Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG NGHIỆP VỤ CHO CÁN BỘ CÔNG ĐOÀN CẤP TRÊN CƠ SỞ 1. Sơ lược lịch sử nghiên cứu vấn đề 1. Trên thế giới Ở nhiều nước tư bản phát triển, công đoàn không chỉ là tổ chức nhằm bảo vệ quyền lợi của giai cấp công nhân, mà còn đóng vai trò người hoà giải, cân bằng lợi ích giữa giới chủ, công nhân và chính phủ. Đặc biệt phong trào công đoàn phát triển mạnh đã tiến tới xây dựng quan hệ đối tác xã hội, với quan hệ 3 bên là Nhà nước - Giới chủ - Công đoàn.
Hiện nay trên thế giới có 3 tổ chức công đoàn quốc tế: Liên hiệp công đoàn thế giới (WFTU) thành lập 3/10/1945 đây là tổ chức của lao động thế giới đấu tranh chống chủ nghĩa phát xít. Hiện nay, tổ chức này có 102 tổ chức công đoàn thành viên ở 74 nước với tổng số đoàn viên khoảng 407 triệu người. Liên hiệp quốc tế các công đoàn tự do (CFTU), thành lập vào năm 1949 tại Luân đôn. Hiện nay CFTU có khoảng 140 triệu thành đoàn viên thuộc 160 trung tâm công đoàn ở 120 nước trên thế giới.
Liên hiệp công đoàn thế giới (WCL) thành lập năm 1920 tại Hà Lan có khoảng 25 triệu đoàn viên ở 60 quốc gia. Nhìn chung, hoạt động đấu tranh của công đoàn hiện nay tập trung trên nhiều lĩnh vực khác nhau: quyền lợi về kinh tế, việc làm, lao động, tăng lương. nhưng ít thấy đòi quyền lợi về chính trị, tính thống nhất giữa các công đoàn không cao. Ở nhiều nước hoạt động công đoàn không gắn với các Đảng Cộng sản.
Điều này gây khó khăn cho hoạt động của các Đảng Cộng sản trong công tác tập hợp quần chúng và định hướng hoạt động chính trị cho các công đoàn trên phạm vi toàn thế giới hiện nay. 6 download by : skknchat@gmail.com Ở nhiều quốc gia trên thế giới đều thành lập các trung tâm bồi dưỡng cho cán bộ công đoàn từ cấp trung ương đến địa phương. Tuy nhiên, ở mỗi thể chế chính trị khác nhau thì việc tổ chức hoạt động bồi dưỡng của các trung tâm lại có vai trò, vị trí và chức năng thực hiện khác nhau nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển của hoạt động công đoàn đối với nền chính trị của quốc gia đó. Các hội thảo tập huấn công đoàn đã được tổ chức tại nhiều quốc gia với sự tham dự của hàng trăm cán bộ công đoàn và người lao động, tuyên truyền giáo dục về lịch sử của phong trào công nhân, về sự phát triển kinh tế quốc tế và những mâu thuẫn nội tại của chủ nghĩa đế quốc, cũng như các hội thảo chuyên đề về an toàn vệ sinh lao động, tác động của tư nhân hóa các ngành chiến lược, lao động thanh niên, quyền của lao động nữ, lao động di cư, thương lượng tập thể, an sinh xã hội, các phương tiện thông tin và truyền thông công đoàn… Công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ công đoàn luôn là một vấn đề quan trọng được ưu tiên ở nhiều quốc gia.
Qua tìm hiểu cho thấy, tình hình về hoạt động bồi dưỡng và quản lý bồi dưỡng cán bộ công đoàn ở các nước trên thế giới được thực hiện nghiêm túc, chặt chẽ với những nội dung, yêu cầu cụ thể. Ở Việt Nam Tại Việt Nam, hoạt động công đoàn luôn được Đảng và Nhà nước ta coi trọng. Bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ công đoàn được xem là yếu tố quan trọng trong phát triển tổ chức công đoàn. Các văn bản chính sách cũng đã đề cập nhiều đến tổ chức công đoàn nói chung và hoạt động bồi dưỡng nghiệp cho cán bộ công đoàn nói riêng.
Điều 10 Hiến pháp nước CHXHCNVN năm 2013 đã quy định: “Công đoàn Việt Nam là tổ chức chính trị - xã hội của giai cấp công nhân và của người lao động được thành lập trên cơ sở tự nguyện, đại diện cho người lao động, chăm lo và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động…” [dẫn theo 17, tr. Nghị quyết 04a /NQ-TLĐ ngày 04/3/2010 của Ban Chấp hành Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam khoá X về Tiếp tục đẩy mạnh và nâng cao chất lượng 7 download by : skknchat@gmail.com đào tạo, bồi dưỡng cán bộ Công đoàn giai đoạn 2010 - 2020. Xác định, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ được coi được coi là nhiệm vụ trọng tâm, là yếu tố tiền đề, bảo đảm cho sự thành công của hoạt động công đoàn trong tình hình mới [27, tr. Chiến lược đào tạo CBCĐ đến năm 2020 của Tổng LĐLĐ Việt Nam với mục tiêu đến năm 2020: “Hoàn thiện hệ thống các quy định quản lý chỉ đạo công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ công đoàn từ Tổng Liên đoàn đến cơ sở, phát huy hiệu quả công tác đào tạo, bồi dưỡng để có đội ngũ cán bộ công đoàn đáp ứng yêu cầu xây dựng giai cấp công nhân và tổ chức công đoàn lớn mạnh theo tinh thần Nghị quyết 20 Ban Chấp hành Trung ương Đảng Khoá X” [27, tr.
Đại hội XI Công đoàn Việt Nam (tháng 7/2013) đã đề ra mục tiêu, phương hướng; trong đó, đã xác định rõ nhiệm vụ tiếp tục đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động, nâng cao chất lượng hoạt động của tổ chức Công đoàn và đội ngũ cán bộ công đoàn: “.chăm lo đào tạo, bồi dưỡng cán bộ công đoàn, xây dựng tổ chức công đoàn vững mạnh, góp phần xây dựng giai cấp công nhân ngày càng lớn mạnh, xứng đáng là lực lượng nòng cốt, đi đầu trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Bên cạnh đó, có một số nhà khoa học đã công bố những công trình nghiên cứu của mình liên quan đến việc quản lý, bồi dưỡng cán bộ công đoàn hiện nay. Nhìn chung những công trình nghiên cứu này tập trung chủ yếu vào phản ánh thực trạng hoạt động đào tạo, bồi dưỡng cán bộ công đoàn nguyên nhân và yếu tố ảnh hưởng trong một giai đoạn nào đó, mang tính vĩ mô. Báo cáo tổng luận đề tài của tác giả Nguyễn Văn Ngàng - TLĐLĐVN (2011) về Thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý, bồi dưỡng cán bộ công đoàn [25].
Trong đề tài tác giả đã nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn hoạt động quản lý công tác đào tạo bồi dưỡng cán bộ công đoàn; Đánh giá thực trạng hoạt động quản lý công tác đào tạo bồi dưỡng cán bộ công đoàn hiện nay; Đề ra các giải pháp nâng cao hoạt động quản lý công tác bồi dưỡng cán bộ công đoàn các cấp trong thời gian tới. 8 download by : skknchat@gmail.com Đề án số: 1146 /ĐA-TLĐ ngày 24 tháng 7 năm 2015: Thành lập trung tâm hội nghị và đào tạo cán bộ công đoàn [9]. Nhằm thực hiện tốt nhiệm vụ đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ công đoàn phát triển về số lượng, đảm bảo về chất lượng; thực sự là người đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu, chương trình của Đại hội XI Công đoàn Việt Nam. Đề án Nâng cao chất lượng hoạt động Công đoàn tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2015- 2020 [20].
Nâng cao vị thế của tổ chức công đoàn trong hệ thống chính trị và đời sống xã hội. Xây dựng tổ chức công đoàn tỉnh Thái Nguyên vững mạnh, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới. Bài viết của tác giả Lê Thanh Hà, Viện Công nhân - Công đoàn (2013) về việc Nâng cao hiệu quả công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ Công đoàn theo quan điểm Đại hội XI Công đoàn Việt Nam chỉ rõ: “Cán bộ Công đoàn là những cán bộ chính trị, hoạt động xã hội, làm công tác vận động quần chúng, từ phong trào quần chúng mà ra, được bồi dưỡng và trưởng thành từ thực tế lao động, sản xuất, kinh doanh” [16]. Muốn có đội ngũ cán bộ công đoàn đáp ứng yêu cầu thực tiễn cần đổi mới nội dung, phương pháp đào tạo bồi dưỡng cán bộ công đoàn.
Đề án Nâng cao chất lượng hoạt động Công đoàn tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2015- 2020, Ngô Ngọc Quý (2015) [30]. Nâng cao vị thế của tổ chức công đoàn trong hệ thống chính trị và đời sống xã hội. Xây dựng tổ chức công đoàn tỉnh Thái Nguyên vững mạnh, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới. Đề tài nghiên cứu của tác giả Vũ Minh Tiến (2014) về: “Nâng cao hiệu quả hoạt động của công đoàn cấp trên trực tiếp cơ sở đáp ứng yêu cầu phong trào công nhân và hoạt động công đoàn trong tình hình mới” [36].
Bổ sung những luận cứ khoa học lý luận và thực tiễn làm cơ sở đề xuất giải pháp nâng cao năng lực hoạt động của công đoàn cấp trên trực tiếp cơ sở. Trên thực tế, các bài viết, các nghiên cứu tập trung vào việc phân tích, bàn luận mang tính chất vĩ mô, chưa đề cập, phân tích một cách cụ thể và chi tiết đến việc quản lý hoạt động bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ công đoàn cấp 9 download by : skknchat@gmail.com trên trực tiếp cơ sở hiện nay. Đây được xem là vấn đề quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động công đoàn. Chính vì vậy, việc nghiên cứu, đánh giá về thực trạng chất lượng quản lý hoạt động bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ công đoàn cấp trên trực tiếp cơ sở là hết sức cần thiết.
Một số khái niệm công cụ 1. Khái niệm quản lý Khái niệm quản lý được hiểu theo nhiều cách và dù trải qua nhiều thế hệ nghiên cứu và phát triển quản lý (F. Berg, Paul, Hersey, Kenneth Blanchard, C.Church,…) nhưng chưa cách giải thích nào được chấp nhận hoàn toàn. Đa số định nghĩa xuất phát từ quan điểm cục bộ, ví dụ từ quản lý kinh doanh, quản lý tổ chức,.
Điều đó là khách quan, vì không có khái niệm nào bao quát hết mọi lĩnh vực quản lý mà đều đúng. Theo từ điển Tiếng Việt thuật ngữ “quản lý” được định nghĩa là: Tổ chức, điều khiển hoạt động của một đơn vị, cơ quan. Có nhiều cách quan niệm quản lý nhưng đều thống nhất về cốt lõi của khái niệm đó là trả lời câu hỏi; Ai quản lý? (Chủ thể quản lý); Quản lý ai? Quản lý cái gì? (Khách thể quản lý); Quản lý như thế nào? (Phương thức quản lý); Quản lý bằng cái gì? (Công cụ quản lý); Quản lý để làm gì?