phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo luận văn được trình bày trong 3 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG ở trường THPT Chƣơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG ở trường PTDTNT THPT huyện Mường Nhé, tỉnh Điện Biên Chƣơng 3: Biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG ở trường PTDTNT THPT huyện Mường Nhé, tỉnh Điện Biên trong bối cảnh hiện nay. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƢỠNG HỌC SINH GIỎI Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1. Tổng quan lịch sử nghiên cứu vấn đề 1. Trên thế giới Đã từ lâu vấn đào tạo, bồi dưỡng HSG, bồi dưỡng nhân tài đã được các nước trên thế giới coi trọng.
Tuy nhiên, mỗi đất nước, mỗi giai đoạn lịch sử lại có những quan niệm và cách thức phát hiện, bồi dưỡng nhân tài khác nhau. Ở châu Âu trong suốt thời Phục Hưng, những người có tài năng về nghệ thuật, kiến trúc và văn học đều được nhà nước và các tổ chức, cá nhân bảo trợ, giúp đỡ. Viện quốc tế Aurino với nhiệm vụ nhận diện, khảo sát HSG và HS tài năng trên khắp thế giới. Nước Anh thành lập cả một viện hàn lâm quốc gia giành cho HSG và tài năng trẻ.
Từ năm 2001, chính quyền New Zealand đã phê chuẩn kế hoạch phát triển chiến lược HSG. Cộng hòa Liên Bang Đức có hiệp hội giành cho HSG và tài năng Đức. Trong suốt thế kỉ 20, HSG đã trở thành một vấn đề của nước Mĩ với hàng loạt các tổ chức và các trung tâm nghiên cứu, bồi dưỡng HSG ra đời. Năm 2002 có 38 bang của Mĩ có đạo luật về giáo dục HSG (Gifted & Talented Student Education Act) trong đó 28 bang có thể đáp ứng đầy đủ cho việc giáo dục HSG.
Nhà nước có chính sách phát hiện, tuyển chọn các loại HSG, HS năng khiếu hàng năm. Về hình thức đào tạo, bồi dưỡng thì rất phong phú, đa dạng… Tất cả đều theo nguyên tắc giáo dục chuyên biệt, vừa chú trọng đảm bảo kiến thức phổ thông chung, vừa quan tâm tới năng khiếu, sở trường của từng HS. Đối với các nước châu Á việc phát hiện và bồi dưỡng HSG được chú ý từ rất sớm. Ở Trung Quốc từ thời nhà Đường những trẻ em có tài được mời về hoàng cung để học tập và giáo dục bằng những hình thức đặc biệt.
Từ năm 1985, 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trung Quốc thừa nhận phải có một chương trình giáo dục đặc biệt giành cho hai loại đối tượng HS yếu kém và HSG, trong đó cho phép HSG có thể học vượt cấp. Singapore có hẳn chương trình giáo dục HSG. Còn đất nước Hàn Quốc có chương trình đặc biệt giành cho HSG nhằm giúp chính quyền phát hiện HS tài năng từ rất sớm. Như vậy, công tác phát hiện và bồi dưỡng HSG, HS tài năng được các nước trên thế giới xác định là nhiệm vụ chiến lược để phát triển đất nước.
Các nước đã tổ chức môi trường, chương trình học tập đặc biệt cho những HS này. Chính việc chú trọng đào tạo HSG đã góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế - xã hội của các nước trên. Ở Việt Nam Nhiều triều đại phong kiến Việt Nam coi “Hiền tài là nguyên khí quốc gia”. Để tuyển chọn người hiền tài, ông cha ta đã tổ chức các kỳ thi như thi Hương, thi Hội, thi Đình…Việc phát hiện, tuyển chọn, bồi dưỡng nhân tài thể hiện rõ từ thời kỳ nhà Lý, qua việc xây dựng trường Quốc Tử Giám.
Kế thừa truyền thống hiếu học, trọng nhân tài của dân tộc Việt Nam. Trong nhiều thập kỷ qua, kể cả trong hoàn cảnh hết sức khó khăn của các cuộc kháng chiến chống xâm lược và can thiệp của nước ngoài, Đảng và Nhà nước ta luôn coi trọng sự nghiệp GD&ĐT, quan tâm đến nhân tố con người và bồi dưỡng người tài. Nhất là những năm gần đây, từ khi có nghị quyết Trung ương 2 khóa VIII thì vấn đề nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài càng được coi trọng. Trong Chiến lược phát triển giáo dục 2011 – 2020 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt ngày 13/6/2012, tại phần 3 mục III.
Quan điểm chỉ đạo phát triển giáo dục trong đó nhấn mạnh phải thỏa mãn nhu cầu của mỗi người học, đến công tác đào tạo, bồi dưỡng HS, sinh viên tài năng. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Ngày 25/11/2011 Bộ GD&ĐT ban hành Quy chế thi chọn HSG cấp quốc gia theo Thông tư số 56/2011/TT-BGDĐT. Quy chế này quy định về thi chọn HSG quốc gia, đồng thời giao cho các địa phương quy định cụ thể việc tổ chức các kỳ thi chọn HSG cấp cơ sở tại địa phương, đơn vị. Đặc biệt, với Nghị quyết 29 của ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục hiện nay cũng nhấn mạnh đến việc bồi dưỡng nguồn nhân tài cho đất nước.
“Phát triển giáo dục và đào tạo là nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài…Chuyển phát triển giáo dục và đào tạo từ chủ yếu theo số lượng sang chú trọng chất lượng và hiệu quả, đồng thời đáp ứng yêu cầu số lượng”. Trong thời gian gần đây cũng có nhiều đề tài, công trình nghiên cứu đã đưa ra các giải pháp nâng cao chất lượng bồi dưỡng HSG ở các nhà trường. Cụ thể như sau: Luận văn “Quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường trung học cơ sở Lê Quý Đôn, huyện Ý Yên, Nam Định trong bối cảnh hiện nay” năm 2012 của tác giả Hoàng Khắc Tiếp đã đề cập đến công tác quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG ở trường THCS chất lượng cao. Luận văn “Quản lý công tác bồi dưỡng học sinh giỏi tại trường trung học phổ thông chuyên Hà Nội – Amsterdam”, năm 2014 của tác giả Bùi Thị Mỹ Hạnh đã đề cấp đến công tác quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG ở trường THPT chuyên.
Luận văn “Quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở Trường Trung học phổ thông thành phố Điện Biên Phủ trong bối cảnh hiện nay”, năm 2014 của tác giả Phí Văn Sốp đã đề cấp đến công tác quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG ở trường THPT. Các tài liệu, luận văn trên đã đề cập đến công tác bồi dưỡng HSG, nhưng chỉ đề cập lý luận chung hay trên cở sở của trường THCS chất lượng cao, trường THPT chuyên, trường THPT. Chưa có luận văn nào đề cập tới công tác quản lý hoạt động 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com bồi dưỡng HSG ở trường PTDTNT. Với trường PTDTNT, khi mà đa số là HS các dân tộc thiểu số định cư ở địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn; với đặc điểm tâm lí, nhận thức của HS có những đặc điểm riêng thì việc nghiên cứu công tác quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG ở đây được xem là một vấn đề mới.
Các khái niệm cơ bản của đề tài 1. Quản lý, quản lý giáo dục, quản lý nhà trường 1. Quản lý Khái niệm quản lý được sử dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực khoa học. Do vậy, có nhiều cách định nghĩa về quản lý.
Các nhà nghiên cứu theo nhiều góc độ tiếp cận để có những quan niệm khác nhau về khái niệm này. Frederik Winslon Taylo (1856-1915), được coi là “cha đẻ của thuyết quản lý khoa học”, là một trong những người mở ra “kỷ nguyên vàng” trong quản lý đã thể hiện tư tưởng cốt lõi của mình trong quản lý là: “Mỗi loại công việc dù nhỏ nhất đều phải chuyên môn hoá và đều phải quản lý chặt chẽ”. Ông đã cho rằng “Quản lí là biết chính xác điều muốn người khác làm và sau đó thấy rằng họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất” [16, tr. Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý là tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến tập thể những người lao động (nói chung là khách thể quản lý) nhằm thực hiện được những mục tiêu dự kiến”.
Theo các tác giả Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, hiện nay hoạt động quản lý thường được định nghĩa rõ hơn như sau: “Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo (lãnh đạo) và kiểm tra” [7, tr. Quản lý bao gồm nhiều yếu tố như chủ thể quản lý, tức trả lời câu hỏi “Ai quản lý”, chủ thể quản lý có thể một hoặc nhiều người. Còn “Quản lý ai”, “Quản lý cái gì” đó chính là khách thể quản lý (hay đối tượng quản lý). Chủ thể quản lý và khách thể quản lý luôn có mối quan hệ tác động qua lại nhau.
Đây là quan hệ 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ra lệnh – phục tùng, không đồng cấp và có tính bắt buộc. Bên cạnh đó phải có mục tiêu và quỹ đạo đã định ra cho chủ thể quản lý và khách thể quản lý. Chính mục tiêu này là căn cứ để chủ thể tạo ra các tác động. Mặc dù có nhiều định nghĩa khác nhau về quản lý, tuy nhiên khái niệm quản lý đã nhấn mạnh đến những khía cạnh sau: Quản lý là quá trình tác động có tổ chức, có định hướng của chủ thể quản lý lên khách thể quản lý bằng việc vận dụng các chức năng kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra, nhằm đạt được mục tiêu đề ra.
Quản lý có 4 chức năng chính: Chức năng kế hoạch hóa, chức năng tổ chức, chức năng chỉ đạo, chức năng kiểm tra, đánh giá. Nhà quản lý cần chú ý rằng bốn chức năng của quản lý có quan hệ chặt chẽ với nhau, được thực hiện liên tiếp tạo thành chu trình quản lý. Trong quá trình thực hiện các chức năng quản lý, yếu tố thông tin có vai trò rất quan trọng. Nhà quản lý cần có thông tin chính xác, toàn diện, kịp thời.
Để ra những quyết định quản lý phù hợp, nhà quản lý còn phải biết phân tích, xử lý tốt những thông tin nhận được. Mối quan hệ giữa các chức năng quản lý được minh họa trong sơ đồ dưới đây: Kế hoạch hóa Kiểm tra Thông tin Tổ chức Chỉ đạo Sơ đồ 1. Mối quan hệ giữa các chức năng quản lý 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Quản lý giáo dục Giáo dục là một dạng hoạt động đặc biệt có nguồn gốc từ xã hội.