Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lí hoạt động dạy học môn Toán ở các trường THCS theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông 2018. Chương 2: Thực trạng quản lí hoạt động dạy học môn Toán ở các trường THCS Huyện Xín Mần, tỉnh Hà Giang theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông 2018. Chương 3: Biện pháp quản lí hoạt động dạy học môn Toán ở các trường THCS Huyện Xín Mần, tỉnh Hà Giang theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông 2018. 6 download by : skknchat@gmail.com Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TOÁN Ở CÁC TRƢỜNG THCS THEO ĐỊNH HƢỚNG CHƢƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 2018 1.
Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Những nghiên cứu ngoài nước - Như chúng ta đã biết toán học có nguồn gốc thực tiễn. Số học ra đời trước hết do nhu cầu đếm. Hình học phát sinh do sự cần thiết phải đo lại ruộng đất bên bờ sông Nin (Ai cập) sau những trận lụt hàng năm.
Khi nói đến nguồn gốc thực tiễn của Toán học cũng cần nhấn mạnh cả nguồn gốc thực tiễn của chính các quy luật của logic hình thức được sử dụng trong toán học. Lênin viết: “Những hình thức và quy luật logic không phải là cái vỏ trống rỗng mà là sự phản ánh thế giới khách quan, thực tiễn của con người, được lặp đi lặp lại hàng nghìn triệu lần, sẽ được củng cố vào ý thức người ta dưới những hình thức của logic học”[24]. - Theo Ăng ghen,“ Đối tượng của Toán học thuần túy là những hình dạng không gian và những quan hệ số lượng của thế giới khách quan”[24]. - Trong HĐDH môn Toán cần có những mô hình học tập sẽ giúp HS tiếp thu bài học nhanh hơn, theo V.
- Các nhà nghiên cứu giáo dục Nga khẳng định rằng: Kết quả toàn bộ hoạt động quản lí của nhà trường phụ thuộc rất nhiều vào việc tổ chức đúng đắn và hợp lý hoạt động giảng dạy của đội ngũ GV. 7 download by : skknchat@gmail.Saxerđôtôp đi sâu nghiên cứu lãnh đạo công tác giảng dạy, giáo dục trong nhà trường và xem đây là khâu then chốt trong hoạt động quản lí của Hiệu trưởng [dẫn theo 9].Xukhomlinxki, Jaxapob nêu ra một số vấn đề quản lí của Hiệu trưởng trường phổ thông như phân công nhiệm vụ giữa Hiệu trưởng và phó hiệu trưởng. Các tác giả thống nhất khẳng định người Hiệu trưởng phải là người lãnh đạo toàn diện và chịu trách nhiệm chính trong công tác quản lí nhà trường. Về tổ chức dự giờ và phân tích sư phạm bài dạy, tác giả V.Xukhomlinxki nhấn mạnh hoạt động dự giờ thăm lớp và đưa ra nhiều cách phân tích sư phạm bài dạy cho GV.
Ông cho rằng đó là đòn bẩy nâng cao chất lượng giảng dạy của đội ngũ GV [dẫn theo 9]. Những nghiên cứu trong nước - Ngoài HĐDH môn Toán được tổ chức trên lớp còn có thể tổ chức những hoạt động thực hành Toán ngoài nhà trường như ở nhà máy, công xưởng, đồng ruộng, kể cả những hoạt động có tính chất tập dượt nghiên cứu bao gồm cả các khâu đặt bài toán, xây dựng mô hình, thu thập dữ liệu, xử lí mô hình để tìm lời giải, đối chiếu lời giải với thực tế để kiểm tra và điều chỉnh[21]. - Đề cập đến phương tiện trực quan trong HĐDH môn Toán: “Phương tiện trực quan tượng trưng là một hệ thống kí hiệu quy ước nhằm biểu diễn tính chất muốn nghiên cứu tách rời khỏi tất cả các tính chất khác của đối tượng và hiện tượng”[21]. - Trong công tác dạy, phụ đạo HS yếu kém môn Toán, theo tác giả Phạm Văn Hoàn, thầy giáo nên coi trọng tính vững chắc của kiến thức, kĩ năng hơn là chạy theo mục tiêu đề cao, mở rộng kiến thức[21].
- Tài liệu “Cơ sở của khoa học quản lí giáo dục” của tác giả Nguyễn Minh Đạo; tài liệu “ Những khái niệm cơ bản về quản lí giáo dục” của tác giả Nguyễn Ngọc Quang; tài liệu “Quản lí, quản lí giáo dục tiếp cận từ 8 download by : skknchat@gmail.com những mô hình” của tác giả Đặng Quốc Bảo là những tài liệu mà trong đó trình bày về khái niệm quản lí, quản lí giáo dục và quản lí giáo dục được tiếp cận từ những mô hình. - Tài liệu “Khơi dậy tiềm năng sáng tạo” của tác giả Nguyễn Cảnh Toàn có đề cập đến việc dạy tính sáng tạo cho HS thông qua môn Toán[39]. Tài liệu “Phương pháp dạy môn Toán” của tác giả Nguyễn Bá Kim nói về nội dung của môn Toán, định hướng quá trình dạy toán, phương pháp dạy môn Toán[21]. - Nghiên cứu về quản lí nhà trường nói chung và quản lí HĐDH nói riêng có các tác giả như: Nguyễn Ngọc Quang, Phạm Viết Vượng, Nguyễn Văn Lê, Hà Thế Ngữ, Đặng Vũ Hoạt… - Các công trình khoa học trên với tầm vóc qui mô về giá trị lý luận và thực tiễn được ứng dụng rộng rãi và mang lại hiệu quả to lớn trong phát triển sự nghiệp giáo dục nước nhà.
Tuy nhiên phần lớn các công trình trên chủ yếu đi sâu vào nghiên cứu về lý luận có tính chất tổng quan về quản lí giáo dục, quản lí trường học, còn về quản lí HĐDH môn Toán ở trường THCS chưa được đề cập nhiều. - Trước yêu cầu bức xúc của thực tiễn ở các trường THCS là đổi mới công tác quản lí HĐDH, trong đó có quản lí HĐDH môn Toán, nhiều học viên cao học quản lí giáo dục đã đi vào nghiên cứu thực trạng quản lí HĐDH ở các trường THCS, THPT và đề xuất những biện pháp nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả trong công tác quản lí HĐDH như: - “Thực trạng việc quản lí hoạt động giảng dạy ở một số trường THCS tỉnh Cà Mau” của tác giả Nguyễn Quốc Thể, tỉnh Cà Mau. - “Thực trạng quản lí việc kiểm tra - đánh giá kết quả dạy của Hiệu trưởng trường THCS, Quận Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ” của tác giả Nguyễn Lê Hương, thành phố Cần Thơ. - “Thực trạng công tác quản lí hoạt động dạy học các chủ đề tự chọn ở các trường THCS huyện Phong Điền, thành phố Cần Thơ” của tác giả Nguyễn Hồng Bảo, thành phố Cần Thơ.
9 download by : skknchat@gmail.com - “Một số giải pháp quản lí hoạt động dạy học môn toán ở các trường THCS quận Hà Đông, thành phố Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới hiện nay” của Lê Mạnh Huấn, công bố trên Tạp chí Giáo dục số đặc biệt tháng 5/2016. Trong nghiên cứu của mình tác giả cũng đề xuất một giải pháp như: Nâng cao nhận thức và trách nhiệm cho các Hiệu trưởng trong QLHĐ DH môn Toán; Kế hoạch hóa HĐDH môn Toán của GV các trường THCS một cách khoa học, hợp lí; Thường xuyên tổ chức bồi dưỡng chuyên môn cho GV môn Toán; Chỉ đạo đổi mới PPDH Toán cho GV theo hướng tiếp cận năng lực của HS; Quản lí HĐ học tập môn Toán của HS theo hướng phát huy tính tích cực, tự giác, phát triển năng lực; Thường xuyên kiểm tra, đánh giá kết quả dạy và học của GV và HS. - “Một số biện pháp quản lí dạy học môn Toán của Hiệu trưởng các trường THCS thành phố Hải Dương, tỉnh Hải Dương theo hướng phát triển năng lực người học” của tác giả Đỗ Thị Mai Lệ, công bố trên Tạp chí Giáo dục số đặc biệt kì 1 tháng 5/2018. Trong nghiên cứu tác giả đề xuất một số biện pháp: Đổi mới quản lí việc thực hiện nội dung chương trình môn Toán; Chỉ đạo đổi mới phương pháp và đa dạng hình thức dạy môn Toán; Tăng cường đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh; Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, phương tiện dạy; Tổ chức tốt công tác thi đua - khen thưởng trong dạy môn Toán, gắn phát huy tài năng sức lực của giáo viên với lợi ích kinh tế; Từ các công trình nghiên cứu kể trên, chúng tôi nhận thấy chưa có công trình nào nghiên cứu sâu về Quản lí hoạt động dạy học môn Toán ở các trường THCS Huyện Xín Mần, Tỉnh Hà Giang theo định hướng Chương trình giáo dục phổ thông 2018.
Một số khái niệm cơ bản 1. Quản lí và quản lí giáo dục 1. Quản lí Thuật ngữ “Quản lí” (tiếng Việt gốc Hán) gồm hai quá trình tích hợp vào nhau: quá trình “quản” gồm sự coi sóc, giữ gìn, duy trì ở trạng thái “ổn 10 download by : skknchat@gmail.com định”; quá trình “lý” gồm sửa sang, sắp xếp, đổi mới hệ, đưa hệ vào thế “phát triển”. Nếu chỉ “quản” thì tổ chức dễ trì trệ, nếu chỉ “lý” thì phát triển không bền vững.
Do đó trong “quản” phải có “lý” và ngược lại, nhằm duy trì cho hệ ở thế cân bằng động, vận động phù hợp, thích ứng và có hiệu quả trong môi trường tương tác giữa các nhân tố bên trong và các nhân tố bên ngoài. Theo Trần Kiểm: “Quản lí là những tác động của chủ thể quản lí trong việc huy động, phát huy, kết hợp, sử dụng, điều chỉnh, điều phối các nguồn lực (nhân lực, vật lực, tài lực) trong và ngoài tổ chức (chủ yếu là nội lực) một cách tối ưu nhằm đạt mục đích của tổ chức với hiệu quả cao nhất” [19]. Theo tác giả Nguyễn Bá Sơn “Quản lí là tác động có mục đích đến tập thể người để tổ chức và phối hợp hoạt động của họ trong quá trình lao động” [34]. Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang “Quản lí là tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lí đến tập thể những người lao động nói chung là khách thể quản lí nhằm thực hiện được mục tiêu dự kiến” [33].
Theo hai tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc thì: “Hoạt động quản lí là tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lí (người quản lí) đến khách thể quản lí (người bị quản lí) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức”. Từ những định nghĩa trên ta có những nhận xét sau đây: - Quản lí chỉ nảy sinh khi có tổ chức. Tổ chức là nền của quản lí. - Cốt lõi của quản lí là những tác động có ý thức (có mục đích, có định hướng, có nguyên tắc) của chủ thể quản lí đến khách thể quản lí.
Điều đó chính xác là được xem người quản lí phải làm gì? Về cơ bản quản lí có bốn chức năng: kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra. - Thông tin rất cần cho quản lí. Không có thông tin không thể tiến hành quản lí.