Chương I: Cơ sở lý luận của đề tài Chương II: Thực trạng công tác quản lý các dự án hợp tác quốc tế về đào tạo tại trường Đại học Giao thông Vận tải Chương III: Biện pháp quản lý các dự án hợp tác quốc tế về đào tạo tại trường Đại học Giao thông Vận tải trong giai đoạn hiện nay. 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Dự án Dự án là cách tiếp cận trong quản lý được sử dụng rất nhiều trên thế giới.
Tuy nhiên cách tiếp cận này mới chỉ được đưa vào Việt nam những năm gần đây và trở nên một thuật ngữ quen thuộc đối với các nhà quản lý trong vòng hơn một thập kỷ qua, từ những dự án ODA đầu tiên vào năm 1993 (trước đó có dự án ODA vào năm 1978, nhưng do những điều kiện lịch sử đã bị đình hoãn). Có nhiều cách định nghĩa “dự án” khác nhau, tùy theo mục đích mà nhấn mạnh một khía cạnh nào đó: Dự án có thể xem là một hoạt động (đơn vị công việc) được tiến hành bởi một nhóm người (một đội- team work) để đạt được những mục tiêu (sản phẩm) nhất định, trong khoảng thời gian nhất định và với chi phí xác định. Dự án là một lĩnh vực hoạt động đặc thù , một nhiệm vụ cần phải được thực hiện với phương pháp riêng, nguồn lực riêng và theo một kế hoạch tiến độ nhằm tạo ra một thực thể mới. Dự án là việc thực hiện một mục đích hay nhiệm vụ công việc nào đó dưới sự ràng buộc về yêu cầu và nguồn vật chất đã định.
Thông qua việc thực hiện dự án để cuối cùng đạt được mục tiêu nhất định đã đề ra và kết quả của nó có thể là một sản phẩm hay một dịch vụ mà bạn mong muốn. Mặc dù có nhiều cách định nghĩa khác nhau, nhưng có thể rút ra một số đặc trưng cơ bản cuả dự án như sau: Tính mục đích: mục tiêu được xác định tường minh và cụ thể, có tính lượng hóa cao. Kết quả của tất cả các dự án đều phải được xác định rõ. Kết quả này có thể là một tòa nhà, một dây chuyền công nghệ được chuyển giao 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com hay một đội ngũ cán bộ chuyên nghiệp thông qua hoạt động dự án.
Có thể nói dự án là một hệ thống phức tạp, được phân chia thành nhiều bộ phận, phân hệ khác nhau để thực hiện và quản lý nhưng đều phải thống nhất đảm bảo các mục tiêu chung về thời gian, chi phí và việc hoàn thành với chất lượng cao. Tính hạn chế về thời gian : Dự án là một hoạt động mang tính sáng tạo. Giống như các thực thể sống, dự án cũng trải qua các giai đoạn: hình thành, phát triển, có thời điểm bắt đầu và kết thúc…(Hình 1. Vòng đời dự án ).
Một dự án không thể kéo dài vô hạn định, chúng phải được hoàn thành trong một khoảng thời gian định trước. Khi kết thúc dự án, kết quả dự án phải được chuyển giao cho bộ phận quản lý vận hành và nhóm quản trị dự án giải tán. Vòng đời dự án Nguồn lực được cung ứng và sử dụng hợp lý, đạt hiệu quả cao. Tính bất biến của kết quả dự án.
Khi thực hiện dự án, giám đốc dự án buộc phải đảm bảo chắc chắn sự thành công của nó bởi vì nguồn nhân, tài, 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com vật lực của dự án vốn đã được xác định và chi phí của nó vốn đã được tính toán từ trước. Đặc điểm tổ chức và quản lý dự án : Dự án thường có một cơ cấu tổ chức đặc thù, huy động sự tham gia của nhiều nguồn nhân lực, huy động sự đóng góp tài chính từ nhiều nguồn vốn, nguồn cung ứng khác nhau. Dự án liên quan đến nhiều bên và có sự tƣơng tác phức tạp giữa các bộ phận quản lý chức năng với quản lý dự án. Dự án nào cũng có sự tham gia của nhiều bên hữu quan như chủ đầu tư, người thụ hưởng dự án, các nhà tư vấn, cộng tác viên, các cơ quan quản lý nhà nước.
Tùy theo tính chất dự án mà các thành phần trên cũng khác nhau. Để thực hiện thành công mục tiêu của dự án, các nhà quản lý dự án cần duy trì thường xuyên mối quan hệ với các bộ phận quản lý khác. Môi trƣờng hoạt động linh hoạt. Quan hệ giữa các dự án là quan hệ chia nhau cùng một nguồn lực khan hiếm của tổ chức.
Dự án “cạnh tranh ” lẫn nhau và cạnh tranh với các hoạt động khác nhau trong tổ chức lớn. Trong quản lý, nhiều trường hợp, các thành viên ban quản lý dự án lại có “hai thủ trưởng ” nên không biết phải thực hiện mệnh lệnh của cấp trên trực tiếp nào nếu hai mệnh lệnh lại mâu thuẫn nhau… Do đó, môi trường quản lý dự án có nhiều quan hệ phức tạp nhưng năng động và linh hoạt. Tính bất định và độ rủi ro cao. Hầu hết các dự án đòi hỏi qui mô tiền vốn, vật tư và lao động rất lớn để thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định.
Tuy nhiên mỗi dự án đều có tính không xác định của nó, tức là trong khi thực hiện dự án cụ thể, do tác động của hoàn cảnh bên trong và bên ngoài nên việc thực hiện đó tất nhiên có sự thay đổi so với kế hoạch ban đầu. Mặt khác, thời gian đầu tư và vận hành có thể bị kéo dài nên các các dự án đầu tư phát triển thường có độ rủi ro cao. Vì thế, trước khi thực hiện dự án cần phân tích đầy đủ các nhân tố bên trong và bên ngoài mà chắc chắn sẽ ảnh hưởng tới dự 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Trong quá trình thực hiện mục tiêu dự án cũng cần tiến hành quản lý và khống chế có hiệu quả nhằm tránh được những sai sót xảy ra.
Điều này có nghĩa là khả năng gặp rủi ro luôn tồn tại như một đặc điểm, một thuộc tính gắn liền với dự án. Vì vậy, ngăn chặn, giảm thiểu rủi ro luôn là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của những người làm công tác quản lý dự án. Đặc điểm công nghệ: dự án thường hướng tới phát kiến hoặc sử dụng các công nghệ ở mức tiên tiến nhất có thể, kể cả công nghệ cứng (hardware) cũng như công nghệ mềm (software) bao gồm cả những tri thức và kỹ năng chuyên biệt. Đặc điểm về không gian, địa lý : dự án có thể có tác động hay được triển khai trên một không gian địa lý phù hợp với mục tiêu của dự án.
Tác động của dự án: dự án có thể có những tác động tức thời về kinh tế-xã hội hay quân sự và cũng có những tác động dài hạn. Dự án về đào tạo Dự án về đào tạo là một loại dự án đặc thù để phát triển nguồn nhân lực. Thông qua việc thực hiện dự án để cuối cùng đạt được mục tiêu nhất định đã đề ra và kết quả của nó là cá nhân hay tổ chức đã được nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thông qua đào tạo. Những dự án thuộc loại hình này bao gồm việc đào tạo giáo viên, đào tạo cán bộ quản lý, bồi dưỡng thường xuyên cho đội ngũ giáo viên đến việc nâng cao năng lực quản lý cụ thể như năng lực lập kế hoạch phát triển giáo dục, năng lực quản lý tài chính trong giáo dục, năng lực giám sát, đánh giá việc triển khai dự án, chương trình mục tiêu và năng lực đánh giá kết quả, thành tựu học tập của học sinh một cấp học, bậc học cụ thể…Các dự án về đào tạo thường có phạm vi tác động, ảnh hưởng rộng gồm nhiều địa chỉ và đối tượng thụ hưởng.
Đây là một trong những hình thức dự án đem lại hiệu quả thiết thực nhất, rõ nét nhất cho nguồn nhân lực của xã hội. Thời gian hoạt động của mỗi dự án 10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com về đào tạo tùy thuộc vào mục tiêu ban đầu của dự án, tính cấp thiết của dự án và chất lượng của dự án được công chúng công nhận. Dự án hợp tác quốc tế về đào tạo Khái niệm về chương trình/dự án hợp tác quốc tế về đào tạo sẽ được nhìn nhận với nghĩa tương đối rộng, bao gồm các hoạt động đào tạo có sự hợp tác tham gia của các tổ chức đào tạo trong nước và nước ngoài nhằm cung cấp cho người học chương trình học tập và bằng cấp đạt tiêu chuẩn quốc tế. Đặc điểm chung cơ bản của các chương trình /dự án này là sự tham gia của các đối tác nước ngoài trong quá trình đào tạo.
Với hình thức này, người học đạt được mục tiêu quan trọng nhất là có “trình độ học vấn quốc tế ” qua việc được theo học một chương trình quốc tế với các giảng viên quốc tế và có thể cùng với sự hợp tác của các giảng viên trong nước và cuối cùng có một tấm bằng quốc tế, được công nhận quốc tế. Trình độ đạt được của sinh viên/học viên sau khi ra trường không chỉ dừng lại ở các nội dung chuyên môn, mà còn được thể hiện ở khả năng sử dụng ngôn ngữ chương trình đó và những lợi ích khác nữa. Đối với các sinh viên/học viên theo học ở chương trình hợp tác quốc tế đào tạo tại chỗ, sinh viên có đầy đủ các yếu tố cơ bản của một sinh viên đi du học ở nước ngoài: theo học chương trình của nước ngoài, học bằng ngôn ngữ nước ngoài, được học tập và làm việc với các giảng viên nước ngoài, trong khi đó họ lại có lợi thế là chi phí thấp, tài chính thấp hơn cho cả khóa đào tạo, cho nên các chương trình này ngày càng được mở rộng và đã trở thành xu thế chung của các nước đang phát triển có mức thu nhập thấp nhưng có khát vọng vươn lên trong quá trình hội nhập quốc tế. Có thể nhìn thấy những bài học đó từ nền giáo dục của Thái lan, Malaysia…với rất nhiều trường có các chương trình liên thông liên kết với nước ngoài, từ đó tạo ra môi trường đào tạo mang 11 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com tính quốc tế ngay trong nước, thu hút được các sinh viên nước ngoài đến học tập.
Các yếu tố cấu thành của dự án hợp tác quốc tế về đào tạo Nguồn nhân lực đóng vai trò then chốt trong một dự án hợp tác quốc tế về đào tạo bao gồm: Ban quản lý dự án, cán bộ hành chính, giảng viên và sinh viên/học viên.