, bên cạnh việc cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và khung pháp lý, công tác quản lý nhà nước đối với FDI vẫn bộc lộ nhiều khó khăn, hạn chế, đặc biệt khi Việt Nam hội nhập sâu rộng vào kinh tế thế giới sau khi gia nhập WTO và chịu tác động từ suy thoái kinh tế toàn cầu năm 2008–2009.

Mục tiêu nghiên cứu tổng quát của đề tài là trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn công tác quản lý nhà nước (QLNN) đối với hoạt động FDI tại Việt Nam, đề xuất các nhóm giải pháp nhằm nâng cao năng lực quản lý nhà nước, qua đó nâng cao hiệu quả thu hút FDI và hiệu quả hội nhập đầu tư quốc tế.

Nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể bao gồm:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận chung về FDI, vai trò, chức năng và nội dung quản lý nhà nước đối với FDI, đồng thời tổng hợp kinh nghiệm quản lý của một số quốc gia châu Á (Thái Lan, Trung Quốc).
2. Phân tích thực trạng hoạt động FDI tại Việt Nam từ năm 1988 đến năm 2009 trên các khía cạnh quy mô, cơ cấu ngành, vùng lãnh thổ, hình thức đầu tư và tiến độ thực hiện dự án.
3. Đánh giá thực trạng tổ chức bộ máy, hệ thống văn bản pháp lý và các chính sách quản lý nhà nước đối với FDI (thuế, đất đai, lao động, công nghệ, xúc tiến đầu tư).
4. Xác định quan điểm, phương hướng và đề xuất các nhóm giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với hoạt động FDI trong thời gian tiếp theo.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Thực trạng công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động FDI tại Việt Nam.
• Phạm vi nghiên cứu: Về không gian, nghiên cứu trên phạm vi cả nước; về thời gian, theo dõi tiến trình từ khi Việt Nam ban hành Luật Đầu tư nước ngoài năm 1987 (có hiệu lực từ năm 1988) đến hết năm 2009.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý thuyết dựa trên các định nghĩa chuẩn mực quốc tế và luật pháp Việt Nam:

• Định nghĩa của WTO: FDI xảy ra khi một nhà đầu tư từ nước chủ đầu tư có được một tài sản ở nước thu hút đầu tư cùng với quyền quản lý tài sản đó, trong đó phương diện quản lý là yếu tố phân biệt FDI với các công cụ tài chính khác.
• Định nghĩa của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF): Nhấn mạnh vào lợi ích lâu dài và mục đích giành quyền kiểm soát trực tiếp hoạt động quản lý doanh nghiệp ngoài việc tìm kiếm lợi nhuận.
• Định nghĩa của OECD: Thiết lập các mối quan hệ kinh tế lâu dài bằng cách thành lập hoặc mở rộng chi nhánh, mua lại toàn bộ doanh nghiệp, tham gia doanh nghiệp mới, hoặc cấp tín dụng dài hạn trên 5 năm.
• Định nghĩa theo luật pháp Việt Nam: Khoản 12 Điều 3 Luật Đầu tư năm 2005 quy định đầu tư nước ngoài là việc nhà đầu tư nước ngoài đưa vào Việt Nam vốn bằng tiền và các tài sản hợp pháp khác để tiến hành hoạt động đầu tư.

Phân loại hình thức FDI trong nghiên cứu:

• Theo hình thức thâm nhập: Đầu tư mới (Greenfield investment) và Mua lại và sáp nhập qua biên giới (M&A), phân tách thành M&A theo chiều ngang, chiều dọc và theo hướng kết hợp/đa dạng hóa.
• Theo quy định pháp luật Việt Nam: Doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài, Doanh nghiệp liên doanh, Hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC), Hợp đồng BOT, BTO, BT, mô hình công ty mẹ – công ty con (holding company), và hình thức chi nhánh công ty nước ngoài.

Khung lý thuyết về Quản lý Nhà nước đối với FDI:

• Khái niệm: QLNN về đầu tư nước ngoài là sự tác động liên tục, có tổ chức, có định hướng vào quá trình đầu tư bằng hệ thống đồng bộ các biện pháp kinh tế – xã hội dựa trên quy luật khách quan và quy luật vận động đặc thù của FDI.
• Vai trò của Nhà nước: Tạo lập môi trường chính trị và kinh tế vĩ mô ổn định; kiến tạo môi trường pháp lý ổn định, thuận lợi; xây dựng hạ tầng kinh tế – xã hội vững mạnh.
• Chức năng của QLNN gồm 5 chức năng chính: Dự báo; Định hướng; Tổ chức và điều hành; Bảo hộ và hỗ trợ; Kiểm tra và giám sát.
• Nội dung quản lý: Xây dựng và hoàn thiện luật pháp; ban hành và quản lý các cơ chế, chính sách (tài chính, lao động, đất đai, công nghệ, xúc tiến); xây dựng quy hoạch theo ngành, vùng; thẩm định, cấp phép; quản lý và kiểm tra sau cấp phép; đào tạo nguồn nhân lực.

Phương pháp nghiên cứu:

• Phương pháp tổng hợp, phân tích, đối chiếu và so sánh các nguồn dữ liệu thống kê thứ cấp. Tác giả không sử dụng mô hình kinh tế lượng hồi quy hay khảo sát định lượng mẫu sơ cấp, mà áp dụng phương pháp nghiên cứu định tính dựa trên chuỗi số liệu lịch sử và phân tích chính sách.
• Nguồn dữ liệu: Số liệu công bố của Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), Tổng cục Thống kê, Báo cáo Đầu tư của UNCTAD, Niên giám Thống kê Trung Quốc và Chỉ số Xếp hạng Địa điểm Dịch vụ Toàn cầu (GSLI 2009) của tập đoàn AT Kearney.

Nội dung chính theo từng chương

Chương I: Cơ sở lý luận chung về quản lý Nhà nước đối với hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài

Chương I phân tích bản chất kinh tế của FDI, chỉ rõ tác động hai mặt của dòng vốn này đối với các nước tiếp nhận đầu tư:

• Tác động tích cực: Bổ sung nguồn vốn cho thị trường tài chính (chiếm khoảng 10% tổng vốn đầu tư tài sản cố định của các nước đang và kém phát triển giai đoạn 1998–2003); thúc đẩy chuyển giao công nghệ cứng (máy móc thiết bị) và công nghệ mềm (bí quyết, tri thức quản lý); giải quyết việc làm và nâng cao kỷ luật lao động; thúc đẩy xuất khẩu và hỗ trợ cân bằng cán cân thanh toán; chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng CNH-HĐH; đóng góp cho ngân sách nhà nước thông qua thuế và tiền thuê đất.
• Tác động tiêu cực: Tỷ lệ giá trị gia tăng nội địa thấp do doanh nghiệp FDI chủ yếu tập trung gia công, lắp ráp và khai thác lao động giá rẻ, tài nguyên sẵn có; liên kết với doanh nghiệp trong nước yếu; nguy cơ ô nhiễm môi trường và chuyển giao công nghệ lạc hậu với chi phí đắt đỏ; sức ép cạnh tranh chèn ép doanh nghiệp bản địa dẫn đến nguy cơ độc quyền.

Chương này cũng tổng kết bài học kinh nghiệm quản lý FDI từ hai quốc gia châu Á:

• Kinh nghiệm Thái Lan: Thiết lập cơ chế hành chính "một cửa", ban hành Luật xúc tiến thương mại, công khai quy hoạch phát triển kinh tế từng thời kỳ. Chính sách ưu đãi thuế gồm miễn thuế thu nhập doanh nghiệp từ 3 đến 8 năm, miễn thuế nhập khẩu 90% với nguyên liệu và 50% với máy móc chưa tự sản xuất được. Đặc biệt, Thái Lan chú trọng nâng cao chất lượng đào tạo nghề và kỹ năng quản lý, đưa quốc gia này lên vị trí thứ tư châu Á về trình độ và sự sẵn có của nguồn lao động dịch vụ theo xếp hạng của AT Kearney năm 2009.
• Kinh nghiệm Trung Quốc: Xây dựng hệ thống hơn 500 văn bản pháp luật từ sau cải cách mở cửa năm 1979, trọng tâm là Bộ luật đầu tư hợp tác giữa Trung Quốc với nước ngoài (1979) và "22 điều mục" (1986) khuyến khích doanh nghiệp xuất khẩu và kỹ thuật tiên tiến. Trung Quốc chủ động dùng vốn tích lũy nội bộ xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông, cảng biển; áp dụng cơ chế quản lý linh hoạt (cho phép dự án đường cao tốc 2.000 km vừa thiết kế, vừa thi công rồi hậu kiểm); triển khai mô hình doanh nghiệp "ba vốn". Nhờ đó, quy mô FDI giải ngân tại Trung Quốc tăng từ 40,4 tỷ USD (17.100 dự án) năm 1999 lên 90,03 tỷ USD (23.435 dự án) năm 2009.

Chương II: Thực trạng quản lý Nhà nước đối với hoạt động đầu tư nước ngoài tại Việt Nam

Chương II tập trung phân tích thực trạng diễn biến dòng vốn FDI và đánh giá bộ máy, chính sách quản lý nhà nước tại Việt Nam qua các giai đoạn:

Giai đoạn / Năm	Đặc điểm tình hình cấp phép và thu hút FDI
1988–1990	Giai đoạn sơ khai khi mới thực thi Luật Đầu tư nước ngoài. Thu hút được 214 dự án với tổng vốn đăng ký cấp mới 1,6 tỷ USD; quy mô vốn bình quân 7,5 triệu USD/dự án.
1991–1996	Thời kỳ bùng nổ (làn sóng FDI thứ nhất). Cấp phép 1.781 dự án, tổng vốn đăng ký đạt 28,3 tỷ USD; quy mô vốn bình quân đạt 11,6 triệu USD/dự án; vốn thực hiện đạt trên 7,1 tỷ USD.
1997–1999	Chịu tác động từ khủng hoảng tài chính châu Á. Dòng vốn suy giảm liên tục, năm 1999 ghi nhận mức vốn đăng ký thấp nhất kể từ năm 1992 (đạt 2.565,4 triệu USD).
2000–2005	Phục hồi và mở rộng sản xuất. Vốn đăng ký tăng dần từ 2,8 tỷ USD (2000) lên 6,8 tỷ USD (2005). Quy mô vốn bình quân giảm còn 3,4 triệu USD/dự án do chủ yếu là dự án vừa và nhỏ. Vốn thực hiện đạt 14,3 tỷ USD.
2006–2008	Bùng nổ vốn đăng ký sau khi gia nhập WTO. Vốn đăng ký năm 2006 đạt 12 tỷ USD, năm 2007 đạt 21,3 tỷ USD. Năm 2008 đạt kỷ lục 66,5 tỷ USD vốn đăng ký cấp mới và tăng thêm; quy mô bình quân đạt 51,47 triệu USD/dự án. Vốn giải ngân đạt 11,5 tỷ USD.
2009	Tác động từ khủng hoảng tài chính toàn cầu. Vốn cấp mới đạt 16,34 tỷ USD (839 dự án) và vốn tăng thêm đạt 5,13 tỷ USD (215 dự án), tổng vốn đăng ký đạt 21,48 tỷ USD (bằng 30% so với năm 2008). Vốn thực hiện ước đạt khoảng 10 tỷ USD.

Bảng tổng hợp chuỗi số liệu cấp phép FDI giai đoạn 1991–2008 (theo số liệu Tổng cục Thống kê trích trong văn bản):

Năm	Số dự án	Tổng vốn đăng ký (Triệu USD)	Tổng vốn thực hiện (Triệu USD)
1991	152	1.291,5	328,8
1992	196	2.208,5	574,9
1993	274	3.037,4	1.017,5
1994	372	4.188,4	2.040,6
1995	415	6.937,2	2.556,0
1996	372	10.164,1	2.714,0
1997	349	5.590,7	3.115,0
1998	285	5.099,9	2.367,4
1999	327	2.565,4	2.334,9
2000	391	2.838,9	2.413,5
2001	555	3.142,8	2.450,5
2002	808	2.998,8	2.591,0
2003	791	3.191,2	2.650,0
2004	811	4.547,6	2.852,5
2005	970	6.839,8	3.308,8
2006	987	12.004,0	4.100,1
2007	1.544	21.347,8	8.030,0
2008	1.171	64.011,0	11.600,0
Tổng số	10.981	163.607,2	57.045,5

Phân tích cơ cấu đầu tư:

• Theo ngành: Lĩnh vực công nghiệp – xây dựng chiếm tỷ trọng áp đảo tính đến hết năm 2009 với 7.333 dự án, tổng vốn đăng ký trên 101 tỷ USD (70% về số dự án và 57% về vốn đăng ký). Lĩnh vực dịch vụ có xu hướng tăng mạnh trong năm 2009, nổi bật là dịch vụ lưu trú và ăn uống (8,8 tỷ USD), kinh doanh bất động sản (7,6 tỷ USD) với các dự án lớn như Khu du lịch sinh thái Bãi Biển Rồng tại Quảng Nam (4,15 tỷ USD), Berjaya Nhơn Trạch tại Đồng Nai (2 tỷ USD), Galileo Investment Group (1,68 tỷ USD). Lĩnh vực nông – lâm – ngư nghiệp thu hút hạn chế, đến hết năm 2008 chỉ đạt 976 dự án với 4,79 tỷ USD (chiếm 10% số dự án và 4,4% vốn đăng ký), tập trung chủ yếu tại vùng Đông Nam Bộ (54%).
• Theo vùng lãnh thổ: Vốn FDI tập trung tại các vùng động lực. Tính đến hết 2009, Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam dẫn đầu với 6.827 dự án, vốn đăng ký 87,8 tỷ USD (49,6% tổng vốn cả nước), trong đó TP. Hồ Chí Minh dẫn đầu (27,2 tỷ USD), tiếp theo là Bà Rịa – Vũng Tàu (23,6 tỷ USD), Đồng Nai (16,3 tỷ USD), Bình Dương (13,3 tỷ USD). Vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc thu hút 3.090 dự án với 34,8 tỷ USD (Hà Nội đạt 19,47 tỷ USD). Miền Trung thu hút 491 dự án (8,6 tỷ USD, dẫn đầu là Phú Yên với dự án Lọc dầu Vũng Rô 1,7 tỷ USD). Khu vực Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long thu hút rất thấp (ĐBSCL chiếm 3,6% số dự án và 4,4% vốn đăng ký).
• Theo hình thức đầu tư: Tính đến hết 2009, hình thức 100% vốn nước ngoài chiếm tỷ trọng cao nhất với 8.521 dự án, 110,8 tỷ USD (77,8% số dự án, 62,6% tổng vốn); liên doanh đạt 2.021 dự án, 54,8 tỷ USD (18,4% số dự án, 30,9% tổng vốn); hợp đồng hợp tác kinh doanh có 222 dự án (4,9 tỷ USD); công ty cổ phần có 186 dự án (4,7 tỷ USD).
• Phát triển KCN, KCX: Tính đến thời điểm khảo sát có 228 KCN, KCX (225 KCN và 03 KCX) được thành lập với diện tích tự nhiên 58.220 ha. Đến cuối năm 2008, khu vực này thu hút 6.303 dự án FDI với 87,7 tỷ USD (chiếm 64,3% số dự án và 58,6% vốn đăng ký cả nước).
• Đóng góp kinh tế và giải thể: Tỷ trọng đóng góp vào GDP của khu vực FDI tăng từ 6,3% (1991–1995) lên 10,3% (1996–2000), 14,6% (2001–2005) và duy trì trên 17% từ năm 2006. Doanh thu năm 2008 đạt 50,55 tỷ USD. Tuy nhiên, tính đến năm 2007 có 1.359 dự án bị giải thể trước thời hạn với số vốn 15,5 tỷ USD (chủ yếu là liên doanh, chiếm 56% số dự án và 67,2% vốn giải thể); năm 2008 có 34 dự án bị thu hồi giấy phép do chậm triển khai.

Thực trạng tổ chức bộ máy quản lý nhà nước qua các thời kỳ:

• Giai đoạn 1987–1989: Quản lý sơ khai, hoạt động FDI trực thuộc Bộ Kinh tế đối ngoại, cơ quan chuyên trách là Vụ Quản lý Đầu tư; khung pháp lý dựa vào Luật Đầu tư nước ngoài 1987 và Nghị định 139/HĐBT.
• Giai đoạn 1989–1995: Thành lập Ủy ban Nhà nước về Hợp tác và Đầu tư (tháng 3/1989, vận hành từ tháng 6/1989). Đến ngày 9/6/1993, Chính phủ ban hành Nghị định 39/CP xác định cơ cấu bộ máy độc lập và lập Vụ Quản lý dự án đầu tư nước ngoài để theo dõi quản lý sau cấp phép.
• Giai đoạn 1/11/1995–1997: Quốc hội hợp nhất Ủy ban Nhà nước về Hợp tác và Đầu tư với Ủy ban Kế hoạch Nhà nước để thành lập Bộ Kế hoạch và Đầu tư, nhằm thống nhất quy hoạch các nguồn vốn.
• Giai đoạn 1997 đến nay: Đẩy mạnh phân cấp quản lý nhà nước; Chính phủ quy định phân cấp thẩm quyền cấp giấy phép và quản lý dự án FDI cho UBND cấp tỉnh/thành phố và Ban Quản lý các KCN, KCX.

Chương III: Một số giải pháp nhằm nâng cao năng lực quản lý Nhà nước đối với hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài trong thời gian tới tại Việt Nam

Dựa trên quan điểm gắn thu hút FDI với định hướng phát triển kinh tế – xã hội bền vững và chủ động hội nhập kinh tế quốc tế, tác giả đề xuất 5 nhóm giải pháp quản lý nhà nước:

1. Hoàn thiện hệ thống pháp luật và cải cách thủ tục hành chính: Rà soát, đồng bộ hóa các quy định của Luật Đầu tư 2005 với các luật chuyên ngành; tiếp tục bãi bỏ các thủ tục hành chính rườm rà, tiêu chuẩn hóa quy trình thẩm định dự án; triển khai hiệu quả cơ chế "một cửa" nhằm rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ.
2. Tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý Nhà nước đối với các dự án FDI: Đẩy mạnh công tác quản lý sau cấp phép, tăng cường thanh tra, kiểm tra việc chấp hành cam kết đầu tư, nghĩa vụ thuế, bảo vệ môi trường và bảo đảm quyền lợi người lao động; kiên quyết thu hồi giấy phép đối với các dự án chậm tiến độ, không có khả năng triển khai.
3. Đẩy mạnh công tác quy hoạch phát triển kinh tế – xã hội: Xây dựng quy hoạch tổng thể đồng bộ theo ngành và vùng lãnh thổ phục vụ thu hút FDI; gắn quy hoạch KCN, KCX với hạ tầng kinh tế, xã hội và bảo đảm cân đối nguồn cung lao động, năng lượng; định hướng thu hút dự án công nghệ cao, công nghiệp phụ trợ, tránh cấp phép dàn trải gây lãng phí tài nguyên đất đai.
4. Đổi mới và đẩy mạnh hoạt động xúc tiến đầu tư: Chuyển dịch từ xúc tiến thụ động sang xúc tiến có mục tiêu, hướng tới các đối tác chiến lược và tập đoàn đa quốc gia nắm giữ công nghệ nguồn; công khai hóa dữ liệu quy hoạch, tiềm năng thị trường; tăng cường liên kết giữa các cơ quan quản lý Trung ương và địa phương trong xúc tiến đầu tư.
5. Nâng cao năng lực của cán bộ làm công tác quản lý FDI: Chuẩn hóa trình độ chuyên môn, năng lực ngoại ngữ, kiến thức pháp lý quốc tế và kỹ năng đàm phán, thẩm định dự án cho đội ngũ cán bộ QLNN ở cả cấp Bộ và các địa phương; xây dựng tinh thần trách nhiệm và tính minh bạch trong thi hành công vụ.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp và phản ánh đầy đủ các số liệu then chốt về hoạt động FDI tại Việt Nam suốt hơn 20 năm (1988–2009):

• Phản ánh xu hướng biến động của dòng vốn FDI từ giai đoạn thử nghiệm (1988–1990: 1,6 tỷ USD) sang giai đoạn bùng nổ thứ nhất (1991–1996: 28,3 tỷ USD), giai đoạn suy giảm do khủng hoảng khu vực (1997–1999: đáy 2,56 tỷ USD năm 1999), đến giai đoạn tăng trưởng kỷ lục hậu WTO (2008: 66,5 tỷ USD vốn đăng ký cấp mới và tăng thêm) và điều chỉnh sau khủng hoảng tài chính toàn cầu (2009: 21,48 tỷ USD).
• Thống kê tỷ lệ giải ngân và đóng góp vĩ mô: Trong 18 năm (1991–2008), tổng vốn đăng ký cấp phép đạt 163,6 tỷ USD nhưng vốn thực hiện chỉ đạt 57,04 tỷ USD (tỷ lệ giải ngân bình quân đạt 34,86%). Tỷ trọng đóng góp của FDI vào GDP tăng dần qua các thời kỳ từ 6,3% (1991–1995) lên trên 17% (từ 2006).
• Nhận diện sự mất cân đối trong cơ cấu thu hút FDI: Nguồn vốn tập trung chủ yếu vào công nghiệp – xây dựng (57% vốn đăng ký) và dịch vụ bất động sản, lưu trú (tăng đột biến năm 2009), trong khi khu vực nông – lâm – ngư nghiệp chỉ thu hút 4,4% vốn đăng ký; vốn tập trung chủ đạo ở Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam (49,6%) và phía Bắc (19,7%), các vùng miền núi, Tây Nguyên và ĐBSCL chiếm tỷ trọng không đáng kể.
• Đóng góp về mặt nhận thức quản lý: Phác họa rõ nét quá trình chuyển đổi bộ máy quản lý nhà nước từ mô hình quản lý tập trung thời kỳ đầu sang cơ chế liên ngành (Ủy ban Nhà nước về Hợp tác và Đầu tư, Bộ Kế hoạch và Đầu tư) và tiến trình phân cấp quản lý đầu tư cho địa phương từ sau năm 1997.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận có một số hạn chế gắn liền với phạm vi nghiên cứu và điều kiện thực hiện của tác giả:

• Dữ liệu sử dụng chủ yếu dừng lại ở thống kê mô tả dựa trên các báo cáo thứ cấp tổng hợp của Cục Đầu tư nước ngoài và Tổng cục Thống kê, chưa áp dụng các công cụ phân tích kinh tế lượng chuyên sâu để lượng hóa tác động biên của từng chính sách quản lý nhà nước đối với quy mô và tốc độ giải ngân vốn FDI.
• Khóa luận mới đề cập đến tình hình chung của các chính sách thuế, đất đai, lao động mà chưa đi sâu khảo sát thực nghiệm tại các doanh nghiệp FDI hoặc các Ban Quản lý KCN cụ thể để đánh giá mức độ chồng chéo, xung đột văn bản pháp luật sau phân cấp.
• Hướng mở rộng cho các nghiên cứu tiếp theo: Đánh giá tác động của việc phân cấp cấp phép đầu tư tới nguy cơ xé lẻ quy hoạch tại các địa phương; phân tích hiệu quả công tác kiểm tra, thanh tra sau cấp phép nhằm ngăn ngừa tình trạng ô nhiễm môi trường, chuyển giá và xử lý các dự án "treo" có quy mô vốn đăng ký lớn.

Giá trị tham khảo

Tài liệu khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng:

• Sinh viên và học viên chuyên ngành Kinh tế đối ngoại, Kinh tế quốc tế, Quản lý kinh tế và Luật kinh tế: Nắm bắt bức tranh tổng quan về lịch sử thu hút FDI tại Việt Nam trong 20 năm đầu thời kỳ Đổi mới (1988–2008), cấu trúc tổ chức bộ máy quản lý nhà nước qua từng thời kỳ lịch sử.
• Người nghiên cứu đề tài về thể chế và chính sách đầu tư: Tham khảo hệ thống phân loại FDI, các phương thức quản lý FDI của Thái Lan và Trung Quốc, cũng như khung chức năng quản lý nhà nước gồm 5 nội dung cơ bản (dự báo, định hướng, tổ chức điều hành, bảo hộ hỗ trợ, kiểm tra giám sát).
• Cán bộ làm công tác xúc tiến và quản lý đầu tư: Tham khảo các phân tích về sự chênh lệch giữa vốn đăng ký và vốn thực hiện, cơ cấu dự án giải thể trước thời hạn (trong đó doanh nghiệp liên doanh chiếm 56% số dự án và 67,2% số vốn giải thể) để rút ra bài học trong thẩm định năng lực nhà đầu tư và kiểm soát quy hoạch ngành, vùng.

Câu hỏi thường gặp

1. Bộ máy quản lý nhà nước đối với hoạt động FDI tại Việt Nam đã trải qua những giai đoạn phát triển nào theo nghiên cứu của khóa luận?
Theo khóa luận, bộ máy quản lý nhà nước đối với FDI trải qua 4 giai đoạn: Giai đoạn 1987–1989 (quản lý trực thuộc Bộ Kinh tế đối ngoại, cơ quan chuyên trách là Vụ Quản lý Đầu tư); Giai đoạn 1989–1995 (thành lập Ủy ban Nhà nước về Hợp tác và Đầu tư hoạt động độc lập, sau đó lập thêm Vụ Quản lý dự án đầu tư nước ngoài năm 1993); Giai đoạn 1/11/1995–1997 (Quốc hội hợp nhất Ủy ban Nhà nước về Hợp tác và Đầu tư với Ủy ban Kế hoạch Nhà nước để lập ra Bộ Kế hoạch và Đầu tư); Giai đoạn từ năm 1997 đến nay (tăng cường phân cấp thẩm quyền cấp phép và quản lý cho UBND cấp tỉnh và Ban Quản lý các KCN, KCX).

2. Tỷ lệ giải ngân vốn FDI tại Việt Nam giai đoạn 1991–2008 đạt mức bao nhiêu theo số liệu trong khóa luận?
Theo Bảng 1.1 trích từ số liệu của Tổng cục Thống kê trong khóa luận, trong cả giai đoạn 1991–2008, tổng số vốn FDI đăng ký cấp phép (bao gồm cả vốn tăng thêm) đạt 163.607,2 triệu USD với 10.981 dự án, trong khi tổng số vốn thực hiện đạt 57.045,5 triệu USD, tương đương tỷ lệ vốn giải ngân đạt khoảng 34,86% tổng vốn đăng ký.

3. Khóa luận nêu những số liệu gì về tình hình các dự án FDI bị giải thể trước thời hạn tính đến năm 2007?
Tính đến năm 2007, cả nước có 1.359 dự án FDI bị giải thể trước thời hạn với tổng vốn đăng ký giải thể khoảng 15,5 tỷ USD. Trong đó, lĩnh vực dịch vụ chiếm 50%, công nghiệp – xây dựng chiếm 42,3%. Xét theo hình thức đầu tư, hình thức liên doanh chiếm tỷ lệ cao nhất trong các dự án giải thể (chiếm 56% về số dự án và 67,2% về tổng vốn đăng ký), tiếp theo là hình thức 100% vốn nước ngoài (13,1% số dự án, 15,5% vốn) và hợp đồng hợp tác kinh doanh (10,2% số dự án, 15,5% vốn).

4. Hai kinh nghiệm nổi bật từ chính sách quản lý FDI của Thái Lan và Trung Quốc được tác giả phân tích là gì?
Thái Lan áp dụng cơ chế cấp phép "một cửa", ban hành Luật xúc tiến thương mại, miễn thuế thu nhập doanh nghiệp từ 3 đến 8 năm, giảm thuế nhập khẩu tới 90% cho nguyên liệu và tập trung phát triển lao động kỹ thuật cao. Trung Quốc xây dựng hệ sinh thái hơn 500 văn bản pháp luật, ban hành quy định "22 điều mục" (1986), chủ động đầu tư ngân sách cho hạ tầng đồng bộ và áp dụng quy trình cấp phép linh hoạt (cho phép dự án vừa thiết kế, vừa thi công rồi hậu kiểm như dự án 2.000 km đường cao tốc).

5. Cơ cấu vốn FDI tại Việt Nam phân theo hình thức đầu tư tính đến hết năm 2009 có đặc điểm gì?
Hình thức 100% vốn nước ngoài chiếm ưu thế tuyệt đối với 8.521 dự án và 110,8 tỷ USD vốn đăng ký (chiếm 77,8% về số dự án và 62,6% tổng vốn đăng ký); hình thức liên doanh đứng thứ hai với 2.021 dự án, đạt 54,8 tỷ USD (18,4% số dự án và 30,9% tổng vốn); hình thức Hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC) có 222 dự án với 4,9 tỷ USD (chiếm 2% số dự án và 2,8% tổng vốn); công ty cổ phần có 186 dự án với 4,7 tỷ USD; các hình thức khác như BOT, BTO, BT và công ty mẹ – công ty con chiếm tỷ trọng rất nhỏ.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Phan Thị Thúy đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý thuyết và bức tranh thực tiễn 20 năm quản lý nhà nước đối với hoạt động FDI tại Việt Nam giai đoạn 1988–2009. Thông qua các số liệu thống kê chi tiết về quy mô, cơ cấu ngành, vùng lãnh thổ và tiến độ giải ngân, công trình chỉ rõ những thành tựu nổi bật cùng các bất cập tồn tại trong bộ máy, chính sách và công tác giám sát sau cấp phép. Trên cơ sở đó, hệ thống 5 nhóm giải pháp được đề xuất mang tính đồng bộ, góp phần cung cấp luận cứ hữu ích cho việc hoàn thiện thể chế quản lý nhà nước nhằm nâng cao hiệu quả thu hút và sử dụng dòng vốn FDI trong bối cảnh Việt Nam hội nhập kinh tế quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 : Cơ sở lý luận chung về quản lý Nhà nƣớc đối với hoạt động đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài Chương 2 : Thực trạng của quản lý Nhà nƣớc đối với hoạt động đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài tại Việt Nam Chương 3 : Một số giải pháp nhằm nâng cao năng lực quản lý Nhà nƣớc đối với hoạt động đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài trong thời gian tới Đề tài là một vấn đề hết sức phức tạp, đặc biệt với sinh viên nhƣ em vì lẽ trình độ hiểu biết còn hạn chế, kinh nghiệm của bản thân chƣa tích luỹ đƣợc nhiều, việc thu thập và xử lý thông tin gặp nhiều khó khăn. Chính vì vậy, nội dung bài viết còn rất nhiều vấn đề chƣa đƣợc đề cập và còn nhiều thiếu sót. Em rất mong đƣợc sự đóng góp ý kiến và sự chỉ bảo của thầy cô và các bạn về nội dung cũng nhƣ cách trình bày. Cuối cùng, em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới giáo viên hƣớng dẫn, Tiến sĩ Nguyễn Thị Việt Hoa đã dành thời gian đóng góp nhiều ý kiến quý báu, bổ sung cũng nhƣ chỉnh lý nội dung và hình thức nhằm giúp em hoàn thành khoá luận này.

2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP NƢỚC NGOÀI Trong bối cảnh xu thế toàn cầu hóa, khu vực hóa ngày càng phát triển mạnh mẽ trên thế giới, hoạt động đầu tƣ nƣớc ngoài (ĐTNN), đặc biệt là hoạt động FDI, đã trở thành một tất yếu khách quan trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế (KTQT) của các quốc gia. Công tác quản lý Nhà nƣớc đối với nguồn vốn đầu tƣ nƣớc ngoài là một trong những công cụ quan trọng để tăng cƣờng khả năng thu hút FDI, thúc đẩy tiến trình tham gia vào xu thế tự do hóa đầu tƣ đang diễn ra rộng khắp trên thế giới. Trong chƣơng một, luận văn sẽ lần lƣợt làm rõ những vấn đề cơ bản liên quan đến nguồn vốn FDI và khái niệm quản lý Nhà nƣớc đối với FDI. Những khái niệm cơ bản về đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài 1.

Khái niệm và đặc điểm của đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài 1. Khái niệm Đầu tƣ nƣớc ngoài đƣợc hình thành thông qua sự chênh lệch về năng suất cận biên của vốn giữa các nƣớc, sự khác nhau về quyền sở hữu các yếu tố sản xuất, tài nguyên thiên nhiên, vòng đời của sản phẩm, trình độ phát triển không đồng đều của lực lƣợng sản xuất… Các yếu tố này đã thúc đẩy sự trao đổi và phân công lao động quốc tế dựa trên lợi thế so sánh giữa các quốc gia, đồng thời sự khác nhau giữa nhu cầu và khả năng tích lũy vốn ở các nƣớc đã làm tăng nhu cầu đầu tƣ ra nƣớc ngoài để thâm nhập, mở rộng thị trƣờng, tăng lợi nhuận và đạt đƣợc các mục tiêu kinh tế nhất định. Nhìn chung, ĐTNN là một quá trình có sự di chuyển vốn từ quốc gia này sang quốc gia khác theo các cam kết đầu tƣ đƣợc thỏa thuận nhằm đƣa lại lợi ích cho các bên tham gia. Về bản chất, ĐTNN là hình thức xuất khẩu tƣ bản, một hình thức cao hơn của xuất khẩu hàng hóa.

Đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài (FDI ) là một bộ phận cấu thành nên đầu tƣ nƣớc ngoài. FDI đang ngày càng chứng tỏ vai trò đặc biệt quan trọng khi tỷ trọng đóng góp vào ĐTNN lớn và không ngừng gia tăng. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Hiện nay trên thế giới, khái niệm FDI đƣợc diễn giải theo nhiều cách khác nhau, tùy theo quan điểm và góc độ tiếp cận của các nhà kinh tế. Theo Tổ chức Thƣơng mại quốc tế WTO, thì “FDI xảy ra khi một nhà đầu tƣ từ một nƣớc (nƣớc chủ đầu tƣ) có đƣợc một tài sản ở một nƣớc khác (nƣớc thu hút đầu tƣ) cùng với quyền quản lý tài sản đó.

Phƣơng diện quản lý là thứ để phân biệt FDI với các công cụ tài chính khác”. Trong khi quỹ tiền tệ quốc tế IMF lại đƣa ra cách định nghĩa về FDI nhƣ sau: FDI là số vốn đầu tư được thực hiện để thu được lợi ích lâu dài trong một doanh nghiệp hoạt động ở một nền kinh tế khác với nền kinh tế của nhà đầu tư. Ngoài mục đích lợi nhuận, nhà đầu tư mong muốn tìm được chỗ đứng trong việc quản lý doanh nghiệp và mở rộng thị trường. Khái niệm này nhấn mạnh vào hai yếu tố là lợi ích lâu dài của hoạt động đầu tƣ và động cơ đầu tƣ là dành quyền kiểm soát trực tiếp hoạt động quản lý doanh nghiệp.

Tổ chức OECD cũng đƣa ra khái niệm nhƣ sau: “đầu tư trực tiếp nước ngoài là hoạt động đầu tư được thực hiện nhằm thiết lập các mối quan hệ kinh tế lâu dài với một doanh nghiệp đặc biệt là những khoản đầu tư mang lại khả năng tạo ảnh hưởng đối với việc quản lý doanh nghiệp nói trên bằng cách: - Thành lập hoặc mở rộng một doanh nghiệp hoặc một chi nhánh thuộc toàn quyền quản lý của chủ đầu tư - Mua lại toàn bộ doanh nghiệp đó - Tham gia vào một doanh nghiệp mới - Cấp tín dụng dài hạn ( trên 5 năm) Khái niệm của OECD về cơ bản cũng giống nhƣ khái niệm của IMF về FDI, đó là cũng thiết lập các mối quan hệ lâu dài (tƣơng tự với việc theo đuổi lợi ích lâu dài trong khái niệm của IMF), và tạo ảnh hƣởng đối với việc quản lý doanh nghiệp. Tuy nhiên khái niệm này chỉ cụ thể hơn cách thức để nhà đầu tƣ tạo ảnh hƣởng đối với hoạt động quản lý doanh nghiệp. Ở nƣớc ta, khái niệm về FDI không đƣợc quy định cụ thể mà thông qua khái niệm về ĐTNN. Khái niệm về ĐTNN đƣợc quy định rõ tại khoản 12 điều 3 Luật 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] đầu tƣ 2005: “ĐTNN là việc nhà đầu tƣ nƣớc ngoài đƣa vào Việt Nam vốn bằng tiền và các tài sản hợp pháp khác để tiến hành hoạt động đầu tƣ”.

Từ những khái niệm trên, có thể hiểu một cách khái quát về FDI nhƣ sau: “ FDI tại một quốc gia là việc nhà đầu tư ở một nước khác đưa vốn bằng tiền hoặc bất kì tài sản nào vào quốc gia đó để có được quyền sở hữu và quản lý hoặc quyền kiểm soát một thực thể kinh tế tại quốc gia đó, với mục tiêu tối đa hóa lợi ích của mình.” Tài sản đƣợc đề cập đến trong khái niệm này, theo thông lệ quốc tế, có thể là tài sản hữu hình (máy móc, thiết bị, nhà xƣởng, quy trình công nghệ, bất động sản, các loại hợp đồng và giấy phép có giá trị,…), tài sản vô hình (quyền sở hữu trí tuệ, bí quyết và kinh nghiệm quản lý,…) hoặc tài sản tài chính (cổ phần, cổ phiếu, trái phiểu, giấy ghi nợ,…). Nhƣ vậy FDI bao giờ cũng là một dạng quan hệ kinh tế có nhân tố nƣớc ngoài. Đặc điểm Từ khái niệm của FDI, có thế khái quát đƣợc một số đặc điểm cơ bản về FDI nhƣ sau:  Đây là hình thức đầu tƣ bằng vốn của tƣ nhân do các chủ đầu tƣ tự quyết định đầu tƣ, tự quyết định sản xuất kinh doanh và tự chịu trách nhiệm về lỗ lãi. Hình thức này mang tính khả thi và đem lại hiệu quả kinh tế cao, không có những ràng buộc về chính trị, không để lại gánh nặng nợ nần cho nền kinh tế.

 Mục đích của hoạt động FDI là tìm kiếm lợi nhuận. FDI là hoạt động đầu tƣ tƣ nhân, do đó mục đích ƣu tiên hàng đầu của các doanh nghiệp FDI là tìm kiếm lợi nhuận. Các nƣớc nhận đầu tƣ, nhất là các nƣớc đang phát triển cần phải lƣu ý đặc điểm này khi tiến hành thu hút FDI, phải xây dựng cho mình một hành lang pháp lý đủ mạnh và các chính sách thu hút FDI hợp lý để hƣớng FDI vào phục vụ cho các mục tiêu kinh tế, xã hội của mình, tránh tình trạng FDI chỉ phục vụ cho mục đích của chủ đầu tƣ.  Các chủ đầu tƣ nƣớc ngoài phải đóng góp một tỷ lệ vốn tối thiểu trong vốn pháp định hoặc vốn điều lệ tùy theo quy định của luật pháp nƣớc tiếp nhận đầu tƣ 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] để giành quyền kiểm soát hoặc tham gia kiểm soát doanh nghiệp nhận đầu tƣ.

Tỷ lệ vốn tối thiểu đƣợc quy định khác nhau theo từng nƣớc, luật Mỹ quy định tỷ lệ này là 10%, Pháp và Anh là 20%, còn tại Việt Nam, còn tại Việt Nam, Luật Đầu tƣ 2005 và Nghị định 108/2006/NĐ-CP không quy định tỷ lệ tối thiểu góp vốn cổ phần mà tỷ lệ này sẽ đƣợc thực hiện theo pháp luật chuyên ngành nhƣ chứng khoán, bảo hiểm,. Các lĩnh vực còn lại nhà đầu tƣ đƣợc mua với tỷ lệ không hạn chế và phải phù hợp với các cam kết quốc tế mà Việt Nam là thành viên.  Tỷ lệ đóng góp vốn của các bên trong vốn điều lệ hoặc vốn pháp định sẽ quy định quyền và nghĩa vụ mỗi bên, đồng thời lợi nhuận và rủi ro cũng đƣợc phân chia dựa theo tỷ lệ này.  Thông qua FDI, nƣớc chủ nhà có thể tiếp nhận đƣợc công nghệ, kĩ thuật tiên tiến, học hỏi kinh nghiệm quản lý… là những mục tiêu mà các hình thức đầu tƣ khác không giải quyết đƣợc  Nguồn vốn đầu tƣ này không chỉ bao gồm vốn đầu tƣ ban đầu của chủ dự án đầu tƣ dƣới hình thức vốn pháp định mà trong quá trình hoạt động, nó còn bao gồm vốn vay của doanh nghiệp để triển khai hoặc mở rộng dự án cũng nhƣ vốn đầu tƣ từ nguồn lợi nhuận thu đƣợc.

Việc tìm hiểu và nắm vững khái niệm cũng nhƣ các đặc điểm của FDI sẽ giúp chúng ta có đƣợc nền tảng căn bản để đi sâu tìm hiểu những vấn đề có liên quan. Các hình thức chủ yếu của FDI 2. Phân loại theo hình thức thâm nhập FDI phân theo hình thức thâm nhập thƣờng đƣợc chia ra hai loại chính: đầu tƣ mới và mua lại và sáp nhập qua biên giới.1  Đầu tƣ mới (Greenfield investment) là hoạt động đầu tƣ trực tiếp vào các cơ sở sản xuất kinh doanh hoàn toàn mới ở nƣớc ngoài. 1 Theo định nghĩa của UNCTAD http://www.org/Templates/webflyer.asp?docid=2928&intItemID=1465&lang=1 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail]  Mua lại và sáp nhập qua biên giới ( M&A – merger and acquisition): là một hình thức FDI liên quan đến việc mua lại hoặc hợp nhất với một doanh nghiệp nƣớc ngoài đang hoạt động.