Chương 1: Luận văn nghiên cứu các nhân tố tác động đến quan hệ của Việt Nam – Cuba từ năm 1991 đến nay. Các nhân tố ngoại sinh và nội sinh đã ảnh hưởng như thế nào đến mối quan hệ của hai nước? Và lịch sử của mối quan hệ này từ trước những năm 1991;tình cảm của hai nước giành cho nhau, sự ủng hộ và giúp đỡ nhau để cùng vượt qua giai đoạn khó khăn trong thời kỳ Chiến tranh lạnh ra sao? Chương 2: Trong Chương này, luận văn nghiên cứu sâu về mối quan hệ của hai nước trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa và xã hội. Chương 3: Luận văn đưa ra những đánh giá về mối quan hệ giữa hai nước, những mặt thuận lợi và khó khăn của mối quan hệ này như thế nào? Đồng thời, đề ra triển vọng hợp tác của Việt Nam - Cuba trong thời gian tới và đưa ra những kiến nghị để hai nước tiếp tục giữ vững và phát triển mối quan hệ tốt đẹp này. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng1 CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN QUAN HỆ VIỆT NAM - CUBA (TỪ NĂM 1991 ĐẾN NAY) 1.
Các nhân tố ngoại sinh 1. Bối cảnh thế giới Từ sau Cách mạng Tháng Mười Nga, nhất là sau chiến tranh thế giới thứ hai, hệ thống xã hội chủ nghĩa hình thành đã trở nên một nhân tố có ảnh hưởng vô cùng quan trọng đến sự phát triển của thế giới. Nhưng từ sau Chiến tranh Lạnh cho đến nay, tình hình chính trị thế giới đã có nhiều thay đổi đáng kể: Hệ thống xã hội chủ nghĩa không còn, phong trào cộng sản và công nhân quốc tế gặp khó khăn lớn. Sự kiện đó không phải bắt nguồn từ khiếm khuyết của học thuyết Mác - Lênin mà là từ nhiều nguyên nhân, trong đó có sai lầm trong việc vận dụng học thuyết đó.
Cục diện chính trị thế giới có nhiều biến động lớn, nhất là từ cuối những năm 80 đầu những năm 90 của thế kỷ XX sau sự sụp đổ của Liên Xô và phe xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu. Cuộc "Chiến tranh Lạnh" đã kết thúc nhưng nền hòa bình thế giới lại đứng trước thách thức lớn. Đó là những cuộc chiến tranh cục bộ, những cuộc xung đột sắc tộc, tôn giáo, trong khi các thế lực cực đoan quốc tế gây ra ngày càng nhiều những cuộc khủng bố đẫm máu. Ngoài ra, còn có những âm mưu và hành động của các thế lực phản động can thiệp thô bạo đối với độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của nhiều nước trên thế giới bất chấp các chế định hành xử của luật pháp quốc tế cũng như các nguyên tắc của Liên hợp quốc.
CNTB tiếp tục có sự điều chỉnh để phát triển. Trong tình hình hiện nay, các nước Tư bản sử dụng ngày càng tốt hơn, nhanh hơn các thành tựu của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ. Tuy nhiên, cùng với quá trình đó, CNTB vẫn tiếp tục có những khó khăn do không thể khắc phục được những mâu thuẫn nội tại sẵn có trước đây. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Từ bối cảnh trên việc duy trì và giữ vững CNXH là một yêu cầu cấp thiết.
Đặc biệt với những quốc gia đi theo con đường CNXH như Việt Nam và Cuba càng cần phải hợp tác chặt chẽ và đoàn kết với nhau. Bối cảnh khu vực Ở châu Á,sau khi tiến hành cải cách toàn diện nền kinh tế quốc dân, Trung Quốc đã ngày một phát triển và dần trở thành một trong những nền kinh tế lớn trên thế giới. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của kinh tế, Trung Quốc muốn khẳng định vị thế ngày một lớn mạnh của mình trên thế giới trong đó có khu vực châu Á. Với mục đính muốn làm bá chủ thế giới, thâu tóm, tạo sự phụ thuộc cũng như gây ảnh hưởng về mặt kinh tế - chính trị với các nước trên thế giới, trong đó có các nước láng giềng, Trung Quốc ngày một đẩy mạnh các hoạt động yêu sách phi lý về chủ quyền biển đảo với các quốc gia láng giếng.
Với dã tâm này, Trung Quốc ngày càng hung hăng thực hiện âm mưu bá quyền, mở rộng lãnh thổ, càng ngày càng tăng cường các hoạt động gây hấn ở Biển Đông và Hoa Đông. Ngoài việc đưa dàn khoan dầu khí ra hoạt động ở vùng biển, Trung Quốc còn xâm chiếm các đảo, các bãi đá, rồi bồi đắp, xây dựng các căn cứ, sân bay quân sự, chuẩn bị lập vùng nhận diện phòng không trên toàn bộ khu vực “đường lưỡi bò” mà Trung Quốc tuyên bố là lãnh thổ của mình, nhưng thực chất là thuộc chủ quyền của Việt Nam. Ở Triều Tiên, từ khi chính quyền Kim Jong-un lên nắm quyền, đã xây dựng một xã hội hà khắc hơn áp dụng cho người dân trong nước cũng như các thân tín của chính quyền cũ, là cha đẻ của chủ tịch Kim Jong-un. Với đỉnh điểm là việc chính quyền Kim Jong-un buộc tội Jang Song-thaek âm mưu lật đổ chính quyền và bị hành quyết ngày 12/12/2012.Động thái này đã làm dấy lên lo ngại về sự bất ổn trong nội bộ quốc gia có sở hữu vũ khí hạt nhân này và gây nên nhiều nứt vỡ trong quan hệ với Trung Quốc, đồng minh thân cận của mình.
Chưa dừng lại tại đó, nhà lãnh đạo 30 tuổi của Triều Tiên đã có hành động được ví như “đổ thêm dầu vào lửa” khi hối thúc quân đội tăng cường khả năng sẵn 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com sàng chiến đấu, liên tiếp thử tên lửa đạn đạo cũng như bom hạt nhân và mạnh bạo tuyên bố rằng chiến tranh, kể cả đòn đánh hạt nhân, có thể nổ ra "mà không có bất kỳ cảnh báo trước nào”. Tình hình Biển Đông có thể sẽ lắng dịu trong ngắn hạn giữa lúc các nước tranh chấp đang thương thuyết để đạt được một bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) với Trung Quốc. Tuy nhiên, việc mua và sở hữu tàu ngầm của một số quốc gia trong khu vực Đông Nam Á trong đó có Việt Nam đang gây cho Trung Quốc những lo lắng và có thể Trung Nam Hải sẽ cho tiến hành những chiêu thức ngang ngược và các hành động hung hăng mới. Cuba là một quốc đảo trong khi Việt Nam là nước có bờ biển kéo dài suốt lãnh thổ từ Bắc xuống Nam, do đó không phải tự nhiên mà ở Đông Nam Á, Việt Nam cũng đã bắt đầu trang bị tàu ngầm, khi chiếc tàu ngầm lớp Kilo cải tiến đầu tiên trong Dự án 636 ký với Nga được chuyển về cảng Cam Ranh vào ngày 31/12/2014.
Cho đến nay cả 6 tàu ngầm loại này đã được Nga bàn giao hết cho Việt Nam. Sự hiện diện của tàu ngầm HQ 182 Hà Nội đúng vào thời điểm hải quân các nước trong khu vực đang thúc đẩy chương trình hiện đại hóa hải quân, trong đó việc sở hữu tàu ngầm thông thường được coi trọng. Ngay từ năm 1967, Indonesia đã trở thành nước Đông Nam Á đầu tiên sở hữu tàu ngầm lớp Whiskey của Liên Xô. Cho đến thời điểm hiện tại một loạt nước Đông Nam Á như Singapore, Malaysia, Myanmar,Thái Lan, Philippines cũng đã vàđang đàm phán với các nước xuất khẩu tàu ngầm như Nga, Trung Quốc… về việc mua tàu ngầm để bổ sung và hiện đại hóa hải quân, xây dựng các trung tâm huấn luyện tàu ngầm trong căn cứ hải quân, trang bị trung tâm huấn luyện chỉ huy tàu ngầmmới.
Như vậy, trong vòng 5 năm đến 10năm tới, các vùng biển ở Đông Nam Á và đặc biệt là Biển Đông sẽ càng “nóng” hơn khi chứng kiến sự gia tăng đáng kể các tàu ngầm thông thường ở các nước trong khu vực. Ở vùng biển Hoa Đông, sự tranh chấp lãnh thổ giữa Nhật Bản và Trung Quốc xung quanh quần đảo Senkaku (mà Trung Quốc gọi là Điếu Ngư) đang diễn ra gay gắt. Tàu chiến và máy bay của hai bên đã nhiều lần xảy ra va chạm. 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Nhật Bản, Hàn Quốc và Mỹ đã tiến hành nhiều cuộc tập trận chung với mục đích răn đe cả Trung Quốc và Triều Tiên.
Trước tình trạng bất ổn của khu vực Tây Thái Bình Dươngcũng như sự hung hăng của Trung Quốc, nhất là tại khu vực Biển Đông của Việt Nam, chúng ta rất cần sự ủng hộ, đoàn kết quốc tế, trong đó có người anhem Cuba, với mối quan hệ đặc biệt giữa hai nước, sẽ giúp thêm những hành động, tiếng nói mạnh mẽ ngăn chặn sự bành trướng của Trung Quốc, yêu cầu Trung Quốc tôn trọng Luật Biển của Liên hợp quốc năm 1982, giúp Việt Nam bảo vệ chủ quyền lãnh thổ của mình. Ở khu vực Mỹ La-tinh, trừ Argentina là một đất nước yên bình, mang phong thái châu Âu, giàu có và phát triển thì nhiều nước khác đang có những biến động cả về chính trị, kinh tế và xã hội, ảnh hưởng không nhỏ tới các nước trong khu vực, trong đó có Cuba. Nạn buôn bán ma túy, bạo lực, nội chiến đã làm cho những nước đó kiệt quệ trong thời gian dài. Mặt khác, là khu vực chịu thiên tai liên tiếp như bão lụt, động đất … nên các nước Mỹ La-tinh nói chung luôn bất ổn.
Điển hình như tình trạng bất ổn về chính trị ở Brazil, các trận động đất lớn xảy ra thường xuyên ở Mexico hay loạn lạc ở Venezuela sau thời kỳ Hugo Chavez. Ngoài ra, sự can thiệp của Mỹ vào những nước do phe cánh tả lãnh đạo như Venezuela, Bolivia, Ecuador … đã làm đảo lộn chính trị, gây bất ổn trong xã hội, thiệt hại nhiều mặt ở những nước này. Cũng vào lúc này thì Trung Quốc lại đang tiến hành chiến dịch “tràn ngập lãnh thổ” về kinh tế, dần dần thao túng sự phát triển của các nước trên. Trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, Mỹ từng coi Cuba là mối đe dọa cho an ninh quốc gia và thúc giục Mexico ủng hộ bằng cách cũng áp đặt một chính sách thù địch với Cuba.
Ngoài ra Mỹ còn tiếp tục tăng cường cấm vận với những làn sóng cấm vận kinh tế nặng nề hơn với đạo luật Torricelli vào năm 1992 và Helms-Burton vào năm 1996, dưới hình thức sắc lệnh tổng thống từ thời chính quyền cựu tổng thống Kennedy. Đạo luật Helms-Burton cũng thắt chặt cấm vận 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com với việc phạt nhà đầu tư nước ngoài làm ăn với Cuba và quy định rõ lệnh cấm vận chỉ có thể được dỡ bỏ trong những trường hợp cực kỳ đặc biệt. Từ năm 1992, chính sách cấm vận kinh tế của Mỹ đối với Cuba đã bị cộng đồng quốc tế lên án.