Chương 1: Cơ sở hình thành hợp tác giáo dục Việt Nam – Australia. Trong chương này, tác giả khái quát quan hệ Việt Nam và Australia nói chung và quan hệ trong lĩnh vực giáo dục nói riêng; chỉ ra các nhân tố thúc đẩy hợp tác giáo dục giữa Việt Nam và Australia, qua đó làm rõ vai trò của hợp tác giáo dục trong quan hệ song phương. Chương 2: Hợp tác giáo dục Việt Nam – Australia trên các cấp độ. Chương này phân tích thực trạng quan hệ trong lĩnh vực giáo dục giữa Việt Nam và Australia bằng cách chia mối quan hệ hợp tác này trên các cấp độ nhà nước và cấp độ phi nhà nước để phân tích và đánh giá cụ thể.
Chương 3: Đánh giá quan hệ Việt Nam – Australia trong lĩnh vực giáo dục. Trong chương 3, tác giả đánh giá kết quả của quan hệ giáo dục Việt Nam – Australia, cũng như nhìn nhận những thuận lợi và thách thức trong quan hệ giáo dục song phương. Từ đó, tác giả đưa ra một số dự báo, khuyến nghị nhằm thúc đẩy quan hệ giáo dục hai nước phát triển hơn. 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ HÌNH THÀNH HỢP TÁC GIÁO DỤC VIỆT NAM – AUSTRALIA 1.1 Khái quát quan hệ Việt Nam – Australia Quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam và Australia chính thức được thiết lập vào năm 1973.
Có thể nói, Australia là một trong những nước phương Tây thiết lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam sớm nhất. Tuy nhiên, phải đến chuyến thăm chính thức cấp cao đầu tiên đến Australia của Thủ tướng Võ Văn Kiệt vào tháng 05/1993 (20 năm sau khi thiết lập quan hệ) thì quan hệ hợp tác song phương mới bắt đầu phát triển. Những năm cuối thế kỷ XX, Australia nhìn nhận châu Á như một châu lục đang lên và giàu tiềm năng, bởi vậy đã đưa ra nhiều chính sách hướng về châu Á, đẩy mạnh đối thoại và hợp tác với khu vực quan trọng này. Trong khi đó, Việt Nam bước ra khỏi chiến tranh với tinh thần làm bạn với tất cả các nước, thi hành chính sách đối ngoại đa dạng hóa, đa phương hóa.
Sự gặp gỡ lợi ích đã khiến quan hệ hai nước phát triển nhanh chóng. Qua nhiều chuyến thăm viếng, tiếp xúc bên lề các hội nghị quốc tế giữa các lãnh đạo hai bên, cùng các hoạt động hợp tác, sự hiểu biết và tin cậy giữa hai nước ngày càng được tăng cường. Đến tháng 09/2009, trong chuyến thăm Australia của Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh, lãnh đạo hai nước đã thống nhất nâng tầm quan hệ lên “quan hệ đối tác toàn diện”, là cơ sở để mối quan hệ Việt Nam – Australia phát triển mạnh mẽ và ngày càng vững vàng, bao quát nhiều lĩnh vực như chính trị, kinh tế, thương mại, an ninh quốc phòng, giáo dục đào tạo, giao lưu văn hóa, nghiên cứu nông lâm, thủy sản, y tế, hợp tác chống tội phạm xuyên quốc gia, biến đổi khí hậu và môi trường… Trong lĩnh vực kinh tế, Australia cũng là một trong số các nước phương Tây đầu tiên bãi bỏ lệnh cấm buôn bán với Việt Nam để ký kết các thỏa hiệp thương mại xúc tiến hợp tác kinh tế giữa hai nước. Một số dự án có vốn đầu tư lớn của Australia hoạt động rất hiệu quả tại Việt Nam, như dự án 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com INTELSAT của công ty Telstra International Ltd xây dựng mạng viễn thông quốc tế, đài mặt đất, cáp biển cho Việt Nam, hỗ trợ chuyên gia và k thuật cho mạng Viễn thông đầu tiên của Việt Nam; hay các hoạt động thăm dò dầu khí trên thềm lục địa Việt Nam của công ty khai khoáng BHP… Australia đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế Việt Nam qua các chương trình viện trợ phát triển, với số tiền cam kết viện trợ tăng dần qua các năm.
Số tiền viện trợ của Australia cho Việt Nam từ 100 triệu đô-la Australia (AUD) trong 4 năm 1991 - 1992 đến 1994 - 1995, tăng gấp đôi lên 200 triệu AUD từ năm 1994 - 1995 đến 1997 - 1998. Từ năm 1998 đến nay, Australia đã viện trợ ODA cho Việt Nam hơn 1,3 tỷ AUD, tập trung vào các lĩnh vực xây dựng cơ sở hạ tầng, giáo dục đào tạo và xóa đói giảm nghèo tại các vùng sâu, vùng xa. Riêng trong năm tài khóa 2012-2013, cam kết ODA của Australia cho Việt Nam là 150,4 triệu AUD, gấp rưỡi số tiền viện trợ cho tổng 4 năm đầu viện trợ. Năm 2013, Việt Nam trở thành đối tác thương mại thứ 15 của Australia, trong khi Australia là đối tác thương mại thứ 13 của nước ta.
Tăng trưởng thương mại song phương đạt hơn 20% mỗi năm. Australia cũng là nhà đầu tư lớn thứ 21 của Việt Nam với tổng số vốn đầu tư trên 1,3 tỷ USD. Ngoài hợp tác trong lĩnh vực kinh tế, Australia và Việt Nam còn hợp tác chặt chẽ trong nhiều lĩnh vực khác. Lĩnh vực được nhắc đến nhiều hiện nay là hợp tác quốc phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia.
Các hoạt động nổi bật gần đây trong quan hệ hợp tác này có thể kể đến là sự giúp đỡ của Australia thành lập Trung tâm phòng chống tội phạm xuyên quốc gia năm 2009, hay cuộc đối thoại chiến lược liên bộ ngoại giao – quốc phòng cấp thứ trưởng giữa hai nước tại Canberra, Australia. Bên cạnh đó, các ngành nông, lâm, ngư nghiệp cũng được Australia hỗ trợ liên tục suốt hơn hai mươi năm qua, giúp hàng triệu người dân nước ta tăng thu nhập cũng như giúp Việt Nam nâng cao chất lượng thực phẩm. 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Góp phần vào việc thúc đẩy mối quan hệ hữu nghị và hợp tác hai nước phải kể đến sự đóng góp của hàng trăm nghìn người Việt Nam hiện đang định cư tại Australia. Việt Nam là cộng đồng người nhập cư đông thứ 5 tại quốc gia này.
Những kiều bào này giúp thương mại hai chiều tăng đáng kể. Ngoài ra, một số người thành đạt còn có ảnh hưởng nhất định đến những quyết sách của Australia đối với quan hệ hai nước. Ngay từ năm 1987, Hội Hữu nghị Việt Nam – Australia đã được thành lập với nhiều hoạt động giúp tăng cường hơn nữa quan hệ hữu nghị giữa hai nước, phát triển mối quan hệ tốt đẹp cũng như gia tăng sự hiểu biết lẫn nhau giữa nhân dân hai nước.2 Khái quát quan hệ Việt Nam – Australia trong lĩnh vực giáo dục Trong các nước có quan hệ hợp tác giáo dục với Việt Nam thì Australia là nước có nhiều chương trình hợp tác cũng như viện trợ với quy mô lớn cho giáo dục Việt Nam. Về phía Việt Nam, chúng ta cũng tạo nhiều điều kiện cũng như cơ hội để Australia phát triển các cơ sở giáo dục đào tạo tại Việt Nam, cũng như chào đón nhiều học giả, sinh viên Australia đến nghiên cứu, làm việc tại Việt Nam.
Quan hệ hợp tác giáo dục có thể nói là một trong những kênh "ngoại giao" trụ cột, được thiết lập sớm nhất và chú trọng đẩy mạnh giữa hai nước. Theo tư liệu lịch sử của Australia, vào tháng 9/1957, Tổng thống Ngô Đình Diệm có chuyến thăm Australia nhằm tăng cường các quan hệ song phương. Tháng 10 năm đó, hai bên đã có cuộc thảo luận tại Sài Gòn về việc Australia hỗ trợ đào tạo nhân lực cho miền Nam Việt Nam và chính thức triển khai chương trình Colombo Plan mà chính phủ Việt Nam Cộng hòa đã tham gia từ năm 1951. Văn khố Quốc gia Australia (National Archives of Australia) có lưu một tấm hình tư liệu của sáu chàng trai trẻ người Việt Nam đầu tiên đến Australia du học theo học bổng Colombo được chụp cuối năm 1957, trong một buổi trao đổi về Anh văn để chuẩn bị bắt đầu khóa học vào năm 1958.
17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học bổng Colombo kéo dài cho đến 1975, trước khi Sài Gòn sụp đổ. Theo tư liệu của Bộ Di trú Australia, có 335 sinh viên Việt Nam được trao học bổng Colombo. Phần lớn trong số này đã ở lại Australia sinh sống và lập nghiệp, trở thành một trong số những người Việt đầu tiên định cư tại Australia. Đây cũng chính là thế hệ du học sinh Việt Nam đầu tiên được đào tạo tại Australia mà sau này đã giữ những trọng trách quan trọng trong hoạt động khoa học, nghề nghiệp ở Australia, Việt Nam và nhiều nước trên thế giới.
Sự kết thúc của chương trình Colombo cũng dẫn tới thời kì gián đoạn du học Australia từ cuối thập niên 1970 và thập niên 1980, khi đại bộ phận du học sinh Việt Nam lúc bấy giờ theo học tại các nước Đông Âu và Liên Xô cũ. Theo tài liệu của chính phủ Australia, vào năm 1991, các chương trình viện trợ phát triển của Australia bắt đầu triển khai ở Việt Nam, đi cùng là học bổng AusAID đã trở lại một năm sau đó. Tiếp theo là một số học bổng khác như ALA, ADS, Học bổng Endeavour. Các dự án về giáo dục hợp tác giữa hai nước bao gồm: Australia giúp xây dựng trường sở, trang thiết bị dạy học, các dự án dạy nghề, hỗ trợ học bổng, trợ cấp thêm một số điều kiện vật chất để cải thiện cuộc sống học sinh nghèo, cử giáo viên tình nguyện đến Việt Nam hỗ trợ dạy học.
Giáo dục và huấn luyện luôn chiếm phần lớn chương trình viện trợ của Australia dành cho Việt Nam. Hàng loạt dự án, chương trình hợp tác đã được hai bên triển khai rất hiệu quả, ví dụ như chương trình học bổng của Chính phủ Australia. Trong các đối tác tài trợ học bổng cho Việt Nam, Australia luôn là nước tài trợ học bổng số 01 của Việt Nam (khoảng gần 400 suất/năm). Việt Nam hiện là nước nhận được số Học bổng Chính phủ Australia nhiều thứ ba, chiếm hơn 1/3 tổng số tiền viện trợ không hoàn lại mà Chính phủ Australia dành cho Việt Nam hàng năm.
Bộ GD&ĐT đã ký thỏa thuận với 19 trường đại học của Australia hỗ trợ học phí và sinh hoạt phí cho các nghiên cứu sinh, học viên cao học và sinh viên 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đại học. Ngoài học bổng của Chính phủ Australia, kể từ năm 2000 đến nay số lưu học sinh được cử đi học theo nguồn kinh phí ngân sách nhà nước Việt Nam (gồm Đề án 322, Đề án xử lý nợ Nga, Chương trình Công nghệ sinh học của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn) là 929 người. Nhiều cán bộ được đào tạo tại Australia hiện đang giữ những trọng trách quan trọng trong các cơ quan Chính phủ, các trường đại học và viện nghiên cứu của Việt Nam.