Chương 1: Lí luận về đào tạo và quản lí đào tạo của trường đại học địa phương đáp ứng yêu cầu nguồn nhân lực các khu công nghiệp Bắc Trung Bộ. Chương 2: Thực trạng đào tạo và quản lí đào tạo của trường đại học địa phương đáp ứng yêu cầu nguồn nhân lực các khu công nghiệp Bắc Trung Bộ. Chương 3: Biện pháp quản lí đào tạo của trường đại học địa phương đáp ứng yêu cầu nguồn nhân lực các khu công nghiệp Bắc Trung Bộ. 9 Chƣơng 1 LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÍ ĐÀO TẠO CỦA TRƢỜNG ĐẠI HỌC ĐỊA PHƢƠNG ĐÁP ỨNG YÊU CẦU NGUỒN NHÂN LỰC CÁC KHU CÔNG NGHIỆP BẮC TRUNG BỘ 1.
Tổng quan vấn đề nghiên cứu 1. Các nghiên cứu về đào tạo của trường đại học địa phương đáp ứng yêu cầu nguồn nhân lực được đào tạo của các doanh nghiệp trong khu công nghiệp 1. Các nghiên cứu về trường đại học địa phương Tiền thân của trường ĐHĐP là loại hình trường cao đẳng cộng đồng, xuất hiện ở Mỹ những năm đầu thế kỉ XX, sau đó phát triển và lan toả sang nhiều nước khác như Canada và các nước Châu Âu [20]. Ở Châu Á, mô hình trường cao đẳng cộng đồng/trường đại học địa phương cũng phát triển mạnh tại Trung Quốc, Nhật Bản, Philippines, Thái Lan và Việt Nam.
Ngay từ những năm 80 - 90 của thế kỉ XX cho đến nay, các nhà nghiên cứu này đã viết khá nhiều tài liệu, phân tích nhiều khía cạnh của mô hình trường cao đẳng cộng đồng ở Mỹ [118]. Năm 2012 Hiệp hội các trường cao đẳng cộng đồng Mỹ AACC đã công bố tài liệu “The Council for the Study of Community Colleges Response to Reclaiming the American Dream Community Colleges and the Nation’s Future” (Phản hồi từ Hội đồng nghiên cứu các trường cao đẳng cộng đồng với xu thế nước Mĩ: cao đẳng cộng đồng và tương lai đất nước), trình bày các giải pháp phát triển hệ thống trường cộng đồng trong thế kỷ XXI [132]. Năm 2005, Carolina cũng có công trình nghiên cứu khá chi tiết về thực trạng và kế hoạch phát triển mạng lưới trường ĐHĐP ở Philippines theo mô hình các trường cộng đồng của Mỹ [112]. Trong bài báo, “Intergrowth of university and society: mode choice of local university's development - On development of Chinese local university from perspective of American interactive university” (Tương quan phát triển giữa trường đại học và xã hội: lựa chọn mô hình phát triển trường đại học địa phương Trung Quốc dưới góc nhìn từ trường đại học tương tác của Mĩ), Wang Bao, Zang Jie đã có đã đề xuất phương thức phát triển các trường ĐHĐP ở Trung Quốc theo viễn cảnh của Mỹ; khẳng định xu hướng phát triển của các trường ĐHĐP là phải tăng cường sự gắn kết giữa nhà trường và xã hội địa phương.
Nghiên cứu “Countermeasures on how Chinese Local Universities serving Local Economy" (biện pháp cải thiện các trường đại học địa phương của Trung Quốc phục vụ nền 10 kinh tế địa phương) của Zhang Kaihong, Viện nghiên cứu giáo dục đại học, Đại học Bách khoa Hà Nam, Trung Quốc. Nghiên cứu này cho rằng các trường ĐHĐP Trung Quốc được có ưu thế trong việc phục vụ nền kinh tế địa phương và được hưởng lợi từ địa phương. Để tận dụng tốt hơn khả năng của mình, các trường ĐHĐP phải khơi dậy ý thức phục vụ và liên tục đáp ứng yêu cầu của địa phương [163]. Wang Fu-ping trong bài báo: “On the construction of quality guarantee system at Local Colleges/Universities” (xây dựng hệ thống đảm bảo chất lượng tại các trường đại học địa phương/cao đẳng cộng đồng).
Bài báo đề cập đến việc xây dựng hệ thống văn bản đảm bảo chất lượng tại các trường ĐHĐP [159]. Các nghiên cứu của Dong Ze-fang, Zang Ji-ping [120] về sứ mệnh, vai trò của các trường ĐHĐP. Nghiên cứu của Wang Yiping, nhấn mạnh về mối quan hệ tương tác giữa phục vụ xã hội và đào tạo nguồn nhân lực của các trường ĐHĐP [160]. Ở Việt Nam, những nghiên cứu đầu tiên về phát triển mô hình trường đại học cộng đồng là của Đặng Bá Lãm và các cộng sự [56], [57], [58].
Đặc biệt là Dự án "Nghiên cứu thiết lập mô hình trường đại học cộng đồng trong điều kiện kinh tế - xã hội Việt Nam" [59]. Sau khi trường đại học Hồng Đức được thành lập năm 1997, đã xuất hiện một số nghiên cứu liên quan tới loại Trường này, Trần Khánh Đức về hệ thống giáo dục hiện đại trong những năm đầu thế kỷ XXI [34], Nghiên cứu của Nguyễn Văn Bảo về “Trường đại học trực thuộc địa phương, trường cao đẳng cộng đồng - mô hình mới đào tạo nguồn nhân lực có kỹ thuật phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” [5], Nguyễn Huy Vị, “Mô hình Trường đại học/cao đẳng cộng đồng ở Việt Nam” [100], Lê Quang Hiếu, “Phân tích các nhân tố ảnh hưởng và định hướng phát triển cho các trường đại học địa phương trong thời kỳ hội nhập” [40]; Luận án Tiến sĩ của Phạm Hữu Ngãi, “Phát triển trường cao đẳng cộng đồng đáp ứng nhu cầu đào tạo nhân lực vùng đồng bằng sông Cửu Long” [71], Luận án Tiến sĩ của Nguyễn Huy Vị, “Nghiên cứu mô hình trường cao đẳng cộng đồng đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương ở Việt Nam” [101]. Đặc biệt, trong 2 năm 2008 và 2010, đã diễn ra hai Hội thảo khoa học lớn, với chủ đề về Mô hình trường đại học địa phương và Quản trị trường đại học địa phương, với sự tham gia của nhiều nhà khoa học giáo dục trong nước và quốc tế [95], [96]. Các báo cáo tại Hội thảo đã khẳng định sự hiện hữu cần thiết và khả năng phát triển của một mô hình giáo dục đại học mới ở Việt Nam: mô hình trường ĐHĐP.
Ở một mức độ nhất định, các bài viết đã định hình khái niệm trường ĐHĐP, khái quát lịch sử ra đời, sứ mệnh, chức năng, nhiệm vụ, đặc điểm của trường ĐHĐP, định hướng phát triển của mô hình này. Các nghiên cứu về đào tạo của trường đại học địa phương đáp ứng yêu cầu nguồn nhân lực được đào tạo của các doanh nghiệp Các nghiên cứu có liên quan tới đào tạo của trường ĐHĐP tập trung nhiều theo hai hướng: Đào tạo của trường ĐHĐP xuất phát từ yêu cầu nguồn nhân lực của địa phương, kết hợp với địa phương trong đào tạo nguồn nhân lực và đào tạo của trường ĐHĐP theo tiếp cận định hướng nghề nghiệp ứng dụng, phát huy năng lực thực hiện của người học đáp ứng yêu cầu về năng lực chuyên môn của các cơ sở sản xuất, doanh nghiệp của địa phương. Nhà giáo dục học người Mĩ, Hoyt, K. Những vấn đề được Ông đặt ra và giải quyết đều liên quan trực tiếp tới mối quan hệ giữa cơ sở đào tạo với sự phát triển của cộng đồng địa phương.
Nghiên cứu của Zafiris Tzannatos & Geraint Johnes [162] ở Châu Âu về sự hợp tác giữa các cơ sở đào tạo và doanh nghiệp được thực hiện với sự tham gia của trên 3.000 Trường cho thấy mối quan hệ này mang lại nhiều lợi ích trực tiếp cho xã hội, cho các doanh nghiệp, nhà trường, giảng viên, nhà nghiên cứu, sinh viên trong nhiều vấn đề liên quan đến giảng dạy, nghiên cứu và chuyển giao kiến thức - kỹ thuật và công nghệ. Do đó sự hợp tác giữa các trường đại học, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp với các doanh nghiệp đóng một vai trò rất quan trọng trong việc nâng cao chất lượng đào tạo và sức cạnh tranh của nguồn lực. Tổ chức Cedefop (European Center for the Development of Vocational Training - Trung tâm phát triển đào tạo nghề châu Âu), cùng các tác giả Lisbeth Lundahh and Theodor Sander [113], [114], [143], Kathrin Hoeckel [137], Rita Nikolai and Christian Ebner [152], đã đưa ra và bàn luận khá toàn diện về đào tạo của các trường đại học, đáp ứng yêu cầu nguồn nhân lực của các doanh nghiệp thông qua cơ chế gắn kết giữa trường đại học và doanh nghiệp. Mô hình này được phát triển theo nhiều hướng khác nhau tại 21 quốc gia châu Âu như: Cộng hoà Séc, Đan Mạch, Đức, Tây Ban Nha, Pháp, Ý, Cộng hoà Síp, Latvia, Hungary, Hà Lan, Austria, Ba Lan, Bồ Đào Nha, Romania, Slovenia, Slovakia, Phần Lan, Thụy Điển và Vương quốc Anh cũng như Nauy và Iceland, trong những năm 2005 đến năm 2009 [113].
Với công trình nghiên cứu “Lesson from the Korean experience on human capital formation” (Những bài học kinh nghiệm của Hàn Quốc về hình thành vốn con người) của Jie Tae Hong [132], đã trình bày những bài học về đầu tư phát triển nguồn nhân lực của Hàn Quốc từ thập niên 60 của thế kỉ XX đến những năm gần 12 đây. Tác giả cũng đã đưa ra một số kiến nghị về chính sách phát triển đào tạo nghề nghiệp như: chuyển dần hệ thống đào tạo nghề nghiệp từ hướng cung sang hệ thống đào tạo theo thị trường, thu hút vốn vay và đầu tư nước ngoài để phát triển nguồn nhân lực, tăng cường hệ thống chính sách về đào tạo để đạt được một chiến lược phát triển nguồn nhân lực thống nhất trong toàn quốc. Dagaur, DS (1998), Enterprise participation in training, ILO, Geneva, India [119], đề cập tới việc huy động các nguồn lực từ doanh nghiệp và xã hội cho đào tạo nguồn nhân lực ở Ấn Độ. Các trường đại học và cao đẳng công nghệ và đào tạo chuyên ngành nhận đầu vào là học sinh tốt nghiệp trung học phổ thông.Chile: Experiences in a market-oriented training system, (kinh nghiệm trong đào tạo theo định hướng thị trường lao động), ILO, Geneva, 1998 [144].
Nghiên cứu việc phân cấp đào tạo như một phương tiện tăng cường tính linh hoạt và đáp ứng với thị trường lao động tại địa phương. Trong công trình “A Competency-Based model for developing human resource professionals” (đào tạo dựa theo năng lực thực hiện với phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao), Glenn M, Mary Jo Blahna et al [125] nghiên cứu mô hình nhân cách của người lao động được xây dựng dựa trên năng lực thực hiện, bao gồm 03 thành tố cấu trúc: kiến thức (knowledge), kỹ năng (skills) và thái độ (traits). Để đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động, ngoài việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực bằng cách thực hiện các chương trình đào tạo theo năng lực thực hiện, các cơ sở đào tạo phải chú trọng phát triển cả về quy mô và số lượng ngành nghề đào tạo tương xứng với nhu cầu của thị trường lao động. Nhiều quốc gia, các tổ chức quốc tế và nhà khoa học tập trung nghiên cứu các mô hình gắn kết giữa trường đại học và doanh nghiệp trong đào tạo nguồn nhân lực.