Chương 1: Cơ sở lý luận của biện pháp quản lý hoạt động dạy học bổ túc trung học phổ thông ở các Trung tâm Giáo dục thường xuyên Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy học bổ túc THPT ở Trung tâm GDTX huyện Tủa Chùa - Điện Biên. Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động dạy học hệ Bổ túc THPT ở Trung tâm GDTX huyện Tủa Chùa - Điện Biên trong giai đoạn mới. 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC BỔ TÚC THPT Ở TRUNG TÂM GIÁO DỤC THƢỜNG XUYÊN 1. Tổng quan vấn đề nghiên cứ Giáo dục thường xuyên (GDTX) còn được gọi là giáo dục người lớn, giáo dục không chính quy, được nhiều nước trên thế giới thực hiện kể cả ở các phát triển.
Tuy chiến lược xây dựng và phát triển ở mỗi nước có khác nhau, nhưng đều thống nhất quan điểm là giáo dục suốt đời, giáo dục cộng đồng. Quy mô và hình thức giáo dục thường xuyên rất đa dạng, vì giáo dục đã chuyển từ giáo dục tinh hoa sang giáo dục đại chúng, giáo dục cho mọi người, để xây dựng một xã hội học tập. Các quốc gia trên thế giới đều nhận thấy vai trò không thể thiếu được của GDTX trong xã hội hiện đại. Ở Việt Nam, trong lịch sử phát triển giáo dục, GDTX được hình thành và trải qua nhiều thời kỳ như: Bình dân học vụ, Bổ túc văn hóa.
Trong thời kỳ mới GDTX được gọi là giáo dục không chính quy. Việc thay đổi tên gọi này đã phản ánh những tiến bộ trong quan niệm GDTX ở Việt Nam và xu thế hòa nhập với các nước trong khu vực. Trong hai thập kỷ qua, GDTX đã đạt được những thành tựu đáng kể, đã góp phần tích cực vào công cuộc xóa mù chữ, phổ cập giáo dục, từng bước nâng cao mặt bằng dân trí, tăng tỷ lệ người lao động được đào tạo ngày càng cao. GDTX đã tự khẳng định vị trí, vai trò của mình và trở thành một bộ phận không thể thiếu được trong hệ thống giáo dục quốc dân.
Những năm qua, Đảng và Nhà nước luôn có những chủ trương, chính sách để phát triển GDTX nhằm tạo điều kiện cho mọi người được học tập suốt đời. 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Nghị quyết TW2 khóa VIII đã đề ra chủ trương thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục “Tạo điều kiện để ai cũng được học hành”, “Tạo cơ hội cho mọi người có lựa chọn cách học phù hợp với nhu cầu và hoàn cảnh của mình” và “phát động phong trào rộng khắp toàn dân học tập, người đi học, học ở trường lớp và tự học suốt đời, người biết dạy người chưa biết, người biết nhiều dạy người biết ít, mỗi người phải không ngừng nâng cao trình độ học vấn, chuyên môn, nghiệp vụ, phát triển các hình thức giáo dục từ xa. Tiếp tục đa dạng hóa các loại hình giáo dục và các loại hình trường học đáp ứng với đòi hỏi của tình hình mới, với nhu cầu học tập của tuổi trẻ và toàn xã hội. Luật Giáo dục sửa đổi bổ sung năm 2009 khẳng định “Hệ thống giáo dục Quốc dân gồm Giáo dục Chính quy và giáo dục Thường xuyên” [25;26].
Đại hội Đảng lần thứ IX đã chỉ ra „„ Đẩy mạnh phong trào học tập trong nhân dân bằng hình thức chính quy và không chính quy, thực hiện giáo dục cho mọi người, hình thành một xã hội học tập” và Đại hội xác định „„ Đẩy mạnh CNH - HĐH, xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ, đưa nước ta thành một nước công nghiệp.thoát ra khỏi tình trạng kém phát triển, nâng cao rõ rệt đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, tạo nền tảng đến năm 2020 nước ta cơ bản thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại” [7]. Nghị quyết lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá X về xây dựng đội ngũ trí thức trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước cho rằng:„„Trong mọi thời đại, tri thức luôn là lực lượng nòng cốt sáng tạo và truyền bá tri thức. Ngày nay, cùng với sự phát triển nhanh chóng của cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại, đội ngũ tri thức trở thành nguồn lực đặc biệt quan trọng, tạo nên sức mạnh của mỗi quốc gia trong chiến lược phát triển.” Và đề ra mục tiêu: „„Sớm đưa nước ta ra khỏi tình trạng kém phát triển, cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại vào năm 2020.” 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Chiến lược phát triển giáo dục 2011-2020, Ban hành kèm theo Quyết định số 711/QĐ-TTg ngày 13 tháng 6 năm 2012 của Thủ tướng Chính phủ cũng đã xác định mục tiêu đối với giáo dục thường xuyên: “Phát triển giáo dục thường xuyên tạo cơ hội cho mọi người có thể học tập suốt đời, phù hợp với hoàn cảnh và điều kiện của mình; bước đầu hình thành xã hội học tập. Chất lượng giáo dục thường xuyên được nâng cao, giúp người học có kiến thức, kỹ năng thiết thực để tự tạo việc làm hoặc chuyển đổi nghề nghiệp, nâng cao chất lượng cuộc sống vật chất và tinh thần.
Kết quả xóa mù chữ được củng cố bền vững. Đến năm 2020, tỷ lệ người biết chữ trong độ tổi từ 15 trở lên là 98% và tỷ lệ người biết chữ trong độ tuổi từ 15 đến 35 là 99% đối với cả nam và nữ. Nghị quyết Hội nghị lần thứ 8, Ban Chấp hành Trung ương khóa XI (Nghị quyết số 29-NQ/TW) về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế, đã xác định mục tiêu đối với giáo dục thường xuyên: “Đối với giáo dục thường xuyên, bảo đảm cơ hội cho mọi người, nhất là ở vùng nông thôn, vùng khó khăn, các đối tượng chính sách được học tập nâng cao kiến thức, trình độ, kỹ năng chuyên môn nghiệp vụ và chất lượng cuộc sống; tạo điều kiện thuận lợi để người lao động chuyển đổi nghề; bảo đảm xóa mù chữ bền vững. Hoàn thiện mạng lưới cơ sở giáo dục thường xuyên và các hình thức học tập, thực hành phong phú, linh hoạt, coi trọng tự học và giáo dục từ xa.” Cùng với giáo dục chính quy; GDTX đã tự khẳng định vị trí của mình và đã trở thành một phương thức quan trọng trong việc thực hiện học tập suốt đời, giúp mọi người có cơ hội học tập nhằm cập nhật kiến thức, lĩnh hội khoa học kĩ thuật, công nghệ thông tin với tình hình đất nước hiện nay, khi mà toàn ngành đang thực hiện.
8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com GDTX được đặt trong bối cảnh thế giới đang có những thay đổi sâu sắc trong tất cả các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa - xã hội. Do quá trình toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế và sự xuất hiện của nền “ Kinh tế tri thức”, “ Xã hội thông tin” đã và đang tạo ra những cơ hội và thách thức đối với sự phát triển của GDTX. Đổi mới nền giáo dục Việt Nam để theo kịp với nền giáo dục các nước tiên tiến trên thế giới luôn là mối quan tâm hàng đầu của các nhà nghiên cứu khoa học quản lý giáo dục Việt Nam. Các nhà quản lý giáo dục luôn quan tâm nghiên cứu tìm ra những biện pháp quản lý giáo dục tối ưu để thực hiện thành công mục tiêu giáo dục.
Biện pháp quản lý hoạt động dạy học tại các Trung tâm GDTX ở nước ta cũng đang được nhiều người quan tâm, vì nội dung, chương trình dạy học ở các Trung tâm GDTX rất đa dạng và phong phú, do đó các biện pháp phải linh hoạt, mềm dẻo phù hợp với thực tế tại cơ sở. Trong thời gian gần đây đã có một số công trình nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học tại các Trung tâm GDTX như: - “Các biện pháp quản lý hoạt động dạy học ở Trung tâm Giáo dục Thường xuyên Quận Tân Bình - Thành phố Hồ Chí Minh” của tác giả Phan Minh Khoa (2006). Đề tài đã tập trung nghiên cứu các biện pháp quản lý của Giám đốc Trung tâm đối với hoạt động dạy học của giáo viên Trung tâm GDTX quận Tân Bình - Thành phố Hồ Chí Minh. - “ Một số biện pháp tăng cường quản lý hoạt động dạy học ở các Trung tâm GDTX cấp huyện của tỉnh Hà Tây” của tác giả Nguyễn Thị Bích Nga (2006).
Đề tài nghiên cứu các biện pháp quản lý hoạt động dạy học Bổ túc THPT ở các Trung tâm cấp huyện tỉnh Hà Tây (nay là Hà Nội). Một số công trình nghiên cứu về biện pháp quản lý hoạt động đào tạo như: 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com - “Một số biện pháp quản lý hoạt động đào tạo của Trung tâm Giáo dục thường xuyên tỉnh Bắc Ninh” của tác giả Đỗ Văn Chiêm (2006). Đề tài nghiên cứu các biện pháp quản lý của Trung tâm GDTX tỉnh Bắc Ninh đối với hoạt động liên kết đào tạo. - “Một số biện pháp quản lý công tác liên kết đào tạo tại chức ở Trung tâm Giáo dục thường xuyên tỉnh Bắc Ninh” của tác giả Phạm Văn Thiệp (2006).
Đề tài nghiên cứu các biện pháp quản lý của Trung tâm trong công tác liên kết đào tạo các lớp tại chức ở Trung tâm GDTX tỉnh Bắc Ninh. Tuy đã có các công trình nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học, liên kết đào tạo, nhưng vẫn chưa có một công trình nghiên cứu nào về các biện pháp quản lý hoạt động dạy học Bổ túc THPT đặc biệt đối với Trung tâm GDTX huyện Tủa Chùa - Điện Biên. Một số khái niệm liên quan đến đề tài 1. Quản lý Quản lý là hoạt động ra đời cùng lúc với sự phát triển của xã hội loài người và đã trở thành nhân tố ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển đó.
Thuật ngữ quản lý được hiểu theo nhiều cách khác nhau ta có thể kể đến các định nghĩa như sau: - “Quản lý là tổ chức và điều khiển các hoạt động theo những yêu cầu nhất định” từ điển Tiếng Việt (NXB Đà Nẵng - 2008): - Quản lý là những tác động có định hướng, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến đối tượng bị quản lý trong tổ chức để vận hành tổ chức nhằm đạt được mục đích nhất định.34) - Quản lý là những tác động của chủ thể quản lý trong việc huy động, phát huy, kết hợp, sử dụng, điều chỉnh, điều phối các nguồn lực (nhân lực, vật lực, tài lực) trong và ngoài tổ chức (chủ yếu là nội lực) một cách tối ưu nhằm đạt mục đích của tổ chức với hiệu quả cao nhất.