phần Mở đầu, Kết luận và Danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn gồm 4 chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận về quản lý chi ngân sách cấp xã và liên hệ thực tiễn về quản lý chi ngân sách cấp xã Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3: Thực trạng công tác quản lý chi ngân sách cấp xã trên địa bàn huyện Quốc Oai, Hà Nội giai đoạn 2011-2014. Chƣơng 4: Giải pháp hoàn thiện quản lý chi ngân sách cấp xã trên địa bàn huyện Quốc Oai, Hà Nội. 3 Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH CẤP XÃ VÀ LIÊN HỆ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH CẤP XÃ 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Qua thời gian nghiên cứu tại Đại học Quốc gia Hà Nội cũng nhƣ qua tìm hiểu thì chƣa có luận văn thạc sỹ ngành Quản lý kinh tế nào nghiên cứu về Quản lý chi NSCX trên địa bàn huyện Quốc Oai, thành phố Hà Nội.
Tuy nhiên cũng có một vài đề tài nghiên cứu về quản lý NSCX nói chung nhƣ: - Vũ Hoàng Long (2015): “Quản lý chi ngân sách xã ở huyện Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh”, luận văn thạc sỹ Quản lý kinh tế, Trƣờng Đại học kinh tế - Đại học quốc gia Hà Nội. Luận văn đã đƣa ra những khái niệm chung về quản lý NSCX. Trong phần lý luận về nội dung quản lý dự toán NSX, luận văn đi theo hƣớng quản lý qua các khâu lập dự toán (dự toán cấp huyện rồi đến cấp xã), chấp hành dự toán, quyết toán. Luận văn cũng nêu ra kinh nghiệm và bài học rút ra từ một số địa phƣơng trên địa bàn tỉnh.
Qua nghiên cứu địa phƣơng mình luận văn đƣa ra một số giải pháp để hoàn thiện công tác quản lý NSCX trên địa bàn. - Hoàng Xuân Đẹp (2015): “Quản lý thu chi ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện Xín Mần tỉnh Hà Giang”, luận văn thạc sỹ Quản lý kinh tế, Trƣờng Đại học kinh tế - Đại học quốc gia Hà Nội. Luận văn nghiên cứu hoạt động quản lý ngân sách nhà nƣớc trên địa bàn một huyện cụ thể; chỉ ra những thành tựu, hạn chế trong lĩnh vực này nhằm đƣa ra các giải pháp hoàn thiện quản lý thu chi ngân sách nhà nƣớc ở huyện này. - Nguyễn Phùng Lƣu (2014): “Quản lý chi ngân sách cấp xã trên địa bàn huyện Thạch Hà, Tỉnh Hà Tĩnh: Thực trạng và giải pháp”, luận văn thạc sỹ Quản lý kinh tế, Trƣờng Đại học kinh tế - Đại học quốc gia Hà Nội.
Luận văn đã đƣa ra những lý luận về quản lý NSCX trong đó có quản lý chi NSCX, 4 bao gồm: khái niệm, đặc điểm, vai trò NSCX; nội dung quản lý NSCX; tiêu chí đánh giá quản lý chi ngân sách. Tại địa bàn nghiên cứu thì luận văn giới hạn về chủ thể tham gia quản lý NSCX chủ yếu là bộ máy cán bộ tại địa bàn xã nhƣ chủ tịch UBND xã, kế toán, thủ quỹ. Đây là những con ngƣời trực tiếp thừa hành và tham gia vào khâu quyết định quản lý NSCX. Trên cơ sở nghiên cứu, luận văn cũng đƣa ra những kiến nghị về giải pháp.
- Nguyễn Thu Yến (2014): “Quản lý tài chính cấp xã ở Hà Tĩnh ”. luận văn thạc sỹ Quản lý kinh tế, Trƣờng Đại học kinh tế - Đại học quốc gia Hà Nội. Trên cơ sở hệ thống hóa lý luận về quản lý ngân sách nhà nƣớc cấp xã trên địa bàn tỉnh, luận văn phân tích thực trạng quản lý ngân sách nhà nƣớc cấp xã ở Hà Tĩnh; chỉ ra những ƣu nhƣợc điểm và nguyên nhân. Trên cơ sở đó, luận văn đƣa ra các giải pháp khuyến nghị nhằm hoàn thiện quản lý ngân sách nhà nƣớc cấp xã ở Hà Tĩnh trong thời gian tới.
- Nguyễn Hữu Khánh (2014): “Ngân sách xã trong phân cấp quản lý chi ngân sách nhà nước: Nghiên cứu tại xã Hoàng Diệu, huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương”, Khoa Kinh tế và phát triển nông thôn, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đăng trên Tạp chí khoa học và phát triển, tập 12, số 6 ngày 01/9/2014. Bài viết nghiên cứu về phân cấp, đặt ngân sách xã trong hệ thống ngân sách nhà nƣớc. Bài viết cũng đã chỉ ra sự biến động trong thu chi ngân sách xã; tâm lý nghi ngờ của ngƣời dân về sự chi tiêu hợp lý, thái độ thờ ơ không quan tâm của một bộ phận ngƣời dân gây khó khăn trong khâu huy động nguồn đóng góp của nhân dân. - Nguyễn Quốc Chiến (2012): “Quản lý chi vốn đầu tư xây dựng cơ bản thuộc nguồn vốn ngân sách nhà nước qua Kho bạc Nhà nước Lâm Đồng”, Luận văn thạc sỹ, Trƣờng Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội.
Luận văn đã hệ thống hóa những vấn đề về lý luận; phân tích thực trạng của công tác quản lý chi vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản thuộc nguồn vốn ngân sách nhà nƣớc ở Lâm Đồng (từ việc quản lý nguồn vốn, mở tài khoản cấp phát thanh toán vốn cho chủ đầu tƣ, nhận thủ tục, hồ sơ tài liệu, chứng từ thanh toán của chủ đầu tƣ, kiểm tra, kiểm soát, chuyển tiền cho đơn vị thụ hƣởng, đến kế 5 toán, quyết toán vốn đầu tƣ hàng năm và khi dự án, công trình hoàn thành đƣợc phê duyệt quyết toán, tất toán tài khoản cấp phát thanh toán vốn của chủ đầu tƣ tại Kho bạc Nhà nƣớc). Từ đó, luận văn đề xuất những giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý chi vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản thuộc nguồn vốn ngân sách nhà nƣớc qua Kho bạc Nhà nƣớc Lâm Đồng trong thời gian tới. - Luận văn thạc sỹ “Quản lý đầu tư công trên địa bàn tỉnh Bình Định” của Nguyễn Thanh Minh, năm 2011. Luận văn đã bàn đến hoạt động quản lý một bộ phận chi ngân sách nhà nƣớc cấp tỉnh rất quan trọng dành cho các công trình kinh tế - văn hóa - xã hội của tỉnh Bình Định.
Điều mà luận văn này rất quan tâm là hiệu quả sử dụng nguồn vốn này và phân tích khá rõ bằng việc đánh giá hệ số ICOR. - Nguyễn Ngọc Hải (năm 2008): “Hoàn thiện cơ chế chi ngân sách nhà nước cho việc cung ứng hàng hóa công cộng ở Việt Nam”, luận án tiến sĩ. Xuất phát từ vai trò nhà nƣớc trong cung ứng hàng hóa công cộng nên việc chi ngân sách nhà nƣớc cho lĩnh vực này là tất yếu. Tuy nhiên, trong cơ chế thị trƣờng, việc cung ứng hàng hóa công cộng vừa phải xuất phát từ vai trò nhà nƣớc trong khắc phục khuyết tật thị trƣờng, vừa phải tính đến yêu cầu của các quy luật thị trƣờng.
Trên cơ sở phân tích thực trạng cơ chế chi ngân sách nhà nƣớc cho cung ứng hàng hóa công cộng ở Việt Nam, tác giả luận án đã chỉ ra những bất cập của cơ chế chi ngân sách nhà nƣớc ở Việt Nam. Từ đó, tác giả luận án trình bày những giải pháp nhằm quản lý chi ngân sách nhà nƣớc cho lĩnh vực này thật sự hiệu quả: hoàn thiện cơ chế chi, hoạt động kiểm tra, kiểm soát. - Nguyễn Ngọc Thao (2007): “Phát huy vai trò của ngân sách nhà nước - góp phần phát triển kinh tế Việt Nam”, luận án tiến sỹ. Luận án đã làm rõ vai trò của ngân sách nhà nƣớc trong phát triển kinh tế - xã hội; phân tích làm rõ thực trạng vai trò của ngân sách nhà nƣớc ở Việt Nam trong phát triển kinh tế - xã hội, chỉ ra những thành tựu, hạn chế và nguyên nhân.
Trên cơ sở đó, tác giả luận án đề xuất đổi mới trong việc gắn kết NSNN với đổi mới cơ 6 chế quản lý kinh tế, chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hƣớng công nghiệp hóa, hiện đại hóa. - Nguyễn Hữu Hiệp (2005): “Nâng cao hiệu quả phối hợp thu ngân sách nhà nước giữa các cơ quan thuế - hải quan - kho bạc nhà nước”. Đây là bài báo của đăng trên tạp chí Quản lý ngân quỹ quốc gia số 33- 2005. Bài báo bàn về sự cần thiết phải phối hợp giữa 3 cơ quan thuế, hải quan và kho bạc nhà nƣớc trong thu ngân sách nhà nƣớc.
Trên cơ sở đó, bài báo đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả phối hợp giữa 3 cơ quan này trong thời gian tới. Qua các công trình khoa học đã công bố, có thể thấy rằng đã có không ít công trình nghiên cứu về vấn đề này. Điều đó cho thấy, quản lý ngân sách nhà nƣớc các cấp (trong đó có cấp xã) là vấn đề rất quan trọng, là điều kiện thực hiện các chức năng nhà nƣớc các cấp. Các công trình khoa học đó đã đạt không ít thành tựu: làm rõ đặc điểm, vai trò của ngân sách nhà nƣớc các cấp (xã, huyện, tỉnh); nội dung quản lý ngân sách các cấp… và vận dụng cơ sở lý luận để nghiên cứu quản lý ngân sách nhà nƣớc ở một địa phƣơng cụ thể.
Tuy nhiên, chƣa có bài viết nào nêu đầy đủ về quản lý chi NSCX trên địa bàn một huyện ngoại thành Thủ đô, cụ thể là tại huyện Quốc Oai. Đây là khoảng trống đòi hỏi phải nghiên cứu để tƣ vấn cho địa phƣơng nhằm quản lý tốt hơn ngân sách nhà nƣớc cấp xã. Lý luận về quản lý chi ngân sách cấp xã 1. Chi ngân sách xã 1.
Ngân sách nhà nước Theo Điều 1 Luật Ngân sách nhà nƣớc năm 2002 thì: Ngân sách nhà nƣớc là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nƣớc đã đƣợc cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền quyết định và đƣợc thực hiện trong một năm để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nƣớc. Các cấp ngân sách nhà nước hiện nay 7 Theo Luật ngân sách nhà nƣớc số 01/2002/QH11 (Điều 4) hay gần đây nhất là Hiến pháp năm 2013 (Điều 55) và Luật ngân sách nhà nƣớc số 83/2015/QH13 (Điều 6) thì ngân sách nhà gồm đƣợc tổ chức thành 4 cấp: - Ngân sách trung ƣơng - Ngân sách địa phƣơng. Trong ngân sách địa phƣơng bao gồm: + Ngân sách tỉnh, thành phố trực thuộc trung ƣơng (gọi chung là ngân sách cấp tỉnh) + Ngân sách quận, huyện, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh (gọi chung là ngân sách cấp huyện) + Ngân sách xã, phƣờng, thị trấn (gọi chung là ngân sách cấp xã). Ngân sách cấp xã * Khái niệm: Từ phân tích ở trên tác giả nêu ra khái niệm NSCX là một bộ phận, một cấp ngân sách trong hệ thống 4 cấp NSNN, bao gồm toàn bộ các khoản thu, chi của nhà nƣớc đã đƣợc cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền quyết định và đƣợc thực hiện trong một năm để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của chính quyền nhà nƣớc cấp xã.