Phần Mở đầu, Kết luận, Khuyến nghị, Danh mục tài liệu tham khảo, Phụ lục, luận văn trình bày trong 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục đạo đức học sinh tiểu học Chƣơng 2: Thực trạng hoạt động giáo dục đạo đức và quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh trƣờng tiểu học Hoàng Minh Đạo, quận 8 - thành phố Hồ Chí Minh 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 3: Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh trƣờng tiểu học Hoàng Minh Đạo, quận 8 - thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC HỌC SINH TIỂU HỌC 1. Tổng quan lịch sử nghiên cứu vấn đề Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội, có vai trò quan trọng trong bất kỳ xã hội nào. Do đó, từ xa xƣa con ngƣời luôn quan tâm nghiên cứu đạo đức, xem nó nhƣ động lực tinh thần để hoàn thiện nhân cách trong từng giai đoạn lịch sử nhất định. Đạo đức là tổng hợp những nguyên tắc, quy định, chuẩn mực hƣớng con ngƣời tới cái chân - thiện - mỹ, chống lại cái giả, cái ác, cái xấu, … Các chuẩn mực đạo đức xuất hiện do nhu cầu của đời sống xã hội, là sản phẩm của lịch sử xã hội, do cơ sở kinh tế - xã hội quyết định.
Bất kỳ thời đại lịch sử nào, đạo đức con ngƣời cũng đƣợc đánh giá theo khuôn phép, chuẩn mực và quy tắc nhất định. Đạo đức là sản phẩm của xã hội. Cùng với sự phát triển của sản xuất, của các mối quan hệ xã hội, hệ thống các quan hệ đạo đức, ý thức đạo đức, hành vi đạo đức cũng ngày càng phát triển, nâng cao, phong phú, đa dạng và phức tạp hơn. Khổng Tử (551-478 TCN) là nhà hiền triết nổi tiếng của Trung Quốc.
Ông xây dựng học thuyết “Nhân- Lễ- Chính danh”, trong đó, “Nhân”- Lòng thƣơng ngƣời - là yếu tố hạt nhân, là yếu tố cơ bản nhất. Ở phƣơng Tây, thời cổ đại, nhà triết học Socrates (469-399 TCN) cho rằng cái gốc của đạo đức là tính thiện. Bản tính con ngƣời vốn thiện, nếu tính thiện ấy đƣợc lan tỏa thì con ngƣời sẽ có hạnh phúc. Muốn xác định đƣợc chuẩn mực đạo đức, theo Socrate, phải bằng nhận thức lý tính với phƣơng pháp nhận thức khoa học [10,tr34].
Thế kỷ XX, một số nhà giáo dục nổi tiếng của Xô Viết cũng nghiên cứu về giáo dục đạo đức học sinh nhƣ: A.A Xukhomlinxky,… 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Ở Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh là ngƣời đặc biệt quan tâm đến đạo đức và giáo dục đạo đức. Ngƣời cho rằng đạo đức là gốc, là nền tảng của ngƣời cách mạng. Ngƣời còn căn dặn Đảng và Nhà nƣớc phải chăm lo giáo dục đạo đức cách mạng cho đoàn viên và thanh niên, học sinh thành những ngƣời vừa “hồng’’ vừa “chuyên” kế thừa công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội của đất nƣớc. Chủ tịch Hồ Chí Minh coi nội dung cơ bản trong quan điểm đạo đức cách mạng là: Trung với nƣớc, hiếu với dân; cần - kiệm - liêm - chính, chí công - vô tƣ; yêu thƣơng con ngƣời; tinh thần quốc tế trong sáng.
Trong những năm gần đây, nhiều giáo trình đạo đạo đức đƣợc biên soạn khá công phu. Tiêu biểu nhƣ giáo trình của Trần Hậu Kiểm (Nxb Chính trị Quốc gia, 1997); Phạm Khắc Chƣơng - Hà Nhật Thăng (Nxb Giáo dục, 2001); Giáo trình đạo đức học, … Khi nghiên cứu về vấn đề giáo dục đạo đức các tác giả đã đề cập đến mục tiêu, nội dung, phƣơng pháp và một số vấn đề về quản lý công tác giáo dục đạo đức. Về mục tiêu giáo dục đạo đức, Phạm Minh Hạc có nêu: “Trang bị cho mọi ngƣời những tri thức cần thiết về tƣ tƣởng chính trị, đạo đức nhân văn, kiến thức pháp luật và văn hóa xã hội. Hình thành ở mọi công dân thái độ đúng đắn, tình cảm, niềm tin đạo đức trong sáng đối với bản thân, với mọi ngƣời, với sự nghiệp cách mạng của Đảng, dân tộc và với mọi sự vật - hiện tƣợng xung quanh.
Tổ chức tốt giáo dục giới trẻ, rèn luyện để mọi ngƣời tự giác thực hiện những chuẩn mực đạo đức xã hội, có thói quen chấp hành qui định của pháp luật, nỗ lực học tập và rèn luyện, tích cực cống hiến sức lực, trí tuệ vào sự nghiệp công nghiệp hóa-hiện đại hóa đất nƣớc” [18, tr 168-170] Để nâng cao chất lƣợng đạo đức trong thời kỳ đổi mới có một số nhà khoa học nghiên cứu về quản lý công tác giáo dục đạo đức. Tuy còn ít nhƣng có thể kể đến nhƣ: - ”Một số biện pháp quản lý của hiệu trƣởng nhằm nâng cao chất lƣợng giáo dục cho học sinh các trƣờng trung học phổ thông Thành phố Hải Phòng” Trần Thị Quang (ĐHSP HN, 2003) 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - "Biện pháp tổ chức phối hợp giữa gia đình với nhà trƣờng và xã hội trong công tác giáo dục đạo đức cho học sinh trung học phổ thông Huyện Mỹ Đức (Hà Tây) hiện nay” Bùi Đức Thảo (Khoa Sƣ phạm ĐHQG HN, 2008) - “Các biện pháp quản lý công tác giáo dục của hiệu trƣởng trƣờng trung học phổ thông Tỉnh Hƣng Yên” Đỗ Quang Hợp (Khoa Sƣ phạm ĐHQG HN, 2007) Nhìn chung các đề tài nghiên cứu trên đi sâu vào việc xác định các nội dung, định hƣớng các giá trị đạo đức, các biện pháp giáo dục đạo đức cho học sinh trung học phổ thông. Đặc biệt, hiện nay ít có đề tài nghiên cứu về những biện pháp quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học nói chung và học sinh trƣờng tiểu học Hoàng Minh Đạo nói riêng. Vì vậy tôi chọn đề tài “Quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh trƣờng tiểu học Hoàng Minh Đạo quận 8 - thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay” với hy vọng đây là sự kế thừa cần thiết các nghiên cứu đi trƣớc và vận dụng hệ thống lý luận quản lý giáo dục nhằm góp phần nâng cao chất lƣợng giáo dục đạo đức cho học sinh trƣờng tiểu học Hoàng Minh Đạo, cũng nhƣ các trƣờng tiểu học trên địa bàn quận 8, thành phố Hồ Chí Minh.
Các khái niệm cơ bản của đề tài 1. Đạo đức Đạo đức đƣợc xem là khái niệm luân thƣờng đạo lý của con ngƣời, nó thuộc về vấn đề tốt - xấu, đúng - sai, đƣợc sử dụng trong ba phạm vi: lƣơng tâm con ngƣời, hệ thống phép tắc đạo đức và trừng phạt; nó gắn với nền văn hoá, tôn giáo, chủ nghĩa nhân văn, triết học và những luật lệ của một xã hội. Dƣới góc độ Triết học, đạo đức là một trong những hình thái sớm nhất của ý thức xã hội, bao gồm những nguyên lý, quy tắc, chuẩn mực nhằm điều chỉnh hành vi của con ngƣời trong quan hệ với ngƣời khác và với cộng đồng. Căn cứ vào những quy tắc ấy, ngƣời ta đánh giá hành vi, phẩm giá của mỗi ngƣời bằng các quan niệm về thiện và ác, chính nghĩa và phi nghĩa, nghĩa vụ và danh dự.
[21, tr 145] Trần Hậu Kiểm (1997), Giáo trình đạo đức học, NXB 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh. Dƣới góc độ Đạo đức học, đạo đức là một hình thái ý thức xã hội đặc biệt bao gồm một hệ thống các quan điểm, quan niệm, quy tắc, nguyên tắc, chuẩn mực xã hội. [21, tr 12] Trần Hậu Kiểm (1997), Giáo trình đạo đức học, NXB Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh. Dƣới góc độ Giáo dục học, đạo đức là một hình thái ý thức xã hội đặc biệt bao gồm một hệ thống các quan niệm về cái thực, cái giả trong mối quan hệ của con ngƣời với con ngƣời.
[17, tr 170-171] Phạm Minh Hạc (2001), Về phát triển con ngƣời toàn diện thời kỳ công nghiệp hóa - hiện đại hoá, NXB Chính trị Quốc gia. Theo nghĩa rộng, khái niệm đạo đức liên quan chặt chẽ với phạm trù chính trị, pháp luật, lối sống. Đạo đức là thành phần cơ bản của nhân cách, phản ánh bộ mặt nhân cách của một cá nhân. Đạo đức đƣợc biểu hiện ở cuộc sống tinh thần lành mạnh, trong sáng, ở hành động giải quyết hợp lý, có hiệu quả những mâu thuẫn.
Khi thừa nhận đạo đức là một hình thái ý thức xã hội thì đạo đức của mỗi cá nhân, mỗi cộng đồng, mỗi tầng lớp giai cấp trong xã hội cũng phản ánh ý thức chính trị của họ đối với các vấn đề đang tồn tại. [21, tr 153-154] Ngày nay, đạo đức đƣợc định nghĩa nhƣ sau: “Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội đặc biệt bao gồm một hệ thống những quan điểm, quan niệm, những quy tắc, nguyên tắc, chuẩn mực xã hội. Nó ra đời, tồn tại và biến đổi từ nhu cầu của xã hội, nhờ đó con ngƣời tự giác điều chỉnh hành vi của mình cho phù hợp với lợi ích, hạnh phúc của con ngƣời và sự tiến bộ của xã hội trong mối quan hệ giữa con ngƣời với con ngƣời, giữa cá nhân và xã hội”. [21, tr 12] Trần Hậu Kiểm (1997), Giáo trình đạo đức học, NXB Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh.
Bản chất đạo đức là những quy tắc, những chuẩn mực trong quan hệ xã hội, đƣợc hình thành, tồn tại và phát triển trong cuộc sống, đƣợc xã hội thừa nhận và tự giác thực hiện. Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội phản ánh 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com những quan hệ xã hội đƣợc hình thành trên cơ sở kinh tế, xã hội. Mỗi hình thái kinh tế hay mỗi giai đoạn phát triển đều có những nguyên tắc, chuẩn mực đạo đức tƣơng ứng. Vì vậy, đạo đức có tính giai cấp, tính dân tộc và tính thời đại.
Nghĩa là những giá trị đạo đức của ngày hôm qua nhƣng lại không phù hợp với ngày hôm nay, hoặc có những giá trị đạo đức phù hợp với giai cấp này nhƣng lại không phù hợp với giai cấp khác, dân tộc khác. Các giá trị đạo đức truyền thống tồn tại và phát triển trong xã hội dƣới những phạm trù: Thiện và ác. Có lƣơng tâm và bất lƣơng tâm. Có trách nhiệm và tắc trách nhiệm.
Hiếu nghĩa và bất nghĩa, bất hiếu. Vinh và nhục. Hạnh phúc và bất hạnh. Tính ngay thẳng, lòng trung thực.
Tính nguyên tắc, sự kiên tâm. Tính khiêm tốn, sự lễ độ. Tính hào hiệp, sự tế nhị. Tính tiết kiệm, sự giản dị.
Lòng dũng cảm, phẩm chất anh hùng.