Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP THEO CHUẨN ĐẦU RA CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC 1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu 1. Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài Đánh giá trong giáo dục là một hoạt động quan trọng, nó được hình thành và phát triển cùng với sự phát triển của khoa học giáo dục, nó là một khâu trong quá trình giáo dục nói chung và trong dạy học nói riêng. Vì vậy, đòi hỏi phải có những nghiên cứu riêng về khoa học đánh giá.
Trên thế giới đã có rất nhiều các công trình khoa học nghiên cứu về đánh giá và kiểm định chất lượng giáo dục, có thể kể đến các công trình tiêu biểu của một số tác giả sau đây: Trong cuốn sách Measurement and Evaluation in Teaching (Đo lường và đánh giá trong dạy học) của Norman E. Gronlund [35], tác giả đã giới thiệu tới giảng viên và những người đang theo học nghiệp vụ sư phạm về những nguyên tắc và quy trình đánh giá cần thiết cho việc dạy học hiệu quả. Macintosh đã trình bày rõ ràng, cụ thể về những lý luận cơ bản của đánh giá trong lớp học, cách lập kế hoạch đánh giá, cách đánh giá…trong cuốn sách “A Teacher's Guide to Assessment”(Hướng dẫn giảng viên đánh giá) [34]. Theo cơ quan kiểm định chất lượng giáo dục đại học của vương quốc Anh Quality Assurance Agency for Higher Educatio (QAA) cho rằng, đánh giá kết quả học tập của sinh viên nhằm mục đích: cung cấp thông tin phản hồi về sự tiến bộ trong học tập của sinh viên để thúc đẩy sinh viên học tập, cung cấp thông tin cho xã hội và các nhà quản lý giáo dục về mức độ đạt được về kiến thức, khả năng và kỹ năng của sinh viên theo tiêu chuẩn đã đặt ra của Quốc gia và của từng trường đại học [37].
6 download by : skknchat@gmail.com Mạng lưới các trường đại học Đông Nam Á (Asean University Network) đã đưa ra bộ tiêu chuẩn gồm các tiêu chí để đánh giá kết quả học tập của sinh viên, bao gồm các vấn đề sau: Quy trình đánh giá kết quả học tập của sinh viên nhằm đảm bảo độ giá trị, độ tin cậy và công bằng; Có quy định hợp lý về thủ tục khiếu nại kết quả đã được đánh giá; Sử dụng nhiều hình thức đánh giá kết quả học tập mềm dẻo, phù hợp với nội dung và theo đúng mục tiêu, mục đích đặt ra; Các tiêu chí đánh giá kết quả học tập cần được phổ biến rõ ràng cho sinh viên trên nguyên tắc minh bạch, nhất quán; Thường xuyên thẩm định độ tin cậy và tính giá trị của các phương pháp đánh giá kết quả học tập, đồng thời thường xuyên phát triển và thực nghiệm các phương pháp đánh giá kết quả học tập mới. Trong tác phẩm “Quản lý chất lượng trong các trường học” của tác giả Warren Piper.D (1993), đã chỉ rõ các chức năng đảm bảo chất lượng của cơ sở đào tạo bao gồm các yếu tố: xác lập chuẩn, xây dựng quy trình, xác định tiêu chí đánh giá và vận hành, đo lường, đánh giá, thu thập và xử lý số liệu [33] Ralf Tyler, nhà giáo dục và tâm lí học nổi tiếng của Mĩ đã nghiên cứu quy trình đánh giá để đánh giá sự tiến bộ của học sinh. Theo Freeman (1994), trong tác phẩm “Đảm bảo chất lượng trong giáo dục và đào tạo” [14], đảm bảo chất lượng là một cách tiếp cận mà công nghiệp sản xuất sử dụng nhằm đạt được chất lượng tốt nhất. Đảm bảo chất lượng là một cách tiếp cận có hệ thống nhằm xác định nhu cầu thị trường và điều chỉnh các phương thức làm việc nhằm đáp ứng được các nhu cầu đó.
Ở các nước phát triển hoạt động đánh giá và trách nhiệm chính trong hoạt động đánh giá là thuộc về giáo viên, giảng viên của các cơ sở đào tạo được đặc biệt coi trọng. Các công trình nghiên cứu trong nước Ở Việt Nam trong những năm gần đây công tác kiểm định và đánh giá chất lượng cơ sở giáo dục, đánh giá chương trình giáo dục được đặc biệt quan tâm; khoa học đánh giá đang phát triển, tiêu biểu như có một số công trình nghiên cứu của một số tác giả sau: 7 download by : skknchat@gmail.com Tác giả Trần Thị Tuyết Oanh trong công trình “Đánh giá và đo lường kết quả học tập” [30], tác giả đã lý giải và đưa ra những vấn đề chung về lý luận đánh giá và đánh giá kết quả học tập. Tác giả khẳng định, đánh giá kết quả học tập có vai trò quan trọng không thể thiếu của quá trình dạy học, nó không chỉ chắp nối thêm vào sau bài giảng mà nó có quan hệ hợp thành với các lực lượng tham gia vào quá trình đào tạo như nhà quản lý, giáo viên, học sinh. Theo Lâm Quang Thiệp trong công trình nghiên cứu “Đổi mới phương pháp đánh giá kết quả học tập ở các trường đại học nước ta”[32], đã chỉ rõ giữa hoạt động dạy và hoạt động học có nhiều mối quan hệ tương tác quan trọng nhất là công tác đánh giá.
Tác giả Nguyễn Công Khanh trong cuốn sách “Kiểm tra đánh giá trong giáo dục”[20], đã chỉ rõ phương pháp luận, quy trình kiểm tra đánh giá, các nguyên tắc kiểm tra đánh giá và thiết kế công cụ đo lường, các phương pháp phân tích, chọn mẫu, đánh giá độ tin cậy, độ hiệu lực, thiết kế công cụ đo cũng như các bước cơ bản thực hành các kỹ năng thu thập, xử lý, thích nghi hóa dữ liệu đó, phần phụ lục còn đưa ra các mô hình xử lý số liệu và bảng hỏi để cho người đọc tham khảo. Tác giả Trần Bá Hoành (1995) khi nghiên cứu về đánh giá trong giáo dục đã trình bày quy trình đánh giá, chỉ ra các phương pháp và kĩ thuật đánh giá [18]; Tác giả Nguyễn Công Khanh (2014) nghiên cứu về kiểm tra, đánh giá trong giáo dục đã khai thác đánh giá kết quả học tập của học sinh theo tiếp cận năng lực, các phương pháp và kĩ thuật đánh giá [19]. Về lĩnh vực quản lý có tác giả Nguyễn Thanh Tú (Luận văn thạc sĩ) Nghiên cứu về đánh giá kết quả học tập của sinh viên tiếp cận theo tiêu chuẩn kiểm định chất lượng trường đại học. Bên cạnh đó còn một số công trình nghiên cứu kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của SV các trường cao đẳng, đại học và dạy nghề theo tiếp cận chuẩn đầu ra như: 8 download by : skknchat@gmail.com Bài viết về “Đổi mới kiểm tra - đánh giá trong giáo dục đại học” và “Qui trình đánh giá thành quả học tập theo cách tiếp cận chuẩn đầu ra” [Lê Đức Ngọc, Cấn Thị Thanh Hương (2006), Tạp chí Khoa học Giáo dục, tr.63] của Lê Đức Ngọc - Cấn Thị Thanh Hương đã đưa ra một số vấn đề còn tồn tại trong kiểm tra đánh giá trong giáo dục đại học, vẫn còn đánh giá theo kiểu truyền thống theo mục tiêu và lý thuyết nhiều và tác giả mong muốn được đổi mới theo hướng kiểm tra đánh giá theo hướng đánh giá theo năng lực của của sinh viên và được công nhận bởi Trung tâm kiểm tra đánh giá và có cấp văn bằng chứng chỉ.
Nguyễn Đức Trí với nghiên cứu “Xây dựng hệ thống tiêu chuẩn năng lực nghề nghiệp, đánh giá và cấp chứng chỉ quốc gia” [Nguyễn Đức Trí (2006), Xây dựng hệ thống tiêu chuẩn NLNN, Đánh giá và cấp chứng chỉ quốc gia, Tạp chí Khoa học Giáo dục, số 6-tháng 3/2006. Tác giả đi sâu nghiên cứu phương pháp và qui trình xây dựng tiêu chuẩn kỹ năng nghề, đặc biệt là về hệ thống thống kiểm tra đánh giá và việc cấp văn bằng chứng chỉ. “Đánh giá kết quả học tập theo định hướng năng lực hành nghề của học sinh trong các cơ sở dạy nghề” [Nguyễn Quang Việt (2012) “Đánh giá kết quả học tập theo định hướng năng lực hành nghề của học sinh trong các cơ sở dạy nghề”, Tạp chí Khoa học Giáo dục Số 80, T5/2012] của Nguyễn Quang Việt. Đánh giá theo năng lực được coi là một xu hướng tiếp cận chất lượng hiện nay trong đào tạo và phát triển nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động.
Luận án “Đánh giá kết quả học tập môn giáo dục học của sinh viên đại học sư phạm theo tiếp cận năng lực” [Nguyễn Thị Thanh Trà (2016), Đánh giá kết quả học tập môn giáo dục học của sinh viên đại học sư phạm theo tiếp cận năng lực, Luận án Tiến sĩ khoa học giáo dục, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội] của Nguyễn Thị Thanh Trà đã tổng hợp, hệ thống hóa và phát triển lý luận 9 download by : skknchat@gmail.com về đánh giá KQHT môn Giáo dục học của sinh viên Đại học Sư phạm theo tiếp cận năng lực. Khi nghiên cứu về lý luận và ứng dụng các kỹ thuật đo lường đánh giá thành quả học tập của người học qua các loại hình, công cụ kiểm tra, đánh giá kết quả học tập vào các môn học các tác giả Võ Ngọc Lan và Nguyễn Phụng Hoàng đã viết cuốn sách “Phương pháp trắc nghiệm trong kiểm tra và đánh giá thành quả học tập”, sách gồm 15 chương viết về đại cương đo lường, đánh giá, các phương pháp đo, cách soạn một bài trắc nghiệm khách quan [22]. Nhìn chung các công trình nghiên cứu đã gián tiếp hoặc trực tiếp khẳng định tầm quan trọng của việc đánh giá kết quả học tập của học sinh, sinh viên ở những mức độ khác nhau. Cơ sở lý luận của hoạt động kiểm tra đánh giá và quản lý kiểm tra đánh giá kết quả học tập được xác định, các nguyên nhân khách quan và chủ quan trong việc đánh giá thực tiễn giáo dục cũng được các tác giả xem xét, phân tích, lí giải.
Tuy nhiên, vẫn chưa có một công trình chuyên sâu, về lĩnh vực quản lý đánh giá kết quả học tập của sinh viên theo tiếp cận chuẩn đầu ra. Khái niệm cơ bản của đề tài 1. Kết quả học tập của sinh viên Kết quả học tập là sự khẳng định những gì sinh viên có thể làm được sau khi học một học phần hoặc hoàn thành một chương trình đào tạo. Kết quả học tập có thể được đưa ra đối với mỗi lớp học, với một chương trình đào tạo hoặc với toàn bộ cơ sở đào tạo.
Tác giả Nguyễn Đức Chính cho rằng: “Kết quả học tập là mức độ đạt được kiến thức, kĩ năng hay nhận thức của người học trong một lĩnh vực nào đó” [7]. Một số quan điểm cho rằng: Kết quả học tập là bằng chứng sự thành công sinh viên về kiến thức, kĩ năng, năng lực, thái độ đã được đặt ra trong mục tiêu giáo dục.