Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý chi ngân sách nhà nước cấp huyện Chương 2: Phương pháp nghiên cứu Chương 3: Thực trạng công tác quản lý chi ngân sách nhà nước tại huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An giai đoạn 2010 - 2016 Chương 4: Quan điểm, mục tiêu và giải pháp hoàn thiện công tác quản lý chi ngân sách nhà nước tại huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An giai đoạn 2017 - 2020 4 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC CẤP HUYỆN 1.Tổng quan tình hình nghiên cứu 1. Các công trình nghiên cứu về quản lý chi NSNN đã được công bố Trong những năm gần đây, vấn đề quản lý chi NSNN cấp huyện được rất nhiều nhà nghiên cứu quan tâm. Nhiều công trình nghiên cứu về NSNN và chi NSNN đã được công bố ít nhiều liên quan đến công tác quản lý chi NSNN cấp huyện như: Công trình nghiên cứu Vũ Văn Cương (2011) "Đánh giá thực trạng lập, chấp hành, quyết toán NSNN và phương hướng hoàn thiện" Nghiên cứu pháp luật về Tài chính công Việt Nam, Đại học Luật Hà Nội. Công trình nghiên cứu đã chỉ ra rõ quy trình ngân sách nhà nước Việt Nam trong những năm qua, chỉ ra những mặt được, chưa được, những hạn chế còn tồn tại trong chu trình ngân sách.
Từ đó đề ra những giải pháp để khắc phục những hạn chế trong thời gian tới. Luận án Tiến sĩ "Đổi mới quản lý ngân sách địa phương tại thành phố Ninh Bình" của tác giả Trần Quốc Vinh, Trường Đại học Kinh tế Quốc Dân, năm 2012. Luận án đã hệ thống hóa một số vấn đề cơ bản liên quan đến NSNN, NSĐP, vai trò của NSNN, NSĐP, các căn cứ và nội dung quản lý NSĐP, các nhân tố ảnh hưởng tới NSĐP. Luận án cũng đã phân tích, đánh giá thực trạng quản lý NSĐP tại thành phố Ninh Bình, những kết quả đã đạt được, những vấn đề còn tồn tại, hạn chế và nguyên nhân, từ đó đã đề xuất những giải pháp cụ thể để đổi mới quản lý ngân sách địa phương.
Luận văn Thạc sĩ (2011) “Hoàn thiện quản lý chi ngân sách nhà nước tại huyện Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi” của tác giả Huỳnh Thị Cẩm Liên, Đại 6 học Đà Nẵng. Luận văn đã nghiên cứu công tác quản lý chi NSNN tại huyện Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi, bao gồm các khâu: lập dự toán, chấp hành dự toán, quyết toán chi ngân sách, công tác kiểm tra, kiểm toán chi ngân sách huyện và ảnh hưởng của chi ngân sách huyện đến đời sống kinh tế - xã hội địa phương. Từ đó đánh giá thực trạng, xác định những vấn đề còn tồn tại, khó khăn và đề xuất những giải pháp tăng cường công tác quản lý chi NSNN huyện Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi, trong đó chủ yếu tập trung vào nhóm giải pháp về xây dựng đội ngũ cán bộ về ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý chi NSNN. Luận văn Thạc sĩ kinh tế “Quản lý chi thường xuyên ngân sách tại quận Nam Từ Liêm, Thành phố Hà Nội” của tác giả Trần Thị Thúy, Đại học Kinh tế - Đại học Quốc Gia Hà Nội năm 2015.
Luận văn đã nghiên cứu một số vấn đề về tổng quan NSNN cấp quận và đi sâu vào nghiên cứu về quản lý chi thường xuyên ngân sách cấp quận. Phân tích, đánh giá thực trạng công tác quản lý chi thường xuyên ngân sách trên địa bàn quận Nam Từ Liêm, Thành phố Hà Nội. Trên cơ sở những vấn đề nghiên cứu lý luận, thực tiễn, luận văn đã đưa ra những giải pháp cũng như một số đề xuất kiến nghị để hoàn thiện công tác quản lý chi thường xuyên ngân sách trên địa bàn quận Nam Từ Liêm, Thành phố Hà Nội. “Quản lý chi ngân sách nhà nước tại huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ”, Luận văn Thạc sĩ kinh tế của tác giả Tạ Đức Sơn, Đại học Kinh tế - Đại học Quốc Gia Hà Nội năm 2014.
Đề tài đã đi sâu vào nghiên cứu quy trình thực hiện việc chi NSNN cấp huyện. Từ đó đưa ra những mặt còn tồn tại, những vướng mắc trong quy trình cần phải bổ sung, sửa đổi. Luận văn Thạc sĩ kinh tế (2015) “Hoàn thiện quản lý chi ngân sách nhà nước tại huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An”, của tác giả Nguyễn Trường Thi, Đại học Vinh, Nghệ An. Luận văn đã nêu ra những mặt được, mặt còn 7 tồn tại trong công tác quản lý chi NSNN tại huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An.
Từ đó đã kiến nghị các biện pháp khắc phục, sửa đổi cho phù hợp với tình hình thực tế tại địa phương nghiên cứu. Bên cạnh các công trình, đề tài nghiên cứu, còn một số ý kiến, bài viết đề cập đến công tác quản lý NSNN như "Phân cấp quản lý NSNN ở Việt Nam và định hướng đổi mới" của Tiến sĩ Vũ Sĩ Cương, khoa Tài chính công, Học viện Tài chính. Bài "Quản lý thu chi ngân sách qua KBNN, thực trạng và giải pháp" của tác giả Vũ Quyền trên tạp chí KBNN năm 2010. Hoặc bài " Một bước tiến khả quan trong thu chi ngân sách ở thành phố Bình Dương" đăng trên tạp chí Tài chính năm 2010 của tác giả Trần Dũng.
Đánh giá chung về tình hình nghiên cứu và những vấn đề đặt ra cho đề tài luận văn Các công trình, luận văn, bài viết nêu trên đều đi sâu phân tích đầy đủ, toàn diện về các nội dung liên quan đến quản lý NSNN nói chung cũng như chi NSNN cấp huyện nói riêng. Trong các công trình, đề tài khoa học các tác giả cũng đã đề cập đến các khái niệm tổng quát về NSNN, chi NSNN cấp huyện, các đặc điểm, vai trò, nguyên tắc của chi NSNN cấp huyện, thực trạng, những thuận lợi, khó khăn trong từng địa phương, những mặt được, chưa được trong công tác quản lý chi NSNN và những giải pháp cơ bản nhằm hoàn thiện hơn nữa công tác quản lý chi NSNN cấp huyện. Các giải pháp đề cập đến công tác hoàn thiện quản lý chi NSNN nói chung và quản lý chi NSNN cấp huyện nói riêng… nhiều giải pháp khá thiết thực, có thể áp dụng vào công tác quản lý chi NSNN tại huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An nhằm đáp ứng các yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của huyện nhà. Từ các công trình trên đã giúp tác giả có cái nhìn tổng quan về quản lý NSNN nói chung và quản lý chi NSNN nói riêng, cung cấp một số vấn đề lý luận về NSNN, chi NSNN, đặc điểm, vai trò, các nhân tố ảnh hưởng tới chi NSNN trên địa bàn cấp huyện.
Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu trên chủ 8 yếu nghiên cứu ở địa bàn các huyện, tỉnh khác nhau.chưa có một công trình nào nghiên cứu sâu về quản lý chi NSNN trên địa bàn huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An. Do đó, trong luận văn này, tác giả nghiên cứu, đánh giá thực trạng công tác quản lý chi NSNN tại huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An và đưa ra các giải pháp phù hợp với tình hình thực tế về hoạt động quản lý chi NSNN của huyện nhà. Đến nay, xét riêng trên địa bàn huyện Thanh Chương chưa có công trình nào nghiên cứu đầy đủ và hệ thống về công tác quản lý chi NSNN của huyện. Những vấn đề trọng tâm Luận văn sẽ tiếp tục nghiên cứu: Về lý thuyết: tiếp tục hoàn thiện khung khổ lý thuyết về quản lý chi NSNN cấp huyện.
Về thực tiễn: phân tích rõ thực trạng quản lý chi NSNN tại huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An giai đoạn 2010 - 2016, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác chi NSNN giai đoạn 2017 - 2020. Chính vì vậy, nghiên cứu đề tài này là một vấn đề mới đang đặt ra, thực sự cần thiết và có ý nghĩa quan trọng trong việc hoàn thiện công tác quản lý chi NSNN tại huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An, đồng thời góp phần tăng cường hiệu quả quản lý chi NSNN trên địa bàn tỉnh Nghệ An nói chung. Cơ sở lý luận về quản lý chi ngân sách nhà nƣớc cấp huyện 1. Một số khái niệm 1.
Ngân sách nhà nước Luật NSNN được Quốc hội nước Cộng hòa XHCN Việt nam khóa XI, kỳ họp thứ 2 thông qua ngày 16/12/2002 và Luật NSNN sửa đổi Số: 83/2015/QH13 (ngày 25/06/2015) đã xác định:“NSNN là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm để đảm bảo thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước”. NSNN có thể hiểu là một kế hoạch tài chính quốc gia bao gồm chủ yếu các khoản thu và chi của Nhà nước được mô tả dưới hình thức 9 cân đối bằng giá trị tiền tệ. Phần thu thể hiện các nguồn tài chính được huy động vào NSNN; phần chi thể hiện chính sách phân phối các nguồn tài chính đã huy động được để thực hiện mục tiêu KT- XH. NSNN được lập và thực hiện cho một thời gian nhất định, thường là một năm và được Quốc hội phê chuẩn thông qua.
NSNN là quỹ tiền tệ tập trung của Nhà nước. Quỹ này thể hiện lượng tiền huy động từ thu nhập quốc dân để đáp ứng cho các khoản chi tiêu của Nhà nước, có hai mặt đó là: mặt tĩnh và mặt động. Mặt tĩnh thể hiện các nguồn tài chính được tập trung vào NSNN mà chúng ta có thể xác định được vào bất kỳ thời điểm nào. Mặt động thể hiện các quan hệ phân phối dưới hình thức giá trị gắn liền với quỹ tiền tệ tập trung vào NSNN và từ NSNN phân bổ các nguồn tài chính cho các ngành, các lĩnh vực, các địa phương của nền kinh tế quốc dân.
NSNN là một phạm trù kinh tế tài chính, được coi là một hệ thống quan hệ kinh tế tồn tại khách quan. Hệ thống các quan hệ kinh tế này được đặc trưng bởi quan hệ tiền tệ phát sinh trong quá trình phân phối các nguồn tài chính và bằng các quan hệ kinh tế đó mà quỹ tiền tệ tập trung của nhà nước được tạo lập và sử dụng. Hệ thống các quan hệ kinh tế này bao gồm: - Quan hệ kinh tế giữa NSNN với khu vực doanh nghiệp. - Quan hệ kinh tế giữa NSNN với các đơn vị hành chính sự nghiệp.
- Quan hệ kinh tế giữa NSNN với các tầng lớp dân cư. - Quan hệ kinh tế giữa NSNN với thị trường tài chính.