phần mở đầu của quá trình và thiết lập nó như là một phần của chương trình học. Việc tham gia của Hiệu trưởng làm cho giáo viên thấy rằng cải tiến giảng dạy là phần quan trọng nhất trong việc phát triển trường học [78], [81]. Như vậy, có thể nói, các xu hướng cơ bản trong quản lý dạy học được các nhà nghiên cứu trên thế giới chỉ ra là: (1). Nghiên cứu quản lý dạy học gắn với hoạt động giám sát, đánh giá, điều chỉnh quá trình dạy học theo hướng nâng cao chất lượng dạy học.
Nghiên cứu quản lý dạy học trong mối liên hệ với phong cách giảng dạy và phong cách học tập của học sinh nhằm nâng cao hiệu quả của hoạt động dạy học. Nghiên cứu quản lý dạy học tập trung vào mối quan hệ giữa quản lý, lãnh đạo nhà trường và công việc dạy học của giáo viên để tìm kiếm giải pháp nâng cao chất lượng dạy học. Những nghiên cứu ở Việt Nam Tác giả Nguyễn Phúc Châu (2010) [17] chú trọng phân tích quản lí dạy học là quản lí các thành tố: mục tiêu, nội dung - chương trình, phương pháp - hình thức, cơ sở vật chất, lực lượng, đánh giá kết quả và môi trường dạy học. Nội dung quản lí dạy học phải bao gồm: (1).
Quản lí quy chế chuyên môn; (2). Quản lí tổ chức nhân lực dạy học; (3). Quản lí việc huy động và sử dụng tài lực, vật lực; (4). Quản lí môi trường dạy học; (5).
Quản lí việc sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học. Tác giả Đặng Quốc Bảo (2011) [4] bàn về quản lí vấn đề đổi mới PPDH đã nêu quan điểm cần tập trung vào các hướng sau: (1). Phát huy cao độ tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học trong quá trình lĩnh hội tri thức; (2). Kết hợp một cách nhuần nhuyễn và sáng tạo các PPDH khác nhau; (3).
Phát triển khả năng tự học của người học; (4). Kết hợp cá nhân với hoạt động nhóm và phát huy khả năng của cá nhân; (5). Tăng cường kỹ năng thực hành; (6). Đổi mới cách kiểm tra đánh giá kết quả học tập của người học; (7).
Đổi mới cách soạn giáo án, lập kế hoạch bài học và xây dựng mục tiêu bài học. luan an 11 Tác giả Nguyễn Ngọc Hùng (2006) đã đi vào xác định cơ sở lý luận của QLDH thực hành theo tiếp cận năng lực thực hiện cho sinh viên sư phạm kỹ thuật; khảo sát đánh giá thực trạng QLDH thực hành tại các trường sư phạm kỹ thuật; đề xuất các giải pháp đổi QLDH thực hành theo tiếp cận năng lực thực hiện cho sinh viên sư phạm kỹ thuật trong đề tài nghiên cứu “Các giải pháp đổi mới QLDH thực hành theo hướng tiếp cận năng lực thực hiện cho sinh viên sư phạm kỹ thuật” [39]. Tác giả Ninh Văn Bình (2008) đi sâu nghiên cứu “Biện pháp quản lý hoạt động dạy học ở trung tâm giáo dục thường xuyên nhằm nâng cao chất lượng dạy học”. Nội dung nghiên cứu cơ bản là: nghiên cứu cơ sở lý luận của đề tài; đánh giá thực trạng về các biện pháp quản lý hoạt động dạy học ở Trung tâm Giáo dục thường xuyên; đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học ở Trung tâm Giáo dục thường xuyên nhằm nâng cao chất lượng dạy học [5].
Tác giả Lê Hoàng Hà (2012) nghiên cứu về “Quản lý dạy học theo quan điểm dạy học phân hoá ở trường trung học phổ thông Việt Nam hiện nay”, Nguyễn Thanh Bình (2007), “Dạy học phân hóa nhìn từ góc độ của giáo dục”, Phạm Thị Hồ Điệp (2012) nghiên cứu về “Dạy học phân hóa trong môn Tiếng Việt ở các trường tiểu học hòa nhập”, Ngô Hữu Dũng (1996) với công trình “Dạy học phân hóa trong chương trình giáo dục phổ thông”, Đoàn Duy Hinh (2008) với bài viết “Mô hình phân hóa trong giáo dục Trung học phổ thông cho giai đoạn cải cách giáo dục sắp tới”, Kỷ yếu Hội thảo khoa học (2014) với nội dung “Dạy học tích hợp và dạy học phân hóa ở trường trung học đáp ứng yêu cầu chương trình và sách giáo khoa sau năm 2015 tại Thành phố Hồ Chí Minh. cũng đã chỉ ra cơ sở lý luận và thực tiễn về QLDH theo quan điểm dạy học phân hoá ở trường THPT. Trên cơ sở đó, đề xuất các biện pháp có tính khoa học và tính thực tiễn về QLDH theo quan điểm dạy học phân hoá ở luan an 12 trường THPT Việt Nam góp phần nâng cao chất lượng dạy học ở trường THPT [32], [5], [23], [21], [35], [65]. Qua các nghiên cứu trên, chúng ta có thể thấy: việc nâng cao chất lượng dạy học, vai trò của QLDH là rất quan trọng.
Nhiều tác giả đã đi sâu nghiên cứu về vấn đề này. Các tác giả đặc biệt nhấn mạnh mục đích của QLDH chính là nâng cao chất lượng dạy học, trong đó phải đảm bảo: nhà quản lý đóng vai trò chỉ đạo, điều hành, điều khiển HĐDH. Lịch sử nghiên cứu về dạy học đã nhấn mạnh mối quan hệ tương tác giữa các chủ thể thực hiện người dạy và người học, đồng thời xem xét các thành tố khác liên quan đến QTDH (như: mục tiêu mô hình, nội dung dạy học, phương pháp, nguyên tắc, hình thức tổ chức và môi trường dạy học…). Những nghiên cứu về quản lý dạy học theo tiếp cận đảm bảo chất lượng 1.
Những nghiên cứu trên thế giới Tác giả B.Êxipốp trong cuốn “Những cơ sở của lí luận dạy học” đã cho rằng: điều kiện cơ bản để đạt hiệu quả trong dạy học là tính tích cực của học sinh, mà phụ thuộc vào sự kích thích hoạt động nhận thức và thực hành của học sinh do giáo viên tạo nên. Như vậy, ĐBCL dạy học phụ thuộc vào sự vận hành của QTDH trong đó giáo viên giữ vai trò quan trọng [2]. Trong cuốn “Nghệ thuật và khoa học dạy học”, tác giả Robert J Marzano khẳng định nghề dạy học vừa là khoa học, vừa là nghệ thuật. Tác giả cho rằng, muốn nâng cao chất lượng dạy học, người giáo viên phải biết lựa chọn, xây dựng các phương pháp dạy học cụ thể, phù hợp với đối tượng học sinh của mình tại những thời điểm thích hợp [52], theo đó quản lý dạy học cần quan tâm đến nâng cao năng lực dạy học cho giáo viên.
Nghiên cứu đảm bảo chất lượng dạy học tập trung vào vai trò của giáo viên, tác giả Muhammad Abdul Malik, Dr. Ali Murtaza, Dr.Abdul Majeed Khan, trong nghiên cứu “Vai trò của giáo viên trong quản lý tình huống dạy luan an 13 và học” đã nhấn mạnh điều kiện để đảm bảo chất lượng dạy học phụ thuộc vào năng lực thiết kế, tổ chức các tình huống dạy học của người giáo viên; vì vậy, cần tập trung quản lý tình huống dạy và học [70], [67]. Các tác giả: Norbert Michel (Nicholls State University), John Cater (Nicholls State University), Otmar Varela (Nicholls State University) nghiên cứu khai thác vấn đề đảm bảo chất lượng dạy học dựa vào phong cách dạy và học. Nghiên cứu này chỉ ra ý nghĩa của các nguyên tắc học tập và giảng dạy tích cực; kiểm chứng phương pháp giảng dạy tích cực trong quá trình thực hiện của giáo viên [75], [71].
School Management and Leadership nghiên cứu đảm bảo chất lượng dạy học theo tiếp cận các điều kiện đảm bảo chất lượng dạy học dưới góc độ quản lý hoạt động dạy học trong nhà trường, khai thác ở khía cạnh các điều kiện dạy học và môi trường dạy học. Các kết quả nghiên cứu cho thấy: quản lý dạy và học là chức năng quan trọng của lãnh đạo nhà trường, đó là tạo ra điều kiện và môi trường hỗ trợ tốt nhất cho việc dạy và học là một trong những điều kiện để đảm bảo chất lượng dạy học [68]. Ohno nghiên cứu về đảm bảo chất lượng dạy học theo tiếp cận quản lý nhà trường và hệ thống các biện pháp thực hiện: đầu tư thời gian phân tích kết quả học tập của học sinh; học sinh cùng với giáo viên xây dựng kế hoạch học tập và cam kết thực hiện mục tiêu đề ra; học sinh tham gia giám sát giảng dạy của giáo viên. Nhà quản lý thường xuyên quan tâm bồi dưỡng nâng cao năng lực cho giáo viên [76].
Các tác giả Robert J Marzano, Debra J Pickering, Jane E Pollock đã chỉ ra: để phát huy khả năng học tập của học sinh phải nâng cao chất lượng giảng dạy của giáo viên đứng lớp cùng với áp dụng nhiều phương pháp dạy học hiệu quả. Người giáo viên cần lựa chọn, áp dụng những phương pháp dạy học thích hợp để dạy học đạt chất lượng, theo đó quản lý nhà trường cần quan tâm đến bồi dưỡng nâng cao năng lực về vận dụng, sử dụng phương pháp dạy học luan an 14 hiệu quả cho giáo viên [53], [73]. Nhận xét chung: Qua nghiên cứu các công trình của các tác giả ngoài nước về quản lý hoạt động dạy học theo tiếp cận đảm bảo chất lượng cho thấy vấn đề này được khai thác dưới các khía cạnh sau đây: Một là, hệ thống quản lý dạy học theo tiếp cận ĐBCL phải bao gồm cơ cấu tổ chức, các quy chế, quy định, các quá trình và các nguồn lực cần thiết của nhà trường. Hai là, mỗi nhà trường có cách phát triển theo các hướng tiếp cận riêng về quản lý hoạt động dạy học theo hướng ĐBCL.
Khung ĐBCL chung có các tiêu chuẩn “mở” linh hoạt thích hợp cho mỗi nhà trường, phù hợp, dễ dàng triển khai và đánh giá. Những nghiên cứu ở Việt Nam Tác giả Trần Khánh Đức với nghiên cứu về ĐBCL đào tạo đại học và trung học được thể hiện thông qua nội dung nghiên cứu “Nghiên cứu sơ sở lý luận và thực tiễn ĐBCL đào tạo đại học và trung học chuyên nghiệp” đã đề xuất mô hình tổng thể quy trình đào tạo đại học và bộ tiêu chí đánh giá chất lượng đào tạo đại học theo quan điểm QLCL của ISO và TQM [25], [26]. Phạm Thành Nghị trong tác phẩm “Quản lí chất lượng giáo dục đại học” đã cho rằng quá trình tiến hóa của quản lý nói chung đi từ mô hình quản lý truyền thống (hành chính tập trung - mọi việc được kiểm tra, kiểm soát) đến hình thức hiện đại (phi tập trung hơn - thông qua các quy trình, cơ chế chịu trách nhiệm). QLCL cũng tiến hóa từ kiểm soát chất lượng sang BĐCL và QLCL tổng thể.
Đó cũng chính là 03 cấp độ khác nhau của QLCL [47]. Trần Kiểm (2006) nghiên cứu về tiếp cận hiện đại trong quản lý nhà trường đã xác định để đảm bảo chất lượng giáo dục nhà trường, nhà quản lý có thể vận dụng tiếp cận TQM trong quản lý.