phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, nội dung luận văn chia thành 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý chất lƣợng dạy học ở trƣờng THPT theo tiếp cận quản lý chất lƣợng tổng thể (gồm 32 trang). Chƣơng 2: Thực trạng quản lý chất lƣợng dạy học ở các trƣờng THPT công lập trên địa bàn Thành phố Hạ Long tỉnh Quảng Ninh (gồm 35 trang). Chƣơng 3: Biện pháp quản lý chất lƣợng dạy học ở các trƣờng THPT thuộc thành phố Hạ Long tỉnh Quảng Ninh theo tiếp cận quản lý chất lƣợng tổng thể (gồm 33 trang). Trong luận văn có 5 sơ đồ, 25 bảng số liệu, kèm theo phụ lục các mẫu phiếu trƣng cầu ý kiến.
Toàn bộ luận văn có 108 trang. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn 5 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CHẤT LƢỢNG DẠY HỌC Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THEO TIẾP CẬN QUẢN LÝ CHẤT LƢỢNG TỔNG THỂ 1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu 1. Trên thế giới i) Vấn đề chất lƣợng, quản lý và kiểm định chất lƣợng Từ xa xƣa con ngƣời đã nhận thức đƣợc rằng chất lƣợng tốt sẽ làm cho cuộc sống phong phú, hạnh phúc và ổn định hơn.
Ngày nay vấn đề chất lƣợng ngày càng trở nên quan trọng. Phong trào chất lƣợng lúc đầu xuất hiện trong giới doanh nghiệp bằng việc kiểm tra chất lƣợng nhƣng biện pháp này không mang tính dài hạn và không giải quyết vấn đề chất lƣợng một cách triệt để. Trong giáo dục, ngƣời ta ngày càng nhận ra chất lƣợng quyết định sự thắng lợi và kém chất lƣợng đồng nghĩa với sự thất bại. Rất nhiều chỉ số xác định chất lƣợng trong trƣờng học đã đƣợc đƣa vào trong quản lý: phòng học, thiết bị đƣợc duy tu và trang bị tốt, giáo viên giỏi, các giá trị văn hóa đƣợc duy trì, kết quả học tập của học sinh cao, nguồn lực dồi dào, công nghệ cao đƣợc sử dụng trong đào tạo, lãnh đạo có năng lực vững vàng, cung cấp dịch vụ cho học sinh tốt, …; Vấn đề chất lƣợng giáo dục, chất lƣợng dạy học đƣợc ngƣời học và toàn bộ xã hội quan tâm không chỉ ở nƣớc ta mà ở hầu hết các nƣớc trên thế giới.
Trên thế giới, vấn đề quản lý và kiểm định chất lƣợng giáo dục và đào tạo đặc biệt là đào tạo đại học đã đƣợc nghiên cứu từ những năm 80 của thế kỷ 20. Đáng chú ý là những công trình nghiên cứu (đã đƣợc dịch sang tiếng Việt) của các tác giả: - Paul Hersey, Ken Blanc Hard. Quản lý nguồn nhân lực. NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1995; - Demetrio D.
Quản lý chất lượng tổng thể trong giáo dục. Giáo trình Seameo Innoteeh. Những vấn đề cốt yếu của quản lý. NXB Giáo dục, Hà Nội.
Tìm hiểu chất lượng có phải như bạn nghĩ. NXB trẻ, TP Hồ Chí Minh. 2003; - Perter Druker: Những thách thức trong quản lý ở thế kỷ 21. NXB Trẻ, TP Hồ Chí Minh, 2003; - Andrew Taylor và Frances Hill, Quản lý chất lượng trong giáo dục, trong ấn phẩm Phƣơng pháp quản lý và lãnh đạo nhà trƣờng hiệu quả, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2004 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.
Oakland, Quản lý chất lượng đồng bộ, NXB Thống kê, Trƣờng Đại học Kinh tế quốc dân, Hà Nội, 1994 ii) Quản lý chất lƣợng giáo dục trong đó có bảo đảm và thực hiện kiểm định chất lƣợng là xu hƣớng chung của tất cả các nƣớc trên thế giới từ các nƣớc giàu có trình độ phát triển cao đến các nƣớc nghèo đang phát triển, nhƣng chủ yếu mới tập trung ở giáo dục đại học. Từ những năm 1980, 1990, chất lƣợng và đảm bảo chất lƣợng trở thành chủ đề chính trong giáo dục của nhiều nƣớc khu vực Châu Á – Thái Bình Dƣơng. Hệ thống đánh giá và kiểm định chất lƣợng giáo dục đặc biệt là giáo dục đại học ở các nƣớc rất đa dạng, với nhiều mức độ khác nhau, thời điểm xây dựng và hình thành cũng khác nhau: Ở Hàn Quốc với chu trình kiểm định từ năm 1982; Nhật Bản từ năm 1991; Thái Lan với chính sách quốc gia về đảm bảo chất lƣợng giáo dục đại học từ năm 1996; Philipin, Trung Quốc từ 1990; Ôxtrâylia, Malaysia, Singapo từ 1980; Ấn Độ từ 1986; [10; 191, 192, 193]. Đặc biệt Hoa Kỳ, với việc thành lập một tổ chức kiểm định chất lƣợng giáo dục đầu tiên trên thế giới từ 1885 ở New England thuộc Đông Bắc Hoa Kỳ và liên tục phát triển cho tới nay, thành một hệ thống toàn quốc rất đa dạng theo địa phƣơng cũng nhƣ ngành nghề.
Mô hình kiểm định chất lƣợng giáo dục của Hoa Kỳ đƣợc mở rộng ra một số nƣớc lân cận cũng nhƣ ở châu Âu và có ảnh hƣởng lớn đến việc xây dựng hệ thống kiểm định chất lƣợng giáo dục giáo dục của nhiều nƣớc trên thế giới. iii) Bƣớc sang thế kỷ 21, trong xu hƣớng toàn cầu hóa, các cơ sở giáo dục và đào tạo đang có xu hƣớng hƣớng tới các quy trình bảo đảm chất lƣợng quốc tế. Một số cơ quan kiểm định quốc tế đã đƣợc thành lập: Liên minh toàn cầu về chuyển đổi giáo dục quốc gia; Hiệp hội các trƣờng đại học châu Âu, .; Hiện nay một số nƣớc đã có các quy trình chuẩn công nhận các cơ quan bảo đảm chất lƣợng. Trong nước Tiếp cận với các thành tựu khoa học quản lý của các nƣớc, trong thời gian qua ở Việt Nam đã có các công trình khoa học trong lĩnh vực quản lý chất lƣợng và chất lƣợng giáo dục đƣợc thể hiện trên các văn bản chỉ đạo, sách báo, trong kết quả các đề tài nghên cứu, luận văn về quản lý.
i) Một số công trình về quản lý giáo dục, quản lý chất lƣợng giáo dục đã đƣợc công bố của các tác giả nhƣ: - Một số khái niệm quản lý giáo dục, Đặng Quốc Bảo, Trƣờng Cán bộ Quản lý Giáo dục – Đào tạo Trung ƣơng I, Hà Nội, 1997; Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn 7 - Quản lý chất lượng giáo dục, Phạm Thành Nghị, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội, 2000; - Quản lý chất lượng theo ISO 9000, Phó Đức Trù, Vũ Thị Hồng Khanh, Phạm Hồng, NXB Khoa học và kỹ thuật, Hà Nội 1999; - Kiểm định chất lượng trong giáo dục đại học, Nguyễn Đức Chính, NXB Đại học Quốc gia Hà nội, 2002; - Giáo dục thế giới đi vào thế kỷ 21, Phạm Minh Hạc (Chủ biên), Trần Kiều, Đặng Bá Lãm, Nghiêm Đình Vỳ, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2002; - Quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn quốc tế, Lƣu Thanh Tâm, NXB Đại học Quốc gia Hà nội, 2004; - Quản lý chất lượng đào tạo, Nguyễn Đức Chính, Chƣơng trình huấn luyện kỹ năng quản lý và lãnh đạo, 2004; - Quản lý và kiểm định chất lượng đào tạo nhân lực theo ISO & TQM, Trần Khánh Đức, NXB Giáo dục, Hà nội, 2004; - Tiếp cận ISO 9000 trong đổi mới quản lý giáo dục phổ thông, Phạm Quang Huân, Tạp chí Giáo dục số 96-9/2004; - Khoa học quản lý giáo dục – Một số vấn đề lý luận và thực tiễn, Trần Kiểm, NXB Giáo dục, Hà Nội, 2004; - Tiếp cận hiện đại trong quản lý giáo dục, Trần Kiểm, NXB Đại học Sƣ phạm, Hà Nội, 2006; - Khoa học quản lý đại cương, Trần Quốc Thành, Giáo trình dùng cho học viên cao học Quản lý giáo dục; - Các giải pháp cơ bản nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông, Nguyễn Văn Đản, Đề tài B2004-CTGD-03, 2006; - Quản lý giáo dục, Bùi Minh Hiền (chủ biên), NXB Đại học Sƣ phạm, Hà Nội, 2006;. Các công trình nghiên cứu khoa học nêu trên đều có giá trị rất cao cả về lý luận lẫn thực tiễn. Nhiều tác phẩm đã trở thành tài liệu mang tính giáo trình để đào tạo cử nhân và thạc sỹ chuyên ngành quản lý giáo dục, đƣợc dùng làm tài liệu giúp các nghiên cứu sinh hoàn thành luận văn tiến sỹ quản lý giáo dục. Đặc biệt, chúng đƣợc lấy làm cơ sở cho công tác quản lý giáo dục và quản lý dạy học các cấp.
Các nghiên cứu đó đã góp phần rất lớn cho công tác đổi mới quản lý để nâng cao chất lƣợng giáo dục trong những năm gần đây. ii) Trên cơ sở các nghiên cứu trên, đã có một số luận văn thạc sỹ nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học và nâng cao chất lƣợng dạy học ở trƣờng THPT thuộc một số tỉnh, thành phố trong cả nƣớc. Chẳng hạn: Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn 8 “Biện pháp quản lý hoạt động dạy học của hiệu các trường THPT thành phố Sơn La” của tác giả Nguyễn Xuân Tuy, 2010; “Biện pháp quản lý hoạt động dạy học của hiệu trưởng trường THPT Ngan Dừa huyện Hồng Dân tỉnh Bạc Liêu” của tác giả Nguyễn Thanh Hòa; “ Cải tiến công tác kiểm tra quá trình dạy học và giáo dục của hiệu trưởng trường THPT” của tác giả Đỗ Ngọc Bích, 1997; “Các giải pháp quản lý hoạt động dạy học của hiệu trưởng các trường THPT thành phố Hồ Chí Minh” của tác giả Trần Trung Kiên, 2000; “Các biện pháp cải tiến quản lý dạy học của hiệu trưởng trường THPT chuyên thành phố Hồ Chí Minh” của tác giả Nguyễn Bác Dụng, 2004; “Biện pháp quản lý hoạt động dạy học ở trường THPT chuyên Nguyễn Huệ tỉnh Hà Tây” của tác giả Nguyễn Thị Hoa, 2005; “Một số biện pháp chỉ đạo thực hiện đổi mới phương pháp dạy học của hiệu trưởng các trường THPT huyện Đoan Hùng tỉnh Phú Thọ” của tác giả Nguyễn Thị Thu Huyền, 2007; “Thực trạng quản lý hoạt động giảng dạy ở các trường THPT thành phố Vũng Tàu tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu” của tác giả Phan Ngọc Huỳnh, 2010; “ Thực trạng quản lý đổi mới phương pháp dạy học ở các trường THPT tỉnh Bến Tre” của tác giả Phan Ngọc Trọng, 2010;. Đáng chú ý là luận văn thạc sỹ “Cải tiến hoạt động dạy học ở trường THPT huyện Đức Trọng tỉnh Lâm Đồng theo hướng tiếp cận lý thuyết quản lý chất lượng tổng thể” của tác giả Chu Anh Tuấn, 2009.
Những luận văn nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học và chất lƣợng dạy học ở trƣờng THPT mà chúng tôi đƣợc tham khảo đều là những công trình khoa học có giá trị cả về lý luận và thực tiễn. Dựa trên các nghiên cứu về lý luận quản lý, xuất phát từ hoàn cảnh cụ thể của thực tiễn giáo dục ở địa phƣơng, với các vị trí công tác khác nhau, các cấp độ nghiên cứu khác nhau, các tác giả đều đã đƣa ra những biện pháp quản lý hoạt động dạy học phù hợp với hoàn cảnh và điều kiện thực tế của nhà trƣờng.