Tổng quan nghiên cứu

Thực hiện Nghị quyết số 19-NQ/TW ngày 31 tháng 10 năm 2012 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng với mục tiêu phấn đấu đến năm 2020 cơ bản hoàn thành hệ thống thông tin đất đai quốc gia, công tác xây dựng cơ sở dữ liệu địa chính đã trở thành nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu của ngành Tài nguyên và Môi trường. Tại thành phố Đà Nẵng, Ủy ban nhân dân thành phố đã ban hành Quyết định số 4485/QĐ-UBND ngày 28 tháng 6 năm 2013 phê duyệt Dự án tổng thể xây dựng hệ thống hồ sơ địa chính và cơ sở dữ liệu quản lý đất đai giai đoạn 2013-2018, định hướng đến năm 2020. Tính đến cuối năm 2016, địa phương đã hoàn thành xây dựng cơ sở dữ liệu tại 5 trên 7 quận, huyện, trong đó quận Ngũ Hành Sơn là một trong những địa bàn trọng điểm với tổng diện tích tự nhiên đạt 3.665 ha phân bổ trên 4 phường trực thuộc gồm Mỹ An, Khuê Mỹ, Hòa Hải và Hòa Quý.

Vấn đề nghiên cứu cốt lõi phát sinh từ thực tế nguồn tài liệu đất đai qua nhiều thời kỳ có độ chính xác không đồng đều, tồn tại song song giữa hệ quy chiếu cũ HN-72 và hệ quy chiếu quốc gia VN-2000, kết hợp với các loại bản đồ trích đo giải thửa theo Chỉ thị 299/TTg. Tình trạng biến động đất đai diễn ra liên tục khiến hồ sơ địa chính giấy nhanh chóng bị sai lệch so với thực địa, tạo áp lực lớn lên khâu cập nhật và vận hành. Luận văn hướng đến mục tiêu đánh giá toàn diện thực trạng xây dựng, khai thác cơ sở dữ liệu địa chính tại quận Ngũ Hành Sơn năm 2016; từ đó đề xuất mô hình quy trình chuẩn hóa dữ liệu không gian, thuộc tính và giải pháp lưu trữ, chia sẻ bản đồ địa chính số tập trung qua phần mềm SVN Server. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện rõ nét qua việc chuẩn hóa hơn 20.000 thửa đất, góp phần nâng tỷ lệ dữ liệu địa chính đạt chuẩn kỹ thuật lên trên 98% và rút ngắn hơn 30% thời gian xử lý thủ tục hành chính về đất đai tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được thiết lập dựa trên hệ thống cơ sở pháp lý và lý thuyết quản lý đất đai hiện đại:

  1. Khung pháp lý kỹ thuật quốc gia: Áp dụng các quy định tại Luật Đất đai năm 2013, Thông tư số 04/2013/TT-BTNMT, Thông tư số 34/2014/TT-BTNMT, Thông tư số 25/2014/TT-BTNMT và Thông tư số 75/2015/TT-BTNMT của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định kỹ thuật về cơ sở dữ liệu đất đai. Hệ thống cơ sở dữ liệu đất đai hoàn chỉnh bao gồm 8 thành phần dữ liệu, trong đó cơ sở dữ liệu địa chính giữ vai trò nền tảng.
  2. Lý thuyết topo không gian và mô hình dữ liệu địa chính đa tầng: Áp dụng các nguyên lý quan hệ không gian topology để kiểm tra tính khép kín, chống đè phủ và phát hiện khe hở giữa các thửa đất. Cấu trúc cơ sở dữ liệu được tổ chức theo 2 tầng gồm tầng quản trị hệ thống (máy chủ dịch vụ, hệ quản trị cơ sở dữ liệu phân tán) và tầng tác nghiệp trực tiếp.
  3. Các khái niệm then chốt: Cơ sở dữ liệu đất đai, Dữ liệu không gian địa chính, Dữ liệu thuộc tính địa chính, Hồ sơ quét số hóa và Chuẩn hóa cơ sở dữ liệu địa chính.
  4. Mô hình kinh nghiệm quốc tế: Kế thừa các nguyên tắc xây dựng hệ thống thông tin đất đai Tây Úc (WALIS) từ năm 1981 với nguyên tắc thu thập thông tin một lần và sử dụng nhiều lần; hệ thống LANDATA bang Victoria (Úc) quản lý hơn 10,2 triệu thửa đất với 90% giao dịch thực hiện trực tuyến trong 24 giờ; mô hình chuẩn hóa 9 lớp dữ liệu không gian theo tiêu chuẩn ISO 19152 (LADM) của Hàn Quốc từ năm 2012.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp đồng bộ các phương pháp khoa học chuyên ngành:

  • Phương pháp điều tra, khảo sát thực địa: Cỡ mẫu khảo sát bao gồm 100% cán bộ chuyên môn tại Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai quận Ngũ Hành Sơn, Phòng Tài nguyên và Môi trường quận cùng đại diện công chức địa chính tại 4 phường trực thuộc. Phương pháp chọn mẫu toàn phần được áp dụng nhằm phản ánh chính xác hạ tầng công nghệ thông tin gồm 15 máy trạm, 2 máy quét chuyên dụng và đường truyền kết nối mạng diện rộng của thành phố.
  • Phương pháp kế thừa và phân tích tổng hợp: Kế thừa hệ thống phần mềm VILIS 2.0 của Tổng cục Quản lý đất đai đã được triển khai chính thức tại 36 tỉnh, thành phố; module chuẩn hóa từ đề tài khoa học cấp Bộ; và nền tảng mã nguồn mở SVN Server. Lý do lựa chọn là nhằm bảo đảm tính tương thích cao với hệ thống đang vận hành mà không làm phát sinh thêm chi phí bản quyền.
  • Phương pháp GIS và mô hình hóa: Sử dụng các thuật toán Topology, công cụ kiểm tra không gian Overlay để xây dựng 8 bộ quy tắc chuẩn hóa dữ liệu thử nghiệm trên địa bàn phường Mỹ An trong giai đoạn nghiên cứu từ năm 2014 đến năm 2017.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

  1. Tiến độ xây dựng cơ sở dữ liệu đạt độ phủ 100% cấp quận: Quận Ngũ Hành Sơn đã hoàn thành nghiệm thu cơ sở dữ liệu địa chính trên toàn bộ 4 phường, đóng góp vào kết quả hoàn thành 5 trên 7 quận, huyện của thành phố Đà Nẵng tính đến tháng 6 năm 2016. Dữ liệu không gian và thuộc tính đã được tích hợp vào phần mềm VILIS 2.0 vận hành trên máy chủ đặt tại Trung tâm Công nghệ thông tin Tài nguyên và Môi trường thành phố.
  2. Tồn tại sai lệch kỹ thuật giữa các thế hệ dữ liệu: Khoảng 18% nguồn tư liệu đo đạc lịch sử còn ở hệ quy chiếu HN-72 hoặc dạng trích đo phi tọa độ chưa khớp nối hoàn hảo với hệ quy chiếu quốc gia VN-2000. Trong tổng số các lỗi dữ liệu được phát hiện trong quá trình vận hành, sai sót thông tin thuộc tính chiếm khoảng 55% và lỗi hình học không gian (đè phủ ranh giới, hở thửa) chiếm khoảng 45%.
  3. Bất cập trong vận hành song song định dạng dữ liệu: Thực tế ghi nhận các cơ quan chuyên môn vẫn duy trì thói quen chỉnh lý biến động trực tiếp trên các tệp bản đồ MicroStation định dạng file DGN độc lập, dẫn tới tình trạng dữ liệu bản đồ số bị phân tán và không đồng bộ tức thời với cơ sở dữ liệu trung tâm VILIS 2.0.
  4. Hiệu quả thử nghiệm quy trình chuẩn hóa tại phường Mỹ An: Thử nghiệm module chuẩn hóa trên toàn bộ các tổ dân phố của phường Mỹ An đã xử lý thành công 100% các lỗi liên kết giữa dữ liệu thuộc tính giấy chứng nhận và dữ liệu không gian thửa đất, giảm 40% thời gian biên tập và kiểm tra hồ sơ địa chính.

Thảo luận kết quả

Thực trạng sai lệch dữ liệu bắt nguồn từ nguyên nhân khách quan do lịch sử đo đạc qua nhiều thời kỳ với trang thiết bị kỹ thuật khác nhau, kết hợp áp lực biến động đất đai do tốc độ đô thị hóa nhanh tại khu vực ven biển Đà Nẵng từ năm 2010 đến năm 2016.

Khi xem xét dữ liệu qua bảng đối chiếu cấu trúc thuộc tính theo Thông tư số 75/2015/TT-BTNMT và biểu đồ tròn phân tích cơ cấu lỗi, có thể thấy rõ sự cần thiết phải có công cụ chuyển đổi tự động. So sánh với các mô hình quản lý hiện đại tại Victoria (Úc) hay Hàn Quốc, việc duy trì hai luồng dữ liệu song song (file đồ họa DGN rời rạc và cơ sở dữ liệu quan hệ) là điểm nghẽn lớn nhất gây chậm trễ liên thông sang cơ quan Thuế và Xây dựng. Việc ứng dụng SVN Server kết hợp quy trình chuẩn hóa 8 bước giúp giải quyết triệt để vấn đề xung đột phiên bản khi nhiều cán bộ cùng thao tác cập nhật biến động đất đai.

Đề xuất và khuyến nghị

  1. Ban hành quy trình chuẩn hóa dữ liệu địa chính thống nhất: Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai quận Ngũ Hành Sơn phối hợp cùng Trung tâm Công nghệ thông tin Tài nguyên và Môi trường áp dụng đầy đủ 8 bộ quy tắc kiểm tra chuẩn hóa (chuẩn hóa dữ liệu giấy chứng nhận, quyền sử dụng đất, thửa đất đăng ký, chủ quản lý sử dụng, tài sản gắn liền với đất, cấu trúc lớp dữ liệu, không gian topo và liên kết dữ liệu), phấn đấu hoàn thành kiểm chuẩn 100% dữ liệu 4 phường trong vòng 6 tháng.
  2. Triển khai mô hình lưu trữ và chia sẻ bản đồ số tập trung qua SVN Server: Sở Tài nguyên và Môi trường thành phố Đà Nẵng đầu tư thiết lập hệ thống máy chủ kiểm soát phiên bản SVN Server kết nối mạng chuyên dùng MAN, phân quyền chặt chẽ cho cán bộ địa chính cấp quận và phường, giảm 80% rủi ro ghi đè file bản đồ số trong giai đoạn 2017-2018.
  3. Nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin và bảo mật đa tầng: Ủy ban nhân dân quận Ngũ Hành Sơn trang bị hệ thống máy chủ dự phòng sử dụng công nghệ lưu trữ RAID 5 với tối thiểu 3 ổ cứng độc lập, thiết lập tường lửa Firewall và phân vùng mạng DMZ an toàn nhằm bảo đảm khả năng liên thông trực tuyến với cơ quan Thuế và cổng dịch vụ công trực tuyến.
  4. Tổ chức đào tạo định kỳ nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ: Phòng Tài nguyên và Môi trường quận mở các lớp bồi dưỡng kỹ năng xử lý lỗi topology, vận hành cơ sở dữ liệu VILIS 2.0 và quy trình chuyển đổi dữ liệu cho 100% cán bộ địa chính phường với thời lượng tối thiểu 40 giờ huấn luyện mỗi năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

  1. Cán bộ lãnh đạo và chuyên viên Văn phòng Đăng ký đất đai: Nắm vững phương pháp phát hiện, xử lý lỗi sai lệch tọa độ lịch sử và triển khai quy trình kiểm chuẩn 8 nhóm dữ liệu địa chính theo đúng Thông tư số 75/2015/TT-BTNMT.
  2. Giảng viên, nghiên cứu viên và học viên cao học chuyên ngành Quản lý đất đai, Địa tin học: Khai thác mô hình tích hợp quan hệ không gian Topology, phương pháp ánh xạ cấu trúc dữ liệu và bài học kinh nghiệm quốc tế từ hệ thống LIS của Úc, Hàn Quốc.
  3. Kỹ sư công nghệ thông tin và chuyên gia phát triển phần mềm ngành Tài nguyên - Môi trường: Tham khảo kiến trúc giải pháp chia sẻ bản đồ MicroStation định dạng file DGN thông qua SVN Server và thiết kế hạ tầng mạng an toàn đa vùng.
  4. Cơ quan quản lý nhà nước tại các địa phương đang triển khai xây dựng chính quyền điện tử: Ứng dụng mô hình liên thông dữ liệu giữa ngành Tài nguyên Môi trường, Thuế và Cấp phép xây dựng nhằm nâng cao chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI).

Câu hỏi thường gặp

Tại sao cần phải chuẩn hóa cơ sở dữ liệu địa chính trong quá trình vận hành? Trong quá trình vận hành, đất đai liên tục biến động do chuyển nhượng, tách thửa hoặc cấp đổi giấy chứng nhận. Nếu không chuẩn hóa thường xuyên theo Thông tư số 75/2015/TT-BTNMT, các thao tác nghiệp vụ thủ công sẽ phát sinh lỗi chồng đè topo, làm sai lệch ranh giới của hơn 15% thửa đất và gây rủi ro pháp lý nghiêm trọng.

Phần mềm SVN Server mang lại lợi ích gì cho việc quản lý bản đồ số? SVN Server là phần mềm mã nguồn mở giúp quản lý phiên bản tập trung cho các tệp bản đồ địa chính MicroStation định dạng file DGN. Giải pháp này giúp kiểm soát lịch sử chỉnh lý của từng cán bộ, ngăn chặn tình trạng ghi đè mất dữ liệu và tiết kiệm hơn 70% băng thông đường truyền so với chia sẻ file truyền thống.

Mô hình cơ sở dữ liệu đất đai tập trung của Đà Nẵng được cấu hình như thế nào? Cơ sở dữ liệu được lưu trữ tập trung tại Trung tâm Công nghệ thông tin Tài nguyên và Môi trường thành phố với hệ thống máy chủ cài đặt Windows Server, SQL Server kết nối mạng chuyên dùng MAN đến 7 quận, huyện. Người dân và doanh nghiệp truy cập qua cổng Internet được kiểm soát bởi hệ thống tường lửa Firewall và vùng bảo mật DMZ.

Việc chuẩn hóa dữ liệu tại phường Mỹ An đã mang lại kết quả thực tế nào? Tại phường Mỹ An, việc thử nghiệm module chuẩn hóa đã rà soát toàn bộ các thửa đất, làm sạch các trường dữ liệu thuộc tính bị thiếu mã đối tượng và khớp nối chính xác 100% hình thể không gian của thửa đất với cơ sở dữ liệu cấp giấy chứng nhận, giúp giảm 40% thời gian xử lý thủ tục hành chính.

Hệ thống thông tin đất đai tại Úc và Hàn Quốc cung cấp bài học gì cho Việt Nam? Kinh nghiệm từ hệ thống LANDATA của bang Victoria (Úc) cho thấy việc số hóa 100% thửa đất cho phép giải quyết 90% giao dịch trực tuyến trong 24 giờ. Trong khi đó, Hàn Quốc chứng minh việc chuẩn hóa dữ liệu theo chuẩn quốc tế ISO 19152 với 9 lớp thông tin là điều kiện tiên quyết để liên thông dữ liệu đa ngành.

Kết luận

  • Luận văn đã phân tích sâu sắc bức tranh thực trạng xây dựng cơ sở dữ liệu địa chính tại quận Ngũ Hành Sơn, làm rõ kết quả hoàn thành 100% diện tích 4 phường và chỉ ra các điểm nghẽn kỹ thuật còn tồn đọng.
  • Đóng góp khoa học then chốt là xây dựng thành công bộ quy trình chuẩn hóa dữ liệu không gian và thuộc tính tương thích với Thông tư số 75/2015/TT-BTNMT, kiểm chứng hiệu quả qua thử nghiệm thực tế tại phường Mỹ An.
  • Đề xuất giải pháp công nghệ mang tính đột phá khi ứng dụng phần mềm mã nguồn mở SVN Server để quản lý, lưu trữ và chia sẻ dữ liệu bản đồ địa chính số tập trung, giải quyết xung đột tác nghiệp đa người dùng.
  • Định hình lộ trình nâng cấp hạ tầng mạng an toàn và mở rộng kết nối liên thông liên ngành Tài nguyên Môi trường - Thuế - Xây dựng theo mục tiêu Nghị quyết số 19-NQ/TW đến năm 2020.
  • Các đơn vị quản lý đất đai và cơ quan chuyên môn cần nhanh chóng áp dụng khung quy trình chuẩn hóa cùng mô hình SVN Server để nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và phục vụ người dân minh bạch, hiệu quả.