MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Nền kinh tế Việt Nam phát triển theo định hƣớng xã hội chủ nghĩa đang ngày một phát triển hoàn thiện hơn đem lại những lợi ích thiết thực cho từng nguời dân cũng nhƣ cả xã hội. Cùng với sự phát triển nói chung của các loại hình kinh tế, hoạt động sự nghiệp với mô hình các đơn vị sự nghiệp công lập ngày càng trở nên phong phú, đa dạng và đã góp phần quan trọng trong sự phát triển chung của nền kinh tế. Cũng nhƣ hoạt động của bất cứ loại hình kinh tế nào, trong quá trình phát triển của mình, các đơn vị sự nghiệp công lập phải có nguồn tài chính đủ để thực hiện các chức năng của mình.
Nguồn tài chính cho các đơn vị sự nghiệp rất đa dạng, nó không chỉ bó hẹp trong phạm vi ngân sách nhà nƣớc mà còn đƣợc mở rộng theo nhiều nguồn khác nhau. Theo Nghị quyết số 40/NQ-CP ngày 09 tháng 8 năm 2012 của Chính phủ về ban hành Chƣơng trình hành động của Chính phủ thực hiện Thông báo kết luận của Bộ Chính trị về Đề án “Đổi mới cơ chế hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập, đẩy mạnh xã hội hóa một số loại hình dịch vụ sự nghiệp công”, Chính phủ đang xây dựng, ban hành và tổ chức thực hiện cơ chế nhằm tạo điều kiện để chuyển sang hoạt động theo mô hình doanh nghiệp và sau đó sẽ cổ phần hóa các đơn vị sự nghiệp công lập cung cấp những dịch vụ thông thƣờng (nhất là các đơn vị sự nghiệp kinh tế). Do vậy, những đơn vị sự nghiệp công lập đã chủ động trong công tác điều hành, quản lý và thực hiện hiệu quả các hoạt động dịch vụ thì sẽ sớm thích nghi khi chuyển sang mô hình mới. Trung tâm Quy hoạch và Điều tra tài nguyên nƣớc quốc gia đƣợc thành lập theo Nghị định số 25/NĐ-CP ngày 04 tháng 3 năm 2008 của Thủ tƣớng Chính phủ.Trung tâm là đơn vị sự nghiệp công lập thuộc Bộ Tài nguyên và Môi trƣờng có chức năng lập quy hoạch và điều tra cơ bản tài nguyên nƣớc trong phạm vi cả nƣớc; cung cấp các dịch vụ công về tài nguyên nƣớc theo 1 quy định của pháp luật.
Bên cạnh Cục Quản lý tài nguyên nƣớc là đơn vị có chức năng tham mƣu, giúp Bộ Tài nguyên và Môi trƣờng thực hiện quản lý nhà nƣớc về tài nguyên nƣớc Trung tâm Quy hoạch và Điều tra tài nguyên nƣớc quốc gia là “cánh tay nối dài” trong công tác quản lý nhƣ tham gia xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, xây dựng định mức kinh tế - kỹ thuật, chiến lƣợc tài nguyên nƣớc. Hàng năm Trung tâm Quy hoạch và Điều tra tài nguyên nƣớc quốc gia đã căn cứ vào chủ trƣơng, chính sách của Đảng, Nhà nƣớc đề xuất các nhiệm vụ chuyên môn về quy hoạch, điều tra cơ bản tài nguyên nƣớc phục vụ cho công tác quản lý nhà nƣớc về tài nguyên nƣớc của Bộ Tài nguyên và Môi trƣờng. Tuy nhiên, trong bối cảnh nền kinh tế thế giới nói chung và nƣớc ta nói riêng có nhiều thay đổi, diễn biến phức tạp, khó lƣờng, những ảnh hƣởng, tác động xấu của khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế toàn cầu đã gây nên những khó khăn trong việc triển khai các nhiệm vụ nhà nƣớc giao. Nguồn ngân sách Nhà nƣớc chi cho Bộ Tài nguyên và Môi trƣờng (2011-2015) không đáp ứng đƣợc nhu cầu đề ra, trong đó chi ngân sách nhà nƣớc các nguồn sự nghiệp đạt 59,5%, chi đầu tƣ phát triển đạt 46,44% so với nhu cầu.Là đơn vị sự nghiệp công lập tự đảm bảo toàn bộ chi phí hoạt động, ngoài việc thực hiện các dịch vụ công về tài nguyên nƣớc (quy hoạch, điều tra cơ bản tài nguyên nƣớc phục vụ cho công tác quản lý nhà nƣớc về tài nguyên nƣớc của Bộ Tài nguyên và Môi trƣờng), Trung tâm đã triển khai thực hiện các hoạt động dịch vụ tự tìm kiếm từ năm 2008, trong đó chủ yếu là điều tra, đánh giá tài nguyên nƣớc, quan trắc giám sát tài nguyên nƣớc và khoan thăm dò địa chất công trình.
Trong điều kiện cạnh tranh ngày càng khốc liệt trên thị trƣờng, việc nghiên cứu, định hƣớng để quản lý hoạt động dịch vụ của Trung tâm là rất cần thiết, vừa phát triển dịch vụ sự nghiệp công, vừa tận dụng những mặt mạnh của đơn vị để phát triển thêm hoạt động dịch vụ tự tìm kiếm, xây dựng 2 định hƣớng, tìm giải pháp để thực hiện hiệu quả hoạt động dịch vụ, phát huy, tận dụng hết năng lực hiện có của Trung tâm để góp phần đẩy mạnh phát triển dịch vụ ngành nƣớc, tạo công ăn việc làm, nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống cho ngƣời lao động. Do vậy, nếu không xây dựng đƣợc một định hƣớng quản lý đúng đắn và có các giải pháp mở rộng thị trƣờng dịch vụ một cách bền vững thì sẽ đe dọa đến tính vững chắc trong hoạt động của Trung tâm. Xuất phát từ nhu cầu thực tiễn trên của Trung tâm Quy hoạch và Điều tra tài nguyên nƣớc quốc gia, tác giả chọn đề tài: “Quản lý hoạt động dịch vụ tại Trung tâm Quy hoạch và Điều tra tài nguyên nƣớc quốc gia”làm luận văn tốt nghiệp Chƣơng trình Thạc sỹ quản lý kinh tế. Luận văn hƣớng tới trả lời các câu hỏi sau: Thực trạng công tác quản lý hoạt động dịch vụ tại Trung tâm Quy hoạch và Điều tra tài nguyên nƣớc quốc gia trong những năm qua nhƣ thế nào và cần có những giải pháp gì để tăng cƣờng công tác quản lý hoạt động dịch vụ tại Trung tâm Quy hoạch và Điều tra tài nguyên nƣớc quốc gia? 2.
Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu 2. Mục tiêu nghiên cứu : Trên cơ sở nghiên cứu thực trạng công tác quản lý hoạt động dịch vụ tại Trung tâm Quy hoạch và Điều tra tài nguyên nƣớc quốc gia, luận văn đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý hoạt động dịch vụ của Trung tâm Quy hoạch và Điều tra tài nguyên nƣớc quốc gia. Nhiệm vụ nghiên cứu : - Hệ thống hóa có chọn lọc những vấn đề chung liên quan đến quản lý hoạt động dịch vụ của đơn vị sự nghiệp công lập và hoạt động dịch vụ của - Phân tích thực trạng quản lý hoạt động dịch vụ của Trung tâm Quy hoạch và Điều tra tài nguyên nƣớc quốc gia trong 5 năm qua nhằm làm rõ ƣu 3 điểm và hạn chế trong quản lý hoạt động dịch vụ của Trung tâm. - Đề xuất các định hƣớng và giải pháp nhằm tăng cƣờng quản lý các hoạt động dịch vụ của Trung tâm Quy hoạch và Điều tra tài nguyên nƣớc quốc gia.
Đối tƣợng nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu 3. Đối tƣợng nghiên cứu: Luận văn nghiên cứu công tác quản lý hoạt động dịch vụ của đơn vị sự nghiệp công lập với chủ thể quản lý là Trung tâm Quy hoạch và Điều tra tài nguyên nƣớc quốc gia. Phạm vi nghiên cứu: - Phạm vi nội dung nghiên cứu: Luận văn nghiên cứu công tác quản lý hoạt động dịch vụ do Trung tâm Quy hoạch và Điều tra tài nguyên nƣớc quốc gia thực hiện. - Phạm vi về thời gian: Luận văn nghiên cứu thực trạng công tác quản lý hoạt động dịch vụ do Trung tâm Quy hoạch và Điều tra TNN quốc gia thực hiện từ năm 2010- 2015 và định hƣớng, giải pháp tăng cƣờng quản lý hoạt động dịch vụ cho những năm tiếp theo.
Tại thởi điểm nghiên cứu luận văn đơn vị chƣa có quyết toán tài chính năm 2016 nên số liệu luận văn sử dụng từ năm 2010 đến 2015. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài nghiên cứu - Trên phƣơng diện lý luận: Luận văn chọn lọc hệ thống hóa những vấn đề chung về quản lý hoạt động dịch vụ tại đơn vị sự nghiệp công lập. - Trên phƣơng diện thực tiễn: Vấn đề “Quản lý hoạt động dịch vụ của Trung tâm Quy hoạch và Điều tra tài nguyên nƣớc quốc gia” là nội dung cần đƣợc tiến hành xây dựng và nghiên cứu tại Trung tâm Quy hoạch và Điều tra tài nguyên nƣớc quốc gia trình Ban Lãnh đạo Trung tâm xem xét để áp dụng trong công tác điều hành và quản lý tại Trung tâm và các đơn vị trực thuộc Trung tâm. Kết cấu luận văn Nội dung của luận văn gồm 4 chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý hoạt động dịch vụ tại đơn vị sự nghiệp công lập Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3: Thực trạng quản lý hoạt động dịch vụ tại Trung tâm Quy hoạch và Điều tra tài nguyên nƣớc quốc gia.
Chƣơng 4: Giải pháp tăng cƣờng quản lý hoạt động dịch vụ tại Trung tâm Quy hoạch và Điều tra tài nguyên nƣớc quốc gia. 5 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DỊCH VỤ TẠI ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CÔNG LẬP 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu: Việc thực hiện quản lý hoạt động dịch vụ công là chức năng và nhiệm vụ của đơn vị sự nghiệp công lập. Nếu đơn vị không thực hiện quản lý các hoạt động dịch vụ công mà chỉ thực hiện quản lý những hoạt động dịch vụ tự tìm kiếm thì đơn vị không hoàn thành nhiệm vụ đƣợc giao.
Ngƣợc lại, nếu đơn vị sự nghiệp công lập chỉ thực hiện quản lý các hoạt động dịch vụ sự nghiệp công mà không quản lý hoạt động dịch vụ tự tìm kiếm thì đời sống cán bộ, công nhân, viên chức, ngƣời lao động của đơn vị đó sẽ gặp khó khăn,dẫn đến khó khắc phục đƣợc tình trạng ỷ lại, dựa dẫm vào nhà nƣớc của các đơn vị sự nghiệp công lập. Hiện nay, Nhà nƣớc đang tiếp tục đổi mới cơ chế hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập theo hƣớng tự chủ, tự chịu trách nhiệm, thực hiện hạch toán độc lập; tách chức năng quản lý nhà nƣớc của Bộ, cơ quan ngang Bộ với chức năng điều hành các đơn vị sự nghiệp công lập, đồng thời Nhà nƣớc xây dụng các chính sách quản lý tạo ra cơ chế để các đơn vị sự nghiệp công lập quản lý một cách hiệu quả nhất các hoạt động dịch của mình. Vì vậy, cho đến nay đã có không ít công trình nghiên cứu, bài viết liên quan đến lĩnh vực này nhƣ : Đề tài: “ Quản lý nhà nước trong lĩnh vực dịch vụ công ích ở Việt Nam” của tác giả TS Phạm Thị Hồng Điệp, Khoa Kinh tế Chính trị trƣờng Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội, năm thực hiện Từ 09/2012 đến 05/2013.
