Chương 1: Cơ sở lí luận về quản lí hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường THCS theo hướng phát triển năng lực giao tiếp. Chương 2: Thực trạng quản lí hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở các trường THCS huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc theo hướng phát triển năng lực giao tiếp. Chương 3: Các biện pháp quản lí hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở các trường THCS huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc theo hướng phát triển năng lực giao tiếp. 6 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH Ở CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THEO HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC GIAO TIẾP 1.
Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Các nghiên cứu về HĐDH môn Tiếng Anh ở trường phổ thông Theo quan điểm của S. Kerka “Dạy học tiếp cận theo năng lực có những ưu thế nổi bật so với các cách tiếp cận khác trong dạy học. Các nhà hoạch định chính sách GDĐT và phát triển nguồn nhân lực rất quan tâm đến kết quả đầu ra và những tiêu chuẩn đo lường khách quan của những năng lực cần thiết để tạo ra các kết quả mong đợi” [29].
Những nội dung về giảng dạy Tiếng Anh ở trường phổ thông đã được nhiều nhà nghiên cứu khoa học nghiên cứu và tổng hợp thành các lí luận liên quan tới giảng dạy Tiếng Anh. Có thể kể đến một số nghiên cứu của các nước trên thế giới và trong khu vực về công tác quản lí DH môn Tiếng Anh đã được đề cập đến. Tiêu biểu như: “The Learner Centered Curriculum” [58] của Nunan D, anRoger, “Teaching English” [56] của Adrian Doff; “English Brainstormers” [57] của Jack Umstatter, “Những vấn đề cơ bản về dạy học ngoại ngữ” [48], Nhà xuất bản ĐH QG Hà Nội, 2005. Các nghiên cứu về quản lí HĐDH môn Tiếng Anh ở trường phổ thông Những tác giả trong nước đã có những công trình nghiên cứu và vị trí, vai trò của việc quản lí quá trình dạy học, tầm quan trọng của việc nâng cao chất lượng DH, tầm quan trọng của việc nâng cao chất lượng DH trên lớp góp phần nâng cao chất lượng dạy và học.
Đã chỉ ra được những ưu điểm, tồn tại và nguyên nhân tồn tại của việc quản lí hoạt động dạy học trên lớp, bản chất và mối quan hệ giữa quản lí HĐ dạy và HĐ học, quản lí vai trò của người dạy và người học, quản lí đổi mới nội dung và HT tổ chức DH trên lớp có thể kể đến: Đặng Quốc Bảo [1], Nguyễn Thị Mỹ Lộc [46], Trần Kiểm [45], Nguyễn Ngọc Quang [51]. 7 Đổi mới quản lí hoạt động dạy học nhằm nâng cao tính hiệu quả, gắn khoa học với thực tiễn, lấy HS làm trung tâm trong hoạt động dạy học cũng được các tác giả Phạm Minh Hạc [34], Đặng Thành Hưng [40], Bùi Văn Quân [50] nghiên cứu. Nguyễn Thị Thu Phương (2016) đã đánh giá được thực trạng đổi mới Phương pháp DH, quản lí quá trình đổi mới PPDH Tiếng Anh và đề xuất các biện pháp quản lí quá trình đổi mới PHDH tiếng Anh tại các trường THPT thành phố HN khi nghiên cứu về “Các biện pháp quản lí quá trình đổi mới PPDH Tiếng Anh tại các trường THPT TP Hà Nội” [49]. Tác giả Hoàng Thu Thủy (2009) đã đánh giá được thực trạng dạy và học, quản lí HĐDH môn Tiếng Anh và đề xuất các biện pháp quản lí HĐDH môn Tiếng Anh tại trường THCS huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phúc trong công trình nghiên cứu về “Biện pháp quản lí HĐDH môn Tiếng Anh tại trường THCS huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phúc” [55].
Nguyễn Ngọc Khánh đã nghiên cứu về QL HĐDH môn Tiếng Anh ở trường THCS trong luận văn Ths QLGD 2020 “Quản lí HĐDH môn Tiếng Anh ở các trường THCS huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang đáp ứng yêu cầu đổi mới GD” [43], đã đánh giá được thực trạng dạy và học, quản lí HĐDH môn Tiếng Anh và đề xuất các biện pháp quản lí HĐDH môn Tiếng Anh tại trường THCS huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang đáp ứng yêu cầu đổi mới GD. Tác giả Đổng Thị Thu Hương (2020), nghiên cứu về “Quản lí hoạt động dạy môn Tiếng Anh ở các trường THCS huyện Hải Hà, tỉnh Quảng Ninh đáp ứng theo yêu cầu đổi mới giáo dục” [42], đã đánh giá được thực trạng dạy và học, quản lí HĐDH môn Tiếng Anh và đề xuất các biện pháp quản lí HĐDH môn Tiếng Anh tại trường THCS huyện Hải Hà, tỉnh Quảng Ninh đáp ứng theo yêu cầu chương trình GDPT mới. Các tác giá của những công trình nghiên cứu trên đã tiến hành nghiên cứu về QLGD nói chung, QL HĐDH môn Tiếng Anh nói riêng nhằm tìm ra các biện pháp nâng cao chất lượng GD trong trường phổ thông. Tuy nhiên, khi áp dụng những công trình nghiên cứu trên chúng ta còn phải phụ thuộc vào điều kiện thực tế của các nhà trường và yếu tố vùng miền.
Hơn nữa, 8 năm học 2021-2022 là năm học đầu tiên triển khai thực hiện CT GDPT 2018 ở cấp THCS. Vì vậy, nội dung “Quản lí HĐDH môn Tiếng Anh ở các trường THCS huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc theo hướng phát triển năng lực giao tiếp” là cấp thiết và có ý nghĩa. Xã hội ngày nay càng phát triển cùng với sự phát triển của khoa học kĩ thuật nhất là trong bối cảnh toàn cầu hóa, hội nhập kinh tế và giáo dục đóng vai trò quan trọng việc đào tạo nguồn nhân lực để đáp ứng với yêu cầu ngày càng cao của xã hội. Ngày nay Tiếng Anh được xem là ngôn ngữ quốc tế.
Trong Luật giáo dục năm 2005-Tại điều 7 đã đề cập đến vấn đề dạy ngoại ngữ: “Ngoại ngữ quy định trong chương trình giáo dục là ngôn ngữ được sử dụng phổ biến trong giao dịch quốc tế. Việc tổ chức dạy ngoại ngữ trong nhà trường và các cơ sở giáo dục khác cần đảm bảo để người học được học liên tục và có hiệu quả” Trong Quyết định số 1400/QĐ-TTg ban hành ngày 30 tháng 9 năm 2008 nêu “Đổi mới toàn diện việc dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân, triển khai chương trình dạy và học ngoại ngữ mới ở các cấp học…biến ngoại ngữ trở thành thế mạnh của người dân Việt Nam, phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” và như chúng ta đã biết Tiếng Anh là ngôn ngữ nói phổ biến nhất trên thế giới, chính vì thế để đáp ứng được nhu cầu này của xã hội, vai trò của giáo dục hay việc giảng dạy Tiếng Anh là hết sức quan trọng. Tuy nhiên do nhiều nguyên nhân tác động, chất lượng dạy môn học Tiếng Anh còn chưa đạt hiệu quả như mong muốn. Chính vì vậy việc quản lí chất lượng giáo dục nói chung và quản lí chất lượng dạy học môn Tiếng Anh nói riêng đang được xã hội quan tâm.
Rất nhiều luận văn đã nghiên cứu ra và chỉ ra được những quan điểm bất cập cũng như những điều tốt mà giảng dạy Tiếng Anh mang lại như: Luận văn thạc sỹ của tác giả Trần Thị Bình “Thực trạng và biện pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý việc giảng dạy Tiếng Anh ở các khoa không chuyên ngoại ngữ tại trường ĐHSP Thành phố Hồ Chí Minh” đã chỉ rõ các vấn đề về quản lí mục tiêu, chương trình, nội dung, kiểm tra đánh giá, đội ngũ giáo viên và đưa ra những biện pháp để khắc phục những hạn chế Trong luận văn của tác giả Bùi Thị Triệu Phục “Thực trạng quản lí đổi mới 9 Hoạt động giảng dạy Tiếng Anh ở các trường THPT tại Bình Dương” cũng đã nêu rõ được một số vấn đề cơ bản về quản lí đổi mới hoạt động giảng dạy Tiếng Anh đòi hỏi đối với người quản lí. Đối với cấp THCS thì công tác quản lí hoạt động giảng dạy Tiếng Anh đã được nhóm các tác giả Nguyễn Hải Châu, Nguyễn Thanh Hà và Vũ Thị Lợi đã nêu lên được những định hướng các mục tiêu của việc giảng dạy Tiếng Anh sao cho thực sự trở thành một công cụ giao tiếp những tri thức khoa học, kĩ thuật tiên tiến, tìm hiểu các nền văn hóa đa dạng và phong phú trên thế giới cũng như góp phần giải quyết các vướng mắc trong quá trình thực hiện sách giáo khoa mới thông qua đề tài “Những vấn đề chung về đổi mới giáo dục THCS môn Tiếng Anh”. Hay như để cải tiến phương pháp dạy học môn Tiếng Anh thì tác giả Châu Thị Hòa, ĐHSP Thành phố Hồ Chí Minh nghiên cứu “Thực trạng cải tiến phương pháp giảng dạy bộ môn Tiếng Anh của Hiệu trưởng các trường THCS quận Gò Vấp, TP Hồ Chí Minh”, trong đề tài tác giả nêu rõ: “Chỉ có cải tiến căn bản phương pháp dạy và học chúng ta mới có thể tạo ra được sự cải tiến thực sự trong giáo dục, mới có thể đào tạo lớp người năng động, sáng tạo, có tiềm năng cạnh tranh trí tuệ trong bối cảnh nhiều nước trên thế giới đang hướng tới nến kinh tế tri thức” UBND Tỉnh Vĩnh Phúc và sở GD&ĐT Tỉnh Vĩnh Phúc đã dành nhiều tâm huyết cho việc nâng cao chất lượng dạy học môn Tiếng Anh trên địa bàn của tỉnh được thể hiện qua các đề án nhằm phát huy hơn nữa vai trò của giáo viên cũng như nâng cao chất lượng dạy và học môn Tiếng Anh theo hướng phát triển năng lực học sinh. Tuy nhiên, để nâng cao chất lượng dạy và học môn Tiếng Anh theo hướng phát triển năng lực học sinh cho các trường THCS còn rất nhiều biện pháp quản lí, hơn thế nữa trên địa bàn chưa có công trình nào nghiên cứu công tác quản lí hoạt động dạy Tiếng Anh tại các trường THCS trên địa bàn huyện Lập Thạch.
Một số khái niệm cơ bản 1. Hoạt động dạy học và quản lí hoạt động dạy học 1. Hoạt động dạy học Là một quá trình được thực hiện có mục đích, có kế hoạch và được tiến hành bởi một cách khoa học, do GV thực hiện nhằm giúp HS hình thành hệ thống kiến 10 thức khoa hộc và phát triển các phẩm chất đạo đức, phẩm chất trí tuệ, hệ thống kĩ năng, nâng cao trình độ học vấn và hoàn thiện nhân cách. Hoạt động DH trong trường phổ thông gắn liền với hoạt động GD có chung mục đích hình thành, phát triển phẩm chất và năng lực HS theo yêu cầu của chương trình GDPT2018.