Chương 1. Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động bồi dưỡng hiệu trưởng tiểu học theo tiếp cận năng lực. Thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng hiệu trưởng tiểu học thị xã Phú Thọ, tỉnh Phú Thọ theo tiếp cận năng lực. Biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng hiệu trưởng tiểu học thị xã Phú Thọ, tỉnh Phú Thọ theo tiếp cận năng lực.
6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƢỠNG HIỆU TRƢỞNG TIỂU HỌC THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Các công trình nghiên cứu ngoài nước Trong nền giáo dục mỗi quốc gia, đội ngũ hiệu trưởng là nhân vật quan trọng nhất trong nhà trường, vì vậy cần phải liên tục bồi dưỡng để đáp ứng với yêu cầu nhà trường hiện tại và có khả năng thích ứng với những đổi mới của hệ thống giáo dục. Đội ngũ hiệu trưởng là lực lượng chuyển các mục tiêu giáo dục thành hiện thực, họ là người quyết định chất lượng và hiệu quả công tác giáo dục.
Xu thế đổi mới giáo dục hiện nay, để xây dựng con người cho thế kỷ XXI, chúng ta đặt ra những yêu cầu về phẩm chất, năng lực cho đội ngũ hiệu trưởng. Chính vì vậy, mối quan tâm của các nhà lãnh đạo giáo dục là tổ chức các hoạt động đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ hiệu trưởng và điều đó đang trở thành những vấn đề lớn, được chú trọng trong các hệ thống giáo dục tại các nước trên thế giới. Ở một số nước, các nhà quản lý giáo dục, các viện đào tạo được thành lập nhằm nghiên cứu chương trình, cách thức cùng các hoạt động nhằm đào tạo ra đội ngũ lãnh đạo các nhà trường. Các phương thức xây dựng đã xác định những tiêu chuẩn, những yêu cầu về trình độ và đánh giá người Hiệu trưởng trường học đã được xem xét, cân nhắc.
Trong nghiên cứu về lãnh đạo và trẻ em của trường Đại học Anh đăng trên “School Learship Today'” chỉ rõ việc quản lý bồi dưỡng hiệu trưởng là cần ưu tiên tăng cường kỹ năng tổ chức hoạt động học tập, lãnh đạo việc dạy học và quản lý sự thay đổi trong nhà trường. Mỗi quốc gia đều có phương thức khác nhau trong việc quản lý bồi dưỡng cho hiệu trường nhưng hầu hết đều tập trung vào tăng cường bồi dưỡng nghiệp vụ quản lý và kỹ năng phục vụ giao tiếp trong quản lý như: Cộng hòa liên bang Đức chú trọng vào các kỹ 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com năng lãnh đạo, kiểm soát, sư phạm, tổ chức và tư vấn. Ở Thụy Sĩ việc bồi dưỡng hiệu trưởng được xây dựng theo hướng chú trọng vào kỹ năng: Giáo dục, lãnh đạo, phát triển trường học, tổ chức quản lý. Tóm lại, ngày nay hầu hết các nước trên thế giới đều rất quan tâm đến công tác quản lý BD đội ngũ hiệu trưởng.
Để đảm bảo được chất lượng cho các Hiệu trưởng họ trú trọng chỉ đạo xây dựng và phát triển các nội dung BD, quan tâm đến đổi mới hình thức và phương pháp bồi dưỡng. Gần đây, Bộ GD&ĐT Singapore đã hình thành xây dựng mô hình trường học ưu việt (SEM). Từ năm 2000, tất cả các trường sẽ thực hiện tự đánh giá và sử dụng mô hình trường học ưu việt và coi đó là phương thức dạy học mới. Các trường sẽ xem xét một cách hệ thống, đều đặn và toàn diện các qui trình, kết quả của mình đối chiếu với mô hình trường học ưu việt.
Trong khuôn khổ phạm vi tìm hiểu, tác giả chưa đề cập được hết các khía cạnh nghiên cứu về vấn đề bồi dưỡng hiệu trưởng trường học ở tất cả các quốc gia, song từ những phân tích trên cho thấy việc bồi dưỡng cho đội ngũ hiệu trưởng trên thế giới là việc đã và đang rất được các nước quan tâm. Các công trình nghiên cứu trong nước Trong tiến trình đổi mới đất nước, khi xem xét các vấn đề giáo dục, Đảng và Nhà nước đã khẳng định vai trò của đội ngũ CBQL giáo dục trong hệ thống giáo dục đang ngày càng phát triển về mọi mặt. Với định hướng tiếp tục đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu CNH-HĐH đất nước trong đó có đổi mới bồi dưỡng và nâng cao năng lực CBQL giáo dục, rất nhiều các công trình nghiên cứu khoa học đã đề cập đến vấn đề bồi dưỡng CBQL giáo dục nói chung, Hiệu trưởng các nhà trường nói riêng cụ thể như: Nghiên cứu về "Một số xu hướng đào tạo, BD đội ngũ cán bộ lãnh đạo nhà trường trong bối cảnh hội nhập quốc tế" của Tác giả Vương Thanh Hương. Tác giả Đặng Huỳnh Mai có nghiên cứu về những nhiệm vụ chính cần phải thực hiện để xây dựng được đội ngũ nghề nghiệp, trình độ lý luận chính trị, trình độ chuyên môn nghiệp vụ, trình độ ngoại ngữ tin học cho đội 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com ngũ CBQL trường THPT.
Nghiên cứu về "Đào tạo cán bộ QLGD trong phát triển giáo dục Việt Nam hiện đại và hội nhập quốc tế" của tác giả Vũ Ngọc Hải. Theo tác giả, công tác đào tạo CBQL giáo dục hiện nay phải gắn với với nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Tác giả Hà Tuyết Vân viết về những nghiên cứu và thực trạng phong cách quản lý của đội ngũ CBQL trường MN, tiểu học, trung học cơ sở tham gia các khóa bồi dưỡng CBQL tại trường Cao đẳng Sơn La. Tác giả Hoàng Văn Dương có nghiên cứu về những yêu cầu đối với phẩm chất, trình độ, năng lực của đội ngũ CBQL giáo dục trước yêu cầu đổi mới giáo dục.
Tác giả Trần Minh Hằng nghiên cứu đến vai trò của năng lực tự đánh giá, sự bất cập năng lực tự đánh giá của CBQL giáo dục hiện nay, tác giả cũng đề ra các biện pháp nâng cao năng lực tự đánh giá cho CBQL giáo dục. Tác giả Dương Thị Hoàng Yến nghiên cứu những kĩ năng quản lý con người của CBQL giáo dục cùng mô hình học tập để phát triển hệ thống kĩ năng này. Theo tác giả một CBQL giáo dục giỏi ngoài việc biết tổ chức công việc mà còn phải tự biết phát triển chính mình vì sự phát triển của nhà trường. Luận án của Trịnh Thị Hồng Hà (2009), "Đánh giá Hiệu trưởng trường tiểu học Việt Nam theo hướng chuẩn hóa” của trường ĐHGD- ĐHQG Hà Nội.
Luận án đã đề ra mô hình đánh giá hiệu trưởng trường tiểu học dựa vào Chuẩn hiệu trưởng trường tiểu học đã xây dựng. Viết về "Quản lý chất lượng bồi dưỡng CBQL giáo dục đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay" có luận án của Nguyễn Duy Hưng (2014) trường ĐHGD - ĐHQG Hà Nội, tác giả cũng đã để xuất một số giải pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng CBQL giáo dục phù hợp với bối cảnh của giáo dục Việt Nam. Đó là những công trình nghiên cứu khoa học có giá trị đã và đang được phát huy thực hiện. Trong phạm vi nghiên cứu về vấn đề bồi dưỡng CBQL trường tiểu học trên địa bàn tỉnh Phú Thọ, đã có một số đề tài nghiên cứu về đối tượng với những góc độ khác nhau như tác giả Mai Thị Minh Hòa với đề tài: “Một số biện pháp bồi dưỡng nhằm phát triển năng lực quản lý giáo dục cho Hiệu trưởng các trường Tiểu học tỉnh Phú Thọ trong giai đoạn hiện nay”; Tác giả 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Hà Xuân Hùng với đề tài: “Đổi mới công tác bồi dưỡng năng lực quản lý trường học cho Hiệu trưởng các trường Trung học cơ sở ở trường Bồi dưỡng Nhà giáo và Cán bộ quản lý giáo dục tỉnh Phú Thọ”; Tác giả Ngô Thị Thanh Tâm với đề tài: “Quản lý hoạt động bồi dưỡng Hiệu trưởng các trường Tiểu học tỉnh Phú Thọ”.
Cùng với công tác đào tạo, đào tạo lại thì công tác bồi dưỡng trong giai đoạn hiện nay là một hoạt động rất phong phú và đa dạng đòi hỏi yêu cầu cao, nhằm bổ sung kịp thời những kiến thức, kỹ năng, thái độ để không ngừng nâng cao về năng lực, trình độ, phẩm chất của đội ngũ CBQL, giáo viên, nhân viên ở các cơ sở giáo dục. Trong thời kỳ hiện nay, trước những yêu cầu phát triển về số lượng, chất lượng giáo dục nói chung đặc biệt là giáo dục của thị xã Phú Thọ nói riêng, vai trò của công tác quản lý GD&ĐT ngày càng được coi trọng. Trong đó, công tác quản lý chuyên môn, quản lý hoạt động dạy và học đã có nhiều nghiên cứu của các tác giả tại các cơ sở giáo dục nhưng ít có đề tài nghiên cứu về quản lý hoạt động bồi dưỡng cho Hiệu trưởng trường Tiểu học theo tiếp cận năng lực. Với tư cách là cán bộ đang công tác tại phòng Giáo dục và Đào tạo thị xã Phú Thọ, hàng năm trực tiếp tham gia thực hiện các chương trình bồi dưỡng CBQL trường học, trong đó có Hiệu trưởng các trường Tiểu học, chúng tôi muốn đi sâu hơn, cụ thể hơn vào vấn đề nghiên cứu, đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng Hiệu trưởng Tiểu học theo tiếp cận năng lực nên chúng tôi đã chọn đề tài này để nghiên cứu.
Một số khái niệm cơ bản của đề tài 1. Quản lý, quản lý giáo dục, quản lý nhà trường 1. Quản lý Khi con người bắt đầu hình thành các nhóm để thực hiện những mục tiêu mà họ không thể đạt được với tư cách là những cá nhân riêng lẻ, thì quản lý xuất hiện như một yếu tố cần thiết để phối hợp những nỗ lực cá nhân, hướng tới những mục tiêu chung. Các Mác đã nói: “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động 10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn, thì ít nhiều cũng cần phải có một sự chỉ đạo để điều hòa những hoạt động cá nhân nhằm thực hiện những chức năng chung phát sinh từ vận động của toàn bộ cơ thể sản xuất khác với sự vận động của những chủ quan độc lập của nó.
Một người độc tấu vĩ cầm tự mình điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng”. Có rất nhiều quan niệm khác nhau về “quản lý”, dựa theo những cách tiếp cận khác nhau, do đó dẫn đến sự phong phú trong các quan niệm về “quản lý”. Sau đây là một số quan niệm về “quản lý” thường gặp của một số tác giả trong và ngoài nước. - “Quản lý” theo quan niệm của các tác giả nước ngoài: + Theo F.