Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn về quản lý dòng tiền trong doanh nghiệp. Phương pháp nghiên cứu. Chương 3: Thực trạng quản lý dòng tiền tại Tổng công ty Điện lực Dầu khí Việt Nam – Công ty cổ phần. Chương 4: Định hướng và giải pháp hoàn thiện công tác quản lý dòng tiền tại Tổng công ty Điện lực Dầu khí Việt Nam – Công ty cổ phần.
TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ DÒNG TIỀN TRONG DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu về quản lý dòng tiền 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Trong một doanh nghiệp, bên cạnh các chỉ tiêu tài chính quen thuộc như doanh thu, lợi nhuận. thì việc quản lý dòng tiền một cách có hiệu quả ngày càng được chú trọng trong nền kinh tế hiện đại.
Theo một nghiên cứu của Jessie Hagen of U. Bank cho thấy, tỷ lệ các doanh nghiệp thất bại do quản lý dòng tiền kém hiệu quả tương đối lớn lên tới 82%. Do vậy đã có rất nhiều các công trình nghiên cứu về công tác quản lý dòng tiền trong các Tập đoàn kinh tế, các doanh nghiệp để tìm ra các giải pháp, kiến nghị nhằm nâng cao công tác quản lý dòng tiền tại các đơn vị này. Các nghiên cứu nước ngoài Ali Uyar, 2009.
The Relationship of Cash Conversion Cycle with Firm Size and Profitability: An Empirical Investigation in Turkey. Tác giả thu thập dữ liệu nghiên cứu từ các báo cáo tài chính của các doanh nghiệp niêm yết trên sàn chứng khoán Istanbul (ISE) trong năm 2007. Tác giả sử dụng mô hình phân tích tương quan ANOVA và Pearson. Từ đó tác giả chỉ ra giữa vòng quay tiền mặt và khả năng sinh lời của doanh nghiệp có mối tương quan ngược chiều đáng kể với nhau, tức là doanh nghiệp có vòng quay tiền mặt các lớn thì khả năng sinh lời càng kém.
Nguyên nhân là do hàng tồn kho bị ứ đọng, chậm thu hồi công nợ phải thu và thanh toán các khoản nợ quá sớm. Melita Stephanou Charitou, Maria Elfani, Petros Lois, 2010. The Effect Of Working Capital Management On Firm’s Profitability: Empirical Evidence From An Emerging Market. Trong bài báo này, tác giả đặt ra giả thuyết việc quản lý vốn lưu động dẫn đến việc tăng lợi nhuận.
Sử dụng phân 5 z tích hồi quy nhiều biến, kết quả cho thấy vòng quay tiền mặt, cụ thể là ngày tồn kho, thời gian thu tiền hàng về và thời gian thanh toán ảnh hưởng đến lợi nhuận của công ty. Trên thế giới có nhiều nghiên cứu khác liên quan đến quản trị dòng tiền của doanh nghiệp Eije Von H. Multinational Cash management and Conglomerate Discounts in the Euro Zone, “International Business Review, 11(4), pp.453-464 đã đưa ra lập luận, cần cân nhắc việc quản trị dòng tiền bao gồm các nhóm nhân tố - Khả năng thanh toán - Lợi nhuận - Rủi ro tài chính - Quản lý thanh khoản - Dự báo dòng tiền, tài trợ ngắn hạn khi thâm hụt ngân quỹ, và đầu tư khoản tiền thặng dư trong ngân quỹ. Tính thanh khoản lại được đề cập tới trong các công trình nghiên cứu của tác giả.
Tuy nhiên, tính thanh khoản chưa phản ánh được đầy đủ nội dung của quản trị dòng tiền. Qua nghiên cứu này cho thấy, các tác giả đồng nhất giữa việc quản trị lợi nhuận, khả năng thanh khoản với quản trị dòng tiền. Thêm vào đó, quản trị dòng tiền còn bao gồm các chiến lược và kế hoạch thực hiện để tập trung quan tâm vào vốn lưu động, quản trị rủi ro và mối quan hệ với các ngân hàng thương mại. Những yếu tố này sẽ ảnh hưởng tới dòng tiền và kết quả tài chính doanh nghiệp Fionnuala M.
Gormley, Nigel Meade, 2006. The utility of cashflow forecasts in the management of corporate cash balances. European Journal of Operational Research, 182(2), Ensilvier. Trong bài báo này, tác giả đã chỉ ra việc quản trị và dự báo dòng tiền giúp công ty tiết kiệm chi phí giao dịch thông qua mô hình Penttinen, mối liên hệ giữa dự báo dòng tiền và chi phí 6 z giao dịch.
Theo đó nếu doanh nghiệp dự báo có hiệu quả sẽ tiết kiệm chi phí giao dịch (chi phí chuyển đổi chứng khoán ngắn hạn thành tiền hoặc ngược lại). Tác giả cũng đã đánh giá được hiệu quả của việc dự báo, song chưa phân tích tác động của quản trị dòng tiền tới hiệu quả của việc dự báo. Để việc dự báo dòng tiền hiệu quả, nhà quản trị tài chính cần có những thông tin phù hợp và đáng tin cậy. Vậy, các nhà quản trị tài chính dựa vào đâu để quản trị dòng tiền và dự báo dòng tiền của doanh nghiệp? Đó chính là các báo cáo tài chính của doanh nghiệp.
Theo một số quan điểm của các tác giả khác, việc xem xét dòng tiền của Doanh nghiệp trên bảng lưu chuyển tiền tệ (Cash flow Statement) là việc đánh giá dòng tiền ra và dòng tiền vào của doanh nghiệp trong các hoạt động: sản xuất kinh doanh, đầu tư và tài chính. Các nghiên cứu trong nước Quản lý dòng tiền có vai trò rất quan trọng đối với mỗi doanh nghiệp. Ở Việt Nam đã có nhiều tác giả thực hiện các công trình nghiên cứu về quản lý dòng tiền và các giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị dòng tiền. Những công trình này đã đóng góp tích cực trong việc xây dựng nền tảng lý luận về quản lý dòng tiền và các giải pháp nâng cao công tác quản lý dòng tiền trong doanh nghiệp.
Nguyễn Thị Hoa, 2016 “Hoạt động quản trị dòng tiền tại Công ty TNHH Chè Biên Cương” – Luận văn thạc sĩ đã đưa ra giải pháp quản trị dòng tiền ở tất cả các giai đoạn trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp, từ giai đoạn tạo tiền tới sử dụng tiền để đáp ứng khả năng chi trả. Tuy nhiên, tác giả lại chưa đề cập chi tiết đến việc tính toán để lượng hóa các chỉ tiêu. Đỗ Hồng Nhung, 2014 “Quản trị dòng tiền của các doanh nghiệp chế biến thực phẩm Việt Nam” – Luận án tiến sĩ đã đưa ra tiền đề cần thiết để xây dựng mô hình ngân quỹ tối ưu phù hợp với các doanh nghiệp chế biến thực 7 z phẩm niêm yết Việt Nam. Trên cơ sở thống kê, phỏng vấn, phân tích, kiểm định và đánh giá thực trạng quản trị dòng tiền của các doanh nghiệp chế biến thực phẩm niêm yết Việt Nam, tác giả đã đề xuất 3 giải pháp trực tiếp (3 giải pháp về dự báo dòng tiền, xây dựng ngân quỹ tối ưu và quản trị công nợ), nhóm giải pháp bổ trợ và kiến nghị các điều kiện để thực hiện các nhóm giải pháp này nhằm tăng cường quản trị dòng tiền của các doanh nghiệp chế biến thực phẩm niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam.
Tuy nhiên chưa lượng hóa được đầy đủ các nhân tố khách quan tác động tới nội dung quản trị dòng tiền của doanh nghiệp là giới hạn của nghiên cứu này. Nội dung quản trị dòng tiền dựa trên quản lý và duy trì ngân quỹ tối ưu đối với các doanh nghiệp ngành xây dựng ở Việt Nam đã được đề cập một phần trong luận án tiến sỹ của Phan Hồng Mai, 2012 “Quản lý tài sản tại các doanh nghiệp ngành xây dựng ở Việt Nam”. Trong luận án, tác giả đã tập trung làm rõ mối quan hệ giữa thu hồi công nợ và tìm kiếm nguồn tài trợ đối ứng với khoản phải thu nhưng chưa phản ánh toàn diện nội dung của quản trị dòng tiền trong các doanh nghiệp nói chung và doanh nghiệp ngành xây dựng nói riêng. Quản lý tiền trong luận án được tác giả đề cập với mục đích nhằm quản lý tài sản của doanh nghiệp ngành xây dựng, trong đó tiền là một khoản mục trong phần tài sản của bảng cân đối kế toán của các doanh nghiệp này.
Như vậy, có thể thấy, mặc dù đã có một số công trình nghiên cứu trong nước về vấn đề liên quan đến quản trị, quản lý dòng tiền của doanh nghiệp. Tuy nhiên, cho đến nay, vẫn chưa có công trình nào nghiên cứu toàn diện mang tính định tính và định lượng về vấn đề này, đo lường ảnh hưởng của các nhân tố đến quản trị dòng tiền của doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất điện năng - một ngành sản xuất có tính chất đặc thù tại Việt Nam. Kết quả nghiên cứu và khoảng trống nghiên cứu Các công trình nghiên cứu của nước ngoài và trong nước đã cung cấp một khuôn khổ lý thuyết và kinh nghiệm thực tiễn khá phong phú về công tác quản lý dòng tiền tại doanh nghiệp. Có thể tổng kết quản lý dòng tiền được các nghiên cứu đề cập đến như sau: Quản lý tài sản ngắn hạn và tài sản dài hạn Quản lý quỹ, quản lý nguồn vốn Các chính sách tài chính ảnh hưởng trực tiếp đến dòng tiền của Doanh nghiệp Lập kế hoạch và dự thảo dòng tiền trong tương lai Các giải pháp nâng cao công tác quản lý dòng tiền tại các doanh nghiệp Như vậy công tác quản lý dòng tiền trong các doanh nghiệp là vấn đề được nhiều nhà nghiên cứu cả trong nước và quốc tế quan tâm.
Mỗi đề tài nghiên cứu có đối tượng nghiên cứu khác nhau, với hệ thống báo cáo tài chính khác nhau của các doanh nghiệp khác nhau (về quy mô, về đặc điểm của doanh nghiệp, về ngành nghề kinh doanh, về hoạt động dòng tiền…). Trong các nghiên cứu nói trên chưa có một nghiên cứu nào đề cập đến ngành nghề kinh doanh giống như ở Tổng công ty Điện lực Dầu khí Việt Nam – Công ty cổ phần. Ngành điện là một ngành rất đặt thù khi có nhu cầu vốn đầu tư ban đầu rất lớn nhưng lại có tốc độ thu hồi vốn rất chậm so với các ngành nghề khác, đặc biệt sự cạnh tranh mới chỉ có xuất phát từ người bán mà không có sự cạnh tranh của người mua do tại Việt Nam chỉ duy nhất EVN được phép thực hiên mua điện. Từ thực tại đó đòi hỏi công tác quản lý dòng tiền phải hết sức chặt chẽ thì mới có thể mang lại hiệu quả cho doanh nghiệp.
Sau khi nghiên cứu các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài quản lý dòng tiền dòng nghiệp, tác giả rút ra được những thành tựu và hạn chế của các công 9 z trình nghiên cứu.