phần mở đầu, kết luận, mục lục, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục các bảng biểu số liệu, nội dung chính của luận văn gồm có 3 chƣơng: - Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý thu bảo hiểm y tế hộ gia đình. - Chƣơng 2: Thực trạng quản lý thu bảo hiểm y tế hộ gia đình tại Bảo hiểm xã hội huyện Phú Ninh, tỉnh Quảng Nam. - Chƣơng 3: Giải pháp hoàn thiện quản lý thu bảo hiểm y tế hộ gia đình tại Bảo hiểm xã hội huyện Phú Ninh. Tổng quan nghiên cứu BHYT đƣợc coi là một công cụ tài chính hiệu quả nhất, có khả năng đảm bảo cho số đông ngƣời dân đƣợc tiếp cận với dịch vụ y tế chuẩn mực; chống lại sự nghèo hóa do chi phí ốm đau bệnh tật gây ra.
BHYT cũng đƣợc coi là một hình thức đầu tƣ cho sức khỏe, một trong những yếu tố đầu vào quan trọng của nền sản xuất xã hội - sự khỏe mạnh của ngƣời dân là nền tảng của duy trì và thúc đẩy tăng năng suất lao động xã hội; sự khỏe mạnh của lực lƣợng lao động cũng đƣợc cho là yếu tố quan trọng trong việc thực hiện tiết kiệm và giảm chi phí đào tạo chuyển đổi nghề nghiệp (ngƣời khỏe mạnh dễ thích ứng với các thay đổi về điều kiện làm việc) trong một thế giới phẳng, một xã hội đang có nhiều biến động nhƣ hiện nay. Qua quá trình tìm hiểu thực tế và cũng nhƣ nghiên cứu, trong thời gian gần đây ở Việt Nam đã có một số đề tài và bài viết nghiên cứu liên quan quản lý Thu BHYT, đƣa ra những biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động quản lý Thu BHYT, tăng nguồn quỹ BHYT, nâng cao vai trò quản lý của Nhà nƣớc đối với hoạt động BHYT từ đó nâng cao hiệu quả trong công tác thực thi chế độ cho Ngƣời lao động, góp phần ổn định kinh tế xã hội của đất nƣớc. 6 Một số đề tài và bài viết nghiên cứu đó là: Nguyễn Minh Thảo (2010), Kỷ yếu nghiên cứu Khoa học Ngành BHXH, NXB Lao động, Đánh giá chính sách BHYT và các giải pháp triển khai Luật BHYT. Đề án đã khái quát tổng quan về BHYT toàn dân và kinh nghiệm triển khai thực hiện BHYT toàn dân ở một số quốc gia.
Từ đó tác giả đánh giá về thực trạng quá trình triển khai BHYT ở Việt Nam trước và sau khi Luật BHYT ra đời; những thuận lợi, khó khăn, tìm ra nguyên nhân, hạn chế, đưa ra đề xuất kiến nghị và lộ trình thực hiện BHYT. Nguyễn Văn Định (2008), Giáo trình An sinh xã hội, Trƣờng Đại học kinh tế quốc dân, Hà Nội: Giáo trình đã chỉ những vấn đề lý luận cơ bản về an sinh xã hội. Nêu rõ đƣợc vai trò, bản chất và chức năng của ASXH, từ đó nêu lên đƣợc các chính sách cơ bản của ASXH nhằm làm cơ sở giúp ngƣời đọc hiểu rõ hơn về BHXH. Giáo trình cũng đƣa ra các ví dụ về ASXH ở các nƣớc trên thế giới và liên hệ với thực tế ở Việt Nam Nguyễn Đức Toàn (2013), Kỷ yếu nghiên cứu Khoa học Ngành BHXH, NXB Lao động,Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền chính sách BHXH, BHYT.
Qua phân tích khái niệm về hiệu quả tuyên truyền, cơ sở và tiêu chí đánh giá hiệu quả tuyên truyền cũng như các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả tuyên truyền, đề tài đã đánh giá toàn diện những kết quả và hiệu quả đạt được, chỉ ra những hạn chế, bất cập hiện nay của công tác tuyên truyền. Từ đó đề xuất những giải pháp có tình khả thi nhằm nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền chính sách BHXH, BHYT. Lê Thế Dũng (2010), Kỷ yếu nghiên cứu Khoa học Ngành BHXH, NXB Lao động, Phát triển BHYT tự nguyện hộ gia đình tại Hải Phòng. Đề án đã trình bày quá trình hình thành, phát triển của chính sách BHYT tự nguyện qua các thời kỳ và thực trạng việc tổ chức thực hiện BHYT tự nguyện tại Hải Phòng.
Trên cơ sở những đánh giá, phân tích về thực trạng tổ chức thực hiện, 7 đề án đã đề xuất một số giải pháp phát triển BHYT tự nguyện hộ gia đình tại Hải phòng Nguyễn Thị Thanh Huyền, Kỷ yếu nghiên cứu Khoa học Ngành BHXH, Tập 5, NXB Lao động, Nghiên cứu thí điểm tổ chức thực hiện BHYT hộ gia đình trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc. Qua nghiên cứu quan điểm về BHYT, phát triển BHYT hộ gia đình và đánh giá thực trạng tình hình thực trạng tham gia BHYT tự nguyện giai đoạn 2009-2014, tham gia BHYT theo hình thức hộ gia đình từ tháng 1/2015 đến 6/2015 tại Vĩnh Phúc, nhóm nghiên cứu đã xác định các vướng mắc, tồn tại. Qua tổng kết đánh giá thực tiễn, đề tài đã đưa ra kiến nghị nhằm phát triển đối tượng tham gia BHYT hộ gia đình trên địa bàn Vĩnh Phúc, tiến tới thực hiện BHYT toàn dân trên địa bàn. Trần Quang Lâm (2016), Luận án tiến sĩ kinh tế: “Những nhân tố tác động đến nguồn thu của Quỹ Bảo hiểm y tế ở Việt Nam”.
Luận án đã đƣa ra những luận giải về các nguồn thu khả dĩ dành cho Quỹ Bảo hiểm y tế (BHYT) nhƣ: ngƣời tham gia BHYT đóng góp; Ngân sách Nhà nƣớc hỗ trợ đóng cho các nhóm đối tƣợng; quỹ BHXH đóng; lãi đầu tƣ quỹ và thu khác nếu có. Trong số những nguồn thu này, luận án tập trung phân tích vai trò cũng nhƣ mức độ ảnh hƣởng của các nguồn thu bên ngoài ngân sách. Luận án cũng xây dựng hệ thống các chỉ tiêu để đo lƣờng và đánh giá quản lý nguồn thu của Quỹ BHYT. Bên cạnh đó, luận án cũng phân tích mối quan hệ giữa nguồn thu quỹ BHYT và các nhân tố có khả năng tác động đến nguồn thu nhƣ: chính sách pháp luật về BHYT, điều kiện kinh tế- xã hội, công tác tuyên truyền phổ biến chính sách pháp luật, chất lƣợng khám chữa bệnh dành cho đối tƣợng có BHYT, công tác thanh tra, giám sát và quản lý, đối tƣợng tham gia và mức đóng BHYT.
Kết quả nghiên cứu đã kết luận về sự ảnh hƣởng của các nhân tố: chính sách pháp luật, tuyên truyền phổ biến, điều kiện kinh tế xã hội, đối 8 tƣợng tham gia BHYT, chất lƣợng khám chữa bệnh, và thanh kiểm tra và thủ tục hành chính tới nguồn thu quỹ BHYT Vũ Ngọc Minh (2017), luận văn thạc sĩ kinh tế: “Một số biện pháp phát triển BHYT toàn dân tại Bảo hiểm xã hội quận Kiến An, Hải Phòng”. Thông qua quá trình nghiên cứu, đánh giá thực trạng phát triển BHYT tại quận Kiến An, thành phố Hải Phòng, luận văn đã làm rõ những nhiệm vụ đã đề ra, đó là: Hệ thống các vấn đề lý luận về BHYT, BHYT toàn dân và phát triển BHYT toàn dân; Đánh giá cụ thể thực trạng những thành công và các tồn tại, hạn chế trong việc thực hiện BHYT toàn dân tại BHXH quận Kiến An. Từ đó, tác giả đƣa ra một số giải pháp phát triển BHYT toàn dân có tính khả thi cao, kịp thời chỉnh sửa bổ sung cho phù hợp với xu thế phát triển của xã hội, tạo nền tảng vững chắc về an sinh xã hội thông qua BHYT, ngƣời dân tuyệt đối tin tƣởng vào chính sách và từ đó tích cực tự nguyện tham gia BHYT; Đối với ngành BHXH các cấp không ngừng cải cách thủ tục hành chính, tham mƣu, phối hợp hiệu quả trong việc thực hiện các giải pháp. Tác giả tin tƣởng khi các biện pháp đƣợc áp dụng triệt để sẽ đóng góp rất lớn đối với việc phát triển BHYT toàn dân tại BHXH quận Kiến An và toàn thành phố Hải Phòng[36].
Nguyễn Thị Thanh Nga (2017), Luận án tiến sĩ kinh tế “Hệ thống thông tin kế toán quỹ bảo hiểm y tế tại Bảo hiểm xã hội Việt Nam”, Luận án nghiên cứu các yếu tố cấu thành hệ thống thông tin kế toán (HTTTKT) tại cơ quan quản lý quỹ bảo hiểm y tế (BHYT) trong mối quan hệ với cơ sở khám chữa bệnh và đối tƣợng hƣởng BHYT. Cụ thể nhƣ sau: Luận án phát triển HTTTKT dƣới góc độ các yếu tố cấu thành trong loại hình đơn vị sự nghiệp công lập nói chung và đơn vị sự nghiệp công lập đặc thù quỹ nói riêng. Phát triển HTTTKT quỹ phi ngân sách dƣới góc độ các yếu tố cấu thành trong mối quan hệ với các bên liên quan: cơ sở khám chữa bệnh BHYT, đối tƣợng hƣởng BHYT. Luận án phát triển HTTTKT dƣới góc độ các yếu tố cấu thành 9 trong lĩnh vực kế toán công tại các đơn vị sự nghiệp công lập quỹ đặc thù trong việc quản lý quỹ BHYT.
HTTTKT tại BHXH Việt Nam cần có sự kết nối với HTTTKT tại các cơ sở khám chữa bệnh và phải cung cấp đủ thông tin cho đối tƣợng hƣởng BHYT. Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra một số bất cập trong HTTTKT quỹ BHYT tại BHXH Việt Nam khi chƣa có sự kết nối thông tin với các cơ sở khám chữa bệnh, đối tƣợng hƣởng BHYT và chƣa phù hợp khi chính sách "BHYT toàn dân" đƣợc thực hiện trong phạm vi cả nƣớc dẫn đến việc quản lý quỹ BHYT còn hạn chế. Trên cơ sở những kết quả nghiên cứu, luận án đề xuất các giải pháp hoàn thiện HTTTKT nhằm quản lý hiệu quả quỹ BHYT tại đơn vị chủ quản quỹ - BHXH Việt Nam[25] Thông tin khoa học Bảo hiểm xã hội, số tháng 4/2019. Đề tài : “Giải pháp thực hiện lộ trình BHYT toàn dân trên địa bàn tỉnh Quảng Trị”, chủ nhiệm đề tài: Mai Thanh Bình.
Mục tiêu đề xuất giải pháp thực hiện lộ trình BHYT toàn dân trên địa bàn tỉnh Quảng Trị giai đoạn 2016-2020. Nhóm tác giả đã đánh giá thực trạng công tác phát triển đối tƣợng tham gia BHYT giai đoạn 2012-2016, xây dựng kế hoạch lộ trình, giải pháp phát triển nhóm đối tƣợng tham gia BHYT giai đoạn 2016-2020 và đề xuất giải pháp thực hiện BHYT toàn dân trên địa bàn tỉnh Quảng Trị giai đoạn 2016-2020. Võ Quang Tuấn (2018), Luận văn thạc sỹ kinh tế "Quản lý thu BHYT hộ gia đình trên địa bàn thành phố Kon Tum, tỉnh Kon Tum" , Luận văn đã hệ thống hóa đƣợc cơ sở lý luận về BHYT hộ gia đình. Từ khái niệm về quản lý thu BHYT hộ gia đình, vai trò, nguyên tắc hoạt động của quản lý thu BHYT hộ gia đình, nội dung quản lý thu BHYT hộ gia đình, các nhân tố ảnh hƣởng tới việc tham gia BHYT hộ gia đình.