Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý đổi mới phƣơng pháp dạy học môn Vật lý theo hƣớng phát triển năng lực học sinh ở trƣờng THPT. Chương 2: Thực trạng quản lý đổi mới phƣơng pháp dạy học môn Vật lý theo hƣớng phát triển năng lực học sinh ở các trƣờng THPT huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ. Chương 3: Các biện pháp quản lý đổi mới phƣơng pháp dạy học môn Vật lý theo hƣớng phát triển năng lực học sinh ở các trƣờng THPT huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÍ ĐỔI MỚI PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN VẬT LÍ THEO HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1.
Tổng quan nghiên cứu về quản lý hoạt động đổi mới Phƣơng pháp dạy học Vật lý ở trƣờng THPT Quản lý giáo dục nói chung và quản lý nhà trƣờng là những vấn đề đƣợc nhiều nhà nghiên cứu trong và ngoài nƣớc quan tâm. Vấn đề đổi mới phƣơng pháp dạy học và quản lý đổi mới phƣơng pháp dạy học là một trong những vấn đề rất quan trọng, từ nhiều năm nay đƣợc coi trọng và đƣa lên hàng đầu ở tất cả các nền giáo dục. Nghiên cứu ngoài nước Ngay từ thời cổ đại tƣ tƣởng về PPDH và quản lý PPDH cũng đã đƣợc thể hiện trong những quan điểm của nhiều nhà triết học đồng thời là những nhà giáo dục, từ trƣớc công nguyên Đức Khổng Tử (551-479 TCN) đã giúp học trò phát triển bằng cách khuyến khích sở trƣờng và phê bình sở đoản. Mãi về sau này nhiều nhà giáo dục học nổi tiếng của thế giới cũng đã đề cập và nghiên cứu nhiều về PPDH và đổi mới PPDH.
Komenxki (1592-1670) đã phân tích các hiện tƣợng trong tự nhiên và hiện thực để đƣa ra các biện pháp dạy học buộc học sinh phải tìm tòi, suy nghĩ để nắm đƣợc bản chất của sự vật, hiện tƣợng.Rousseau (1717-1778) chủ trƣơng giáo dục trẻ em một các tự nhiên và ngƣời học sẽ tự khám phá, tích lũy kiến thức thông qua chính hoạt động của mình. Nhiều nhà giáo dục học tiêu biểu xuất hiện vào cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX nhƣ John Dewey (1859-1952), A.Macarenco (1888-1938), Jean Piaget (1896-1980) cũng có quan điểm đề hƣớng tới sự tích cực hóa hoạt động của ngƣời học. Hay những nghiên cứu của tác giả đã đề cập đến vấn đề cốt lõi của quản lý và quản lý giáo dục nhƣ: F. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Nghiên cứu trong nước Những nghiên cứu trong nƣớc có thể kể đến các nhà nhà sƣ phạm nổi tiếng của Việt Nam nhƣ: Hà Thế Ngữ (1991), Hồ Ngọc Đại, Đặng Vũ Hoạt (1988), Trần Kiểm (1997), Thái Duy Tuyên (1998), Nguyễn Văn Lê (1996). đã tiến hành nghiên cứu một cách toàn diện các vấn đề về vị trí, vai trò của việc tổ chức quá trình dạy học, ý nghĩa của việc nâng cao chất lƣợng dạy học; Những ƣu điểm và nhƣợc điểm của hình thức dạy học trên lớp, bản chất và mối quan hệ giữa hoạt động dạy và hoạt động học, vai trò của ngƣời dạy và ngƣời học; việc đổi mới nội dung cũng nhƣ cách thức tổ chức dạy học. Gần đây, đứng trƣớc nhiệm vụ đổi mới giáo dục đào tạo nói chung và đổi mới nội dung, PPDH nói riêng, nhiều nhà giáo dục học, tâm lý học nhƣ Phạm Viết Vƣợng (2000), Đặng Thành Hƣng (2002), Nguyễn Văn Đản, Đặng Xuân Hải(Tập huấn về đổi mới phƣơng pháp cho GV cốt cán các Tỉnh tại Yên Bái năm 2016). đã đi sâu nghiên cứu các vấn đề về đổi mới nội dung, PPDH theo hƣớng nâng cao tính hiện đại và gắn khoa học với đời sống thực tiễn sản xuất, vấn đề lấy học sinh làm trung tâm; Những nghiên cứu của các tác giả nhƣ Nguyễn Đức Chính, Đặng Quốc Bảo (2004).
Nguyễn Thị Mỹ Lộc (2003), Nguyễn Công Bằng, Cao Duy Bình., đều tập trung nghiên cứu các biện pháp quản lý hoạt động của giáo viên và học sinh nhằm nâng cao chất lƣợng giáo dục. Trong hƣớng nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học, đổi mới phƣơng pháp dạy học trong nhà trƣờng hiện nay một số đề tài đã đƣợc nghiên cứu nhƣ: Biện pháp quản lí day học các môn khoa học tự nhiên tại các trường THPT thành phố Vĩnh Yên, tỉnh Vĩnh Phúc - Trần Thị Thanh Mai, ĐHGD - ĐHQG, 2008;Biện pháp quản lí hoạt động dạy học Vật lí tại trường THPT Nguyễn Viết Xuân, tỉnh Vĩnh Phúc của Tòng Thế Long, ĐSPHN, 2011; Quản lý đổi mới phương pháp dạy học môn vật lý ở các trường THPT Thành phố Bảo Lộc Tỉnh Lâm Đồng, ĐHSP, 2016. Những công trình nghiên cứu trong và ngoài nƣớc về đổi mới PPDH với 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com những quan niệm, mô hình lí luận dạy học và xu hƣớng dạy học khác nhau. Những quan niệm và mô hình lí luận dạy học đó có những ƣu điểm, những thế mạnh riêng, đồng thời cũng có những hạn chế, nhƣợc điểm.
Trong xu hƣớng đổi mới giáo dục hiện nay, vấn đề đổi mới PPDH đặt ra những yêu cầu mới đối với lao động sƣ phạm của giáo viên và công tác quản lí của trƣờng THPT. Nghiên cứu các vấn đề về quản lí đổi mới PPDH: Các công trình nghiên cứu trong và ngoài nƣớc về quản lí đổi mới PPDH đều nhấn mạnh vai trò quản lí đổi mới PPDH của các cấp quản lí mà trƣớc hết là của hiệu trƣởng nhà trƣờng. Nhƣ vậy quản lí đổi mới PPDH ở trƣờng THPT là nhiệm vụ cấp bách và lâu dài trong xu thế đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục việt Nam. Một số khái niệm cơ bản 1.
Quản lý Theo các nhà nghiên cứu thì Quản lý là một hiện tƣợng xuất hiện rất sớm, là một phạm trù tồn tại khách quan đƣợc ra đời từ bản thân nhu cầu của mọi chế độ, mọi quốc gia, trong mọi thời đại và Quản lí là một hoạt động quan trọng nhất trong các hoạt động của con ngƣời. Vấn đề Quản lý đƣợc nhiều nhà nghiên cứu quan tâm và đề cập đến hoặc đƣa ra thành khái niệm trong các nghiên cứu của mình nhƣ Nhà nghiên cứu F. Koontz và cả C. Tuy nhiên từ tất cả những định nghĩa của các tác giả trên đều đƣa ra một cách hiểu khái quát về quản lí nhƣ sau: Quản lí là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lí tới đối tượng quản lí nhằm đạt mục tiêu đề ra.
Nhƣ vậy theo tác giả khái niệm quản lý có thể đƣợc hiểu: Quản lý là một quá trình tác động gây ảnh hƣởng của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý nhằm đạt đƣợc mục tiêu chung. Bản chất của quản lí là sự tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lí đến đối tƣợng quản lí nhằm đạt đƣợc những mục tiêu cơ bản của quản lí. Quản lý giáo dục Quản lí giáo dục là quản lí một lĩnh vực xã hội. Lĩnh vực này ngày 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com càng thâm nhập vào mọi mặt của đời sống.
Giáo dục đồng nghĩa với sự phát triển, nó là cái hiện hữu vô hình trong mọi sản phẩm vật chất và tinh thần. Quản lí giáo dục là điển hình nhất về quản lí con ngƣời, quản lí sự hình thành và phát triển nhân cách. Sự hình thành và phát triển nhân cách là cái gốc để có dân trí, nhân lực và nhân tài. Về khái niệm quản lí giáo dục có nhiều cách hiểu khác nhau.
Tuy nhiên ta có thể hiểu một cách chung nhất về quản lý giáo dục:Quản lí giáo dục là quá trình vận dụng nguyên lí khái niệm, phương pháp chung nhất của khoa học quản lí vào lĩnh vực giáo dục, Quản lí giáo dục là sự tác động có chủ đích của chủ thể quản lí đến đối tượng quản lí trong lĩnh vực giáo dục nhằm đạt mục tiêu xác định. Quản lý nhà trường và quản lý hoạt động dạy học 1. Quản lý nhà trường Quản lý nhà trƣờng đƣợc xác định là một bộ phận của QLGD. Bàn về khái niệm QLNT, tác giả Nguyễn Ngọc Quang nhận định: “Quản lý nhà trường là tập hợp những tác động tối ưu…của chủ thể quản lý đến tập thể giáo viên, học sinh và các cán bộ khác.
Nhằm tận dụng các nguồn dự trữ do Nhà nước đầu tư, lực lượng xã hội đóng góp, do lao động xây dựng tự có hướng vào việc đẩy mạn mọi hoạt động của nhà trường mà điểm hội tụ là quá trình đào tạo thế hệ trẻ, thực hiện có chất lượng mục tiêu và kế hoạch đào tạo, đưa nhà trường tiến lên trạng thái mới” [20, tr. Thống nhất quan điểm trên, PGS. Trần Kiểm đã cụ thể hóa quá trình quản lý nhà trƣờng và coi: “Quản lý nhà trường là hệ thống xã hội sư phạm chuyên biệt, hệ thống này đòi hỏi những tác động có ý thức, có kế hoạch và hướng đích của chủ thể quản lý trên tất cả các mặt của đời sống nhà trường để đảm bảo sự vận hành tối ưu xã hội- kinh tế và tổ chức sư phạm của quá trình dạy học và giáo dục thế hệ đang lớn lên” [15, tr. Xét về bản chất, quản lý nhà trƣờng cũng chính là quản lý con ngƣời, là quản lý ngƣời dạy, ngƣời học và các đối tƣợng tham gia hoạt động giáo dục 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com của nhà trƣờng.
Tuy nhiên, trong tổ chức xã hội- nhà trƣờng, ngƣời dạy, ngƣời học vừa là đối tƣợng quản lý, vừa là chủ thể quản lý, vừa chịu tác động của chủ thể quản lý- hiệu trƣởng- vừa tham gia chủ động, tích cực vào hoạt động quản lý chung. Do đó, quản lý nhà trƣờng là trách nhiệm chung của mọi thành viên trong trƣờng. Ngƣời hiệu trƣởng cần có những biện pháp quản lý linh hoạt, mềm dẻo, tổ chức lao động hợp lý để thực hiện tốt yêu cầu đào tạo con ngƣời. Con ngƣời là tổng hòa các mối quan hệ xã hội, bản thân ngƣời dạy, ngƣời học cũng đƣợc đặt trong mối liên kết xã hội đa dạng đó.
Thực tế này đòi hỏi quản lý nhà trƣờng phải gắn với quản lý xã hội, thiết lập mối quan hệ giữa lợi ích cá nhân và nhu cầu cộng đồng, năng lực, trình độ cá nhân với sự phát triển của xã hội. Nhƣ vậy “Quản lý nhà trường thực chất là việc xác định vị trí của mỗi người trong hệ thống xã hội, là quy định chức năng, quyền hạn, nghĩa vụ, quan hệ cùng vai trò xã hội của họ mà trước hết là trong phạm vi nhà trường với tư cách là một tổ chức xã hội” [15, tr.