Chương 1- Cơ sở lý luận của hoạt động dạy học và quản lý hoạt động dạy học trong nhà trường TH. Chương 2 - Thực trạng hoạt động dạy học và quản lý hoạt động dạy học các trường tiểu học trên địa bàncủa phòng GD&ĐT quận Hải An – Hải Phòng. Chương 3- Các biện pháp quản lý hoạt động dạy học các trường Tiể u ho ̣c của phòng GD&ĐT quận Hải An - TP Hải Phòng. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC VÀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Ở TRƢỜNG TIỂU HỌC 1.
Vài nét về lịch sử nghiên cứu vấn đề Hoạt động quản lý xuất hiện như một tất yếu khách quan nhằm tổ chức, phối hợp, điều khiển hoạt động của con người trong quá trình sinh hoạt tự vệ, lao động sản xuất, mưu sinh theo mục tiêu chung đã định. Quản lý được hình thành cùng với sự xuất hiện của xã hội loài người. QLGD là một hoạt động quản lí chuyên biệt được nhiều nhà nghiên cứu GD đề cập từ thế kỷ 20 đến nay. Ở Việt Nam, trên cơ sở lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, các nhà khoa học Việt Nam tiếp cận QLGD, quản lý trường học chủ yếu dựa trên nền tảng giáo dục học.
Bằng sự tổng hoà các tri thức của giáo dục học, tâm lý học, xã hội học, kinh tế học. các tác giả đã thể hiện trong các công trình nghiên cứu của mình một cách khoa học về khái niệm QLGD và quản lý trường học, chức năng quản lý, nguyên tắc và phương pháp quản lý, thông tin và môi trường quản lý, đồng thời nêu một số nét khái quát về nghiệp vụ quản lý trường học. Đó là các tác giả Nguyễn Thi ̣Mỹ Lô ̣c , Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Quố c Chí, Nguyễn Xuân Thức và nhiều nhà khoa học giáo dục khác… đã đưa ra nhiều vấn đề về lý luận QLGD, các giải pháp, kinh nghiệm QLGD xuất phát từ thực tiễn của nền giáo dục Việt Nam. Các công trình nghiên cứu đã đươ ̣c xây dựng thành giáo trình gi ảng dạy ở các trường đại học trong viê ̣c đào ta ̣o theo các trình đô ̣ đa ̣i ho ̣c, thạc sĩ, tiế n si.̃ Các thành quả nghiên cứu nêu trên của các nhà khoa học trong và ngoài nước là những tri thức làm tiền đề cho việc nghiên cứu lý luận và thực tiễn QLGD và quản lý hoạt động dạy học trong các trường học nhằm nâng 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com cao chất lượng và hiệu quả giáo dục, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu phát triển KT-XH của đất nước.
Trong quá trình tìm hiểu thực tiễn các công trình nghiên cứu quản lý hoạt động dạy học ở các nhà trường tiểu học với chủ thể quản lý hoạt động dạy học, tác giả có thể chia theo hai hướng sau: 1. Nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học tiểu học của phòng GD&ĐT. Khi nghiên cứu, tác giả nhận thấy các công trình nghiên cứu các nội dung quản lý như: công tác xã hội hóa giáo dục, phát triển đội ngũ, công tác phổ cập giáo dục,… điển hình là những công trình sau: Biện pháp quản lý hoạt động dạy học đối với trường Tiểu học của Phòng Giáo dục Quận 11 thành phố Hồ Chí Minh (2006)/ Nguyễn Thanh Tịnh, Đại học Sư phạm Hà Nội. Các biện pháp quản lý của phòng giáo dục đối với hoạt động dạy học của các trường tiểu học Huyện Lục Nam tỉnh Bắc Giang (2006)/ Đào Văn Sinh, Đại học Quốc gia Hà Nội.
Biện pháp quản lý hoạt động dạy học tiểu học theo chương trình đổi mới đối của phòng giáo dục đào tạo huyện Quế Võ - tỉnh Bắc Ninh (2008)/ Nguyễn Văn Nam, Đại học Sư phạm Hà Nội. Biện pháp quản lý hoạt động dạy học tiểu học theo chương trình đổi mới đối của phòng giáo dục đào tạo huyện Sóc Sơn – Hà Nội (2008)/ Ngô Văn Chức, Đại học Sư phạm Hà Nội. Quản lý hoạt động dạy học hai buổi/ ngày ở trường tiểu học thành phố Hưng Yên (2014)/ Hoàng Thị Thu Thủy, Đại học Sư phạm Hà Nội. Nghiên cứu quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trưởng.
Có rất nhiều các công trình nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy của hiệu trưởng như: Biện pháp Hiệu trưởng quản lý hoạt động dạy học theo yêu cầu đổi mới giáo dục ở trường tiểu học thành phố Thái Bình - tỉnh Thái Bình (2008)/ Hà Thị Lân, Đại học Sư phạm Hà Nội. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Biện pháp Hiệu trưởng quản lý hoạt động dạy học ở trường tiêu học vùng cao tỉnh Hà Giang (2008)/ Lê Thị Hòa, Đại học Sư phạm Hà Nội. Biện pháp quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trưởng các trường THPT huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương (2009)/ Đỗ Xuân Hiền, Đại học Sư phạm Hà Nội. Biện pháp quản lý hoạt động dạy học ở các trường THCS trên địa bàn huyện Thanh Thủy tỉnh Phú Thọ trong giai đoạn hiện nay (2010)/ Đỗ Trọng Khanh, Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội Quản lý hoạt động dạy học ở trường THPT Vân Nham, huyê ̣n Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn (2013)/ Nguyễn Thái Dương , Đa ̣i ho ̣c Giáo du ̣c – Đa ̣i ho ̣c Quố c gia Hà Nô ̣i.
Và nhiểu luận văn thạc sỹ khác Từ thực tiễn nghiên cứu tác giả nhận thấy các công trình nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học ở trường học nói chung và ở trường tiểu học nói riêng khá phong phú, nhưng thực tiễn khi quản lý phụ thuộc vào địa bàn trường nên vận dụng các phương pháp còn hạn chế. Tại địa bàn quâ ̣n Hải An chưa ai đề câ ̣p đế n biê ̣n pháp quản lý hoạt động dạy học ở trường tiểu học nhằm đáp ứng yêu cầ u đổ i mới giáo du ̣c. Vì vậy, tác giả nghiên cứu (khảo sát, đánh giá thực tra ̣ng hoa ̣t đô ̣ng và công tác qu ản lý hoạt động dạy học các trường tiể u ho ̣c trên điạ bàn quâ ̣n Hải An - thành phố Hải Phòng ) từ đó đề xuấ t những biê ̣n pháp quản lý da ̣y ho ̣c các trường Tiểu học của quận nhằ m đáp ứng yêu cầ u đổ i mới giáo du ̣c trong bố i cảnh hiê ̣n nay. Lý luận về quản lý 1.
Quản lý Quản lý là một dạng lao động xã hội gắn liền và phát triển cùng với lịch sử phát triển của loài người, đó là một dạng lao động đặc biệt phát sinh từ tính chất xã hội hoá lao động, điều khiển các hoạt động lao động, nó có tính khoa học và nghệ thuật cao nhưng đồng thời nó cũng là sản phẩm mang tính lịch sử, tính đặc thù của xã hội. Có rất nhiề u đinh ̣ nghiã về quản lí. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Đại bách khoa toàn thư của Liên Xô (1977) định nghĩa : “Quản lý - đó là chức năng của những hệ thống có tổ chức với bản chất khác nhau (sinh vật, xã hội, kĩ thuật), nó bảo toàn cấu trúc xác định của chúng, duy trì chế độ hoạt động, thực hiện những chương trình, mục đích hoạt động. - Trong giáo trình khoa học quản lý (tập 1, Nhà xuất bản khoa học kĩ thuật, Hà Nội 1999) đã ghi rõ : “Quản lý là các hoạt động được thực hiện nhằm đảm bảo sự hoàn thành công việc qua những nỗ lực của người khác; quản lý là công tác phối hợp có hiệu quả các hoạt động của những người cộng sự khác cùng chung một tổ chức; quản lý là một hoạt động thiết yếu đảm bảo phối hợp những nỗ lực các nhân nhằm đạt được các mục đích của nhóm; quản lý là sự có trách nhiệm về một cái gì đó.
Theo các tác giả Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Thị Mỹ Lộc đã định nghĩa về quản lý, đó là "Quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo, (lãnh đạo) và kiểm tra. Tác giả Trần Khánh Đức khẳng định "Quản lý là hoạt động có ý thức của con người nhằm phối hợp hành động của một nhóm người, hay một cộng đồng người để đạt được các mục tiêu đề ra một cách hiệu quả nhất." [27; tr 328] Phân tích các định nghĩa trên ta thấy những dấu hiệu chung của quản lý, đó là: Tính mục đích; sự tương tác giữa chủ thể và đối tượng; liên quan tới môi trường xác định. Điều đó khẳng định, bất cứ một tổ chức có mục đích gì, cơ cấu và quy mô ra sao đều cần phải có sự quản lý và có người quản lý để tổ chức hoạt động và đạt được mục đích của mình. Từ đó có thể khái quát : Quản lý là sự tác động liên tục có tổ chức, có định hướng của chủ thể (người quản lý, tổ chức quản lý) lên khách thể (đối tượng quản lý) về các mặt chính trị, văn hoá, KT-XH bằng một hệ thống các 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com luật, các chính sách, các nguyên tắc, các phương pháp và các biện pháp cụ thể nhằm tạo ra môi trường và điều kiện cho sự phát triển của đối tượng.
Quản lý giáo dục QLGD là một khái niệm có nhiều cách hiểu khác nhau. QLGD có thể hiểu là hoạt động điều hành, phối hợp các lực lượng xã hội nhằm đẩy mạnh công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu phát triển của xã hội. QLGD, quản lý nhà trường là quản lý các hoạt động giáo dục trong đó có hoạt động dạy học. Tổ chức các hoạt động, thực hiện được các chức năng của nhà trường Việt Nam XHCN tức là cụ thể hoá đường lối giáo dục của Đảng, biến đường lối đó thành hiện thực, đáp ứng yêu cầu của nhân dân, của đất nước.
Trên quan điểm “Giáo dục là sự nghiệp của toàn Đảng, toàn dân”, các chuyên gia nghiên cứu về khoa học giáo dục của Việt Nam cũng đưa ra các quan niệm về QLGD. Theo quan niệm của tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “QLGD là hệ thống các tác động có mục đích, có kế hoạch hợp quy luật của chủ thể quản lý nhằm làm cho hệ vận hành theo đường lối và nguyên lý giáo dục của Đảng, thực hiện được các tính chất của nhà trường XHCN Việt Nam mà tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy học, giáo dục thế hệ trẻ đưa hệ giáo dục đến mục tiêu dự kiến lên trạng thái mới về chất”[38; tr35].